برچسب: آبهای ایران

پایان نامه ارزیابی میزان تحقق­پذیری مولفه­ های شهر خلّاق

 متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته جغرافیا

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

دانشگاه پیام نور

دانشکده علوم انسانی

مرکز بابل

پایان­نامه

برای دریافت درجه کارشناسی ارشد در رشته جغرافیا و برنامه­ریزی شهری

عنوان پایان­نامه:

ارزیابی میزان تحقق­پذیری مولفه ­های شهر خلّاق

(نمونه موردی: شهر بناب)

بهمن 1393

 

چکیده

شهر خلاق و نوآور از جمله مباحث جدید در حوزه­ی مطالعات شهر توسط، جغرافی­دانان، اقتصاددانان و جامعه شناسان در رسیدن به جامعه­ی دانایی و توسعه­ی دانایی محور مورد تاکید قرار گرفته است. این تحقیق با هدف بررسی میزان تحقق­پذیری مؤلفه­های شهر خلّاق در محلات شهر بناب، با استفاده از مدل TOPSIS  و مدل رگرسیون و تحلیل پرسشنامه و جهت تحلیل داده­ها از نرم افرارهای SPSS، Arc Gis استفاده شده است. با توجه به مؤلفه­های مورد بررسی، نوع تحقیق، کاربردی و روش بررسی آن توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری 13 محله شهر بناب و شاخص­های تحقیق شامل 20 شاخص شهر خلّاق می­باشد. بررسی وضعیت خدمات فرهنگی و چگونگی توزیع و سطح­بندی آن­ها نشان می­دهد در بین محلات شهر بناب محله 6 (عسگرآباد، داش کورپی، کوچه قم، زرگران، کوزه­چیلر، تنگه کوچه شرقی) با میزان تاپسیس(3.0159) از لحاظ سطح خلاقیت(بسیار بالا) در بین محلات شهر بناب در رتبه اول و در مقابل محله 11(دیزج جنوبی) با میزان تاپسیس(1.1720) با سطح خلاقیت بسیار پائین در رتبه آخر از لحاظ میزان خلاقیت قرار گرفته است. محاسبه رابطه مؤلفه­های شهر خلّاق و وضعیت موجود این مؤلفه­ها در محلات شهر بناب نشان می­دهد که 69.5 درصد از تغییرات تحقق محلات خلاق شهر بناب ناشی از بهبود و افزایش به کارگیری مولفه­های شهر خلاق است. زمینه­های تحقق شهر خلّاق به مراتب بالاتر است. براساس تحلیل آماری پرسش­نامه، شاخص سرمایه انسانی بیشترین تاثیر را با میزان(2.78) درصد و کیفیت زندگی با کمترین تاثیر با میزان(2.53) درصد را در حرکت یک محله به سمت محله خلّاق در شهر بناب دارند. به طور کلی شهر بناب، با توجه به تحلیل­های انجام شده پتانسیل حرکت به سمت شهرهای خلّاق را داراست.

واژگان کلیدی: ارزیابی، تحقق­پذیری، شهر خلّاق، بناب.

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                  صفحه

فصل  اوّل  (طرح تحقیق) 1

1-1- مقدمه 2

1-2- ‌تعریف مساله و بیان سؤالهای اصلی تحقیق:‌ 3

1-3- سابقه و ضرورت انجام تحقیق: 7

1-4- هدف‌ها: 12

1-5- فرضیه ها: 12

1-6- کاربردهای متصور از تحقیق: 13

1-7- مراجع استفاده کننده از نتیجه پایاننامه: 13

1-8- روش انجام تحقیق: 14

1-8-1- روش و ابزار گردآوری اطلاعات: 14

1-8-2- روش تجزیه و تحلیل داده‌ها: 15

1-8-3-  قلمرو تحقیق (زمانی، مکانی، موضوعی): 15

1-9- جامعه آماری و روش نمونه‌گیری. 16

فصل دوّم (مبانی نظری و پیشینه تحقیق) 18

2-1- مقدمه 19

2-2- تعریف مفاهیم 20

2-2-1- خلّاقیت.. 20

2-2- 2- شهر خلاق. 22

2-2-3- مولفه­های شهر خلّاق. 26

2-2-4- شاخصهای ارزیابی شهر خلّاق. 27

2-2-5- ارکان اصلی شهر خلّاق. 29

2-2-5-1- مردم 29

2-2-5-2- بنگاههاى اقتصادى. 29

2-2-5-3- فضا 30

2-2-5-4-  پیوندها و ارتباطات.. 30

2-2-5-5- چشم انداز و آوازه 30

2-3- نظریات شهر خلّاق. 31

2-3-1- نظریه طبقه خلّاق فلوریدا 31

2-3-2- نظریه شهر خلّاق فلوریدا 33

2-4- زیرساختهای مناطق و شهر خلّاق. 35

2-5- بسترهای زمینه­ساز شهر خلّاق. 36

2-5-1-  تغییر پارادایمی از دولت- ملّت به شهر. 36

2-5-2- تغییر از حکومت به حکمروایی و نقش کانونی اجتماعات محلّی. 37

2-5-3- جهانی – محلّی شدن. 38

2-5-4- اهمیّت یافتن اقتصادهای فرهنگ پایه و دانش بنیان. 39

2-6-  راهبرد شهر خلّاق. 40

2-7- راهبردهایى برای توسعه شهرهاى خلّاق. 43

2-7-1- راهبردهایى براى مردم 43

2-7-2- راهبردهایى براى بنگاههاى اقتصادى. 43

2-7-3- راهبردهایى براى فضاهاى شهرى. 45

2-7-4- راهبردهایى براى بهبود پیوندها و ارتباطات.. 46

2-7-5- راهبردهایى براى چشم انداز و آوازه شهر. 47

2-8- چشم­انداز شهر خلّاق. 48

2-9- اﻗﺘﺼﺎد و ﺷﻬﺮ خلّاق. 50

2-10- اقتصاد خلّاق در شهر خلّاق. 52

2-11- منابع فرهنگی و شهر خلّاق. 54

2-12- بررسی تجربیات جهانی مرتبط با موضوع. 55

2-12-1- سابقه مطالعات شهرهای خلّاق در جهان. 55

2-12-2- سابقه مطالعات شهرهای خلّاق در ایران.. 56

2-13-  جمع­بندی. 57

فصل سوّم (مواد و روش ها) 60

3-1-  مقدمه 61

3-2- روش­شناسی پژوهش.. 62

3-2-1- جامعه آماری و محدوده پژوهش.. 62

3-2-2- روشهای گردآوری اطلاعات.. 62

3-2-2-1- مطالعات کتابخانه­ای و اسنادی: 63

3-2-2-2- مطالعات میدانی(پرسشنامه­ای): 64

3-2-3- شاخص‌های مورد مطالعه : 64

3-3- روش‌ها و متدهای رایج در رتبه­بندی عوامل. 65

3-3-1- مدل‌ها 66

3-3-1-1- مدل‌های تصویری. 67

3-3-1-2- مدل‌های قیاسی. 67

3-3-1-3- مدل­های ریاضی یا مدل­های نمادی. 67

3-3-1-4- مدل‌های ارزیابی چند معیاری. 67

3-3-1-5- مدل‌های پیش­بینی کننده 68

3-3-1-6- روش‌های تصمیم­گیری چند معیاره 68

3-3-2- مدل‌های تصمیم­گیری چندمعیاره 69

3-3-2-1- مدل تاپسیس.. 69

3-4-  رگرسیون. 73

3-4-1- رگرسیون خطی ساده 74

3-4-2- رگرسیون چند متغیره 74

3-5- آشنایی با خصیصه­ها و ویژگیهای طبیعی شهر بناب.. 77

3-5-1- موقعیت جغرافیایی شهر بناب.. 77

3-5-2- ژئومورفولوژی شهرستان بناب.. 778

3-5-3-  شیب.. 79

3-6- ویژگیهایی اقلیمی. 80

3-6-1- آب و هوا 80

3-6-2-  دما(درجه حرارت) 81

3-6-3- روزهای یخبندان. 82

3-6-4-  بارندگی. 82

3-6-5- باد 82

3-7-  خاک شناسی. 83

3-8- منابع آب.. 83

3-8-1- آبهای سطحی. 83

3-8-2- آبهای زیر زمینی. 83

3-9- جغرافیای انسانی شهر بناب.. 84

3-9-1- وجه تسمیه شهر بناب.. 84

3-9-2- تعداد جمعیت.. 84

3-9-3-  ساختار سنی و جنسی جمعیت.. 85

3-9-4-  بُعد خانوار. 86

3-9-5-  مهاجرت.. 86

3-10- تحصیلات.. 88

3-11- خصیصه­های اقتصادی شهر بناب.. 89

3-11-1- وضعیت فعالیت در شهر بناب.. 89

3-11-2- اشتغال. 90

3-11-3- صنعت شهر بناب.. 91

3-11-4-  معادن شهر بناب.. 91

3-12- جمع­بندی. 92

فصل چهارم (ارزیابی میزان تحقق­پذیری  مولفه­های شهر خلّاق) 93

4-1- مقدمه 94

4-2- روش شناسی تحقیق. 95

4-3- یافته­های توصیفی پژوهش.. 97

4-3-1- جنس.. 97

4-3-2- سن. 97

4-3-3- وضعیت تحصیلات.. 98

4-3-4- وضعیت شغلی. 99

4-3-4-1- افراد شاغل. 99

4-3-4-2- افراد غیر شاغل. 99

4-4-  بررسی میزان تحقق­پذیری مولفه­های شهر خلّاق در شهر بناب.. 100

4-4-1-  بررسی معیارهای شهر خلّاق در محلات شهر بناب.. 101

4-4- 2- رتبه­بندی محلات شهر بناب به لحاظ میزان خلّاقیت از طریق مدل تاپسیس.. 105

4-4-2-1- رتبه­بندی محلات شهر بناب از نظر شاخص سرمایه انسانی. 105

4-4-2-2- رتبه­بندی محلات شهر بناب از نظر شاخص نوآوری. 107

4-4-2-3- رتبه­بندی محلات شهر بناب از نظر شاخص سرمایه اجتماعی. 109

4-4-2-4- رتبه­بندی محلات شهر بناب از نظر شاخص کیفیت زندگی. 111

4-5- بررسی میزان تأثیرگذاری هریک از مؤلفه­های شهر خلّاق در تحقق شهر خلّاق در سطح محلات شهر بناب.. 115

4-5-1- تحلیل رگرسیون. 115

4-5-2-  تحلیلی آماری بر شاخصهای خلّاقیت شهر بناب(براساس یافته­های پرسشنامه) 117

4-6- آزمون فرضیات.. 119

4-6-1- فرضیه اول: «به نظر میرسد محلات شهر بناب از نظر مولفه­های شهر خلّاق پتانسیل شهر خلّاق را دارند». 119

4-6-2- فرضیه دوم: « به نظر میرسد میزان تأثیرگذاری هریک از مؤلفه­های شهر خلّاق در تحقق شهر خلّاق در سطح محلات شهر بناب متفاوت است». 122

4-7- جمع­بندی. 125

فصل پنجم (جمع­بندی و نتیجه­گیری و ارائه­ی پیشنهادات) 127

5-1- مقدمه 128

5-2- جمع­بندی و نتیجه­گیری. 128

5-3- ارائه­ی پیشنهادات.. 137

منابع و مآخذ 139

الف) منابع فارسی. 139

ب) منابع لاتین. 142

پیوست  (پرسشنامه نظر سنجی از شهروندان بناب) 145

 

 

فهرست نمودارها

عنوان                                                                                                                   صفحه 

نمودار2-1: بسترهای اجتماعی شهر خلّاق. 35

نمودار2-2: چشم­انداز  شهر خلّاق. 50

نمودار 3- 1: وضعیت گروههای سنی جمعیت مرد شهر بناب در سال1390. 85

نمودار3-2: وضعیت گروههای سنی جمعیت زن شهر بناب در سال 1390. 85

نمودار3-3: مقایسه محل تولد افراد مهاجران شهر بناب.. 87

نمودار3-4: سهم جمعیت باسواد و بی سواد شهرستان بناب.. 88

نمودار3-5: توزیع نسبی برآورد شاغلان 10 ساله و بیشتر شهرستان برحسب بخش های فعالیت.. 90

نمودار 3- 6: توزیع نسبی برآورد شاغلان 10 ساله و بیشتر نقاط شهری برحسب بخشهای فعالیت.. 91

نمودار 4-1: فراوانی و درصد جنسیت پاسخ­دهندگان. 97

نمودار4-2: فراوانی و درصد سن پاسخ­دهندگان. 98

نمودار4-3: فراوانی و درصد تحصیلات پاسخ­دهندگان. 98

نمودار 4-4: توزیع فراوانی شاغلان به درصد 99

نمودار 4-5: توزیع فراوانی افراد غیر شاغل به درصد 100

 

                                             

 

فهرست اشکال

عنوان                                                                                                   صفحه 

شکل2-1: دارایی­های شهر خلّاق. 31

شکل2-2: مقایسه ویژگیهای طبقه خلّاق و شهر خلّاق. 34

شکل 2-3: مدل مفهومی تحقق محلات خلاق در شهر خلاق. 59

شکل 3-1: انواع مدل‌های چندشاخصه 69

شکل4-1: میزان برخورداری از مراکز آموزشی در سطح محلات شهر بناب.. 104

شکل4-2: اثرات هر یک از مؤلفه­های شهر خلّاق در تحقق شهر خلّاق در محلات شهر بناب.. 119

شکل4-3: اثرات هر یک از مؤلفه­های شهر خلّاق در تحقق شهر خلّاق در محلات شهر بناب.. 123

 

 

فهرست جداول

عنوان                                                                                                             صفحه

جدول1-1: شاخصهای شهر خلّاق. 15

جدول1- 2: مساحت و جمعیت محلات شهر بناب بر اساس محله­بندی طرح تفصیلی سال 90- 1382. 16

جدول2-1: شاخصهای خلّاقیت اروپایی. 28

جدول2-2: شاخصها و زمینه­های خلّاقیت در شهرها از دید فلوریدا 28

جدول2-3 : مقایسه ویژگیهای چشم­انداز شهر خلّاق و چشم­انداز منفعت­طلبانه 49

جدول2-4: فهرست شهرهای خلّاق یونسکو. 56

جدول3-1: مساحت و جمعیت محلات شهر بناب براساس محله­بندی طرح تفصیلی  سال 90- 1382. 63

جدول3-2: شاخصهای به کار گرفته شده در تحقیق. 65

جدول3- 3: جمعیت شهر بناب به تفکیک جنس(تعداد- درصد) 84

جدول3-4: رشد جمعیت شهر بناب در فاصله سرشماری 1335- 1390. 84

جدول3- 5: وضعیت خانوارهای شهر بناب در مقایسه با کل شهرستان. 86

جدول3- 6: مهاجران وارد شده طی10سال گذشته برحسب آخرین محل اقامت به تفکیک جنس، شهربناب.. 87

جدول3-7: درصد باسوادی و بیسوادان شهرستان بناب.. 88

جدول3-8: دانش آموختگان دانشگاهها و موسسات آموزش عالی برحسب جنس، سن و آخرین مدرک تحصیلی- بناب.. 89

جدول 3-9: توزیع نسبی بر آورد شاغلان 10 ساله و بیشتر بر حسب بخشهای کشاورزی، صنعت و خدمات شهر بناب در مقایسه با شهرستان به تفکیک جنس.. 89

جدول4-1: تحولات جمعیتی شهر بناب از سالهای(65-1390) 101

جدول4-2: مساحت و جمعیت محلات شهر بناب بر اساس محله­بندی طرح تفصیلی  سال 90- 1382. 102

جدول4-3: میزان تاپسیس و جایگاه هریک از محلات شهر بناب از نظر شاخص سرمایه انسانی. 106

جدول4-4: میزان تاپسیس و جایگاه هریک از محلات شهر بناب از نظر شاخص نوآوری. 108

جدول4-5: میزان تاپسیس و جایگاه هریک از محلات شهر بناب از نظر شاخص سرمایه اجتماعی. 110

جدول4-6: میزان تاپسیس و جایگاه هریک از محلات شهر بناب از نظر شاخص کیفیت زندگی. 112

جدول 4-7: رتبه­بندی نهایی محلات شهر بناب به لحاظ میزان خلّاقیت با استفاده از مدل تاپسیس.. 114

جدول4-8 : آماره­های تحلیل رگرسیون معیارهای شهر خلّاق و تحقق شهر خلّاق محلات بناب.. 116

جدول4-9: تحلیل واریانس و رگرسیون مؤلفه­های شهر خلّاق و تحقق شهر خلّاق. 116

جدول 4-10: شاخصهای شهر خلاق( تحلیل پرسشنامه) 117

جدول4-11: رتبه­بندی محلات شهر بناب از نظر سطح خلاقیت.. 122

جدول4-12 : آماره­های تحلیل رگرسیون معیارهای شهر خلّاق و تحقق شهر خلّاق محلات بناب.. 123

جدول4-13: تحلیل واریانس و رگرسیون مؤلفه­های شهر خلّاق و تحقق شهر خلّاق. 123

 

فهرست نقشه­ها

عنوان                                                                                                                  صفحه  

نقشه 3-1: موقعیت شهرستان بناب درتقسیمات سیاسی استان. 77

نقشه 3-2: موقعیت استان آذربایجان شرقی و شهرستان بناب درتقسیمات سیاسی کشور. 78

نقشه3-3: نمایش ارتفاعات و پستی بلندی شهرستان بناب.. 80

نقشه3-4: اقلیم شهرستان در پهنه­های اقلیمی استان آذربایجان­شرقی. 81

نقشه3-5: پهنه اقلیمی شهرستان بناب.. 81

نقشه4-1: وضعیت هریک از محلات مورد مطالعه از لحاظ برخوداری از شاخص‌های توسعه انسانی با توجه به میزان تاپسیس.. 107

نقشه4- 2: وضعیت هریک از محلات مورد مطالعه از لحاظ برخوداری از شاخص‌های نوآوری با توجه به میزان تاپسیس.. 109

نقشه 4-3: وضعیت هریک از محلات مورد مطالعه از لحاظ برخوداری از شاخص‌های سرمایه اجتماعی با توجه به میزان تاپسیس.. 111

نقشه 4-4: وضعیت هریک از محلات مورد مطالعه از لحاظ برخوداری از شاخص‌های کیفیت زندگی با توجه به میزان تاپسیس.. 113

نقشه 4-5: رتبه­بندی نهایی محلات شهر بناب به لحاظ میزان خلّاقیت با استفاده از مدل تاپسیس.. 115

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل  اوّل
(طرح تحقیق)


 

1-1- مقدمه

به نظر می­رسد که امروزه رقابت اصلی در فرآیند جهانی شدن بین مراکز شهری می­باشد و میان دولت­ها و ملّت­ها نیست. اما رقابتی که بین شهرها در عصر جهانی شدن وجود دارد یا خواهد داشت، در جذب افراد متخصص است. اگر در گذشته جذب کارگر ماهر و نیمه ماهر مد نظر بود، اکنون رقابت در جذب کسانی است که در زمینه تکنولوژیکی و اطّلاعات مهارت دارند. شهرها، امروز و در آینده سعی می­کنند محیطی را فراهم سازند که متخصصین راغب شوند در آن محیط زندگی کنند و در مقابل تخصص خود را بدون دغدغه در اختیار جامعه قرار دهند(سیف الدینی و همکاران، 1386، 10). سیر تحولات جهانی بویژه در حوزه اقتصاد توجه حوزه­های حاکمیتی و بنگاه­های بخش خصوصی را به اقتصادهای دانش بنیان جلب نموده است. در پیشرفت سریع اقتصادهای دانش بنیان، شهرها و مقوله مدیریت شهری نقش کلیدی را به خصوص در دو دهه اخیر ایفا نموده و از همین رو بسیاری از شهرهای دنیا، منافع اجتماعی و اقتصادی حاصل از اقتصاد خلّاق و توسعه آن را به عنوان یک اولویت راهبردی در برنامه­ریزی شهری مدنظر قرار داده­اند.  

در جهان امروز در شهرهایی که از ساختار مناسب در حوزه اقتصادی و زیرساخت­های شهری موردنیاز جهت تامین نیازهای خدماتی مصرف­کننده و تولید­کننده و ارتباط گسترده با سایر نقاط جهان برخوردار است، حرکت توسعه­ای به سمت “شهرهای خلّاق” جهت بهره­گیری موثر از ظرفیت­ها و توانمندی­های موجود امری ضروری است. چراکه این شهرها می­توانند به عنوان موتورهای محرک شکل­گیری خلّاقیت، اقتصاد مبتنی بر دانایی، صنایع خلّاق و اقتصاد پویا عمل نموده و در بسترهای تلفیقی فرهنگی و اجتماعی تبلور یابند. این موتورهای محرک سرمایه­های انسانی خلّاق را جذب و رشد و توسعه اقتصادی شهر را به دنبال خواهد داشت.

 

 

1-2- ‌تعریف مساله و بیان سؤالهای اصلی تحقیق:‌

در عصر جهانی شده امروز که تعاملات و فرایندهای اقتصادی، اجتماعی و سیاسی به شدت درهم تنیده­اند، توسعه طرح­ها و برنامه­های اقتصاد فرهنگی در شهرهای بزرگ جهان به یکی از ارکان توسعه پایدار شهری تبدیل شده است. شهر به عنوان یک پدیده ماهیتاً فرهنگی و اجتماعی در عین برخورداری از یک کالبد فیزیکی از کالبد محتوایی و فرهنگی نیز برخوردار است. گاهی اوقات شهروندان می­توانند شاهد رشد سریع یک شهر و حرکت به سوی پراکندگی شهری باشند که بسیاری از ویژگی­های اصلی خود را در بین حومه­های جدید از دست می­دهند به گونه­ای که هزینه­های زندگی افزایش پیدا می­کند. در این زمان مدیران شهری اقداماتی نظیر اجرای برنامه­های مؤثر کاربری زمین، منطقه­بندی و استفاده مجدد از زمین­های رها شده در مرکز شهر، جهت رسیدگی به این مشکلات انجام می­دهند.(25 ,Florida, 2004). اما این برنامه­ها به طور گسترده منجر به درهم آمیختگی و افزایش تراکم و گسترش عمودی شهرها به ویژه در مراکز شهری می­شود و مراکز شهری حس مکانی خود را از دست می­دهند( 188,2007 ,McCann). هر چند این روند منجر به گسترش مراکز علمی، فناوری، نوآوری و نهایتاً گسترش سرمایه­های انسانی خلّاق می­گردد، اما تا زمانی که این چنین توسعه­ای بر مبانی نظری سنتی شکل بگیرد، پیامدهایی چون افزایش بیکاری، افزایش نابرابری فضایی در داخل شهر و بدتر شدن شکاف اجتماعی و اقتصادی را به دنبال دارند(موسوی، 1393، 20).

اولبن­بار «دبور» در سال 1967 مبحثی با عنوان «شهر تماشایی یا شهر نمایش» مطرح کرد. نظر او ظهور پیش از موعد ایده­های تلفیق فضای اقتصادی و فرهنگی در مقیاس انسانی به­ویژه در موضوعاتی نظیر فضاهای مولد جدید، مجموعه­های فرهنگی و به نمایش در آوردن محیط­های بصری که در مادر شهرهای اصلی سراسر جهان بسیارند(2006 ,J. SCOTT). ریچارد فلوریدا[1] اولین کسی است که بحث شهرهای خلاق را مطرح نمود او اولین کتاب خود را تحت عنوان کریتیو کلس(Creative Class) در سال 2002 میلادی منتشر و پس از آن در سال 2005 میلادی کتاب دیگری را برای تقویت موضوع خود منتشر نمود(رفیعیان، 1389، 121).

شهر خلّاق مکانی برای رشد و نمو خلّاقیت­ها است. شهر خلّاق منزلی برای خلاقیت­های هنری، نوآوری­های علمی و تکنولوژیکی و صدای­رسای فرهنگ­های رو به رشد است. شهری که همه پتانسیل­های خلّاق خود را جامه عمل می­پوشاند و پرچم­دار فعالیت­های فرهنگی و توسعه­ای است. یک شهر خلاق یک شهر پویا از لحاظ یادگیری فرهنگی و بین فرهنگی است. در این شهر، هر شهروند اطمینان خاطر به استفاده از ظرفیت­های علمی، فنی، هنری و فرهنگی خود دارد(ابراهیمی، 1387، 65). عناصر کلیدى که براى به وجود آمدن مناطق و شهرهاى خلاق مطرح­اند شامل: شبکه­اى از تولید کنندگان منطقه­اى، بازار نیروى کار محلى یعنى تکنسین­ها و کارگران خلّاقى که در یک منطقه استقرار دارند و می­توانند در شکل­گیرى توسعه خلّاقیت در شهر و منطقه اثرگذار باشند و رقابت و همکارى بین مجموع­هاى از شهرها که بتوانند عنصر خلّاقیت را به منطقه و شهر تزریق کنند. مباحث مطرح درا ین زمینه بیشتر مربوط به مناطق کلانشهرى و شهرهاى بزرگ است و هرچه قدر که از شهرهاى بزرگ­تر دور می­شویم، بحث مربوط به خلّاقیت، بیشتر به عناصر سنتى تا عناصر جدید ارتباط پیدا می­کند.اما امروزه عناصر سنتى مانند جواهرآلات با وجود سنتى بودن، می­توانند به عنوان یک صنعت خلّاقیت آفرین تاثیر خود را بر شکل­گیرى شهر خلاق بگذارند(MUSTURD, 2001). همچنین از جمله ویژگی­هاى عمومى هر شهر خلاق این است که مکانى جذاب براى کار کردن و زندگى شهروندان خود (به خصوص براى نسل جوان)، مکانى جذاب براى گردشگران (صنعت توریسم)، توانمند در شکوفایی بخش­هاى مختلف اقتصادى (از راه به کارگیرى فناورى و مدیریت صحیح آن) و همچنین مرکز جذب بنگاههاى مختلف اقتصادى نوظهور (خوشه­ها و مراکز تحقیقاتى به ویژه در زمینه فناوری­هاى برتر High-Tech) باشد(ابراهیمی، 1387).

نظریه سرمایه خلاق فلوریدا بیان می­دارد افراد خلاق موجب قدرتمند شدن شهر و رشد اقتصادی ناحیه­ای می­شوند و این افراد مکان­هایی را برای زندگی ترجیح می­دهند که دارای ویژگی­های نظیر خلاقیت و نوآوری، متنوع و تسامح باشد.(34 ,Florida, 2005). بنابراین شهرها برای موفقیت در جهان امروز باید افراد بسیار خلاق را جذب و حفظ کنند. شهر خلاق[2] از مباحث جدید در حوزه­ی مطالعات شهری توسط جغرافی­دانان، اقتصاددانان و جامعه­شناسان در رسیدن به جامعه­ی دانا و توسعه دانایی محور مورد تاکید قرار گرفته شده است. در این راستا شهر به عناوین محل شکل­گیری خلاقیت دانایی، صنایع خلاق­ و نوآور و اقتصاد دانایی در یک ترکیبی در نظر گرفته شده است. حال ما برای داشتن شهر خلاق نیازمند بستری مستقیم هستیم تا از طریق آن شهروندان بتوانند شهر خلاق را شکل دهند. فلسفه شهر خلاق آن است که در هر شهری همیشه ظرفیتی بسیار بیشتر از آنچه ما در وهله اول تصور می­کنیم وجود دارد. اگر بتوانیم شرایطی فراهم کنیم که مردم بتوانند براساس تخیلات بلند پروازانه فکر، برنامه­ریزی و عمل کنند و فرصت­های توسعه به طور مداوم تکامل یابد می­توانیم یه تحقق شهر خلاق نزدیک­تر شویم(محمدی، 1389، 21-16).

حرکت به سوی تحقق و ایجاد شهرهای خلّاق راهکار اساسی برای حل این گونه بحران­ها می­باشد. در این گونه شهرها با تأکید بر نخبگان و متخصصین برنامه­ریزی شهری، مدیریت شهری، شهرسازان و سایر علوم مربوطه، شهرها تبدیل به مکان جذاب برای مطالعه، محل کار و حفظ نخبگان شهر می­گردد و با بهبود کیفیت دانشگاها و مراکز علمی، کیفیت کار، کیفیت زندگی، سطح تحمل و شیوه زندگی می­توان در این مسیر حرکت کرد.(­95 ,Healey, 2004). همچنین با به کارگیری این معیارها، ارتباط مستقیم بین امکانات و معیارهای شهری در جذب سرمایه­های انسانی خلّاق و سرمایه­های اجتماعی در زمینه اقتصاد شهری به وجود می­آید به گونه­ای که با استفاده از این سرمایه­های انسانی و اجتماعی خلّاق، می توانیم رشد و توسعه شهری را پیش­بینی کنیم(­119 ,­Higgins and Morgan, 2000).

سرمایه اجتماعی معلول و گسترش دهنده سه مؤلفه­ی مهم اعتماد اجتماعی، ارتباطات شبکه­ای (انسجام اجتماعی) و هنجارها (مشارکت اجتماعی) است که وابستگی و ارتباط متقابل و محکمی با سرمایه فیزیکی، اقتصادی و انسانی دارند و به تسریع توسعه اقتصادی، فرهنگی و اطلاعاتی و رشد و بالندگی جامعه یاری می­رساند و موجب ایجاد حس همکاری، همیاری و مشارکت میان اعضای جامعه می­شود(موسوی و باقری کشکولی، 1391، 112). امروزه استعدادها، انگیزه­­ها، تمایلات، رؤیاها و خلّاقیت» شهروندان به­تدریج جای مزیت­های سنتی شهرها مانند موقعیت مکانی، منابع طبیعی و نزدیکی به بازارها را می­گیرد. خلّاقیت افرادی که در شهرها زندگی می­کنند یا مدیریت شهری را بر عهده دارند، متضمن موفقیت آن شهر در دنیای آینده است»(شهابیان و رهگذر، 1391، 67). همچنین شهرهای خلاق باعث رونق و شکوفایی شهری می‌گردد که ‌این خود سطح مناسبات یک شهر را در پیوند با سایر شهرها در مقیاس ملی و فراملی گسترش می‌دهد. ایده شهر خلّاق مبحثی جدید و مورد توجه در حوزه مطالعات شهری و به ویژه مدیریت شهری بوده است که بر بهتر شدن محیط زندگی و ارتقای کیفیت زندگی به واسطه تفکرات نو شهروندان تأکید دارد.

با توجه به مطالب بالا، شهر بناب یکی از شهرهای استان آذربایجان­شرقی و مرکز شهرستان بناب است. این شهر از دیرباز یک موقعیت ممتاز جغرافیائی برخوردار بوده و نیز با قرار گرفتن در نقطۀ تلاقی محورهای اصلی آذربایجان­های شرقی، غربی، کردستان، کرمانشاه، عتبات عالیات و دسترسی به راههای هوائی و ریلی،  ضمن این که موقعیت خود را حفظ کرده بلکه بر موقعیتش نیز افزوده شده و همیشه به عنوان یک شهر مطرح در شمال­غربی کشور مورد توجه قرار گرفته است(اکبری، 1392، 6).  مساحت شهر بناب 1192.1 هکتار می­باشد. این شهر براساس آخرین سرشماری نفوس مسکن سال 1390 دارای 79894 جمعیت و دارای 13 محله می­باشد. بر همین اساس  محله 1 (فرهنگیان 1، کوی پاسگاه، فرهنگیان 3، کوی لاله) با 7234 هزار نفر جمعیت و محله  7 (اولاد ذکور) با 3627 هزار نفر جمعیت به ترتیب پرجمعیت­ترین و کم­جمعیت ترین محلات سطح شهر بناب می­باشند. در این راستا تحقیق حاضر می­کوشد تا با ارزیابی میزان تحقق­پذیری مولفه­های شهر خلّاق و با هدف بررسی مولفه­های سرمایه انسانی خلّاق، نوآوری، سرمایه اجتماعی و کیفیت زندگی در محلات شهر بناب در راستای افزایش زیست­پذیری محلات شهر و حرکت به سوی ایجاد محلات خلّاق می­کند. با توجه به مسایل فوق­الذکر سوالات اصلی تحقیق به شرح زیر مطرح می­گردد:

1). آیا شهر بناب پتانسیل تبدیل شدن به شهر خلّاق را دارد؟

2). میزان تحقق­پذیری مولفه­های شهر خلّاق در محلات شهر بناب چگونه است؟

3). راهکارهای علمی برای تحقق­پذیری مولفه­های شهر خلّاق در محلات شهر بناب کدام است؟

1-3- سابقه و ضرورت انجام تحقیق:

شهر خلّاق از جمله مباحث جدید در حوزه مطالعات شهری است که در رسیدن به جامعه و توسعه دانایی محور همواره مورد تاکید قرار گرفته است. بیشتر ادبیاتی که در زمینه­های شهرهای خلاق و نوآور به نگارش در آمده­اند، علاوه بر نقش خلّاقیت در رشد و شکل­دهی شهر، به این نکته نیز تاکید دارند که با حذف محدودیت­ها و موانع(فیزیکی، اجتماعی، فرهنگی و ..) از شهرها، خلّاقیت تبدیل به نیروی محرکه رشد و توسعه اقتصادی شهرها، مناطق و ملت­ها خواهد شد. شهر با استفاده از اصطلاحاتی چون «شهر خلاق»(­34 ,­Landry, 2008). و  «طبقه خلاق[3]» (7 ,Florida, 2002)، که بیانگر اهمیت فرهنگ و هنر در بافت شهری است، به طور فزاینده­ای مفهوم­سازی می­شود. از میانه­ی دهه­ی 1990 به بعد، ابتدا در بریتانیا و سپس در آمریکا، مفهوم شهر خلاق به یک پارادایم معمول و یک مدل جدید از گرایش به برنامه­ریزی سیاست­های شهری تبدیل شده است(4 ,Reckwitz, 2009). چالرز لندری[4] نظریه­پرداز شهری، و ریچارد فلوریدا[5] اقتصاددان، نمایندگان اصلی آنچه می­تواند به عنوان مفهوم شهر خلاق تعریف شود، بوده­اند. این به شکلی غالب توسط مقامات شهری، برنامه­ریزان شهری، تاجران، و هر شخص درگیر در توسعه شهری، با هدف باز تعریف شهر؛ به عنوان یک مرکز خلاق، به کار گرفته شده است. اولین کسی که به مطالعه و ارائه مطالبی درباره شهرهای خلّاق پرادخت ریچارد فلوریدا بود(خسروی، 1389، 111).

او معتقد بود خلّاقیت و نوآوری با هم به عنوان عناصر کلی حرکت شهرها به سمت موفقیت هستند(موسوی، 1393، 22). به گونه­ای که این نوآوری­های فن شناختی منجر به دگرگونی شهرها و افزایش سرمایه­گذاری در آن­ها می­شوند(موسوی، سعیدآبادی و قهر، 1389، 43). این خلّاقیت و نوآوری­ها از سرمایه­های انسانی خلّاق منتج می­گردند و منجر می­شود افراد خلّاق زمینه­های قدرتمند شدن شهر و رشد اقتصادی ناحیه­ای را فراهم سازند. در نتیجه اقتصاد شهر خلّاق براساس نوآوری­ها و ایده­های شهروندان خلّاق به بالاترین سطح بازدهی دست می­یابد و با پویایی که در همه ابعادش وجود دارد به پایداری خواهد رسید. این افراد مکان­هایی را برای زندگی ترجیح می­دهند که دارای ویژگی­هایی نظیر خلّاقیت، نوآوری، تنوع و تسامح باشند (قورچی، 1391، 66). همچنین این طبقه خلّاق با شکل دادن روابط بین فرآیندهای اجتماعی و فعالی تهای اقتصادی، شبکه­های خلّاق را ایجاد می­کنند، به طوری که با برقراری ارتباط بین مردم، مکان­ها و شبکه­ها، می­توان به سمت تحقق شهر خلّاق حرکت کرد(138 ,­Evans, 2009). در این حرکت به سمت تحقق شهر خلّاق، مدیریت شهری نقش کلیدی را برعهده دارد. مدیریت شهری با اهدافی چون شهر برای مردم، برخورداری اقتصادی، شهر دانش، شهر اکولوژیک، شهر متصل، شهر پیش رو و استفاده بهینه از منابع منجر به ارتقای کیفیت زندگی و زیست پذیری شهر کمک خواهد کرد (خان سفید، 1391، 94-92). ارتقای کیفیت زندگی با توسعه فضاهای عمومی و جمعی بعنوان بستر شهر خلّاق حاصل می­شود زیرا فضاهای عمومی با درگیرکردن مفاهیمی چون مشارکت، تنوع، سرزندگی، جذابیت، ارزش اقتصادی و هویت بخشی به عنوان موتور محرکه شهر خلّاق عمل می­کند بنابراین توجه به فضای عمومی نیازمند مدیریت شهری خلّاق است تا از تخریب فضاهای عمومی شهر جلوگیری کند و باعث افزایش: خلّاقیت در ساکنین گردد (کلانتری و همکاران، 1391، 78-74). ­

در جستجوی سابقه شهرهای کشورمان، اسنادی مربوط به نامه­ی کمیسیون ملی یونسکو با استانداری فارس را می­توان مشاهده کرد که در آن درخواست شده، مقدمات معرفی شهر شیراز با سازمان علمی، آموزشی و فرهنگی سازمان ملل (یونسکو) فراهم شود. در صورت عملی شدن این موضوع شیراز نخستین شهر ایران در مجموعه شهرهای خلاق یونسکو می­شود. برای ثبت نهایی شیراز در بخش ادبیات شهرهای خلاق یونسکو، لازم است ضوابط ویژه­ای مانند امکان برگزاری برنامه­های هنری و جشنواره­های ادبی، انتشارات فعال، واحدهای ادبیات در دانشگاه، کتابخانه و فروشگاه­های مهم کتاب برپا شود(رفیعیان، 1389، 16). در کشورمان نیز در سال­های اخیر در مورد شهر خلّاق تحقیقاتی انجام شده است که در این پژوهش به چند مورد از آن­ها در ذیل اشاره می­شود.

– احمد موذنی در پایان­نامه دکتری جامعه­شناسی(1390)؛ به بررسی جایگاه تنّوع اجتماعی در ایجاد شهرهای خلاق­آور مورد مطالعه: شهر اصفهان پرداخته است. و نتیجه­گیری می­کند که استان اصفهان از لحاظ درصد مهاجر­پذیری در بین استان­های ایران در رتبه­ی دهم قرار داشته و رتبه­ی سوم را پس از استان­های تهران و خراسان رضوی، در میزان حضور افراد غیر بومیبه خود اختصاص داده است. در میان شهرستان­های استان اصفهان، بالاترین درصد مهاجرپذیری را داشته، اما از لحاظ درصد افراد غیربومی در میان شهرستان­های استان، از رتبه سوم برخوردار است. همچنین شهر اصفهان از تنوع زبانی برخوردار نیست. به­طور کلی شهر اصفهان، بر طبق آمارها و به لحاظ کمّی از شهرهای مهاجرپذیر ایران به حساب آمده و پتانسیل حرکت به سمت شهر خلاق و نوآور زا داراست.

– پویان شهابیان و عرفانه رهگذر(1391)؛ در مقاله­ای تحت عنوان پیوند محیط خلاق با شهر» به بررسی مفاهیم مرتبط با رویکرد شهر خلّاق، با بررسی چند تجربه موفق جهانی در زمینه استفاده از فضاهای باز و عرصه محیط­های دانشگاهی در پرورش خلّاقیت، لزوم توجه جدی به این موضوع را در راستای افزایش بهره­گیری از فضاهای دارای پتانسیل ارتقای خلّاقیت و توسعه شهرهای کشور مورد تاکید و بررسی قرار می­دهد. و با توجه به بررسی تجارب جهانی نتیجه­گیری می­کنند که می­توان با برنامه­ریزی صحیح جهت استفاده بهینه از این­گونه فضاها (محیط­های دانشگاهی) تا چه اندازه می­توان در ایجاد فضاهای عمومی موفق و ارتقای خلّاقیت گام برداشت.

– بهرنگ کلانتری، وحید یاری­قلی و اکبر رحمتی (1391)؛ در مقاله­ای تحت عنوان « فضاهای جمعی و شهر خلاق» به بررسی مزایای فضاهای عمومی همچون سرزندگی، تنوع، هویت، جذابیت، ارزش اقتصادی، مشارکت و نقش آن­ها در شکل­گیری شهر خلّاق می­پردازند. و نتایج حاصل از این پژوهش نشان می­دهد توجه به نقش و ارتقای وضعیت فضاهای عمومی از بدو پیدایش شهرها و به ویژه در طول بیش از یک سده گذشته همواره مورد توجه بوده است. به طوری که امروزه فضاهای شهری، مکان­هایی هستند که به عموم شهروندان تعلق داشته، منحصر به جنبه کالبدی و فیزیکی نبوده و در حقیقت با حضور انسان و فعالیت اوست که معنا پیدا می­کنند. این فضاها به نوبه خود می­تواند بستری برای بروز خلّاقیت­های افراد باشند. بنابراین با توجه به اینکه افراد خلّاق نیاز به فضایی برای زندگی، کار، الهام­بخشی و نمایش کارهای خود دارند، فضاهای عمومی می­توانند به کانونی برای بروز خلّاقیت در بین شهروندان تبدیل شوند.

– هانیه توکلی و حسین حسن­پور(1392)؛ در مقاله­ای تحت عنوان «بررسی معیارهای شهر خلاق با تاکید بر توسعه پایدار شهری(نمونه موردی پیرانشهر)» پرداخته­اند. و نتیجه­ حاصله از این مقاله نشان می­دهد با اصلاح برخی شاخص­ها و تعمیم آن در محیط شهری می­توان شهر پیرانشهر را در زمره شهرهای خلاق به شمار آورد. نتایج نشان می­دهند شاخص آموزش فرهنگی و الکترونیکی با امتیاز نرمال 0.148323 و شاخص توسعه و نگهداری فضای سبز با امتیاز نرمال 0.113980 دارای رتبه و امتیاز بالاتری نسبت به دیگر شاخص­ها می­باشند.

– میرنجف موسوی(1393)؛ در مقاله­ای تحت عنوان «رتبه­بندی محلات شهر سردشت از نظر حرکت به سوی خلّاقیت با تأکید بر تحقق شهر خلّاق » پرداخته است و نتایج حاصله از این پژوهش نشان می­دهد که محلات آزادگان و ترمینال به سبب وجود مراکز علمی، بیشترین میزان استفاده از خدمات فرهنگی را به خود اختصاص داده اند و همچنین بالاترین میزان نوآوری و اختراعات و ابداعات در محلات آزادگان و ترمینال با 64 درصد بوده است. در این میان شاخص­های تعداد مراکز علم و فناوری، تعداد اختراعات به ترتیب با میزان 33% و 31% بیشترین نقش را در تحقق شهر خلّاق سردشت دارند. همچنین بر اساس مدل تاپسیس، محلات استادیوم و آزادگان در شاخص­های مورد مطالعه در بالاترین سطح از نظر میزان خلّاقیت قرار دارند. محاسبات ضریب همبستگی چندگانه نیز روشن کرد که 14.8 درصد از تغییرات تحقق محلات خلّاق شهر سردشت ناشی از بهبود و افزایش به کارگیری مؤلفه­های شهر خلّاق است به گونه­ای که به ازای یک واحد تغییر در اثر انحراف معیار، معیارهای تحقق شهر خلّاق 0.652 واحد تغییر در تحقق محلات خلّاق شهر سردشت ایجاد می­گردد. در نتیجه برای قرارگرفتن هر یک از محلات در مسیر تحقق شهر خلّاق، استراتژی­هایی چون تشکیل انجمن نخبگان و اتاق­های فکر نخبگان مدیریت شهر، توزیع عادلانه خدمات و امکانات علمی و فناوری، اختصاص مکان­هایی به طبقه خلّاق جامعه و قرار دادن امکانات دسترسی به اینترنت برای طبقه خلّاق و سایر شهروندان و … بسیار تأثیرگذار می­باشند.

– مرکز مطالعات و برنامه­ریزی شهر تهران(1392)؛ در پژوهشی تحت عنوان «شهر خلّاق (مبانی نظری و شاخص­ها)» به بررسی شهر خلّاق از دیدگاه مبانی نظری، مفاهیم و شاخص­ها می­پردازد. در این گزارش مفاهیم و شاخص­های شهر خلّاق با نمونه عملی آن­ها در سطح جهان مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته و سپس کلانشهر تهران را با این نمونه ها مورد مقایسه قرار داده و در نهایت نتیجه­گیری می­کنند که تهران با وجود سابقه تاریخی، هنری، فرهنگی، ظرفیت­های مذهبی، جاذبه­های فرهنگی شامل موزه­های هنری و نمایش­نامه­ها، راه­اندازی کریدور علم و فناوری و صنایع خلّاق می­تواند در جهت تحقق شهر خلّاق حرکت کند.

در کشورمان مشکل همیشه این است که همیشه به دنبال مداخلات وسیع کالبدى و عوض کردن فرم فضاهاى شهرى هستیم. آنچه در  شهرهاى سرزنده و خلاق دنیا اتفاق مى­افتد، غالباً این طور است که مستقیم به کالبد پرداخته نمى­شود، بلکه سعى مى­شود حیات شهرى را آرام آرام بیاورند و اجازه دهند این حیات در کالبد رشد کند. در عین حال اجازه نمى­دهند کالبد از کنترل­شان خارج شود. بنابراین آنچه که به وجود مى­آید، یک ماسک یا یک پوسته نیست که همیشه این سوال را ایجاد کند که چرا این را که ما ساخته­ایم، رونق ندارد. بلکه حیات پررونقى در بافت شکل گرفته که کم کم ایجاد شده و به تدریج موجب تغییرات مثبتى در کالبد هم مى­شود.در حالت کلی جهت حرکت به سمت ایجاد و تحقق شهر خلّاق به دلایل جایگاه شهر به عنوان محل شکل­گیری بسترهای جامعه دانایی، اهمیت و محور بودن شهرها در توسعه اقتصادی (اقتصاد دانایی)، جایگاه و اهمیت شهر به عنوان یکی از الزامات اساسی تشکیل خوشه­های علم و فناوری و نقش و جایگاه شهرها در جذب، انجام تحقیقاتی در این زمینه بسیار ضروری و مهم است.

1-4- هدف‌ها:

تحقیق حاضر در زمرۀ تحقیقات کاربردی است و هدف آن ارزیابی میزان تحقق­پذیری مولفه­های شهر خلّاق و همچنین ارائه راهکارهای در جهت جهت تحقق شهر خلّاق در محلات شهر بناب است. با توجه به این مسائل اهداف تحقیق حاضر عبارتند از :

  1. بررسی مؤلفه­های شهر خلّاق در محلات شهر بناب.
  2. شناسایی میزان تأثیرگذاری هر یک از مؤلفه­ها در تحقق شهر خلّاق در محلات شهر بناب.
  3. رتبه­بندی محلات شهر بناب از نظر میزان خلّاقیت.
  4. ارائه راهکارهایی جهت تحقق شهر خلّاق در محلات شهر بناب.

1-5- فرضیه ها:

1). به نظر می­رسد محلات شهر بناب از نظر مولفه­های شهر خلّاق پتانسیل شهر خلّاق را دارند.

2). به نظر می­رسد میزان تأثیرگذاری هر یک از مؤلفه­های شهر خلّاق در تحقق شهر خلّاق در سطح محلات شهر بناب متفاوت است.

1-6- کاربردهای متصور از تحقیق:

هدف از این تحقیق ارزیابی میزان تحقق­پذیری مولفه­های شهر خلّاق و با هدف بررسی مولفه­های سرمایه انسانی خلّاق، نوآوری، سرمایه اجتماعی و کیفیت زندگی در محلات شهر بناب در راستای افزایش زیست­پذیری محلات شهر و حرکت به سوی ایجاد محلات خلّاق می­باشد. حرکت به سوی تحقق و ایجاد شهرهای خلّاق راهکار اساسی برای حل این گونه بحران­ها می­باشد. با ایجاد محلات شهری خلّاق در شهر بناب با تأکید بر نخبگان و متخصصین برنامه­ریزی شهری، مدیریت شهری، شهرسازان و سایر علوم مربوطه کاربردهای مفیدی دارد که عبارتند از: گسترش امکانات و توزیع عادلانه آن­ها در محلات شهر ، ساماندهی مطلوب بافت­های تاریخی و بافت­­های فرسوده محلات سطح شهر بناب و ارائه امکانات و خدمات ارتباطی به آن­ها و ایجاد مراکز علمی در سطح محلات بافت فرسوده شهر، بهبود وضعیت اقتصادی ساکنین محلات شهر و غیره می­باشد.

1-7- مراجع استفاده کننده از نتیجه پایاننامه:

مطمئناً نتایج حاصل از این پژوهش و راه­حل­های پیشنهادی در آن می­تواند راهگشای بسیاری از محققان، پژوهشگران و دست­اندرکاران حوزۀ مطالعات شهری و ارگان­های دولتی در حیطه شهرهای خلّاق باشد، بنابراین برای برخی از سازمان­ها و نهادهایی که با مسائل برنامه­ریزی شهری در ارتباط دارند از جمله:

1). شهرداری بناب 2). شورای اسلامی شهر بناب 3). فرمانداری شهر بناب 3). پارک­های تحقیقات علم و فناوری 4). معاونت توسعه و برنامه ریزی استان 5). استانداری 6). دانشجویان، دانش­پژوهان 7). و سایر متخصصان علاقمند به مسائل شهری می­تواند مُثمر ثمر باشد.

 

 

1-8- روش انجام تحقیق:

دست­یابی به هدف­های علم با شناخت علمی میسر نخواهد بود. مگر زمانی که با روش­شناسی درست صورت پذیرد. به عبارت دیگر، تحقیق از حیث روش است که اعتبار می­یابد نه موضوع تحقیق(خاکی، 1384: 155). تحقیق حاضر با توجه به اهداف تحقیق و مؤلفه­های مورد بررسی، از نظر ماهیت از نوع تحقیقات کاربردی، و از لحاظ روش تحقیق از نوع روش­های توصیفی- تحلیلی است.

1-8-1- روش و ابزار گردآوری اطلاعات:

هر پژوهشی به لحاظ بنیان­های اندیشه­ای و چارچوب نظری – مفهومی خود، روش و اسلوب خاصی را طلب می­کند. معمولا آن دسته از مقولات کلی با پایه­های وسیع نظری، روش تحقیق کلی و یکپارچه­نگری را ایجاب می­کند. در این پژوهش نیز با توجه به وجود زمینه­های کنکاش نظری و مقوله­های نسبتاً کلی، دو روش مختلف اسنادی و میدانی در فرآیند تحقیق، انتخاب و اتخاذ گردیده است.

1- مطالعات کتابخانه­ای و اسنادی: در این بخش به جمع­آوری اطلاعات جمعیتی، اقتصادی، اجتماعی و تاریخی و … در مورد شهر بناب از کتاب­ها، مقالات، پایان­نامه­ها و منابع موجود در شهرداری و دیگر ادارات مربوط استفاده گردید ابزار گردآوری اطلاعات برای بررسی معیارهای شهر خلّاق شامل 20 شاخص شهر خلّاق می­باشد. (جدول 1) که از سرشماری عمومی نفوس مسکن، سالنامه­های آماری، شهرداری­ها، مراکز آموزش عالی، پارک­های علم و فناوری، مراکز رشد و سازمان­ها و نهادهای ذی­ربط جمع­آوری شده است.

2- مطالعات میدانی: که در واقع مکمل مطالعات کتابخانه­ای است. در این بخش با پخش پرسش­نامه­ها در سطح محلات شهری اقدام به جمع­آوری داده­های شاخص­های شهر خلاق(سرمایه انسانی، نوآوری، سرمایه اجتماعی، کیفیت زندگی) شهر بناب گردید.

 

 

جدول1-1: شاخص­های شهر خلّاق

سرمایه انسانی خلاق تعداد فرهنگیان و هنرمندان، تعداد دانشجویان، تعداد شاغلان دارای تحصیلات عالی، مهاجرین وارد شده برای تحصیلات عالی، میزان تراکم جمعیت
نوآوری تعداد واحدهای تحقیق و توسعه، تعداد محققان واحدهای تحقیق و توسعه، تعداد اختراعات، تعداد پارک­ها و مراکز رشد علم و فناوری، تعداد خوشه­های صنعتی، فعالیت­های تحقیق و توسعه
سرمایه اجتماعی مشارکت اجتماعی، علاقه فراوان به جامعه، اعتماد اجتماعی، تعاون و همیاری، شرکت در شبکه روابط اجتماعی
کیفیت زندگی فرهنگ و گردشگری، اوقات فراغت، وضعیت زیست محیطی، وضعیت اقتصادی، وضعیت کالبدی

منبع(موسوی، 1393، 21).

1-8-2- روش تجزیه و تحلیل داده‌ها:

داده­های که به روش­های مختلف تهیه می­شود، پس از تلفیق و ترکیب یافته­ها با توجه به نیاز تحقیق طبقه­بندی می­شود. سپس از طریق روش توصیف و استنباط داده­ها به کمک نرم­افزارهایی همچون Spss، Excel و … پردازش شده و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته­اند. همچنین برای ترسیم نقشه­های رتبه­بندی و سطح­بندی محلات شهر بناب از نظر مولفه­های شهر خلّاق از نرم افزارهای AutoCad و 10.2 Arc GIS استفاده گردیده است. در نهایت پس از جمع­آوری اطلاعات با تشکیل بانک اطلاعاتی مورد نیاز در پایگاه Spss اقدام گردید در تجزیه و تحلیل داده­ها جهت ارزیابی میزان خلّاقیت و در نهایت میزان برخورداری، از مدل تاپسیس استفاده شده است. همچنین برای ارتباط بین متغیرها، آزمون­های آمار استنباطی مانند ضریب رگرسیون چندمتغیره به کار برده خواهد شد.

1-8-3-  قلمرو تحقیق (زمانی، مکانی، موضوعی):

زمان: محدوده زمانی تحقیق محلات شهر بناب در سال 1392 می­باشد.

مکان: قلمرو مکانی تحقیق، شهر بناب می­باشد این شهر در جنوب غربی استان آذربایجان­شرقی قرار دارد.

– موضوعی: ارزیابی میزان تحقق­پذیری مولفه­های شهر خلّاق در محلات سطح شهر بناب می­باشد.

[1] Richard Florida.

1.. Creative Class.

[3] . Creative Class.

[4] . Charles Landry

[5] . Richard Forida.

تعداد صفحه :139

قیمت :37500 تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  serderehi@gmail.com

پایان نامه بررسی پایداری شهری با روش ردپای بوم‌شناختی

 متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته جغرافیا :

بررسی پایداری شهری با روش ردپای بوم‌شناختی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

تعداد صفحه :

دانشگاه خوارزمی

                                               دانشکده علوم جغرافیایی

                                            جغرافیا و برنامه­ریزی شهری

 

پایان­نامه برای دریافت دانش­نامه کارشناسی ارشد(M.A)

 

عنوان:

بررسی پایداری شهری با روش ردپای بوم‌شناختی

(نمونه­ی موردی: شهرستان اصفهان)

 

شهریورماه  1394

 

چکیده

در حال حاضر بشر با چالش بی­سابقه­ای درزمینه زیست‌محیطی مواجه شده است. توافق گسترده­ای در این موضوع وجود دارد که اکوسیستم کره زمین دیگر تحمل سطوح کنونی فعالیت­های اقتصادی و مصرفی و روند رو به رشد آن را ندارد و دیگر قادر به پایداری نیست زیرا فشارها و بار وارده بر طبیعت دوچندان شده.فشارهای اقتصادی بیش‌ازپیش بر منابع طبیعی افزایش‌یافته و همچنین الگوهای مصرف ناپایدار، فشار فزاینده‌ای را بر زمین، آب انرژی و سایر منابع زیستی وارد آورده است.با مطرح‌شدن مفهوم پایداری این مبحث در میان دولت­ها و برنامه­ریزان سراسر جهان گسترش یافت و تلاش­های زیادی برای مشخص کردن مفهوم پایداری صورت گرفت. با گسترش مفهوم توسعه پایدار در سطح بین‌المللی دانشمندان مدل­های کمی و کیفی متعددی برای اندازه­گیری توسعه پایدار در جوامع و شهری ارائه نموده­اند، یکی از مدل­های کمی مهم در این زمین روش ردپای بوم‌شناختی هست و به‌عنوان ابزاری کارآمد برای ارزیابی و ردیابی سرمایه‌گذاری‌ها و تضمین ثروت‌های واقعی به‌حساب می‌آید. این روش با تبدیل نیاز به منابع و آلودگی به زمین موردنیاز برای جبران آن، معیاری مناسب برای ارزیابی آثار زندگی مدرن را فراهم می­کند. بر اساس روش ردپای بوم‌شناختی، توسعه‌ی یک منطقه زمانی “ناپایدار ” قلمداد می‌شود که میزان ردپای بوم‌شناختی، از ظرفیت زیستی منطقه بالاتر باشد. این روش  تاکنون برای سنجش پایداری شهرهای بزرگ دنیا مانند لندن، سانتیاگو، لیورپول مورداستفاده قرارگرفته است. در این پژوهش  با استفاده از روش ردپای بوم‌شناختی  به بررسی پایداری شهرستان اصفهان  پرداخته‌ایم. بر اساس محاسبات، ردپای بوم‌شناختی مصرف در شهرستان اصفهان 2.4 هکتار به ازای هر نفر محاسبه شد همچنین، ظرفیت زیستی 0.427 هکتار به ازای هر نفر محاسبه شد. با مقایسه ظرفیت زیستی و ردپای بوم­شناختی می‌توانیم مشاهده کنیم که شهرستان اصفهان از کسری موازنه بوم‌شناختی رنج می‌برد. همچنین تحلیل نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که شهرستان اصفهان از دیدگاه بوم‌شناختی ناپایدار است.

 


 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                                                  صفحه

                                        فصل اول: مقدمه و کلیات پژوهش

1-1-    مقدمه: 2

1-2-    بیان مساله: 4

1-3-    اهمیت و ضرورت تحقیق : 7

1-4-    اهداف تحقیق : 7

1-5-    پیشینه و ادبیات : 7

1-6-    فرضیه های تحقیق: 14

1-7-    چارچوب نظری : 14

1-7-1-  نظریه شهر فشرده : 14

1-7-2-  نظریه تدبیر پایداری اویکدروم : 14

1-7-3-  نظریه روستا – شهر : 15

1-7-4-  نوشهر گرایی : 15

1-7-5-  دیدگاه توسعه پایدار : 15

1-7-6 دیداه توسعه پایدار شهری ____________________________________________________16

1-8-    روش‌شناسی : 17

1-8-1-  مرحله اول : 17

2-8-1-  مرحله دوم : 17

3-8-1-  مرحله سوم مدل: 18

4-8-1-  مشکلات و موانع تحقیق_ 18

1-8-5- واژگان کلیدی ___________________________________________________________18

                                     فصل دوم: مفاهیم و دیدگاه­های مرتبط با پژوهش

2-1-    تعریف مفاهیم: 20

2-1-1-  مفهوم توسعه پایدار : 20

2-1-2-  شهر پایدار: 22

2-1-3-  پایداری شهری: 24

2-1-4-  تفاوت توسعه پایدار شهری و پایداری شهری: 25

2-2-    دیدگاه های مرتبط با ردپای بوم شناختی_ 27

1-2-2شهر سالم : 27

2-2-2   شهر اکولوژیک: 27

3-3-2-  شهر سبز: 28

4-2-2-  ردپای بوم‌شناختی: 29

2-2-5-  دیدگاه اقتصاد فضا : 31

2-2-6-  دیدگاه سیستمی : 32

2-2-7-  دیدگاه توسعه پایدار: 34

2-2-8-  دیدگاههای مختلف درباره توسعه پایدار: 35

2-2-8-1-     دیدگاه اقتصاد نئو کلاسیک: 35

2-2-8-2-     دیدگاه دانشمندان بوم‌شناس: 35

2-2-8-3-     دیدگاه عدالت بین نسلی: 35

2-2-8-4-     دیدگاه توازن مواد : 35

2-2-8-5-     ویژگیهای توسعه پایدار: 36

                                        فصل سوم: معرفی محدوده مورد مطالعه

3-1-    برخی از ویژگی های طبیعی محدوده­ی موردمطالعه: 43

3-1-1-  موقعیت، حدود و وسعت: 43

3-1-2-  توپوگرافی: 44

3-1-3-  زمین‌شناسی: 46

3-1-4-  تکتونیک: 47

3-1-5-  خاکهای شهرستان اصفهان: 47

3-1-6-  وضعیت آب و هوایی: 47

3-1-7-  منابع آب: 51

3-1-7-1-     آبهای سطحی: 51

3-1-7-2-     آبهای زیرزمینی: 51

3-1-8-  پوشش گیاهی: 52

3-2-    برخی از ویژگیهای اجتماعی- اقتصادی شهرستان اصفهان: 53

3-3-    برخی از ویژگیهای کالبدی شهرستان اصفهان  54

3-3-1   حمل‌ونقل: 54

3-3-2-  کاربری اراضی شهرستان اصفهان: 54

                                        فصل چهارم: تجزیه‌وتحلیل یافته­ها

4-1-    مقدمه: 59

4-2-    روشهای ارزیابی پیامدهای زیست‌محیطی و بوم‌شناختی توسعه: 60

4-3-    روش ارزیابی تداخل آثار بوم‌شناختی: 61

4-4-    روش ردپای بوم‌شناختی: 62

4-4-1-  روش محاسبه ردپای بوم‌شناختی: 65

4-4-2-  اقلام مصرف: 66

4-5-    مزیتها و معایب روش ردپای بوم‌شناختی: 72

4-5-1-  مزایای ردپای بوم‌شناختی_ 72

4-2-5-  معایب روش ردپای بوم‌شناختی: 73

4-6-    محاسبه ردپای شهرستان اصفهان: 73

4-6-1-  زمین انرژی: 73

4-6-2-  زمین کشاورزی_ 78

4-6-3-  مراتع: 84

4-6-4-  زمین جنگل: 85

4-6-5-  زمین دریا: 85

4-6-6-  زمین‌ساخته شده: 85

4-7-    محاسبه  ظرفیت زیستی شهرستان اصفهان: 91

4-8-    محاسبه کسری موازنه: 92

4-9-    مقایسه ردپای بوم‌شناختی شهرستان اصفهان با ردپای ایران و جهان_ 95

                                     فصل پنجم: بحث و نتیجه­گیری

5-1-    مقدمه 100

5-2-    پاسخ به فرضیه­های تحقیق_ 101

5-2-1-  فرضیه اول : 101

5-2-2-  فرضیه دوم: 102

5-3-    نتیجه­گیری: 103

5-4-    پیشنهادها و راهکارها : 105

5-5-    منابع: 108


عنوان                                                                                          فهرست جدول ها                                 صفحه

جدل شماره1: مساحت اختصاص داده شده به هر کدام از بخش های مصرفی شهرستان اصفهان_____________55

جدول شماره2: حوزه های کاربری__________________________________________________68

جدل شماره3: نوع زمین، نوع کاربری و سیستم آن برای برآورد ردپای بوم شناختی_____________________69

جدل شماره4: میزان برق مصرفی در بخش های مختلف شهرستان اصفهان 1390 ______________________74

جدول شماره5: مصرف انواع فراورده های نفتی شهرستان اصفهان 1390 ___________________________74

جدل شماره6: مقدار انرژی مصرفی غذا، حمل و نقل _______________________________________75

جدل شماره7: هزینه و درآمد خانوار شهرستان اصفهان 1390__________________________________76

جدول شماره8: مقدار انرژی مصرفی حوزه مربوط به کالا و خدمات______________________________77

جدل شماره9: مقدار تولید هر یک از محصولات گیاهی______________________________________79

جدل شماره10: مقدار تولید و سرانه مصرف گوشت و شیر به تفکیک دام شهرستان اصفهان 1390 ____________80

جدول شماره11 : میزان عملکرد هر یک از محصولات در هکتار_________________________________81

جدل شماره12مقادیر شیر و گوشت مصرف شده گوسفند و بز در شهرستان اصفهان 1390 _________________84

جدل شماره13: : مساحت اختصاص داده شده به هر کدام از بخش های مصرفی شهرستان اصفهان____________86

جدول شماره14: ردپای بوم شناخنی شهرستان اصفهان ______________________________________87

جدل شماره15: مساحت کاربری های مختلف شهرستان اصفهان 1390 ____________________________92

جدل شماره16: فاکتور معادل_____________________________________________________93

جدول شماره:17فاکتور عملکرد____________________________________________________93

جدل شماره18: کسری موازنه بوم شناختی شهرستان اصفهان__________________________________95

جدول شماره 19: مقایسه ردپای بوم شناختی شهرستان اصفهان با ایران و جهان

 

عنوان                                                                                          فهرست نمودار ها                               صفحه

نمودار شماره 1: مقدار ردپای بوم شناختی در بخش زمین انرژی__________________________78

نمودار شماره 2: ردپای غذا های گیاهی مورد بررسی_________________________________79

نمودار شماره 3:ردپای غذای حیوانی بخش کشاورزی_________________________________80

نمودار شماره 4:سهم ردپای بوم شناختی در بخش های مختلف مصرفی______________________95

 

 

 

 

    عنوان                                          فهرست نقشه ها                         صفحه

نقشه شماره1:موقعیت نسبی استان و شهرستان اصفهان____________________________________44

نقشه شماره:2 توپوگرافی استان و شهرستان اصفهان______________________________________46

نقشه شماره3: وضعیت اقلیمی استان و شهرستان اصفهان___________________________________48

نقشه شماره4: کاربری اراضی شهرستان اصفهان________________________________________57

نقشه شماره5:ردپای بخش غذای مصرفی در شهرستان اصفهان_______________________________88

نقشه شماره6: ردپای بخش حمل و نقل در شهرستان اصفهان________________________________89

نقشه شماره7 ردپای بخش کالا و خدمات در شهرستان اصفهان_______________________________90

نقشه شماره8 ردپای بخش مسکن در شهرستان اصفهان____________________________________91

نقشه شماره9ردپای کل ساکنین شهرستان اصفهان_______________________________________97

 

         عنوان         فهرست شکل­ها                     صفحه

شکل شماره1: گلبادهای ماهیانه ایستگاه سینوپتیک شهرستان اصفهان___________________________50

شکل شماره2: گلبادهای سالیانه ایستگاه سینوپتیک شهرستان اصفهان___________________________50

شکل شماره 3: جریان تولید و صادرات و واردات درون یک سیستم___________________________71

 

 

 

 

 


 

 

 

1- فصل ادمه و کلیات پژوهش

 

فصل  اول:

مقدمه و کلیات پژوهش

 

 

 

 

 

1-1-   مقدمه:

امروزه انسان با چالش‌های بی‌سابقه‌ای در عرصه‌های زیست‌محیطی روبه‌روست و در این زمینه ایده‌ی یکسان و همه‌جانبه‌ای میان  صاحب‌نظران زیست‌محیطی وجود دارد که  اکوسیستم زمین، در سطوح موجود فعالیت‌های اقتصادی و عرصه‌های مادی،دیگر قادر به پایداری نیستند؛ زیرا فشارهای اقتصادی بر منابع طبیعی بیش‌ازپیش رو به افزایش است. رشد شتابان شهرنشینی و توسعه‌ی شهرها در جهان امروز و به‌ویژه در کشورهای روبه‌پیشرفت و پیامدهای آن برای جوامع و ساکنانش، موجب توجه جدی صاحب‌نظران و برنامه ریزان به مفهوم توسعه‌ی پایدار شهری شده است. طی صدسال اخیر، شهرها درصد زیادی از جمعیت جهان را به‌سوی خود جذب کرده‌اند.  بااینکه شهرها تنها حدود 3%  از سطح زمین را اشغال کرده‌اند، اما بیش از نیمی از جمعیت جهان و بیشترین مصرف منابع را به خود اختصاص داده‌اند. هیچ شهری نمی‌تواند بدون اتّکا به منابع و ظرفیت پذیرش ضایعات منطقه‌ی پشتیبانش پایدار باشد. البتّه در مقابل این پشتیبانی، شهر نیز به ارائه‌ی کالا و خدمات و تولید نوآوری و دانش و فن به منطقه‌اش، در روال توسعه‌ای اندام‌وار می‌پردازد تا رابطه‌ای متقابل میان شهر و منطقه برقرار شود. چنین توسعه‌ای ناپایدار نخواهد بود و پایداری شهر در تقابل با پایداری منطقه و در مقیاس گسترده‌تر، در تقابل با پایداری زمین نخواهد بود. برای داشتن توسعه‌ی پایدار، گام اول، اطلاع از وضعیت پایداری منطقه است تا در صورت ناپایدار بودن، برنامه‌ریزی لازم برای توسعه‌ی پایدار آن انجام‌گرفته و اجرا شود. برای انداز ه گیری سطح پایداری، روش‌های کمی و کیفی مختلفی وجود دارد . یکی از این روش‌ها، روش ردپای بوم‌شناختی است. روش ردپای بوم‌شناختی ، یک شاخص پایداری است که میزان مصرف انسان و اثر این مصرف را بر محیط‌زیست ارزیابی می‌کند. روش ردپای بوم‌شناختی را واکرناگل و ریز  ، اوایل دهه‌ی 1990 در دانشگاه کلمبیا معرفی کردند. روش ردپای بوم‌شناختی یک ابزار محاسبه‌ی محیطی است که ما را قادر می‌کند تا بر اساس مناطق زمین و آبی که انسان‌ها صرف تولید می‌کنند، میزان مصرف منابع و جذب پسماندهای آنان را برآورد کنیم. تجربه توسعه اقتصادی در کشورهای مختلف نشان داده است که همگام با روند رشد جمعیت و توسعه شهرنشینی کیفیت و کمیت منابع زیست‌محیطی تنزل یافته است. چنان‌که آلودگی هوا، باران‌های اسیدی، تخریب جنگل‌ها، فرسایش خاک آلودگی آب‌های سطحی و زیرزمینی از تبعات افزایش جمعیت و توسعه اقتصادی در کشورهای پیشرفته است. از طرفی دیگر ناکارآمدی اقتصاد در کشورهای درحال‌توسعه، رشد جمعیت، تشدید فقر و بهره‌برداری ناپایدار از منابع را برای این کشورها، تخریب روزافزون محیط‌زیست را به همراه داشته است. بنابراین، دستیابی به رهیافت‌هایی که ما را از آثار مخرب ناشی از توسعه و چگونگی کاهش آن آگاه سازد، گام مؤثری درحرکت به‌سوی پایداری جوامع خواهد بود. پژوهش حاضر با توجه به اهمیت موضوع ، پایداری توسعه با روش ردپای بوم‌شناختی، در یکی از شهرستان‌های بزرگ کشور، یعنی شهرستان اصفهان موردبررسی قرار می‌گیرد و درصدد آن است که دریابد، فضا و ظرفیت بوم‌شناختی شهرستان اصفهان توان حمایت و برآوردن و نیازهای ساکنین این شهرستان را دارد؟ . شیوه جمع‌آوری اطلاعات در این پژوهش به‌صورت اسنادی و کتابخانه‌ای می‌باشد و برای تحلیل داده‌ها نیز از نرم‌افزار GIS استفاده‌شده است. بر اساس محاسبات صورت گرفته، ردپای بوم‌شناختی مصرف در شهرستان اصفهان 2.4 هکتار به ازای هر نفر محاسبه شد همچنین، ظرفیت زیستی 0.427 هکتار به ازای هر نفر محاسبه شد. با مقایسه ظرفیت زیستی و ردپای بوم شناختی می‌توانیم مشاهده کنیم که شهرستان اصفهان از کسری موازنه بوم‌شناختی رنج می‌برد. همچنین تحلیل نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که شهرستان اصفهان از دیدگاه بوم‌شناختی ناپایدار است و این شهرستان برای تامین نیاز ساکنین خویش فشار فزاینده ای را بر مناطق پشتیبانی خود وارد می نماید.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1-2-   بیان مساله:

شهرها عامل اصلی ایجادکننده ناپایداری در جهان به شمار می­روند و درواقع پایداری شهری و پایداری جهانی هر دو مفهومی واحد هستند، بر این اساس با توجه به پیچیدگی ذاتی شهرها و ابعاد مختلف تأثیرگذاری آن‌ها، شناخت عوامل اصلی برای دست‌یابی به پایداری شهری ضروری به نظر می­رسد. با توجه به اینکه پیامد­های زیانبار توسعه، تابعی از متغیر­های جمعیت، سرانه و الگوی مصرف است، شهرنشینان عامل تعیین‌کننده‌ای در این پیامدهای جهانی­اند. امروزه جمعیت شهرنشین جهان از مرز 50 درصد عبور کرده است و سرانه مصرف در شهر به‌مراتب بیش از روستا است. الگوی مصرف شهرنشینان نیز در مقایسه با الگوی مصرف روستاییان با طبیعت سازگار نیست. در حال حاضر حدود 20­درصد جمعیت جهان که در کشورهای توسعه‌یافته زندگی می­کنند، حدود ­80­ ­درصد منابع جهان را مصرف می­کنند. در این کشور­ها 80 درصد جمعیت شهرنشین هستند که این مسئله به معنای مصرف حد­اقل 64 درصد منابع جهان در این شهرهاست. اما در مقابل از حدود 80 درصد جمعیت جهان که در کشورهای توسعه‌نیافته زندگی می­کنند تقریباً 40درصد شهرنشین­اند که سطح آن‌ها تنها به 12­­­درصد منابع جهان می­رسد. با رشد و گسترش بیش‌ازاندازه شهرها و افزایش جمعیت آن‌ها بعد از انقلاب صنعتی، مشکلات اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی نظیر: مشکلات ، آلودگی، فرسایش خاک،  تخریب جنگل­ها، ترافیک،  مسکن نامناسب، فقر، شکاف طبقاتی و… در شهر­ها به وجود آمد. در دهه 1990در واکنش به این مسائل نظریه توسعه پایدار شکل گرفت که بر مواردی نظیر عدالت اجتماعی، بهره­برداری بهینه از مواهب طبیعی برای حال و آینده، جلوگیری از تخریب محیط‌زیست شهری و… تأکید می­کرد. توسعه پایدار شهری نیز به‌عنوان شاخه­ای مهم در این مفهوم پدیده­ای با ابعاد گسترده و پیچیده است که در رشد­ و­ تکوین شهرها، عوامل اقتصادی، اجتماعی، زیست­محیطی و اکولوژیکی را موردتوجه قرار می­دهد. موضوع نظریه توسعه پایدار شهری، نگهداری منابع برای حال و آینده از طریق استفاده بهینه از زمین و واردکردن کمترین ضایعات به منابع تجدید ناپذیر می­باشد.

 شهر پایدار یا بوم شهر به دلیل استفاده اقتصادی از منابع، اجتناب از تولید بیش‌ازحد ضایعات و بازیافت آن‌ها تا حد امکان و پذیرش سیاست­های مفید در درازمدت قادر به ادامه حیات است. شهر پایدار در مقابل شهرهای نوگرا است. از ویژگی­های شهر نوگرا حجم زیاد ورودی (انرژی، مصالح و آب) در مقابل حجم زیاد خروجی (ضایعات، آلودگی و پساب) است، اما شهر پایدار دارای ورودی و خروجی با مشخصه فرآیند بازیافت است، به نظر اشمیت دراکسین[1]، در متن جهانی‌شدن، بعید است شهر پایدار موضوعی مستقل باشد. او ضمن تمایز شهر پایدار از شهر­نشینی پایدار، اصطلاح اخیر را سبک زندگی همراه با برخورداری در بسیاری از شهرهای توسعه‌یافته می­داند، که درنتیجه کار و زندگی افرادی دیگر در کشورهای درحال‌توسعه است، او شهرنشینی پایدار را یک فرایند می­داند(ساسانپور ،97:1390). بر اساس شاخص های پایداری آن چه که یک شهر خوب باید داشته باشد عبارت است از : محل زندگی و کار مناسب، درآمد معقول ،حمل و نقل و ارتباطات و دسترسی به خدمات و تسهیلات و… است یک شهر پایدار شهری است که خوب طراحی شده باشد و از نظر کالبدی قابل تجسم، از نظر زیبایی شناسی مطبوع باشد این شهر عاری از تصادفات بزهکاری و سرو صدا می­باشد(همان:161).

تا قبل از قرن بیستم به‌ندرت بحثی از شهر با زمینه پایداری می­شد و شهر تنها به‌صورت عاملی دارای سهم در محیط‌زیست مطرح بود. ردپای بوم‌شناختی یکی از نظریاتی بود که پایداری در شهر و منطقه پشتیبانی‌اش را مطرح کرد و ازاین‌پس در ادبیات توسعه پایدار، بحثی از پایداری شهر نیز به میان آمد.

ردپای بوم‌شناختی یکی از مهم‌ترین ابزار اندازه­گیری پایداری مکان­های خاص یا سبک­های زندگی است که ویلیام ریز[2] استاد دانشگاه بریتیش کلمبیا[3] و شاگردان و دانش‌آموختگان این دانشگاه اجرا کردند. این مدل با تبدیل نیاز به منابع و آلودگی به زمین موردنیاز برای جبران آن‌ها معیاری مناسب برای ارزیابی آثار زندگی مدرن فراهم می­کند. این آثار می­توانند برای افراد شهر، مناطق و کشورها موردمحاسبه قرار گیرد (ارجمند نیا، 1379 : 32 ). ردپای بوم‌شناختی رویکردی است که سنجه­ی مداخله در طبیعت را نشان می­دهد. این روش، به ارزیابی تأثیر انسان بر­ محیط می­پردازد و نشان می­دهد میزان بار و فشار وارده بر طبیعت چقدر است. این روش منطقه پشتیبانی پایداری هر سکونتگاه انسانی را با آن سکونتگاه برآورد می­کند. این برآورد نشان می­دهد که چه مقدار از سطح زمین و دریاها دارای قدرت تولید طبیعی برای پاسخ به نیاز­های حیاتی و سبک زندگی ساکنان آن‌ها، نیاز است (­Wheeler and Beatieey,2004:211­).

امروزه شاخص ردپای بوم‌شناختی در بسیاری از کشورهای جهان در سطوح ملی و محلی استفاده می­شود. شاخص هایی نظیر مصرف انرژی در بخش های مختلف، کالا و خدمات و مدیریت ضایعات، جابه جایی و حمل ونقل، مدیریت آلودگی، غذا و مسکن. محاسبه میزان مصرف در هر کدام از این بخش ها و  محاسبه معادل زمین مورد نیاز برای تامین نیاز ساکنین در هر بخش متغیر هایی است که در در روش ردپای بوم شناختی مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد  این شاخص ها به‌طور روشنی نشان می­دهد که در کدام ناحیه و کجا بر منابع طبیعی فشار وارد می­شود.

 ردپای بوم‌شناختی از دو منظر می­تواند شاخص پایداری محسوب شود، نخستین اینکه ردپای بوم‌شناختی هزینه­های بوم‌شناختی تأمین کلیه­ی کالاها و خدمات جمعیتی مصرف انسان را محاسبه می­کند و نشان می­دهد که مردم نه‌تنها به‌صورت مستقیم برای تولیدات کشاورزی، احداث جاده­ها، ساختمان­سازی و غیره به زمین نیاز دارند بلکه به‌طور غیرمستقیم نیز کالا و خدمات موردنیاز انسان نیز از زمین تهیه می­شود. از این منظر ردپای بوم‌شناختی می­تواند جهت بیان هزینه­های پنهان بوم‌شناختی جمعیت­ها و فعالیت­ها به‌کاربرده شود. دوم اینکه تعبیر ردپای بوم‌شناختی به‌عنوان شاخص پایداری، منجر به معرفی ایده “ظرفیت تحمل” و یا “ظرفیت برد” شده است. ظرفیت برد در بوم‌شناختی عبارت است از”حداکثر جمعیتی که زمین می­تواند نیازهای آن‌ها را به‌طور نامحدود تأمین کند” این موضوع که زمانی که جهت توزیع جمعیت بر اساس منابع بوم‌شناختی استفاده شود، نسبتاً صحیح و دقیق است(MC Donald et al 2004 :50).از دیگر مفاهیمی که در روش ردپای بوم شناختی بر آن تاکید می شود فضای بوم شناختی می باشدکه این فضا شامل زمین‌های حاصلخیز و دریا­های مولد و مزارع و مزارع پرورش ماهی می­شود. فضای بوم‌شناختی زمین و یا آبی است که نیازهای مصرفی جامعه را تأمین کرده، یا آنکه آلاینده­های آن‌ها را جذب می­کند. (Ecological Footprint Atlas: 2010, 23)  شهرهای ایران مانند سایر شهرهای جهان با مشکل افزایش جمعیت رو­به­رو هستند که این امر فشار فزاینده­ای را بر منابع مانند آب، زمین و انرژی موجود وارد نموده است و باعث تخریب شدید محیط‌زیست شهرها شده. این شرایط کاهش تولید محلی، افزایش شکاف طبقاتی و کاهش توانایی اداره زندگی در شهرها، افزایش حجم ضایعات شهری، افزایش انرژی مصرفی و ساختار اجتماعی نامتعادل را سبب شده و زمینه ناپایداری شهری را فراهم کرده است. در این میان شهرستان اصفهان نیز با جمعیتی حدود 2174172 در سرشماری سال 1390 به‌عنوان یکی از شهرستان­های مهم که در مرکز ایران قرارگرفته است با این مسائل روبه­رو است، و به نظر می­رسد توان بوم­شناختی آن قادر به پاسخگویی به نیازهای کنونی شهروندان اصفهان را ندارد. بنابر­این هدف این پژوهش ارزیابی پایداری شهری در شهرستان اصفهان با استفاده از روش ردپای بوم‌شناختی است. لذا این پژوهش بر آن است تا به سؤال‌های زیر پاسخ دهد:

  1. در حال حاضر فضای بوم­شناختی شهرستان اصفهان در چه سطحی از پایداری قرار دارد؟
  2. توان بوم‌شناختی شهرستان اصفهان در برآوردن نیازهای ساکنین آن چگونه است؟

 

 

 

1-3-   اهمیت و ضرورت تحقیق :

همان‌طور که گفته شد یکی از مهم‌ترین آثار توسعه کنونی، رشد شتابان شهرنشینی و شیوه زندگی انسان امروز است. افزایش افسارگسیخته جمعیت به همراه نسبت روزافزون شهرنشینی و شیوه مصرف‌گرایی پیامدهای زیانباری بر محیط‌زیست شهری اعمال کرده‌اند. امروزه شهرها درروند توسعه روزافزون خود دارای یک جریان دوسویه هستند که ازیک‌طرف مواد و انرژی به آن‌ها وارد و از طرفی زباله و ضایعات از آن خارج می‌شود و این شهرها به‌عنوان الگوی برتر زندگی، فقط ظرفیت حامل مناطق پشتیبانی‌شان را مصادره می‌کنند.آنچه مسلم است از دو دهه پیش برخی صاحب‌نظران به پیامد این ناهنجاری‌ اشاره‌کرده و راه‌هایی را برای آن مطرح نموده‌اند که همگی به جهت چاره‌جویی برای رهایی از محیط‌های ناپایدار بوده‌اند. با توجه به این‌که جهان هرروز شهری‌تر می‌شود، شناخت راه‌های بهبود محیط‌زیست شهری برای جذاب و سالم‌تر نمودن شهرها برای زندگی در آینده و کاهش آثار نامطلوب آن بر محیط اهمیت پیدا می‌کند. علاوه بر این‌ها تشدید بحران‌های زیست‌محیطی نظیر آلودگی آب، خاک و هوا در سال‌های اخیر و تخریب و تغییر کاربری اراضی پیرامون شهرها و ضرورت تغییر نگرش مدیران شهری در خصوص مسائل شهری و… ازجمله مواردی اند که ضرورت انجام این پژوهش را فراهم می‌آورند

1-4-   اهداف تحقیق :

هدف اصلی این تحقیق بررسی پایداری شهرستان اصفهان با روش ردپای بوم‌شناختی می­باشد که این هدف در چارچوب اهداف اختصاصی زیر پیگیری می­شود:

  • بررسی وضعیت کنونی فضای بوم‌شناختی شهرستان اصفهان
  • بررسی توان بوم‌شناختی شهرستان اصفهان در برآوردن نیاز­های ساکنین آن
  • ارائه راهکارهایی جهت کاهش ردپای بوم‌شناختی و ارتقاء سطح پایداری شهرستان اصفهان

 

[1] Smith Drakakis

[2] William Rees

[3] University of British Columbia

قیمت :37500 تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  serderehi@gmail.com

پایان نامه مکان‌یابی بهینه دفن پسماندهای جامد شهری بر اساس معیارهای هیدروژئومورفولوژیکی با استفاده از GIS و      مدل AHP (مطالعه موردی شهر بیستون)

 متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته جغرافیا

     پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته ی ژئومورفولوژی گرایش هیدروژئومورفولوژی در برنامه‌ریزی محیطی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

دانشکده جغرافیا و برنامه‌ریزی

                                      گروه ژئومورفولوژی

     پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته ی ژئومورفولوژی گرایش هیدروژئومورفولوژی در برنامه‌ریزی محیطی

 

عنوان فارسی

مکان‌یابی بهینه دفن پسماندهای جامد شهری بر اساس معیارهای هیدروژئومورفولوژیکی با استفاده از GIS و      مدل AHP (مطالعه موردی شهر بیستون)

 

                                                                                                                    شهریور۱۳۹۴

 

چکیده

مکان‌یابی محل‌های مناسب دفن پسماند از اقدامات مهم در فرایند مدیریت جامع پسماندهای شهری است. شهر بیستون یکی از شهرهای استان کرمانشاه در غرب ایران است و با توجه به افزایش روزافزون جمعیت و توسعه  شهر هنوز شیوه مناسبی برای دفن پسماند شهری وجود ندارد و پسماندها  به صورت غیر اصولی دفع و به صورت تلنبار روی هم انباشته می‌شوند. هدف اصلی این پژوهش یافتن مکان بهینه دفن پسماندهای شهری بیستون با توجه به معیارهای هیدروژئومورفولوژی از قبیل :مخروطه افکنه، فاصله از آب‌های سطحی، فاصله از چاهها، عمق آب‌های زیرزمینی،بارش ، لیتولوژی، فاصله از گسل، شیب، مکان های ناپایدار، کاربری اراضی، فاصله از مناطق مسکونی و فاصله از جاده‌ها می‌باشد. بدین منظور از نرم‌افزار سیستم اطلاعات جغرافیایی Arc Gis و مدل تحلیل سلسله‌مراتبی AHP استفاده‌شده است. با توجه به اینکه دشت بیستون یک دشت آبرفتی با سنگ بستر آهکی است سطح آب زیرزمینی در این منطقه بالا بوده و چاههای بیشماری برای مصارف کشاورزی حفر شده و روستاهای زیادی در سطح دشت وجود دارد بدین منظور مکانیابی محل دفن بهینه پسماند شهری از اهمیت خاصی برخوردار است.پس از تهیه لایه های اطلاعاتی در نرم افزار GIS و تلفیق لایه ها با هم ،در مرحله اولیه سه مکان  برای دفن پسماند انتخاب گردید و درنهایت یک مکان بهینه جهت دفن پسماند در جنوب شرقی دشت بیستون که مساحت لازم برای دفن زباله ده سال شهر بیستون را دارا می‌باشد انتخاب گردید و به عنوان مکان پیشنهادی و نهایی دفن پسماند این شهر انتخاب شد.

 

 

فهرست مطالب

مقدمه1

فصل اول: کلیات تحقیق

1-1-بیان مسئله4

1 -2- سؤالات تحقیق7

1-3 -فرضیه‌های تحقیق7

1-4-هدف اصلی از اجرای این تحقیق8

1-5- دلایل توجیهی و ضرورت انجام طرح8

1-6-پیشینه تحقیق 9

1-6-1-پیشینه تحقیق در جهان 9

 1-6-2- پیشینه تحقیق در ایران11

1-7- مبانی نظری (مفاهیم و تعاریف) 16

1-7-1-پسماند16

1-7-2- انواع پسماند16

1-7-3-روش های دفع زباله19

1-7-4- مکانیابی23

1-7-4-1- مکان یابی محل دفن زباله23

1-7-4-2-ضوابط و معیارهای انتخاب مکان مناسب برای دفن زباله25

1-7-4-3-کاربرد سیستم اطلاعات جغرافیایی در مکان یابی دفن پسماند29

 

فصل دوم : معرفی منطقه مورد مطالعه

2-1-موقعیت جغرافیایی شهر بیستون30

2-2-توپوگرافی31

2-2-1-شیب32

2-2-2-جهت شیب33

2-3-زمین‌شناسی34

2-3-1-سنگ‌های آهکی دشت بیستون34

2-3-2-گسل36

2-3-3-چینه شناسی منطقه بیستون37

2-4-ژئومورفولوژی 42

2-5-مکان های ناپایدار43

2-5-1-ریزش سنگ43

2-6- وضعیت هیدرولوژی و ژئوهیدرولوژی45

2-6-1-منابع آب زیرزمینی45

2-6-2-منابع آب‌های سطحی47

2-6-3-مخروطه افکنه49

2-7- اقلیم (بارش) 51

2-8-ویژگی هی جمعیتی شهر بیستون53

فصل سوم :مواد و روش ها

 ۳-1- مقدمه5

3-2-روش های گردآوری داده ها و اطلاعات55

3-2-1-روش کتابخانه ای55

3-2-2-روش مشاهده56

3-2-3-روش پرسشنامه56

3-3-مواد و ابزار مورد استفاده در تحقیق56

3-3-1-نرم افزارهای مورد استفاده58

۳-3-2-لایه های مورد استفاده58

3-4- روش تحقیق58

3-4-1-مدل های تصمیم گیری چند معیاره MCDM58

3-4-2-روش تحلیل سلسله مراتبی AHP60

3-4-3-منطق بولین64

3-5-جمع‌آوری اطلاعات و انجام  تحلیل های مکانی آماری64

3-6-مکانیابی محل دفن پسماندبا استفاده از GIS65

3-6-1-ساختار لایه های اطلاعاتی و ورود اطلاعات به محیط GIS65

3-6-2-مدل درونیابی کریجینگ 65

3-6-3-ترکیب لایه ها و بدست آوردن مکان مناسب با استفاده از Index overlay66

فصل چهارم : یافته های تحقیق

4-1-بررسی وضعیت موجودمدیریت پسماند شهر بیستون و شناسایی مشکلات 68

4-2-عملیات مکان یابی جهت دفع مواد زائد69

4-3-مساحت زمین مورد نیاز جهت دفن69

4-3-1-نرخ رشد جمعیت69

4-3-2-حجم تولید سالانه زباله69

4-3-3-ارتفاع و شکل محل دفن70

4-4-فاکتورهای توصیه شده برای عوامل هیدروژئومورفولوژیکی مکان یابی دفن زباله71

4-5-پهنه بندی مکان‌های مناسب دفن زباله72

4-5-1-تعیین ضریب اهمیت معیارها73

4-5-2-تلفیق لایه ها با اسفاده از قواعد تصمیم گیری MAPM76

4-5-2-1-تلفیق با منطق بولین76

4-5-2-1-1-نقشه های تهیه شده با منطق بولین77

4-5-2-2-تلفیق با روش AHP82

4-5-2-2-1-نقشه های تهیه شده با استفاده از مدل  AHP83

فصل پنجم : بحث و نتیجه‌گیری

5-1-مقدمه 91

5-2-خلاصه و نتیجه‌گیری91

5-3-تحلیل فرضیات94

5-4-پیشنهادات    96 

منابع و مآخذ   97

 

 

شکل 1-1-روش دفن مدرن زباله25

شکل۲-1-موقعیت جغرافیایی شهر بیستون31

شکل۲-2-نقشه مکان های ناپایدار44

شکل2-3- عکس ریزش سنگ در پایکوه های دیواره بیستون45

شکل 2-4-نقشه شیب دشت بیستون32

شکل۲-5-نقشه جهت شیب دشت بیستون33

شکل۲-6-نقشه زمین‌شناسی دشت بیستون36

شکل۲-7-مقطع زمین‌شناسی دشت بیستون42

شکل 2-8 نقشه چاه های دشت بیستون 47

شکل2-9-نقشه رودخانه های دشت بیستون49

شکل2-10-نقشه مخروطه افکنه های دشت بیستون50

شکل۲-11-نمودار بارندگی ایستگاه های سینوپتیکی استان کرمانشاه51

شکل۲-12-نقشه درونیابی بارش دشت بیستون به روش کریجینگ49

شکل 3-1- نمودار معیارهای مکانیابی دفن پسماند59

شکل 3-2-نمودار مراحل انجام تحقیق65

شکل۴-1-نمودار امتیازات اختصاص یافته به معیارها توسط متخصصان76

شکل۴-2-نقشه استاندارد شده ی رودخانه به روش بولین76

شکل۴-3- نقشه استاندارد شده ی مکان ناپایدار به روش بولین77

شکل۴-4- نقشه استاندارد شده ی مناطق مسکونی به روش بولین77

شکل۴-5- نقشه استاندارد شده ی مناطق حفاظت‌شده به روش بولین78

شکل۴-6- نقشه استاندارد شده ی شیب به روش بولین78

شکل۴-7- نقشه استاندارد شده ی جاده  به روش بولین79

شکل۴-8- نقشه استاندارد شده ی عمق آب زیرزمینی به روش بولین79

شکل۴-9- نقشه استاندارد شده ی کاربری اراضی به روش بولین80

شکل۴-10- نقشه نهایی مکان دفن پسماند  به روش بولین81

شکل۴-12- نقشه استاندارد شده عمق آب زیرزمینی84

شکل۴-13- نقشه استاندارد شده شیب84

شکل۴-11-نقشه استاندارد شده حریم رودخانه85

شکل۴-14- نقشه استاندارد شده جاده86

شکل۴-16- نقشه استاندارد شده فاصله از گسل86

شکل۴-17- نقشه استاندارد شده کاربری اراضی87

شکل۴-18- نقشه استاندارد شده زمین‌شناسی88

شکل۴-19- نقشه استاندارد شده فاصله از مناطق مسکونی89

شکل 4-20-نقشه استاندارد شده مکان ناپایدار89

شکل۴-20-نقشه اولیه مکانیابی شده دفن پسماند به روش AHP90

شکل۵-1-نقشه مکانیابی محل دفن پسماند به روش AHP93

شکل 5-2-موقعیت مخروطه افکنه ها به سایر عوامل هیدروژئومورفولوژیکی96

 

جدول۳-1-لایه های استفاده  شده در تحقیق 56

جدول ۳-2-وزن دهی به عوامل براساس ارجعیت به صورت مقایسه زوجی60

جدول 3-3-شاخص ناسازگاری تصادفی

جدول۴-1-امتیازبندی عمق آب زیرزمینی به متر69

جدول ۴-2-ماتریس اولیه وزن دهی به معیارها با استفاده از روش مقایسه دوتایی72

جدول 4-3-ماتریس نرمال مقایسه معیارها و ضریب اهمیت71

جدول۴-4- ارزش لایه های مورد استفاده در روش بولین 75

جدول ۴-5- امتیاز بندی عمق آب زیرزمینی82

جدول۴-6- امتیاز بندی فاصله از آبهای سطحی82

جدول۴-7- امتیاز بندی فاصله از جاده82

جدول۴-8- امتیاز بندی فاصله از شهر82

جدول۴-9- امتیاز بندی فاصله از روستا82

جدول ۴-10- امتیاز بندی کاربری اراضی82

جدول ۴-11- امتیاز بندی فاصله از گسل ها 83

جدول ۴-12- امتیاز بندی شیب83

جدول ۵-1-ویژگی های سه مکان بدست آمده جهت دفن پسماند شهر بیستون به روش بولین92

جدول ۵-2-ویژگی های سه مکان بدست آمده جهت دفن پسماند شهر بیستون به روش AHP92

 

مقدمه

افزایش روزافزون جمعیت موجب افزایش تولید انواع زباله‌ها در محیط‌های شهری و روستایی شده است. لذا مکان‌یابی محل‌های مناسب دفن پسماند از اقدامات مهم در فرایند مدیریت جامع پسماندهای شهری است. با توجه به اثرات زیست‌محیطی، اقتصادی و اکولوژیکی محل‌های دفن پسماند شهری انتخاب محل دفن باید با دقت و طی یک فرایند علمی صورت بگیرد. اگرچه دفن آخرین گزینه در سلسله‌مراتب مدیریت پسماندهای شهری است اما در کشورهای توسعه‌یافته دفن یک روش معمول می‌باشد و در کشور ایران نیز دفن به عنوان آسان‌ترین و ارزان‌ترین گزینه‌ی مدیریت مواد زائد همواره مورد توجه بوده است. (منوری، ۱۳۷۰). کاربرد این روش، به ویژه در اشکال تلنبار در مقایسه با دیگر گزینه‌ها، به دلیل ارزان بودن و ساده‌ترین نحوه مدیریت موجب گردیده که بدون برنامه‌ریزی‌های اصولی، دفع پسماندها اغلب در مکان‌های غیر آماده و کنترل نشده صورت گیرد (1990  Karbanda. E). این امر مشکلاتی مانند خروج شیرابه، آلودگی خاک، آتش‌سوزی، پراکندگی زباله، در معرض آلودگی قرار گرفتن آب‌های زیرزمینی و غیره را به وجود آورده است. خروج شیرابه از محل‌های دفن زباله و ماندآب‌های حاصل از آن‌ها معمولاً شامل مقدار قابل‌توجهی مواد آلاینده می‌باشد که ممکن است وارد سفره‌های آب زیرزمینی شده و کیفیت آب را کاهش دهد که برای سلامتی انسان بسیار خطرآفرین است. در صورتی که عملیات دفن بهداشتی پسماندها، فرایندی است با مراحل حساس و نیازمند دقت نظر و مطالعات تخصصی و طراحی در مراحل مکان‌یابی، آماده سازی و اعمال مدیریت صحیح در مرحله بهره‌برداری می‌باشد (فتایی، ۱۳۸۵(غالباً تمامی اثرات زیان‌بار پر اهمیت که در طول ارزیابی اثرات محیط‌زیستی نمایان می‌شوند باید در طول فرایند مکان‌یابی مورد توجه قرار گیرند (2005 Ball J.M,) به جرئت می‌توان گفت که یک مکان‌یابی صحیح می‌تواند بیش از نیمی از نگرانی‌های موجود در یک محل دفن را مرتفع سازد (حیدر زاده، ۱۳۸۳). 

دفن بهداشتی زباله عبارت است از انتقال مواد زائد جامد به محل ویژه‌ی دفن آن‌ها در دل خاک به نحوی که خطری متوجه محیط‌زیست نشود، در هر منطقه‌ای که زمین کافی و مناسب وجود داشته باشد این روش می‌تواند به خوبی مورد استفاده قرار گیرد. دفن بهداشتی زباله یک روش کاملاً قابل‌قبول مطمئن برای دفع زباله‌های شهری است و به عنوان یک جایگزین در مقابل تلنبار کردن زباله مطرح است. پوشاندن مواد به طور موثر از تماس حشرات، جوندگان، حیوانات دیگر و پرندگان با زباله‌ها جلوگیری به عمل می‌آورد (عمرانی،۱۳۸۵).

بنابراین لازم است مطالعات وسیعی برای برنامه‌ریزی طراحی و مکان‌یابی محل دفن زباله‌های شهری با توجه به فاکتورهای موثر در این راستا انجام گیرد در این زمینه معیارها و عوامل متعددی دخالت دارند که هر کدام به نوبه خود از اهمیت خاصی برخوردارند و محدودیت‌های را در انتخاب مکان ایجاد خواهند کرد. از مهم‌ترین این معیارها می‌توان به عوامل مختلفی نظیر معیارهای هیدروژئومورفیک منطقه از جمله مخروطه افکنه، فاصله از آب‌های سطحی، فاصله از چاه‌ها، آب‌های زیرزمینی، لیتولوژی، کاربری اراضی،  شیب، اراضی ناپایدار، بارش، فاصله از مناطق مسکونی و جاده‌ها اشاره نمود دفن بهداشتی پسماندهای شهری مانند هر پروژه مهندسی دیگر به اطلاعات پایه و برنامه‌ریزی دقیق نیازمند است. در انتخاب فاکتورهای متعدد جهت مکان‌یابی دفن بهداشتی مواد زائد تصمیم گیران را به طور ناخودآگاه به سوی استفاده از سیستمی سوق می‌دهد که علاوه بر دقت بالا از نظر سرعت و سهولت انجام در حد بالایی قرار داشته باشد. از جمله این رویکردها استفاده توأم از مدل تصمیم‌گیری چند معیاره و سامانه اطلاعات جغرافیایی است (پناهنده و همکاران ۱۳۸۸) بنابراین به منظور مکان‌یابی محل مناسب دفن پسماند شهر بیستون از نرم‌افزار ARC GIS و مدل AHP استفاده‌شده است. این مدل یک روش ساده محاسباتی بر روی ماتریس‌هاست که با ایجاد سلسله‌مراتب مناسب و پردازش گام به گام مراحل و ترکیب‌بندی آن می‌توان ضرایب وزنی گزینه‌های مختلف را برآورد نمود.

هدف از این پژوهش مکان‌یابی دفن زباله در شهر بیستون با استفاده از معیارهای هیدروژئومورفولوژی منطقه و از طریق سیستم اطلاعات جغرافیایی GIS ومدل AHP می‌باشد. این پژوهش سعی دارد تا به مکان‌یابی بهینه محل دفن پسماند شهری که مناسب‌ترین و درعین‌حال با کمترین آثار مخرب زیست‌ محیطی وانسانی راشناسایی و به صورت نقشه ارائه نماید.

 

 

 

 

 

 

فصل اول

کلیات تحقیق

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۱-1 – بیان مسئله

افزایش جمعیت و توسعه و گسترش شهرها نیاز انسان به مواد مصرفی را روزبه‌روز افزایش داده است. زیادشدن مواد مصرفی موجب افزایش پسماندها می‌شود که انسان به طور فزاینده ای وارد محیط‌زیست می‌نماید. این پسماندها یکی از عوامل مهم آلودگی به حساب می‌آید که با گذشت زمان کیفیت مواد زائد جامد تغییریافته و حجم پسماندها و مواد غیرقابل تجدید افزایش یافته است.) عبدلی۱۳۸۵)

تحول صنایع و تکنولوژی و برخورداری جوامع بشری از وسایل نوین زندگی که موجب رفاه و آسایش بیشتر انسان‌ها گردیده است به نوبه خود مسائل و مشکلاتی را نیز مطرح ساخته که باید در بطن این پیشرفت‌ها و تحولات مورد توجه قرار گیرد. توجه به محیط‌زیست و از آن جمله مواد زائد جامد مسئله‌ای است که در سالهای اخیر مورد توجه خاص جهانیان قرار گرفته است. یکی از اثرات افزایش تدریجی جمعیت در مناطق شهری افزایش میزان زباله و مشکل دفع آن است دفن به عنوان ساده‌ترین و در بسیاری از مناطق کم هزینه‌ترین روش‌های دفع است 2005 )   ( Kontos et al,بنابراین در گذشته برای دفع مواد زائد بیشتر بر آن تکیه شده است. هدف اصلی دفن، دفع مطمئن و طولانی مدت مواد زائد جامد از نقطه نظر سلامتی و زیست‌محیطی است (عبدلی. ۱۳۷۹) بنابراین به منظور کاهش مخاطرات بهداشتی عمومی و اثرات سوء بر محیط‌زیست، وضعیت محیط‌زیست طبیعی و شرایط اجتماعی و اقتصادی منطقه دفن مورد بررسی دقیق قرار می‌گیرد. (امینی، ۱۳۸۵)به منظور غربال سازی سایتهای مناسب در میان مجموعه مکان‌های انتخابی، در این بخش براساس معیارها و پارامترهای حاکم نسبت به اولویت دهی محل‌های انتخاب‌شده در محدوده وسیع مورد مطالعه اقدام می‌گردد. معیارها و پارامترهای تعیین‌کننده در انتخاب محل‌های دفن زائدات جامد هر کدام به نوبه خود از اهمیت خاصی برخوردار بوده و محدودیت‌ها و اولویت‌های از نظر اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی انتخاب محل‌های مناسب دفن زائدات ایجاد می‌نمایند. هدف نهایی همه این معیارها یافتن محلی با کمترین اثرات سوء زیست‌محیطی محل دفن زباله شهر می‌باشد. امروزه دفن پسماندهای جامد شهری یکی از مسائل اساسی جوامع شهری و روستایی محسوب می‌گردد. بهبود وضع بهداشت عمومی، ارتقاء سطح زندگی، گسترش فرهنگ مصرف‌گرایی در میان مردم، فزونی روزافزون مراکز صنعتی، کارگاه‌ها و کارخانه‌ گوناگون سبب شده است تا روزانه مقدار زیادی پسماند به صورت جامد وارد فضای عمومی شهر شده و سلامت مردم را در معرض خطر قرار دهد. منظور از پسماند شهری، پسماندهایی است که به صورت معمول از فعالیت‌های روزمره انسان در شهرها، روستاها و خارج از آن‌ها تولید می‌شود از قبیل زباله‌های خانگی، نخاله‌های ساختمانی، پسماندهای بیمارستانی، صنایع و کارخانه‌ها می‌باشد. (چوبانوگلوس ,۱۳۹۰) هنوز در بسیاری از شهرهای دنیا از جمله در شهر بیستون زباله‌ها پس از جمع‌آوری در نزدیک‌ترین محل روی هم انباشته می‌شود که اغلب این مکان‌ها پتانسیل پذیرش مواد زائد به خصوص پسماندهای سمی را نداشته لذا مشکلاتی برای محیط‌زیست و شهروندان ایجاد می‌کند. به همین دلیل مدیریت دفن بهداشتی زباله یکی از روش‌هایی است که در حال حاضر هم پای بازیافت مورد توجه مدیران قرار گرفته است. لازم است که مطالعات وسیعی برای برنامه‌ریزی، و اجرای جایگاه انجام‌شده و فاکتورهای مؤثر در این برنامه‌ریزی و طراحی را در جهت حفظ سلامت و بهداشت شهروندان و منافع آن‌ها و حفظ محیط‌زیست مورد توجه قرارداد. مکان‌یابی یک محل دفن فرآیندی پیچیده است زیرا باید تمامی پارامتر های اجتماعی، زیست‌محیطی و فنی را دارا باشد. هدف از پروسه مکان‌یابی این است که مناطقی با حداقل خطر برای سلامت عموم و محیط‌زیست شناسایی گردند و از لحاظ اقتصادی نیز مقرون به صرفه باشند. یک مکان مناسب دفن باید بتواند معیارهای مختلف زیست‌محیطی، سیاسی، اقتصادی، هیدرولوژی، توپوگرافی و دیگر معیارها را برآورده سازد. متأسفانه در کشور ما دستورالعمل مدونی در ارتباط با ضوابط و معیارهای یک مکان دفن بهداشتی وجود ندارد. (عبدلی ۱۳۹۰)

 هیدروژئومورفولوژی به مطالعه ناهمواری‌هایی که تحت تأثیر آب به وجود آمده‌اند می‌پردازد. (ولایتی). در ارزیابی محل دفن باید شاخص‌های مختلف هیدرولوژیکی و زمین‌شناسی محل شامل چاه‌های آب و تراز بالای آب زیرزمینی، فاصله محل دفن از دریاچه‌ها و رودخانه‌ها، دشت‌های سیلاب گیر، وضعیت فیزیکی محل دفن، فاصله محل دفن از مناطق دارای گسل، شیب عمومی زمین و جنس خاک و هم چنین ساختارهای سنگ آهک، کربناته، سنگ شکافته شده یا دیگر ساختارهای سنگی متخلخل که ساختارهای سستی در مقابل تراوش شیرابه و انتشار گازهای تولیدشده به حساب می‌آیند در نظر گرفته شود.( عبدلی ،۱۳۹۰) مکان نادرست برای دفن زباله می‌تواند به هزینه‌های زیست‌محیطی، اجتماعی و اقتصادی منجر شود. از این رو روش‌های مناسب در شناسایی سایت های بالقوه برای دفن زباله به برنامه‌ریزان، مهندسان عمران و توسعه‌دهندگان کمک می کند. نرم‌افزارهای GIS می‌تواندبا انتخاب مکان مناسب  به حفاظت از آلوده شدن زمین و سطح آب، آلودگی هوا و بوی مضر از تخمیر مواد زائد تجزیه نشده در جوامع، دود ناشی از سوختن زباله، بهداشت عمومی و کاهش بار مالی در جهت مکان‌یابی محل دفن بهینه پسماند کمک نماید. (Solmon Gbanie,2013  )

در شهر بیستون روزانه در حدود چهار تن زباله تولید می‌شود که به دلیل عدم وجود تجهیزات بازیافت تمامی آن تلنبار یا سوزانده می‌شود. این خود می‌تواند زمینه بروز مشکلات زیست‌محیطی بهداشتی و اجتماعی فراوان شود. چنانچه محل اولیه دفع زباله در حدود ده سال پیش در کنار کارخانه قند و رودخانه دینور در نزدیک به خروجی شهر مشکلات بهداشتی و زیست‌محیطی عدیده‌ای را به وجود آورده بود. این مکان در کنار رودخانه اصلی شهر بوده و باعث آلودگی آب میشد و هم چنین به دلیل نزدیکی به شهر چهره نامناسبی به شهر توریست پذیر بیستون بخشیده بود و بوی نامطبوع زباله ساکنین شهر را به شدت آزار می‌داد.

مشکلات احتمالی موجود در محل دفن پسماند در شهر بیستون شامل احتمال بروز آلودگی آب‌های زیرزمینی به دلیل واقع بودن بر روی خاک‌ها و سنگ‌های آهکی و وجود چشمه‌های کارستی در اطراف آن، احتمال بروز آلودگی در آب‌های سطحی به دلیل احتمال نفوذ شیرابه و یا ورود رواناب به محل دفن زباله، اشراف داشتن محل دفن به اراضی روستایی پایین‌دست که منجر به انتقال آلودگی به داخل روستاها می‌شود. این پژوهش سعی در پاسخگویی به این مسئله دارد که با توجه به کارستی بودن منطقه، مخرو طه افکنه ها موجود در منطقه مورد نظر مکان‌های مناسبی برای دفن پسماند شهری محسوب می‌شوند یا نامناسب هستند. با توجه به مشکلات عنوان‌شده مکان مناسب برای دفن بهینه پسماندهای شهری مشخص می‌شود چرا که مکان‌یابی مناسب می‌تواند بسیاری از مشکلات قابل پیش‌بینی در یک محل دفن را به شکل قابل‌توجهی مرتفع سازد. روند دفع زباله در سالهای اخیر در شهر بیستون حاکی از عدم توجه به مسائل زیست‌محیطی، بهداشتی اقتصادی و اجتماعی ناشی از دفع غیراصولی زباله‌ها در این شهر است. تلنبار غیراصولی زباله‌ها در نزدیکی شهر بیستون و در ورودی شهر، کنار رودخانه دینور سپس انتقال آن به نزدیکی یکی از روستاهای اطراف حاکی از لزوم انجام مطالعات برای مکان‌یابی محل مناسب دفن پسماند این شهر می‌باشد. 

         ۱ -2- سؤالات تحقیق

۱-شاخص‌های هیدروژئومورفولوژیکی موثر در امر مکان‌یابی محل دفن پسماندهای جامد شهر بیستون کدامند؟

۲-آیا مکان‌های فعلی دفن پسماندهای شهری بیستون مطابق معیارهای هیدروژئومورفولوژیکی می‌باشند؟

۳- پهنه‌های مناسب برای دفن زباله‌های جامد در منطقه مورد مطالعه کدام‌اند؟

 

۱-3فرضیه‌های تحقیق

۱-محل کنونی دفن پسماندهای شهری با شاخص‌های هیدروژئومورفولوژیکی منطبق نیست.

۲-وزن شاخص‌های هیدروژئومورفولوژیکی در انتخاب محل مناسب دفن پسماندها بیش از سایر عوامل است.

۳-مخروطه افکنه های منطقه مکان‌های مناسبی برای دفن زباله هستند.

۱-4-هدف اصلی از اجرای این تحقیق

هدف اصلی از اجرای این تحقیق اعمال انواع عملیات تحلیل‌های مکانی با بهره‌گیری از فناوری سیستم اطلاعات جغرافیایی به منظور مکان‌یابی محدوده‌های بهینه با حداقل اثرات سوء زیست‌محیطی برای دفن پسماند شهری بیستون است. بررسی نتایج نشان می‌دهد مدل منتج از روش AHP ضمن انتخاب مکان دفن زباله در منطقه قابل‌قبول، سایر مناطق را نیز پیشنهاد می‌کند و در نهایت بهترین و به صرفه‌ترین مکان را از نظر زیست‌محیطی و اقتصادی معرفی می‌نماید.

۱-5-دلایل توجیهی و ضرورت انجام تحقیق            

تا سال ۱۳۸۵ زباله‌های شهر بیستون در کنار پل خروجی شهر در مجاورت رودخانه دینه ور رود در ورودی شهر با مساحتی حدود یک کیلومتر تلنبار می شده است. به دلیل مشکلات ایجادشده از جمله مدفون شدن پل تاریخی بیستون معروف به «پل صفوی» که قدمت آن به دوره ساسانی می‌رسد در انباشت زباله‌های شهر بیستون، که تأثیرات شیمیایی زباله‌ها و فعل و انفعالاتی که صورت می‌گیرد، آسیب‌های زیادی به این اثر ارزشمند تاریخی رسانده و همچنین باعث آلودگی آب رودخانه‌های «دینه ور» و «گاماسیاب  شده بود. تأثیر این زباله‌ها به اضافه پساب کارخانه قند در شهرک سر پل بیستون که به رودخانه «گاماسیاب» وارد می‌شود، موجب مرگ هزاران ماهی و همچنین آسیب رساندن به محیط‌زیست شده است. پسماندهای تلنبار شده به دلیل منظره نامناسب، بوی نامطبوع و مشکلات بهداشتی و زیست‌محیطی که برای ساکنان شهر به وجود آورده بود محل دفع زباله تغییر یافت و در دره‌ای نزدیک روستای کمینجه برای دفع زباله در نظر گرفته شد که با مخالفت ساکنان روستا مواجه شد. در حال حاضر زباله‌ها در چاله هرسین – صحنه دفع می‌شود. که شهرداری بیستون سعی در بستن قرارداد با شرکت بازیافت کرمانشاه دارد لازم به ذکر است که قبلاً نیز اقداماتی جهت عقد قرارداد صورت گرفته است ولی به دلیل تغییر مدیریت و وضعیت نامناسب مالی شهرداری بیستون با شکست مواجه شده است.

با توجه به مشکلات بهداشتی، زیست‌محیطی پیش‌آمده بررسی فاکتورهای مختلف انسانی و طبیعی از جمله معیارهای هیدروژئومورفولوژی برای مکان‌یابی بهینه محل دفن پسماند شهری بیستون ضرورت می‌یابد.

۱-6-پیشینه تحقیق

۱-6-1-پیشینه تحقیق در جهان

در زمینه مکان‌یابی محل دفن مواد زائد شهری تألیفات و تحقیقات متعدد و مختلفی در قالب کتاب و مقالات علمی و پایان‌نامه صورت گرفته است و در کشورهای پیشرفته مدت‌هاست که از GIS در مکان‌یابی اراضی شهری استفاده می‌شود و تحقیقات زیادی نیز صورت گرفته است که از جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.

در سال ۱۹۹۲ ویلیام هندریکس و دیوید باکلی[1] در پژوهشی با عنوان کاربرد GIS در مکان‌یابی محل دفن مناسب زباله در ایالت ورمونت امریکا، منطقه‌ای ۲۱۰ هکتاری را از لحاظ شاخص‌های فیزیکی و اقتصادی چون خاک مناسب، عمق سنگ مادر، کاربری زمین، آب‌های سطحی، پهنه بندی ارتفاعی و… مورد ارزیابی قرار داده و مکان مناسب دفن زباله را در اطراف ناحیه Mad شناسایی نمودند.

گارنر و همکاران (۱۹۹۹) [2]در زمینه به‌کارگیری روش AHP در مکان‌یابی محل دفن تحقیقی انجام داده‌اند که در آن تلفیقی از روش فازی در محیط رستری برای غربال اولیه مکان‌های دفن در کشور تایلند

به‌کاربرده‌اند همچنین در این مطالعه روش فازی با منطق بولین مقایسه شده است و نتایج مورد بررسی قرارگرفته‌اند آن‌ها در این تحقیق از معیارهای شیب، فاصله از عوارض جغرافیایی و ارتفاع استفاده کرده‌اند.

چرج [3](۲۰۰۲) برای یافتن مکان مناسب دفن شهر ستالونیکی در کشور یونان با استفاده از دو روش بولین و ارزیابی چند معیاره اقدام به مکان‌یابی نموده و یک شبکه برای مکان‌یابی مکان‌های مناسب برای سالهای آینده ایجاد نمود. همچنین یک مدل مشاهده گر جهت کمک به محل‌های مناسب ایجاد و یکسری پارامترها و محدودیت‌ها بر اساس قوانین اروپایی و جهانی جهت مکان‌یابی محل دفن پسماند ارائه نمود.

واستا وناسوات[4] (۲۰۰۳) در تحقیق خود در اطراف شهر رانسی با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی و سنجش از دور با در نظر گرفتن معیارهایی چون زمین‌شناسی گسل‌ها، شیب زمین، نوع سنگ مادر، خاک، آب‌های سطحی و عمق آب زیرزمینی مراکز شهری، شبکه ارتباطی موجود، فاصله از فرودگاه و… با استفاده از سیستم وزن دهی به شاخص‌ها از طریق مقایسات زوجی ۵ محل مجزا در اندازه‌های مختلف را جهت دفن زباله این شهر 800 هزار نفری انتخاب نمودند.

هوبینا[5] (۲۰۰۵) با استفاده از الگوریتم چند معیاره بر اساس مقادیر دوتایی اقدام به مکان‌یابی دفن زباله مسنیک کرده است هدف ایجاد مدل ارزیابی چند معیاره مدلی که توپولوژی برای تصمیم‌گیری برای مکان مناسب دفن را بالا می‌برد نقشه مناسب محل دفن از ترکیب لایه‌های وزن دهی شده شامل عوامل و موانع به دست می‌آید هر دو معیار عوامل و منابع، از منابع متفاوتی شامل نقشه‌های رقومی، پوشش زمین،منابع آبی مراکز جمعیتی، جاده‌ها، زمین‌شناسی، اقلیمی بعد از وزن دهی به معیارهای عوامل و موانع مکان مناسب را با استفاده از ابزار در شمال منطقه انتخاب کرده‌اند.

گریکین و همکاران[6] در سال (۲۰۰۹) به مطالعه مکان‌یابی محل دفن مواد زائد شهر بیجینگ چین با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی GIS و فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی AHP پرداخته‌اند. در این پژوهش ازGISجهت ارائه اطلاعات مکانی استفاده‌شده است. همه نقشه‌ها از ۱ پایین‌ترین تا ۵ بالاترین درجه تناسب نمره‌گذاری شده است و مکان‌های انتخابی بر اساس بالا بودن وزن معیارها تعیین شده است. که به مناطق عالی، خوب و نامناسب تقسیم‌بندی شده که مناطقی که از نظر وزنی عالی هستن به عنوان مکان‌های بهینه دفن مواد زائد تعیین شده است.

سنر وهمکاران[7] (۲۰۱۰) مکان‌یابی دفن مواد زائد جامد را با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی GIS و مدل AHP برای حوضه سیرنیک آلبورا انجام داده است که یکی از مهم ترین نواحی آب شیرین ترکیه است بدین منظور ده معیار مختلف لیتولوژی، آب‌های سطحی، عمق آب زیرزمینی، کاربری اراضی، پوشش خاک، منظر، ارتفاع، شیب، فاصله از جاده, و مناطق مسکونی در رابطه با مکان دفن زباله بررسی شده‌اند. سولومون پیتر گبانی و همکاران در سال ۲۰۱۳ به مکان‌یابی محل دفن زباله با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی GIS و مدل MCDA روش تصمیم‌گیری چند معیاره پرداخته است. نتیجه به دست آمده نشان می‌دهد۳/۸۳ درصد از منطقه برای دفن زباله نامناسب است. بر اساس پارامترهای شیب، لیتولوژی، توپوگرافی، فاصله از شهر، جاده، قیمت زمین، منظر و رضایت مندی جامعه نتیجه‌گیری کرده است.

1-6-1 پیشینه تحقیق در ایران:

علاوه بر پژوهش‌های صورت گرفته در این زمینه در جهان می‌توان به کار های که در این زمینه در ایران انجام‌گرفته اشاره‌کنیم از جمله اینکه: کتاب مدیریت مواد زائد جامد (اصول مهندسی و مباحث مدیریتی) از جرج چوبانگلوس، هیلاری تیسن و رولف الیاس، که در سه جلد مجزا توسط محمدعلی عبدلی و دکتر منیره مجلسی در سال ۱۳۷۱ و ۱۳۷۰ به فارسی ترجمه شده است و یکی از کامل‌ترین مرجع در مورد موضوع مورد مطالعه می‌باشد، نویسندگان تمام جزییات امر را در فصول متفاوت و تحت عنوان عناصر مدیریت مواد زائد مورد بررسی قرار داده‌اند. عمرانی (۱۳۷۹) فقط روی چند موضوع مواد زائد از جمله معیارهای محل دفن بحث کرده است. سعید نیا (۱۳۷۸) تولید مواد زائد، جمع‌آوری و حمل‌ونقل و دفع مواد زائد شهری را مورد ارزیابی قرار می‌دهد.

سیدکوئی ۱۳۷۸ روش تحلیل سلسله‌مراتبیAHP  را برای مکان‌یابی محل دفن پسماند توسط GIS ارائه داده است. در این مطالعه چهار معیار نزدیکی به شهر، نوع کاربری زمین، محدودیت خاک (شامل شیب، بافت، نفوذپذیری، عمق سنگ بستر) و عمق آب‌های زیرزمینی را در مکان‌یابی محل دفن برای منطقه کلیوند در اوکلاهاما را مو­رد بررسی قرار داده و وزن‌ها را از روش مقایسه دوتایی محاسبه کرده است.
عبدلی (۱۳۷۹) تجارب کشورهای دیگر جهان ازجمله کشورهای اروپایی در جهت دفن و یا دفع مواد زائد شهری می‌پردازد ولی به نظر می‌رسد تجارب کشورهای پیشرفته از جمله انگلستان و فرانسه بسیار جامع تر از تجربیات این کتاب باشد. نویسنده خلاصه وار به بررسی این تجارب پرداخته و از ارائه جزییات موضوع پرهیز نموده است. عبدلی (۱۳۷۹) با بررسی تک تک شهرهای بزرگ ایران از لحاظ آماری آن‌ها را با یکدیگر مقایسه کرده است.

پوراحمد و همکاران در سال ۱۳۸۰ با استفاده از داده‌هایی چون فاصله از گسل‌های منطقه، فاصله از آب‌ منطقه، جهت باد، خاک‌شناسی، هیپسومتریک (طبقات ارتفاعی)، پوشش گیاهی و زمین‌شناسی و از طریق مدل‌های مختلف تلفیق اطلاعات و نقشه‌ها که بر اساس مدل منطق فازی ترکیب‌شده‌اند، مکان‌های مناسب برای دفن بهداشتی مواد زائد شهر بابلسر مکان گزینی و در نقشه‌های مختلف ارائه شده است.  

حیدر زاده (۱۳۸۰) با بررسی عوامل زیست‌محیطی و اجتماعی و اقتصادی در مکان‌یابی دفن زباله با روش‌های رتبه‌ای، نسبتی و دوتایی به معیارها وزن داده است. روش مقایسه دوتایی را به عنوان یکی از کاراترین روش‌ها معرفی و سپس گزینه‌های مختلف را با یکدیگر مقایسه کرده است و با استفاده از GIS مکان‌یابی کرده است در مرحله پایانی با استفاده از فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی از بین مکان‌های انتخاب‌ شده بهترین مکان را انتخاب کرده است.

خراسانی و همکاران، ۱۳۸۳در پژوهشی با عنوان مطالعات زیست‌محیطی در جهت انتخاب محل مناسب دفن زباله‌های شهر ساری با استفاده از GIS به مطالعه پارامترهایی چون سطح آب‌های زیرزمینی، شیب، فاصله از شهر و مراکز جمعیتی، فاصله از جنگل، فاصله از منابع آب‌های سطحی، فاصله از جاده‌های دسترسی، فاصله از خطوط انتقال نیرو، نوع خاک‌ها و سنگ‌ها پرداخته‌اند. پارامترهای مذکور با روش منطق بولین و فازی مورد تجزیه و تحلیل قرارگرفته‌اند و نهایتاً نقشه مکان‌های مناسب برای دفن زباله در این شهر حاصل آمده است. ولیزاده و همکاران در سال ۱۳۸۶ در طرح ملی مکان‌یابی محل دفن و دفع زباله‌های ویژه صنعتی در منطقه شمال غرب کشور با استفاده از ۲۴ لایه اطلاعاتی و به‌کارگیری روش‌های بولین، فازی و همپوشانی لایه‌ها، مکان‌های بهینه را مورد شناسایی قرار داده‌اند. نیرآبادی در سال ۱۳۸۶ با روش‌های بولین و فازی و با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای در محیط (GIS) به مکان‌یابی محل دفن زباله در شهر تبریز پرداخته است. عادلی (۱۳۸۶) به بررسی ویژگی‌های ژئومورفیک در مکان‌یابی کاربری‌ها در مکان‌یابی محل دفن مواد زائد شهر بناب پرداخته است. فرایند مکان‌یابی با در نظر گرفتن معیارهای ژئومورفولوژی و معیارهای فرعی چون سنگ، خاک، شیب، گسل، اراضی ناپایدار و… می‌باشد. همچنین علاوه بر معیارهای ژئومورفولوژی به معیارهای زیست‌محیطی، اقتصادی، اجتماعی، و هیدرو اقلیم نیز توجه شده است در این پژوهش در مورد مکان‌یابی با استفاده از GIS و تعیین مکان بهینه دفن با روش AHP انجام‌گرفته است. نیرآبادی (۱۳۸۶) به مکان‌یابی محل دفن مواد زائد شهری تبریز با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی پرداخته است. در این پژوهش از روش‌های بولین، تحلیل سلسله‌مراتبی AHP ترکیب خطی وزنی WLC و وزن دهی ساده افزایش SAW استفاده کرده است.

شهابی، هیمن در سال (۱۳۸۸) در پایان‌نامه ارشد خود نقش عوامل ژئومورفیک را در مکان‌یابی محل دفن مواد زائد شهر سقز با استفاده از GIS و فناوری سنجش از دور پرداخته است. در این پژوهش ۲۲ عامل موثر در مکان‌یابی محل مناسب دفن مواد زائد در نظر گرفته شده است. که در نهایت با رقومی کردن و وزن دهی ۱۳ لایه بر اساس استانداردهای موجود از قبیل شیب، فرسایش، گسل، آب‌های سطحی، آب‌های زیرزمینی، چاه‌ها، منطقه حفاظت‌شده، فرودگاه، پوشش گیاهی، خطوط ارتباطی، خطوط نیرو، فاصله از شهر سقز و مراکز جمعیتی و واردکردن لایه‌های مذکور به محیط GIS و EDRISI و تشکیل پایگاه‌های اطلاعاتی و با استفاده از مدهای AHP, SAW, WLC در مرحله اولیه و با انتخاب چهار مکان نهایی محل دفن مناسب تعیین شده است. پیمان حیدریان و همکاران در سال ۱۳۹۰به مکان‌یابی محل دفن پسماند شهری با استفاده از مدل های -AHP FUZZY و FUZZY-TOPSIS به مطالعه شهر پاکدشت پرداخته‌اند. با توجه به معیارهای مختلف عوامل محیطی، اجتماعی، دسترسی، هیدرولوژی، زمین ساختی، زیست‌محیطی FAHP برای تصمیم‌گیری مکان‌های مناسب و از روش FUZZY-TOPSIS برای اولویت‌بندی مکان‌های پیشنهادی دفن پسماند استفاده‌شده است.

خورشید دوست و عادلی،( ۱۳۸۸) در پژوهشی با عنوان استفاده از فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) برای یافتن مکان بهینه دفن زباله در شهر بناب معیارهای ژئومورفولوژی، هیدرواقلیم، زیست‌محیطی، کاربری اراضی، شبکه‌های انتقالی و هزینه‌های اقتصادی را مورد مطالعه قراردادند. ابتدا وزن بین معیارها را تعیین کردند. این وزن‌ها با توجه به اهمیت معیارها در مقابل یکدیگر، نسبت به هدف (یافتن محل مناسب دفن زباله) تعیین می‌شوند. ابتدا معیارهای لایه اصلی با یکدیگر مقایسه می‌شوند سپس نوبت به زیر معیارها می‌رسد که بر اساس معیارهای مورد نظر، مناطق مختلف منطقه از نظر توانایی دفن زباله اولویت‌بندی شدند و جنوب شهر بناب واقع در ۷ کیلومتری جاده ملکان به عنوان مناسب‌ترین محل انتخاب شد.

مرضیه مهتابی اوغانی و همکاران در سال۱۳۹۲ به مقایسه دو روش فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی و تاپسیس در مکان‌یابی محل دفن پسماندهای شهر کرج پرداخته‌اند. در این تحقیق دو روش برای تعیین اولویت گزینه‌های دفن در کرج استفاده‌شده است. روش بررسی از روی‌هم گذاری لایه‌های اطلاعاتی (نقشه‌های رقومی) و به‌کارگیری توابع پرس و جو در نرم‌افزار۹٫۲ Arc GIS، ۴ منطقه در جنوب محدوده مورد مطالعه (کرج) شناسایی شده بود. سپس اولویت‌بندی گزینه‌ها با استفاده از روش فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی و تاپسیس انجام و نتایج با یکدیگر مورد مقایسه و ارزیابی قرار گرفته است. یافته‌های این بررسی مبین این واقعیت است که هر دو روش فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی و تاپسیس در اولویت‌بندی گزینه‌های دفن، روش‌های مناسبی هستند. دیگر محققان ایرانی نیز با استفاده از نرم‌افزارهای GIS برای شهرهای سمنان، سنندج، بناب، بابلسر، رامهرمز، کوهدشت، شیراز، زنجان، کرمانشاه، تبریز به مکان‌یابی دفن زباله پرداخته‌اند.

در سال ۱۳۹۲ مهدی ریاحی خرم، مریم سلطانیان، بهاره لرستانی مقاله‌ای تحت عنوان مکان‌یابی دفن پسماندهای جامد شهر هرسین به روش الکنو ارائه دادند که در آن به مقوله مکان‌یابی بهترین محل دفن زباله در شهرستان هرسین در استان کرمانشاه می‌پردازد. در این تحقیق موردی از سیستم اطلاعات جغرافیایی GIS به عنوان یک ابزار قدرتمند استفاده‌شده است. همچنین به منظور جمع‌بندی داده‌ها یا همان لایه‌های اطلاعاتی دیجیتال از مدل الکنو استفاده‌شده و لایه‌های اطلاعاتی کاربردی شامل لایه خاک، لایه بارش و لایه عمق آب‌های زیرزمینی منطقه می‌باشد. در این مطالعه ابتدا لایه‌های یادشده روی هم گذاری گردید و سپس مناطق مستعد جهت کاربری دفع پسماند شهر هرسین شناسایی شد و بر اساس سیستم نمره دهیم دل، مناطق شناسایی شده، اولویت‌بندی شده است. پس از روی هم گذاری لایه ها، ۶ منطقه در اراضی شهرستان هرسین که دارای توان لازم برای تخصیص کاربری دفع پسماند شهری هرسین می‌باشد، شناسایی شد و این مناطق بر روی نقشه مشخص گردید و نمره تخصیص یافته برای هر یک از مناطق شش گانه فوق بدست آمده است.

در همه این تحقیقات عوامل ژئومورفولوژی مانند شیب، جنس زمین، تکتونیک به عنوان شاخص‌های موثر در مکان‌یابی به چشم میخورد اما هیچ یک از آن‌ها در تحقیقات خود نقش هیدروژئومورفولوژی را به عنوان یک متغیر مستقل و تاثیرگذار در نظر نگرفته‌اند.

ما با توجه به اینکه در شهر بیستون در مورد مکان‌یابی دفن پسماندهای شهری هیچگونه مطالعه ای صورت نگرفته است و زباله های این شهر به خارج از محدوده بخش بیستون حمل و در چاله هرسین –صحنه به صورت غیراصولی دفع می شود و با در نظر گرفتن اینکه منطقه مورد نظر دارای سازند کارستی و سفره‌های آب زیرزمینی و خاکهای آبرفتی و حاصلخیز مخروطه افکنه ای می‌باشد در این منطقه لزوم تحقیقات هیدروژئومورفولوژیکی بیش از مناطق دیگر احساس می‌شود. لذا در این تحقیق سعی می‌شود با توجه به شاخص‌های هیدروژئومورفولوژیکی و با استفاده از نرم‌افزارهای GIS و مدل سلسله‌مراتبی AHP مکان بهینه جهت دفن پسماندهای جامد شهری مکان‌یابی شود.

۱-7- مبانی نظری (مفاهیم و تعاریف)

1-7-1 پسماند

مواد زائد جامد یا پسماند به کلیه مواد زائد حاصل از فعالیت های روزمره انسان و حیوان که در حالت طبیعی به صورت جامد بوده و به علت بلا استفاده بودن و یا ناخواسته به دور انداخته می‌شوند پسماند گفته می‌شود. (سازمان مدیریت پسماند شهری)

پسماند شهری:  (Municipal solid wast)MSW: مواد زائد غیر خطرناکی را گویند که در مناطق مسکونی، تجاری، موسسات و صنایع سبک تولید می‌شوند این پسماندها شامل پسماند فرایندهای صنعتی، پسماندهای کشاورزی معادن و لجن فاضلاب نمی‌شوند.(عبدلی، 1370)

      1-72 انواع پسماند

در زندگی روزمره بشر زائدات مختلفی تولید می‌شود که می‌توان آن را به دو دسته کلی پسماند و پساب تقسیم کرد. در این تقسیم بندی، هر نوع ماده جامد، گاز و مایعی (به غیر از فاضلاب) که به طور مستقیم یا غیر مستقیم از فعالیت انسان حاصل شده و از نظر تولید کننده، زائد تلقی شود، جزء گروه پسماندها، محسوب می‌گردد و فاضلابهای تولیدی نیز، در دسته پسابها، قرار می گیرد. پسماندها را می‌توان بر حسب منابع تولید کننده آن، به انواع مختلف طبقه بندی نمود. (عباس پور.۱۳۸۴)

پسماندهای عادی : به کلیه پسماندهایی گفته می‌شود که به صورت معمول از فعالیت‌های روزمره انسان‌ها در شهرها، روستاها و خارج از آن‌ها تولید می‌شود و شامل نخاله‌های ساختمانی و زباله‌های خانگی می‌گردد. زباله‌های خانگی خود به دو دسته پسماند تر و پسماند خشک تقسیم می‌شوند (عباس پور.۱۳۸۴)

-پسماند تر :پسماند تر که به آن پسماند آلی، ارگانیک یا فسادپذیر نیز میگویند شامل پسماندهای مواد غذایی مثل پس مانده‌های غذا، پوست میوه و سبزیجات، روغن‏های خوراکی سوخته و فاسد شده، تفاله چای و همچنین پسماندهای باغبانی و فضای سبز می‌باشد. بخش بزرگی از زباله‌های خانگی را پس مانده های گیاهی و حیوانی تشکیل می دهند که کمّیت این پسماندها در طول سال متغیر بوده و در ماه های تابستان، که مصرف میوه و سبزی بیشتر است، به حداکثر می‌رسد. پسماندهای غذایی مهمترین قسمت زباله است، چرا که از یک سو به دلیل تخمیر و فساد سریع، بوهای نامطبوع تولید کرده و محل مناسبی برای رشد و تکثیر مگس و سایر حشرات و جوندگان است و از سوی دیگر به دلیل قابلیت تهیه کود از آن (کمپوست) از اهمیت به سزایی برخوردار می‌باشد. یکی از مسایل مهم در رابطه با پسماند تر مساله شیرابه است. شیرابه عبارت است از مایعی بد بو به رنگ قهوه ای تیره که از داخل موادزائد به خارج تراوش کرده و حاوی مواد محلول ومعلق می‌باشد. مهم ترین علت ایجاد شیرابه، مایعات و رطوبتی است که در کیسه های زباله جمع می‌شود، در حقیقت مایعات مثل انواع نوشیدنی یا آب خورشت به صورت مستقیم و پوست و تفاله میوه ها نیز به شکل غیرمستقیم شیرابه ایجاد می کنند. از هر تن زباله حدود ۴۰۰ تا ۶۰۰ لیتر شیرابه تولید می‌شود که خطر اصلی آن در مراکز دفن، نفوذ این مایع به آب‌های زیرزمینی، خاک و چاه‌های اطراف می‌باشد. وجود موادی چون فلزات سنگین، مواد سمی و مواد آلی با غلظت‌های زیاد، ازعوامل آلودگی شیرابه است و اجزای آلی شناخته شده در شیرابه مراکز دفن نیز بیشتر، ازگروه مواد سمی می‌باشند. تولید شیرآبه در فصول مختلف متفاوت است، در فصل تابستان به دلیل استفاده از میوه های آب دار تولید شیرآبه افزایش می یابد بطوریکه ۲۵ درصد وزن پساند را شیرآبه تشکیل می‌دهد. همچنین شیرابه زباله علاوه بر آلودگی‌های زیست‌محیطی به دلیل ایجاد محیط اسیدی خسارت زیادی به خودروهای حمل زباله و ماشین آلات و تجهیزات دیگر نیز وارد می نماید. بهترین کار برای جلوگیری از تولید شیرابه، جداسازی مایعات از دیگر زباله‌هاست. (عباس پور.۱۳۸۵)

پسماند خشک : پسماندهای خشک به ویژه کاغذ، مقوا، پلاستیک، فلزات و شیشه از ارزش اقتصادی و زیست‌محیطی برخوردار بوده و در صورت تفکیک، در واحدها و کارخانه‌ها بازیافت به محصولاتی با کاربردهای مشابه و یا جدید تبدیل می‌شوند تا از اتلاف منابع و سرمایه های ملی جلوگیری به عمل آید. در واقع تفکیک پسماند ارزشمند در مبدأ سبب صرفه‌جویی ۳۰ درصدی در هزینه ها می‌شود. از مهمترین اهداف پردازش مواد زائد جامد، بازیافت و جداسازی ترکیبات با ارزش از داخل زباله و تبدیل آن به مواد اولیه می‌باشد. در این میان روش جداسازی و تفکیک در مبدأ یکی از مهمترین و کم هزینه‌ترین روش‌های جداسازی و تفکیک مواد زائد، محسوب می‌شود. جمع‌آوری این نوع پسماند به صورت یک روز در هفته از درب منازل انجام می‌شود، همچنین شهروندان می‌توانند با مراجعه به ایستگاه های ثابت یا غرفه های بازیافت، پسماند خشک خود را به آن‌ها تحویل دهند.

پسماندهای پزشکی (بیمارستانی) : به کلیه پسماندهای عفونی و زیان آور ناشی از بیمارستآن‌ها، مراکز بهداشتی درمانی، آزمایشگاه های تشخیص طبی و سایر مراکز مشابه گفته می‌شود. سایر پسماندهای خطرناک بیمارستانی از شمول این تعریف خارج است. جمع‌آوری این نوع از پسماند به عهده وزرات بهداشت و درمان می‌باشد.

پسماندهای کشاورزی : به پسماندهای ناشی از فعالیت های تولیدی در بخش کشاورزی گفته می‌شود. این پسماندها شامل فضولات، لاشه حیوانات (دام، طیور و آبزیان)، محصولات کشاورزی فاسد یا غیر قابل مصرف می باشند. جمع‌آوری پسماندهای کشاورزی در صورتی به عهده این سازمان است که به پسماند عادی تبدیل شود.

پسماندهای صنعتی : به کلیه پسماندهای ناشی از فعالیت های صنعتی و معدنی و پسماندهای پالایشگاهی صنایع گاز، نفت و پتروشیمی و نیروگاهی و امثال آن گفته می‌شود که شامل براده ها، سرریزها، لجنهای صنعتی و … می‌گردد. دفع این نوع از پسماند به عهده تولید کننده آن است و تنها در صورتی که به پسماند عادی تبدیل شود توسط این سازمان جمع‌آوری می گردد. (عباس پور ۱۳۸۴)

1-7-3روش‌های دفع زباله

روش‌های معمول که تاکنون برای دفع زباله بکار گرفته شده است شامل بازیافت، سوزاندن، دفن بهداشتی و تهیه کمپوست با استفاده از سیستم‌های سنتی، نیمه صنعتی و مدل‌های پیشرفته هوازی و غیرهوازی است. با توجه به موقعیّت جغرافیایی و آب و هوایی شهرهای کشور و وجود زمین‌های بایر فراوان در اطراف شهرها و همچنین ویژگی‌های خاص زباله‌های شهری در ایران که بیش از ۷۰% آن‌ها را مواد آلی تشکیل می‌دهد، روش‌های سوزاندن، کمپوست و دفن بهداشتی به صورتی که در ابتدا با اجرای سیستم‌های بازیافت از مبدأ تولید همراه باشد از اهمیت خاصّی برخوردار است که ذیلاً به صورت خلاصه مورد بحث قرار می‌گیرد. (منوری ۱۳۷۳)

-سوزاندن  (Incineration) :در ایران با توجه به کیفیت زباله‌های شهری که بهره وری بازیافت و کودسازی در آن‌ها زیاد است و نیز با عنایت به وجود زمین‌های بایر و فراوانی که در اطراف شهرها تناسب خاصی برای دفن بهداشتی زباله دارند، سرمایه گذاری در جهت احداث کارخانه های زباله سوز، توصیه نمی‌شود. اما از آنجا که آلودگی بیولوژیکی و عفونی زباله‌های بیمارستانی معمولا بیش از انواع دیگر زباله است،کارشناسان، بهترین روش برای دفع زباله‌های مراکز درمانی را سوزاندن در کوره های زباله سوز، توصیه کرده اند. (منوری ۱۳۷۳)

-کمپوست یا کود گیاهی : تهیه بیوکمپوست از فضولات شهری در مقایسه با سایر روش‌های دفع زباله، به خصوص سوزاندن، ارزان تر و اقتصادی تر است، بطوریکه در حوالی شهرها با سرمایه گذاری کمی می‌توان کود مناسبی جهت توسعه فضای سبز شهری و یا به منظور فروش تهیه نمود. یادآور می‌شود که به علت گنجایش نسبتا زیاد تاسیسات تهیه کمپوست و نیز محدودیت حجم تولید و الزام به رعایت زمان تبدیل مواد آلی زباله به کمپوست، نمی‌توان کلیه زباله‌های شهری را به کود کمپوست تبدیل کرد، بلکه استفاده از روش‌های دیگر دفع زباله نظیر دفن بهداشتی نیز یک مسئله اجتناب ناپذیر است. از آنجا که بیش از ۷۰% از زباله‌های شهری در ایران را مواد آلی تشکیل می‌دهند تولید بیوکمپوست می‌تواند بخوبی در صدر برنامه های بازیافت و دفع بهداشتی زباله در کشور ما قرار گیرد. تعریف کلمه کمپوست ـ عبارت است از تجزیه کنترل شده مواد آلی در حرارت و رطوبت مناسب بوسیله باکتری‌ها، قارچ‌ها، کپک‌ها و سایر میکروارگانیسم‌های هوازی و یا غیر هوازی. کمپوست دارای درصد زیادی هوموس است. هوموس اصلاح کننده خاک بوده و باعث بهبود شرایط زندگی و عملکرد موجودات خاک می‌شود. نکته مهم اینکه هوموس حاوی مقدار زیادی مواد ازته می‌باشد که بتدریج در خاک آزاد شده و در اختیار گیاه قرار می‌گیرد.

-دفن بهداشتی زباله

    روش‌های مختلف دفن بهداشتی زباله :دفن در خاک‌چال آخرین عنصر موظف در سیستم مدیریت مواد زائد جامد و سرنوشت نهایی تمام مواد زائدی است که ارزشی ندارند و باید دور ریخته شوند. به عبارت دیگر دفن یک گزینه حتمی و اجباری است. دفن بهداشتی روشی مهندسی جهت دفن مواد زائد جامد در زمین، جهت ممانعت از آسیب زدن به محیط‌زیست می‌باشد. در این روش زائدات در لایه‌هایی با ضخامت مناسب پخش شده و فشرده می‌شوند و در انتهای هر روز با خاک پوشانده می‌شوند. بر اساس تجارب بدست آمده گذشته، در کشورهای پیشرفته و سایر جوامع، دفن بهداشتی در زمین اغلب به عنوان اقتصادی‌ترین راه حل دراز مدت برای مشکل مواد زائد جامد انتخاب‌شده‌است.(عبدلی.۱۳۷۰) اگرچه خاک مهم‌ترین و گسترده‌ترین صافی فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی آ بها، بازیافت کننده ضایعات و نیز دریافت کننده بسیاری از مواد می‌باشد لیکن ظرفیت آن محدود بوده و ممکن است بسیاری از مواد سمی و آلاینده‌ها که به خاک افزوده می‌گردند از نظر تمرکز افزایش یافته و در نهایت به صورت تهدیدی جدی برای محیط‌زیست درآیند. عمده‌ترین مشکل محل دفن مواد زائد جامد شهری، شیرابه و گاز تولید شده در اثر تجزیه زباله‌های دارای ترکیبات آلی می‌باشد. در این بین مهم‌ترین عامل آلودگی آب در محل دفن مواد زائد جامد، شیرابه‌است که با ورود به آ ب‌های سطحی و یا زیرزمینی مخاطرات بهداشتی زیست‌ محیطی برای انسان و جانوران ایجاد می‌کند. (عمرانی. ۱۳۷۷)

دفن بهداشتی زباله عبارت است از انتقال مواد زائد جامد به محل ویژه دفن آن‌ها در دل خاک به نحوی که خطری متوجه محیط‌زیست نشود. دفن بهداشتی، یک روش موثر و ثابت شده برای دفع دائم مواد زائد است. در هر منطقه‌ای که زمین کافی و مناسب وجود داشته باشد، روش دفن بهداشتی می‌تواند به خوبی مورد استفاده قرار گیرد. این روش متداول ترین روش دفع زباله در جهان است. عملیات دفن بهداشتی زباله شامل چهار مرحله زیر است:

  • ریختن زباله در یک وضع کنترل شده
  • پراکندن و فشردگی زباله در یک لایه نازک برای حجم مواد (به ضخامت حدود ۲ متر)
  • پوشاندن مواد با یک لایه خاک به ضخامت حدود ۲۰ سانتی متر
  • پوشش لایه نهایی زباله به ضخامت حدود ۶۰ سانتی متر با خاک

 

دفن بهداشتی زباله یک روش کاملاً قابل‌قبول و مطمئن برای دفع زباله‌های شهری است و به عنوان یک جایگزین در مقابل تلنبار کردن زباله مطرح است. پوشاندن مواد در دفن بهداشتی زباله به طور موثر از تماس حشرات، جوندگان، حیوانات دیگر و پرندگان با زباله‌ها جلوگیری به عمل می‌آورد. لایه پوششی خاک همچنین از تبادل هوا و مواد زائد جلوگیری کرده و مقدار آب سطحی را که ممکن است به داخل محل دفن نفوذ کند به حداقل می‌رساند. ضخامت لایه خاکی که برای پوشش روزانه مواد به کار می‌رود بایستی حداقل ۱۵ سانتی متر و پوشش نهایی خاک در روی شیارهای زباله ۶۰ سانتی متر باشد تا از نظر ایجاد و یا نشت گازهای تولیدی در اعماق و یا سطح زمین کنترل لازم به عمل آید.

روش‌های مختلف دفن بهداشتی زباله بر حسب موقعیت جغرافیایی، سطح آب‌های زیرزمینی و میزان خاک قابل دسترس جهت پوشش زباله بسیار متفاوت است. قابل ذکر است که توضیح کامل یکایک این روش‌ها از حوصله این گفتار، خارج بوده و تنها با شرح کلی روش‌های مسطح، سراشیبی، ترانشه ای اکتفا می‌گردد.

الف ـ روش دفن بهداشتی به صورت مسطح (Area Method)

از این روش در موقعی استفاده می‌شود که زمین برای گودبرداری، مناسب نباشد در این روش زباله‌ها بعد از تخلیه به صورت نوارهای باریکی به ضخامت ۷۵-۴۰ سانتی متر در روی زمین تسطیح گردیده و لایه‌های زباله فشرده می‌شوند تا ضخامت آن‌ها به ۳۰۰-۱۸۰ سانتی متر برسد. از این مرحله به بعد روی لایه‌های آماده شده قشری از خاک به ضخامت ۳۰-۱۵ گسترده و فشرده می‌شوند.

ب ـ روش سراشیبی (Ramp Method)

اغلب در مواردیکه مقدار کمی خاک برای پوشش زباله در دسترس باشد از روش سراشیبی استفاده می‌نمایند. اصولا مساعدترین منطقه برای عملیات دفن بهداشتی زباله در این روش، مناطق کوهستانی با شیب کم است، که خوشبختانه به وفور در کشور ما یافت می‌شود. در این عملیات جایگزینی و فشردن مواد طبقه روش قبلی صورت گرفته و خاک لازم برای پوشاندن زباله از قسمت‌های دیگر محل تامین می‌گردد.

ج ـ روش ترانشه ای یا گودای (Trench Method)

این روش در مناطقی که خاک به عمق کافی در دسترس بوده و سطح آب‌های زیرزمینی به کفایت پایین است مورد استفاده قرار می‌گیرد. بدین ترتیب ترانشه هایی بطول ۳۰-۱۲، عمق ۴۱ و عرض ۱۵۵/۴ متر حفر می‌شود. از این پس زباله در ترانشه هایی که از قبل آماده شده است تخلیه گردیده و به صورت لایه‌های نازکی که معمولا بین ۲۰۰-۱۵۰ سانتی متر است فشرده می‌گردد.

ارتفاع این لایه ها بایستی حداکثر ۵/۲-۲ متر رسیده و و در صورت لزوم با قشری از خاک به ضخامت ۳۰-۱۰ سانتی متر پوشیده شوند. (عمرانی.۱۳۷۷)

-بازیافت مواد

یکی از مهمترین اهداف در پردازش مواد زائد جامد، بازیافت و جداسازی ترکیبات با ارزش از داخل زباله و تبدیل آن به مواد اولیه می‌باشد. امروزه تکنیک‌های مختلفی در جهان برای تفکیک و جداسازی اجزای ترکیبی مواد زائد جامد توسعه یافته اند که از مهمترین این تکنیک‌ها می‌توان به دو روش عمده تفکیک از مبدأ تولید و تفکیک در مقصد اشاره کرد.از نظر کلی تمام موادی را که مصرف کنندگان به دور می‌ریزند می‌توان بازیابی کرد. در عمل بین کمیت و کیفیت این مواد تفاوت وجود دارد. موادی که برای بازیابی و برگشت به صورت مواد اصلی نامناسب هستند موادی می‌باشند که عناصر تشکیل دهنده آن‌ها بسیار متفاوت بوده و نامرغوب می‌باشند. از اینرو مدیریت مواد زائد جامد با دارا بودن اهداف مشخص در مورد مقداری از زباله که باید بازیابی شده و یا به روش‌های دیگر دفع تحویل گردد، قادر به ارائه سیستم مشخصی از بکارگیری و استفاده مجدد این مواد خواهد بود. (عبدلی.۱۳۷۷)

       ۱-7-4-مکان‌یابی

از موارد مهم در رویکرد کلی مدیریت جامع پسماندهای ویژه اهمیت مسئله مکان‌یابی محل دفن می‌باشد. بحث مکان‌یابی بسیار با اهمیت و تخصصی می‌باشدو مسائل بسیاری از جمله زمین‌شناسی و وضعیت گسل ها،هیدروژئولوژی و منابع آب زیرزمینی،منابع آب سطحی،فاصله و بسیاری دیگر از پارامترها باید در نظر گرفته شود تا محل‌های انتخاب‌شده کمترین مخاطرات زیست‌محیطی را در آینده داشته باشد.سیستم اطلاعات جغرافیایی GIS از جمله روش‌های نوینی است که امروزه برای انجام مطالعات مکان‌یابی مورد استفاده قرار میگیرد.

1-7-4-1- مکان یابی محل دفن زباله

انتخاب زمین مورد نیاز مناسب برای دفن زباله‌های شهری، مهمترین عمل در دفن بهداشتی محسوب می‌شود که باید با دقت کافی و همکاری ادارات و موسساتی چون حفاظت محیط‌زیست، بهداشت محیط، سازمان آب منطقه‌ای، جنگلداری، کشاورزی و منابع طبیعی و نیز با تشریک مساعی شهرداری‌ها انجام شود. محل دفن بهداشتی زباله باید حداقل به مدت ۲۰ سال محاسبه شده و در جهت توسعه شهر نباشد. این امر هم از نظر ایجاد ترافیک ناشی از رفت و آمد کامیون‌های زباله کش و هم از نظر مسائلی که در اجرای عملیات در محل دفن مورد توجه است، حائز اهمیت است. انتخاب نوع زمین برای طراحی دفن بهداشتی زباله و عملیات بهره برداری و نیز ابزار مورد نیاز تأثیر بسیار مستقیمی در این مورد دارد. بطور خلاصه فاکتورهای مهمی که در انتخاب محل دفن زباله باید مورد توجه قرار گیرند، عبارتند از توجه به بهداشت و سلامت عمومی، سطح زمین مورد نیاز، توپوگرافی منطقه، مطالعات هیدرولوژی و زمین‌شناسی جایگاه، قابلیت دسترسی به خاک پوششی مناسب، قابلیت دسترسی به محل دفن، فاصله شهر تا محل دفن، رعایت جهت بادهای غالب، زهکشی محل دفن، هزینه ها و استفاده های آتی از زمین مورد توجه خاص هر طرح جامع توسعه شهری. باشد. هر چند از دیدگاه اکولوژیک دفن بهداشتی زباله نمی‌تواند قابل پذیرش باشد. دفن بهداشتی که امروزه شناخته شده است از دهه 1930 مورد عمل قرار گرفته است به این صورت می‌باشد که ضخامت مواد فشرده شده در هر لایه معمولاً بین ۲ تا ۳ متر متغیر است که نهایتاً این لایه ها با حداقل ۱۵ سانتی متر خاک فشرده شده پوشانده می‌شود.معمولاً نسبت ضخامت مواد به ضخامت لایه خاک چهار به یک است یعنی برای ۱۲۰ سانتی متر زباله فشرده شده، یک لایه۳۰ سانتی متری خاک فشرده لازم است. ضخامت آخرین پوشش باید حداقل ۶۰ سانتی متر باشد تا از لایه نفوذ آبهای سطحی به داخل توده زباله جلوگیری به عمل آید (عبدلی ۱۳۷۲).در شکل 1-1 تصویر شماتیکی از روش دفن زباله به صورت مدرن نشان داده شده است.

شکل 1-1 روش دفن مدرن زباله

 

در مکان‌یابی محلهای دفن، شناخت و بررسی عوامل متعدد می‌تواند در اجرایی صحیح کار و رسیدن به اهداف مورد نظر مارا یاری نموده و در رفع کاستیها با اعمال نظرات مثبت و کارشناسی و براساس موازین

علمی و تخصصی به کمک ما بیایند.

 

17-4-2ﺿﻮاﺑﻂ و ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎی اﻧﺘﺨﺎب مکان مناسب برای دفن پسماند

 ﭘﺲ از آﻣﺎده ﺳﺎزی و ﺗﺒﺪﯾﻞ اﻃﻼﻋﺎت اوﻟﯿﻪ، ﺑﺎﯾﺪ ﺑﺮای ﻫﺮ ﯾﮏ از ﻋﻮارض ﯾﮏ ﺣﺮﯾﻢ ﻣﺸﺨﺺ ﺷﻮد ﺗﺎ محل ﻫﺎی اﻧﺘﺨﺎﺑﯽ ﺑﺎ ﯾﮏ ﺣﺮﯾﻢ ﻣﺸﺨﺼﯽ از اﯾﻦ ﻋﻮارض ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﮕﯿﺮﻧﺪ. ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺜﺎل ﺑﺮای ﺟﻠﻮﮔﯿﺮی از آﻟﻮدﮔﯽ اﺣﺘﻤﺎﻟﯽ اﯾﻦ ﻣﺤﻠﻬﺎ ﺑﺎﯾﺪ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ از رودﺧﺎﻧﻪ درﯾﺎﭼﻪ ﻫﺎ، ﻗﻨﺎﺗﻬﺎ و …. داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻨﺪ. در اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎﯾﯽ در ﺳﻄﺢ ﺟﻬﺎﻧﯽ وﺟﻮد دارد ﮐﻪ می ﺗﻮان از آﻧﻬﺎ ﮐﻤﮏ ﮔﺮﻓﺖ ﺑﺮﺧﯽ از اﯾﻦ ﺿﻮاﺑﻂ ﺑﻪ اﺧﺘﺼﺎر درذﯾﻞ ﻣﻌﺮﻓﯽ می ﺷﻮﻧﺪ:

 ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺣﻔﺎﻇﺖ ﺷﺪه:ﺣﻔﺎﻇﺖ ﻣﻨﺎﻃﻖ زﯾﺴﺖ ﺷﺪه ﺷﺎﻣﻞ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﮔﺎﻫﯽ ﮔﯿﺎﻫﯽ و ﺟﺎﻧﻮری ﺑﻮده ﮐﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﻣﺤﻞ دﻓﻦ اﻧﺘﺨﺎﺑﯽ از آﻧﻬﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﮐﺎﻓﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ. ﻣﺮداﺑﻬﺎ، ﺗﺎﻻﺑﻬﺎ و ﭘﺎرﮐﻬﺎی ﺟﻨﮕﻠﯽ از ﺟﻤﻠﻪ اﯾﻦ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر می روﻧﺪ. ﻣﺤﻞ دﻓﻦ اﻧﺘﺨﺎﺑﯽ ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ای ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪهیچ ﮔﻮﻧﻪ اﺛﺮ ﺳﻮئی درکوتاه ﻣﺪت و ﺑﻠﻨﺪﻣﺪت روی اﯾﻦ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻧﺪاﺷﺘﻪ باشد.

زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ ولرزه ﺧﯿﺰی: ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ﻋﻮارض زﻣﯿﻦ ﺳﺎﺧﺘﯽ، اﻧﻮاع ﮔﺴﻠﻬﺎی ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻣﻮرد ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ، ﺗﺎرﯾﺨﭽﻪ و ﭘﺘﺎﻧﺴﯿﻞ ﻟﺮزه زﻣﯿﻦ ﺧﯿﺰی از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﻮاردی اﺳﺖ ﮐﻪ در ﻣﻘﻮﻟﻪ زمین‌شناسی و لرزه خیزی می‌توان آﻧﻬﺎ را ﺑﺮرﺳﯽ کرد.

 ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﯽ: ﯾﮑﯽ از ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ و اصلی ﺗﺮﯾﻦ اﻃﻼﻋﺎت ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز داﺷﺘﻦ اﻃﻼﻋﺎت ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﯽ ﻣﻨﻄﻘﻪ است. ﺷﻨﺎﺧﺖ ﻋﻮارض، ﭘﺴﺘﯽ و ﺑﻠﻨﺪی دره ﻫﺎی ﻣﻨﻄﻘﻪ، ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ﻫﺎ، دﺷﺘﻬﺎ، ارﺗﻔﺎﻋﺎت و …که اﻣﮑﺎن ﻫﻤﮕﯽ ﺑﺎ داﺷﺘﻦ ﺗﻮﭘﻮﮔﺮاﻓﯽ ﻣﻨﻄﻘﻪ امکان ﭘﺬﯾﺮ اﺳﺖ.ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﯾﮑﯽ ازفاکتورهای ﻣﻬﻢ در اﻧﺘﺨﺎب ﺳﺎﯾﺖ مسئله ﺷﯿﺐ زﻣﯿﻦ است. اﮔﺮ ﺷﯿﺐ زﻣﯿﻦ از ﯾﮏ ﻣﻘﺪار ﻣﺠﺎز ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺑﻮده و ﯾﺎ دارای ﺗﻐﯿﯿﺮات ارﺗﻔﺎﻋﯽ ﺑﺎﺷﺪ، ﻫﺰﯾﻨﻪ و زﻣﺎن ﺑﺴﯿﺎر زﯾﺎدی ﺟﻬﺖ ﺗﺴﻄﯿﺢ و ﻋﻤﻠﯿﺎت ﺧﺎﮐﯽ ﺻﺮف ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ ﮐﻪ اﯾﻦ اﻣﺮ ﺑﻪ ﻫﯿﭻ وﺟﻪ ﺗﻮﺻﯿﻪ نمی ﺷﻮد. ﻫﯿﺪروﻟﻮژی و ﻫﯿﺪروژﺋﻮﻟﻮژی: در اﯾﻨﺠﺎ بحث در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ آﺑﻬﺎی ﺳﻄﺤﯽ و زﯾﺮزﻣﯿﻨﯽاست. در ﺑﺤﺚ ﻫﯿﺪروﻟﻮژی ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ رودﺧﺎﻧﻪ آﺑﺮاﻫﻪ ﻫﺎی داﺋﻤﯽ و ﻓﺼﻠﯽ، ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ ﻣﺴﯿﻠﻬﺎ و دﺷﺘﻬﺎی در ﻣﻌﺮض ﻃﻐﯿﺎن و… ﻣﻮردﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮد.رودﺧﺎﻧﻪ ﻣﺤﻞ اﻧﺘﺨﺎﺑﯽ دﻓﻊ ﻣﻮاد زاﯾﺪ ﺑﺎﯾﺪ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ از رود خانه ﻫﺎی دائمی و ﻓﺼﻠﯽ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﺗﺎ در ﺻﻮرت اﻧﺘﺸﺎر اﺣﺘﻤﺎﻟﯽ آﻟﻮدﮔﯽ ﻣﻮﺟﺐ آﻟﻮده ﮔﺸﺘﻦ آب ﻧﺸﻮد. ﻋﻼوه ﺑﺮ اﯾﻦ ﻣﺤﻞ دﻓﻊ ﺑﺎﯾﺪ در ﺟﺎﯾﯽ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ در ﻣﻌﺮض آب ﮔﺮﻓﺘﮕﯽ ﻗﺮار ﻧﮕﯿﺮد. در ﺑﺤﺚ ﻫﯿﺪروژﺋﻮﻟﻮژی ﺑﺎﯾﺪ ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ آﺑﻬﺎی زﯾﺮزﻣﯿﻨﯽ، ﻗﻨﺎﺗﻬﺎ و ﭼﺎﻫﻬﺎ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﯽ ﻗﺮار ﮔﯿﺮد. اﯾﻦ مسئله از اﯾﻦ ﺟﻬﺖ ﺣﺎﺋﺰ اﻫﻤﯿﺖ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺤﻞ دﻓﻊ می ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺎﻋﺚ آﻟﻮدﮔﯽ ﻣﻨﺎﺑﻊ آب زﯾﺮزﻣﯿﻨﯽ ﺷﻮد. اﯾﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﻣﺼﺎرف آب ﺷﺮب و ﮐﺸﺎورزی ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده واﻗﻊ ﺷﻮﻧﺪ ﮐﻪ در اﯾﻦ ﺻﻮرت آﻟﻮدﮔﯽ آﻧﻬﺎ ﺧﺴﺎرات ﺟﺒﺮان ﻧﺎﭘﺬﯾﺮی را وارد ﺧﻮاﻫﺪ ساخت. در صورتی که محل دفن بهداشتی در بالای سطح آب زیرزمینی باشد و فاصله بین محل دفن و سطح آب زیرزمینی از سیلت شن و صخره ای ترکدار باشد پتانسیل آلودگی شدید،کم است.زیرا شیرابه به هنگام عبور از صخره ای ترک دار به صورت طبیعی فیلتر شده و تجزیه می‌شود. به علاوه آلاینده ها فقط در صخره های ترک دار پخش خواهد شد. به هرحال در صورتی که سطح آب زیرزمینی بالاتر باشد و یا ضخامت مواد نفوذپذیری بالای سطح آب زیرزمینی کمتر باشد آب زیرزمینی شدیدا آلوده خواهد شد. در صورتیکه مواد زائد جامد در زمین شنی نفوذ پذیر دفن شود و در زیر لایه شنی،صخره ای آهکی شیب دار وجود داشته باشند آب‌های زیرزمینی ممکن است شدیدا آلوده شوند زیرا شیرابه سریعا از لایه‌های نفوذپذیر شنی عبور کرده و وارد بستر آهکی می‌شود جایی که ترک ها ی موجود در بستر آلاینده ها را به تجزیه مختصری منتقل می‌کند و در صورتی که بستر شیب دار از جنس شیل باشد آلودگی بسیار کم می‌شود زیرا مسیل غیرقابل نفوذ است.

 ﮐﺎرﺑﺮی اراضی: ﯾﮑﯽ دﯾﮕﺮ از ﻣﻮﺿﻮﻋﺎﺗﯽ ﮐﻪ ﺑﺎﯾﺪ در اﻧﺘﺨﺎب ﻣﺤﻞ دﻓﻊ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﮐﺮد، ﺑﺤﺚ ﮐﺎرﺑﺮی اراﺿﯽ است. اﯾﻦ ﻣﺴﺎﻟﻪ ﺑﺴﯿﺎر روﺷﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺤﻞ دﻓﻊ اﻧﺘﺨﺎﺑﯽ ﺑﺎﯾﺪ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﮐﺎﻓﯽ و ﻣﻨﺎﺳﺐ را از ﮐﻠﯿﻪ اراﺿﯽ ﮐﻪ ﮐﺎرﺑﺮی ﺧﺎﺻﯽ دارﻧﺪ ﺣﻔﻆ ﮐﻨﺪ.از ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ ﻋﻮارﺿﯽ ﮐﻪ در ﺑﺤﺚ ﮐﺎرﺑﺮی اراﺿﯽ ﺑﺎﯾﺪ ﮔﻨﺠﺎﻧﺪه ﺷﻮﻧﺪ ﺟﻨﮕل ﻫﺎ و ﺑﯿﺸﻪ ﻫﺎ، ﺑﺎﻏﻬﺎی ﻣﯿﻮه، ﺗﺎﮐﺴﺘﺎﻧﻬﺎ، زﻣﯿﻨﻬﺎی زراﻋﯽ و… اﺷﺎره ﮐﺮد ﮐﻪ از ﻫﺮ ﮐﺪام از اﯾﻦ ﻋﻮارض ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻫﻤﯿﺖ آﻧﻬﺎ ﺑﺎﯾﺪ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻻزم را ﺣﻔﻆ ﮐﺮد.

 اقلیم: در تعیین محل دفن نیز بایستی شرایط اب و هوایی (اقلیم) یک منطقه را زیرنظر گرفت، زیرا عواملی ازقبیل نوسانات حرارتی، میزان و شدت بارش (باران و برف)،جهت، سرعت و نوع باد، شناخت بادهای محلی در  فصلهای مختلف سال و … بعنوان مستندترین عوامل تعیین کننده در ارزیابی محل دفن می‌باشند.  (عمرانی ۱۳۷۷) پس میتوان گفت در مکانهایی که بادخیزتر هستند و آنجا در اکثر ماهای سال محل وزش بادهای شدید و طوفانی هستند از احداث محل دفن اجتناب نمود ولی در صورت اجبار به ایجاد دفن در اینگونه اراضی میتوان به احداث بادشکن ویا حصارهایی برای جلوگیری از پراگندگی اجسام ایجاد نمود. در نتیجه باید در انتخاب محل دفن باید این مسئله را مورد توجه قرار داد که ﻣﺤﻞ اﻧﺘﺨﺎﺑﯽ ﺑﺎﯾﺪ ﺗﺎ ﺣﺪ اﻣﮑﺎن ﻣﻨﻄﻘﻪ ﮐﻢ ﺑﺎرﺷﯽ ﺑﺎﺷﺪ. زﯾﺮا ﻫﺮ ﭼﻪ ﻣﯿﺰان ﺑﺎرش ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﯾﺶ ﺣﺠﻢ ﺷﯿﺮاﺑﻪ ﺗﻮﻟﯿﺪی ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ

در راﺑﻄﻪ ﺑﺎ وزش ﺑﺎد ﻧﯿﺰ دو ﻣﻮرد ﺳﺮﻋﺖ و ﺟﻬﺖ وزش ﺑﺎد اﻫﻤﯿﺖ ﻓﺮاواﻧﯽ دارد. ﺟﻬﺖ وزش ﺑﺎد ﻧﯿﺰ ﻧﺒﺎﯾﺪ ﺑﻪ ﺳﻤﺖ ﺷﻬﺮﻫﺎ، ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺴﮑﻮﻧﯽ، ﺟﺎده ﺗﻔﺮﯾﺢ ﻫﺎی ﭘﺮ ﺗﺮدد و ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ  ﻣﻨﺎﻃﻘﯽ ﮐﻪ می ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻮی ﺣﺎﺻﻞ از دﻓﻊ ﻣﻮاد زائد ﺑﺮای آﻧﻬﺎ ﻧﺎﺧﻮﺷﺎﯾﻨﺪ ﺑﺎﺷﺪ، ﻗﺮار ﮔﯿﺮد. ضمنا باید مواردی همانند حفرزمین و تامین خاک پوششی بر روی زباله‌ها، شدت بارش، تخمین میزان شیرابه های تولیدی، میزان نفوذ شیرابه، عمق و مسافت نفوذ آن، قابلیت نفوذ پذیری سنگهای بستر، وجود خاک پوششی مناسب (بهترین خاک پوششی مخلوطی از رس و ماسه با دانه بندی درشت وریز می‌باشد) نیز مد نظر قرارداد تا نتیجه مطلوب حاصل شود.

توپوگرافی محل مناطق پست و گود مثل در ه های تنگ، باتلاقها، وگودال ها و یا حفره های معادن متروکه از طریق توپوگرافی و اقتصادی بسیار مناسب هستند مشروط به اینکه عملیات پر کردن طوری انجام شود که زهکشی مناسب سطحی برای روان آب ها ایجاد شود عملیات بهره برداری در دامنه های صاف و مسطح و یا با شیب ملایم ساده تر خواهد بود. ولی در عوض زمین جایگاه کاربری های آتی خود را احتمالا از دست خواهد داد.این اراضی ممکن است هر چند وقت یکبار سیل گیر بوده و برای انجام عملیات بهره برداری مناسب نباشند.به طور کلی باید موارد زیر را در انتخاب مکان دفن پسماند مد نظر قرار داد:

۱-بسترهای آهکی یا صخره ای ترکدار و اکثر گودال های شنی و ریگی برای دفن مواد مناسب نیستند زیرا این ساختارها نفوذپذیر هستند.

۲- مناطق باتلاقی مناسب برای دفن نیستند مگر آنکه کاملا خشکانده شوند طوری که مواد روی آب راکد دفن شوند.

۳-گودال های،رسی، در صورتی که خشک نگه داشته شوند و از ورود آب‌های سطحی و روان آب ها به داخل آن‌ها جلوگیری شود مناطق خوبی برای دفن مواد هستند.

۴-مناطق مرتفع و مسطح به شرط آنکه دارای یک لایه غیرقابل نفوذ مانند رس در بالای سطح آب زیرزمینی باشند برای دفن مواد بسیار مناسب هستند.

۵-مسیل ها و دشت‌های سیلابی که ممکن است چند وقت یکبار ب دچار سیل شوند و پر از آب‌های سطحی گردند برای دفن مواد زائد جامد قابل‌قبول نیستند.

۶-مناطقی که دارای خاک نفوذ پذیر بوده و سطح آب زیرزمینی آن منطق نیز بالاست برای دفن مواد مناسب نیستند.

۷- در مناطقی با پستی و بلندی ها زیاد بهترین مکان‌های دفن در نزدیک قله هاست جایی که سطح آب زیرزمینی بالاتر است.((Abdoli .19

1-7-4-3-کاربرد سیستم اطلاعات جغرافیایی در مکان یابی دفن پسماند

سیستم اطلاعات جغرافیایی با توانمندی ها و قابلیت های که در جمع آوری ، ذخیره ، بازیابی ، کنترل ، مدل سازی ، ادغام ، پردازش ، تحلیل و نمایش داده های جغرافیاییی دارد می تواند ابزار خوبی در دست مدیران و برنامه ریزان برای استفاده بهینه از منابع و ذخائر بشمار آید .بدین صورت مکانیابی محل دفن بهینه دفن پسماند نمی تواند بدون استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی به صورت اصولی و کاربردی انجام شود.

 

[1] – Hendrix William&  Buckly, David

[2] -Garner et al

[3] -Church

[4] -Vastava and Nathawat

[5] -Hubina

[6] – Guiqin Wang et at

[7]  Şehnaz Şenera

تعداد صفحه :115

قیمت :37500 تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  serderehi@gmail.com

پایان نامه مقایسه تطبیقی تأثیرگذاری مؤلفه های ژئوپلتیک بر منطقه گرایی جمهوری اسلامی ایران

 متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته جغرافیا

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد رشت

 

دانشکده علوم انسانی

گروه آموزشی جغرافیا

 

پایان نامه تحصیلی جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد

رشته:جغرافیا  گرایش: جغرافیای سیاسی

 

عنوان:

مقایسه تطبیقی تأثیرگذاری مؤلفه های ژئوپلتیک بر منطقه گرایی جمهوری اسلامی ایران

 

تابستان 1394

فهرست مطالب
عنوان صفحه
چکیده……………………………………………………………………………………………………………………………….. 1
فصل اول. کلیات تحقیق  
1-1- مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………. 3
1-2- بیان مسئله…………………………………………………………………………………………………………………. 4
1-3- اهمیت و ضرورت تحقیق…………………………………………………………………………………………… 7
1-4- سوال تحقیق……………………………………………………………………………………………………………… 7
1-5- فرضیات تحقیق…………………………………………………………………………………………………………. 8
1-6 – اهداف تحقیق…………………………………………………………………………………………………………… 8
1-7- قلمرو تحقیق…………………………………………………………………………………………………………….. 8
1-7-1-قلمرو زمانی تحقیق…………………………………………………………………………………………………. 8
1-7-2- -قلمرو مکانی تحقیق…………………………………………………………………………………………….. 9
1-7-3- قلمرو مو ضوعی تحقیق…………………………………………………………………………………………. 9
1-8- پیشینه ی تحقیق………………………………………………………………………………………………………… 9
1-9- روش و ابزار گردآوری اطلاعات…………………………………………………………………………………. 10
1-10- سازماندهی تحقیق……………………………………………………………………………………………………. 10
1-11- محدودیتهای تحقیق…………………………………………………………………………………………………. 11
1-12- تعاریف واژگان تحقیق……………………………………………………………………………………………… 11
1-12-1-منطقه گرایی…………………………………………………………………………………………………………. 11
1-12-2- جمهوری اسلامی ایران…………………………………………………………………………………………. 11
1-12-3- غرب اسیا…………………………………………………………………………………………………………… 12
1-12-4- عوامل ژئوپولیتیک……………………………………………………………………………………………….. 12
فصل دوم:ادبیات تحقیق  
2-1- مفهوم منطقه……………………………………………………………………………………………………………… 14
2-1-1- معیار جغرافیایی ……………………………………………………………………………………………………. 14
2-1-2- معیار نظامی  سیاسی……………………………………………………………………………………………….. 14
2-1-3- معیار اقتصادی ……………………………………………………………………………………………………… 14
2-1-4- معیار مبادلات………………………………………………………………………………………………………… 15
2-2- دیدگاههای مختلف درمورد امنیت منطقه ای…………………………………………………………………. 15
2-3- نگرش نوواقع گرایی………………………………………………………………………………………………….. 16
2-4- منطقه گرایی Regionalism ……………………………………………………………………………………….. 17
2-5- تاریخچه منطقه گرایی………………………………………………………………………………………………… 19
2 – 5 – 1 منطقه گرایی به سه صورت تجلی می یابد……………………………………………………………… 20
2-6- مفهوم قدرت منطقه ای……………………………………………………………………………………………….. 22
2-6-1- نظم هژمونیک ………………………………………………………………………………………………………. 26
2-6-2- نظم موازنه ای ………………………………………………………………………………………………………. 26
2-6-3-نظم کنسرتی…………………………………………………………………………………………………………… 26
2-6-4- نظم امنیت دسته جمعی…………………………………………………………………………………………… 26
2-6-5- نظم جامعه امنیتی تکثرگرا……………………………………………………………………………………….. 26
2-7- مفهوم منطقه‌گرایی در عصر جهانی شدن………………………………………………………………………. 27
2-8- مفهوم ژئوکالچر(geo  culture)……………………………………………………………………………….. 30
2-9-مفهوم ژئوپولتیک………………………………………………………………………………………………………. 31
2-10-مفهوم ژئواکونومی…………………………………………………………………………………………………….. 32
2-11-مفهوم قدرت و روابط بین‏ الملل در قرن بیست و یکم…………………………………………………… 33
2-12- همگرایی و واگرایی…………………………………………………………………………………………………. 34
2-13- همگرایی منطقه ای…………………………………………………………………………………………………… 35
2-14- درجات همگرایی…………………………………………………………………………………………………….. 37
2-14-1- مشترک المنافع…………………………………………………………………………………………………….. 37
2-14-2- کنفدراسیون………………………………………………………………………………………………………… 37
2-14-3- فدراسیون……………………………………………………………………………………………………………. 38
2-14-4- اتحادیه……………………………………………………………………………………………………………….. 38
2-15- سازمان منطقه ای……………………………………………………………………………………………………… 38
2-16- سازمانهای بین المللی……………………………………………………………………………………………….. 39
2-16-1- تعریف سازمانهای بین المللی ………………………………………………………………………………. 39
2-16-2- ویژگیهای سازمانهای بین المللی …………………………………………………………………………… 39
2-17- شخصیت بین المللی سازمانهای بین المللی ………………………………………………………………… 40
2-18- آثار حقوقی کسب شخصیت بین المللی سازمانها…………………………………………………………. 40
2-19- صلاحیت سازمانهای بین المللی………………………………………………………………………………… 40
2-19-1- صلاحیت تصریح شده سازمانهای بین المللی………………………………………………………….. 40
2-19-2- صلاحیت ضمنـِی سازمانهای بین المللی…………………………………………………………………. 40
2-19-3- طریق استخراج صلاحیت ضمنی سازمانهای بین المللی…………………………………………….. 41
2-20- عضویت در سازمانهای بین الملل ……………………………………………………………………………… 41
2-20-1- وضعیت عضویت دولتها سازمانهای بین المللی………………………………………………………… 41
2-20-2- مزایا و مصونیت های سازمانهای بین المللی …………………………………………………………… 41
2-21- طبقه بندی سازمانهای بین المللی……………………………………………………………………………….. 42
2 – 21 – 1 – از نظر جغرافیا………………………………………………………………………………………………. 42
2 – 21 – 2 – از نظر اهداف……………………………………………………………………………………………….. 42
2 – 21 – 3 از نظر اختیارات……………………………………………………………………………………………….. 42
2 – 21 – 4 از نظر نوع اعضاء……………………………………………………………………………………………… 42
2-22-تقسیم بندی سازمانهای جهانی به سازمان ملل از نظر تخصصی………………………………………. 42
2-23- سازمانهای خارج از سازمان ملل ……………………………………………………………………………….. 42
2-24- سازمانهای غیر دولتی……………………………………………………………………………………………….. 43
2-25- طبقه‌بندی سازمان‌های بین‌المللی………………………………………………………………………………… 43
2-25-1- سازمان‌های بین‌المللی بین‌الدولی……………………………………………………………………………. 43
2-25-2- سازمان‌های بین‌المللی غیر دولتی……………………………………………………………………………. 44
2-26- طبقه‌بندی سازمان‌های بین‌المللی بر اساس تعداد اعضا………………………………………………….. 48
2-26-1- سازمان‌های بین‌المللی جهانی………………………………………………………………………………… 48
2- 26-2- سازمان‌های بین‌المللی منطقه‌ای…………………………………………………………………………….. 48
2-27- اقسام سازمان‌های بین‌المللی منطقه‌ای…………………………………………………………………………. 49
2-27-1- سازمان‌های منطقه‌ای باز……………………………………………………………………………………….. 49
2-27-2- سازمان‌های منطقه‌ای نیمه باز یا نیمه بسته……………………………………………………………….. 49
2-27-3- سازمان‌های منطقه‌ای بسته…………………………………………………………………………………….. 49
2-28- طبقه‌بندی سازمان‌های بین‌المللی بر اساس نوع فعالیت………………………………………………….. 50
2-28-1- سازمان‌های بین‌المللی با صلاحیت عام ………………………………………………………………….. 50
2-28-2- سازمان‌های بین‌المللی با صلاحیت خاص ………………………………………………………………. 50
2-29- طبقه‌بندی سازمان‌های بین‌المللی بر اساس هدف………………………………………………………….. 50
2-29-1- سازمانهای بین‌المللی با هدف همکاری…………………………………………………………………… 50
2-29-2- سازمانهای بین‌المللی با هدف وحدت (فراملی یا فوق‌ملی)………………………………………… 51
2-29-3- شخصیت حقوقی سازمان‌های بین‌المللی…………………………………………………………………. 51
2-30- سطوح نظام بین الملل………………………………………………………………………………………………. 55
2-30-1- سطح نظام جهانی………………………………………………………………………………………………… 55
2- 30-2-سطح نظام مسلط…………………………………………………………………………………………………. 55
2-30-3- سطح نظام­های منطقه­ای………………………………………………………………………………………… 55
2-31- انواع نظام های بین المللی…………………………………………………………………………………………. 55
2-32-جایگاه جمعیت در ژئوپلیتیک…………………………………………………………………………………….. 56
2-33-عوامل فرهنگی تاثیر گذار بر روابط بین الملل منطقه ای………………………………………………….. 57
فصل سوم :مواد و روش ها  
3-1- محیط شناسی تحقیق………………………………………………………………………………………………….. 60
3-1-1- موقعییت ژئوپلیتیک ایران………………………………………………………………………………………… 60
3-2- حوزه های ژئوپلیتیک و ژئواکونومیکی مجاور ایران ………………………………………………………. 65
3-2-1-حوزه ژئوپلیتیک دریای خزر…………………………………………………………………………………….. 65
3-2-2- حوزه ژئوپلیتیک خلیج فارس………………………………………………………………………………….. 65
3- 2-3- حوزه ژئوپلیتیک قفقاز آناتولی ………………………………………………………………………………. 65
3-2-4- حوزه ژئوپلیتیک دریای عمان و اقیانوس هند…………………………………………………………….. 65
3-2-5- حوزه ژئوپلیتیک فلات ایران……………………………………………………………………………………. 65
3-2-6-  حوزه ژئوپلیتیک آسیای مرکزی ……………………………………………………………………………… 65
3-3- عناصر ژئوپلتیک  تاثیرگذار بر سیاست منطقه گرائی جمهوری اسلامی ایران………………………. 66
3-3-1- جغرافیای طبیعی …………………………………………………………………………………………………… 66
3-3-2-  ژئوکالچر ایران و تاثیر آن در منطقه(ژئوپلیتیک فرهنگی)……………………………………………. 67
3-3-3- ژئواکونومی ایران و نقش آن در منطقه …………………………………………………………………….. 68
3-3-4- جایگاه هیرو پولیتیک……………………………………………………………………………………………… 71
3-4- عوامل اجتماعی…………………………………………………………………………………………………………. 72
3-4-1- قومیّت…………………………………………………………………………………………………………………. 72
3-4-2- ساختار قومی و توزیع فضایی جمعیت در ایران…………………………………………………………. 73
3-4-2-1- ایلات بلوچه…………………………………………………………………………………………………….. 74
3-4-2-2- طوایف براهوئی…………………………………………………………………………………………………. 74
3-4-2-3- اقوام ترک…………………………………………………………………………………………………………. 74
3-4-2-4- کردها………………………………………………………………………………………………………………. 74
3-4-2-5- لرها و لک ها……………………………………………………………………………………………………. 75
3-4-2-6- ایلات عرب………………………………………………………………………………………………………. 75
3-5-آذری ها…………………………………………………………………………………………………………………….. 75
3-6-کردها………………………………………………………………………………………………………………………… 76
3-7-عرب ها…………………………………………………………………………………………………………………….. 78
3-8-بلوچ ها……………………………………………………………………………………………………………………… 79
3-9-ترکمن ها…………………………………………………………………………………………………………………. 79
3-10- تهدیدات ناشی از تنوع و تعدد قومی………………………………………………………………………….. 81
3-10-1- منازعات قومی…………………………………………………………………………………………………….. 81
3-11- نیروهای همگرایی……………………………………………………………………………………………………. 82
3-11-1 دفاع وحراست از تمامیت ارضی……………………………………………………………………………… 82
3-12- فرصت های ناشی از تنوع قومی………………………………………………………………………………… 83
3-12-1- تعدد قومی یا تکثر فرهنگی…………………………………………………………………………………… 83
3-12-2- تنوع قومی و توسعه حوزه تأثیر ملی………………………………………………………………………. 84
3-12-3- تنوع قومی عامل توزیع فضایی جمعیت………………………………………………………………….. 85
3-12-4- تنوع قومی عامل رقابت بین اقوام…………………………………………………………………………… 85
3-12-5- قومیت های فرامرزی و قابلیت تعاملات اقتصادی……………………………………………………. 85
3-13-انطباق حوزه هاى ژئواستراتژیک و ژئواکونومیک و جایگاه منطقه و ایران…………………………. 86
3-14-قومیت و نژاد در غرب آسیا……………………………………………………………………………………….. 88
3-15- جمعیت ایران در گذر زمان……………………………………………………………………………………….. 88
3-16- زبان‌های ایران…………………………………………………………………………………………………………. 90
3-17-آمارهای زبانی………………………………………………………………………………………………………….. 92
3-18- تمدن ایرانی و تکثر فرهنگی …………………………………………………………………………………….. 95
3-19- معرفی کوتاه قومیتهای مرزنشین ایران ومیزان مجانست اقوام کشورهای مجاور……………….. 95
3-19-1- آذری ها ……………………………………………………………………………………………………………. 95
3-19-2- کردها…………………………………………………………………………………………………………………. 96
3-19-3- عرب ها……………………………………………………………………………………………………………… 96
3-19-4- بلوچ ها………………………………………………………………………………………………………………. 97
3-19-5- ترکمن ها……………………………………………………………………………………………………………. 98
3-20- مرزهای سیاسی ایران خشکی و آبی…………………………………………………………………………… 98
3-21- ویژگی های قدرت منطقه ای…………………………………………………………………………………….. 101
3-21-1- منابع قدرت………………………………………………………………………………………………………… 101
3-21-2- نفوذ در منطقه……………………………………………………………………………………………………… 104
3-21-3-تاثیر گذاری منطقه ای……………………………………………………………………………………………. 107
3-21-4- پذیرش از سوی سایر دولت ها……………………………………………………………………………… 108
3-22- موافقت نامه تجارت منطقه ای…………………………………………………………………………………… 109
3-22-1- منافع موافقت‌نامه تجاری………………………………………………………………………………………. 109
3-22-2- «هزینه‌های» موافقت‌نامه تجاری……………………………………………………………………………… 110
3-23- سودمندی تجارت آزاد با همسایگان و در منطقه………………………………………………………….. 111
3-24- منافع سیاسی- امنیتی تجارت آزاد با همسایگان……………………………………………………………. 113
3-25- روش های پژوهش در علوم رفتاری …………………………………………………………………………. 114
3-25-1 – دسته بندی روش های تحقیق بر اساس هدف………………………………………………………… 114
3-25-1-1- تحقیق بنیادی………………………………………………………………………………………………….. 114
3-25-1-2- تحقیق کاربردی……………………………………………………………………………………………….. 114
3-26- دسته بندی روش های تحقیق بر اساس نحوه گردآوری داده ها……………………………………… 114
3-26-1 – تحقیق توصیفی یا غیر آزمایشی……………………………………………………………………………. 115
3-26-2- تحقیق پیمایشی (Survey Research)…………………………………………………………………….. 115
3-26-2- 1- روش مقطعی (Cross Sectional)……………………………………………………………………. 115
3-26-2- 2- روش طولی (Longitudinal)…………………………………………………………………………… 115
3-26-2- 3- روش دلفی (Delphi Technique)……………………………………………………………………. 115
3-27- تحقیق همبستگی (Correlational Research)…………………………………………………………….. 115
3-27-1- همبستگی دو متغیری……………………………………………………………………………………………. 116
3-27-2- تحلیل رگرسیون………………………………………………………………………………………………….. 116
3-27-3- تحلیل کوواریانس………………………………………………………………………………………………… 116
3-28- تحقیق پس رویدادی (Ex-Post Facto)…………………………………………………………………… 116
3-29- تحقیق آزمایشی……………………………………………………………………………………………………….. 116
3-30- روش تحقیق…………………………………………………………………………………………………………… 117
3-31- متغیرهای تحقیق………………………………………………………………………………………………………   

3-31-1- متغیر مستقل………………………………………………………………………………………………………..

3-31-2-متغیروابسته…………………………………………………………………………………………………………..

فصل چهارم:یافته های تحقیق

  117

  117

  117

4-1- مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………. 120
4-2- تجارب همگرایی………………………………………………………………………………………………………. 124
4-2-1-همگرایی در اروپای غربی………………………………………………………………………………………… 124
4-2-2- همگرایی در آسیای جنوب شرقی…………………………………………………………………………….. 125
4-3- اهمیت جغرافیای ایران در منطقه غرب آسیا…………………………………………………………………… 125
4-4- ایران پل منطقه ای……………………………………………………………………………………………………… 126
4-5- ایران منطقه ای در گذر زمان……………………………………………………………………………………….. 128
4-6- غرب آسیا و نقش جغرافیایی ایران در منطقه…………………………………………………………………. 129
4-7- جایگاه استراتژیک و ژئواکونومیک ایران……………………………………………………………………….. 133
4-7-1- موقعیت ژئوپلیتیک ایران در منطقه غرب آسیا و جهان بعد از 11 سپتامبر ……………………… 136
4-8- دلایل اهمیت ژئواستراتژیک ایران در قرن 21 (هارتلند انرژی)…………………………………………. 141
4-9- نظریه بیضی استراتژیک جفری کمپ……………………………………………………………………………. 143
4-10- هلال خصیب………………………………………………………………………………………………………….. 144
4-11- اهمیت ژئوکالچر ایران……………………………………………………………………………………………… 144
4-12-تحلیل وضعیت جهان اسلام……………………………………………………………………………………….. 145
4-12-1-ریملند شیعی و نقش جمهوری اسلامی ایران در تمدن اسلامی…………………………………… 145
4-13- بیداری اسلامی، و تغییر ژئوپلیتیک منطقه……………………………………………………………………. 147
4-13-1- سقوط صدام……………………………………………………………………………………………………….. 147
4-13-2- جنگ سی و سه روزه…………………………………………………………………………………………… 147
4-13-3- انقلاب در کشورهای عربی…………………………………………………………………………………… 148
4-13-4- سناریوهای مربوط به “میدان نبرد تمدنی”………………………………………………………………. 149
4-14- سناریوی “ایران به مثابه قدرت مسلط منطقه ای”(ژئوکالچر)…………………………………………. 150
4-15- اکو (ECO)…………………………………………………………………………………………………………….. 150
4-16-زمینه‌های همگرایی اقتصادی در اکو…………………………………………………………………………….. 151
4-16-1- مشابهت نظامهای اقتصادی……………………………………………………………………………………. 151
4-16-2- مکمّل بودن اقتصاد کشورهای منطقه اکو…………………………………………………………………. 152
4-16-3- الگوی تجارت خارجی کشورها…………………………………………………………………………….. 152
4-17- بازار مشترک اسلامی خاورمیانه…………………………………………………………………………………. 154
4-17-1- زمینه ها……………………………………………………………………………………………………………… 154
4-17-1-1- منابع و ذخایر………………………………………………………………………………………………….. 154
4-17-1-2-بازار منطقه ای خاورمیانه و آسیای مرکزی……………………………………………………………. 154
4-17-1-3- راههای ارتباطی و حمل و نقل………………………………………………………………………….. 154
4-17-2- مراحل تشکیل بازار مشترک اسلامی در خاورمیانه……………………………………………………. 154
4-17-3- مزایای ایجاد بازار مشترک اسلامی در غرب آسیا……………………………………………………… 154
4-18- بررسی موقعیت و چالش ها ی ژئوپلتیک درایران و غرب آسیا………………………………………. 155
4-19- موانع  همگرایى جمهوری اسلامی ایران در غرب آسیا و جهان اسلام…………………………….. 161
 4-19-1- استبداد داخلى……………………………………………………………………………………………………. 161
4-20- اختلافات سیاسى…………………………………………………………………………………………………….. 162
4-21- ملى‌گرایی افراطی…………………………………………………………………………………………………….. 163
4-22- رقابت‌ به‌جای همکاری…………………………………………………………………………………………….. 164
4-23- بى‌ثباتى سیاسى……………………………………………………………………………………………………….. 165
4-24- استعمار خارجی………………………………………………………………………………………………………. 166
4-25- صهیونیسم………………………………………………………………………………………………………………. 167
فصل پنجم:تجزیه و تحلیل،ارزیابی فرضیه و نتیجه گیری  
5-1- مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………. 169
5-2- ارزیابی فرضیه تحقیق…………………………………………………………………………………………………. 170
5-2-1- ارزیابی فرضیه اول…………………………………………………………………………………………………. 170
5-2-2- ارزیابی فرضیه دوم………………………………………………………………………………………………… 171
5-3- نتیجه گیری………………………………………………………………………………………………………………. 173
5-4- پیشنهادات………………………………………………………………………………………………………………… 175
5-4-1- پیشنهادات نظری……………………………………………………………………………………………………. 175
5-4-2- پیشنهادات کاربردی……………………………………………………………………………………………….. 179
5-5- مقایسه دو تحقیق………………………………………………………………………………………………………. 179
منابع وماخذ  
منابع فارسی……………………………………………………………………………………………………………………….. 182
منابع انگلیسی…………………………………………………………………………………………………………………….. 185
منابع اینترنتی………………………………………………………………………………………………………………………. 188
چکیده انگلیسی (Absract) ………………………………………………………………………………………………. 189

 

   
فهرست جداول  
عنوان صفحه  
3-1- نتایج سرشماری جمعیت1390………………………………………………………………………………….. 89  
3 -2- شاخصهای جمعیتی سال 1390………………………………………………………………………………… 90  
3-3- ترکیب زبانی مردم ایران2008…………………………………………………………………………………… 92  
3-4- ترکیب زبانی مردم ایران2006…………………………………………………………………………………… 93  
3-5- جمعیت استانهای ایران بر پایه سرشماری سال‌های ۱۳۸۵‏، برآورد سال ۱۳۸۹‏و ۱۳۹۰ خورشید……. 94  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست نمودارها
عنوان صفحه
2-1 – سهم جمعیتی هر یک از مناطق جغرافیایی دنیا از کل جمعیت دنیا…………………………………. 57
3-1- تولیدات نفتی جهان………………………………………………………………………………………………….. 70
3-2- منابع تامین کننده انرژی جهان……………………………………………………………………………………. 70
3-3- الگوی مصرف انرژی های اولیه در مناطق مختلف………………………………………………………… 71

 

 

فهرست تصاویر
عنوان صفحه
2 – 1 – فرآیندهای همگرایی وواگرایی…………………………………………………………………………………. 34
3-1- نقشه سیاسی جمهوری اسلامی ایران …………………………………………………………………………… 61
3 – 2 – نقشه سیاسی آسیا…………………………………………………………………………………………………… 62
3-3- نقشه سیاسی جهان…………………………………………………………………………………………………….. 63
3-4- نقشه کشورهای غرب آسیا………………………………………………………………………………………….. 64
3 -5- نقشه جغرافیای طبیعی ایران و غرب آسیا…………………………………………………………………….. 67
3-6-  مسیرهای اصلی حمل و نقل  دریایی و زمین……………………………………………………………….. 69
3-7- نقشه رودخانه های منطقه……………………………………………………………………………………………. 72
3-8 – محل سکونت اعراب  در منطقه غرب آسیا…………………………………………………………………… 99
3-9- محل سکونت فارس ها در منطقه غرب آسیا…………………………………………………………………. 100
3-10- محل سکونت ترک زبانها در منطقه غرب آسیا…………………………………………………………….. 100
3-11- محل سکونت کردها در منطقه غرب آسیا……………………………………………………………………. 101
   

 

 

 

فهرست عکسها
عنوان صفحه
3-1- جاده پایانه رازی خوی – ایران – ترکیه……………………………………………………………………… 98

 

 

چکیده:

اساس منطقه گرایی بر این مبنا استوار است که نیل به یک وحدت جهانی در شرایط کنونی مشکل  به نظر می رسد و باید با عوامل پیوند دهنده منطقه ای زمینه حصول به آرمان جهانی شدن را فراهم ساخت .جهان گرایان که با این دیدگاه به قضیه منطقه گرایی توجه کرده اند، به این امید دل بسته اندکه پیوندهای منطقه ای که محصول نیاز طبیعی و جغرافیایی باشد می تواند در مراحل تکامل، به یک نظام جهانی بینجامد.مشترکات جغرافیایی، سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی این امکان را به دولت های واقع در یک منطقه جغرافیایی می دهد که از امکانات خود با همکاری مشترک بهره برده و ضمن تامین کمبودهای یکدیگر در زمینه های مختلف به سرما یه گذاری و تولید مشترک  بپردازند.

در این فضای نوین،کشور ما نیز در یکی ازحساس ترین موقعیت های ژئوپلتیک جهان قرار گرفته ،به گونه ای که مناطق ژئوپلتیکی فعالی با کارکرد های گسترده و پرشمار گرداگرد آن را فراگرفته و آن را به صورت کانون جاذبه دیپلماسی منطقه ای وجهانی در آورده است.این موقعیت نه تنها باعث تاثیرگذاری ایران بر فرایند تحولات منطقه ای می شودبلکه کارکرد مناطق پیرامونی نیز می تواند مسائل ایران را زیر سایه خود قرار دهد.این پژوهش به بررسی موقعیت جغرافیایی  ایران و توان  نقش آفرینی منطقه ای ایران در غرب آسیا می پردازد همچنین تاثیر منابع انرژی  و ویژ گی ژئو کالچرایران بر نقش آفرینی ایران نسبت به سایر کشورهای منطقه بر منطقه گرایی  درغرب آسیا می پردازد.این پایان نامه در پنج فصل در پی پاسخ به این سؤال که ژئوپلیتیک چگونه بر نقش آفرینی منطقه ای جمهوری اسلامی ایران در مقیایسه با سایر کشورها در منطقه ی غرب آسیا مؤثراست که مفاهیم آن در فصول پنجگانه به صورت کلیات تحقیق و ادبیات تحقیق و مواد و روش ها و یافته های آن ارائه گردیده که در نهایت تجزیه و تحلیل و ارزیابی فرضیه ها در فصل پنج نیز تهیه شده است.روش تحقیق حاضر توصیفی – تحلیلی می باشد وگرد آوری اطلاعات از منابع کتابخانه ای و سایت های اینترنتی استفاده شده است روش تحقیق ژئوپلتیک با استفاده از داده های جغرافیایی و سیاسی در این تحقیق مورد استفاده قرار می گیرد. مهمترین نتایج تحقیق عبارتند از:  با توجه به مؤلفه های اثربخش ایران در زمینه انرژی و ژئوکالچر، ایران می تواند نقش موثری در منطقه گرایی غرب آسیا ایفا کند و همجنین تاثیر رشد و توسعه منطقه گرایی و اثرات آن بر رشد موقعیت اقتصاد در ایران به خوبی نمایان شده است و بابرقراری صلح و ثبات در منطقه از راه منطقه گرایی واتحاد منطقه ای و  کاهش  کشمکش بین دولت ها و بهر مندی از توانمندی های اثربخش ایران برای تقویت منطقه گرایی گام های مؤثری را برداشت.

کلمات کلیدی: منطقه گرایی ،جمهوری اسلامی ایران،غرب آسیا،عوامل ژئوپولیتیک

 

 

 

 

فصل اول

 

کلیات تحقیق

 

                  

 

 

 

 

 

 

 

1-1- مقدمه

در دو دهه اخیر منطقه گرایی به یکی از اصلی ترین موضوعات خاص رشته های علوم اجتماعی،سیاست مقایسه ای،اقتصاد بین الملل،روابط بین الملل و اقتصاد سیاسی بین المللی تبدیل شده است. در تعریف مفهوم منطقه گرایی در میان پژوهشگران حوزه های مطالعات منطقه ای و روابط بین الملل اتفاق نظر وجود ندارد.در بیشتر موارد همگرایی در سیاست بین الملل با منطقه گرایی یکسان  بر آورد می شود.شاید یکی از دلایل این مساله آن باشد که همگرایی بسیار ملموس تر و عینی تر در سطح منطقه ملاحظه می شود در رویکردی دیگر منطقه گرایی گاه با فرا ملی گرایی یا گرایش های بین حکومتی یکسان شناخته می شود،که به گسترش چشمگیر همکاری های اقتصادی وسیاسی میان دولت ها وسایر کنشگران در مناطق جغرافیایی خاص اشاره دارد.عوامل موثر در تحلیل منطقه گرایی بسیار گسترده اند ودر بیشتر موارد منطقه گرایی بر حسب درجه انسجام اجتماعی(زبان،قومیت،نژاد،فرهنگ،مذهب،تاریخ و آگاهی از میراث مشترک)،همگرایی اقتصادی(الگوها و رژیم های تجاری و هم تکمیلی اقتصادی)،یکپارچگی سیاسی(نوع رژیم،ایدئولوژی و زمینه های فرهنگی مشترک) و انسجام سازمانی (وجود نهادهای رسمی منطقه ای)تجزیه و تحلیل می شود.در اصل منطقه به صورت ترکیبی از عواملی مانند نزدیکی جغرافیایی،درجه بالای ارتباطات،چارچوب های نهادی و هویت های فرهنگی مشترک تعریف می شود.با توجه به اینکه مناطق پویایی خاص دارند،ضروری است همکاری های منطقه ای بر اساس رشد تعامل های اقتصادی،سیاسی،اجتماعی وهویتی،میزان جریان های تجاری،ویژگی ها،ارزشها و تجارب مشترک مورد توجه قرار گیرد(الهه کولایی،2:1389)

 از زمان پایان یافتن جنگ سرد، بازگشت منطقه گرایی در تمام جهان مشهود شده است. توافقات تجاری منطقه ای نیز از جهت تعداد و نیزاز جهت برجستگی، به گونه قابل توجه رشد و افزایش داشته است. تنها از تاریخ ژوئیه سال 2007، به بعد تعداد 380 توافقات تجاری منطقه ای به اطلاع سازمان تجارت جهانی رسیده است.از این مجموعه 205 توافق در همان تاریخ در حال اجرا بود. فرایند منطقه گرایی، غیر قابل تغییر به نظر میرسد و با انتقاداتی که صرفا یک موج به نظر میرسد کنار گذاشته نخواهد شد. با این وجود چنین گرایشی مسایل اختلاف برانگیز را  از قبیل اینکه آیا منطقه گرایی مانع  فرایند جهانی شدن است یا سکوی پرتاب برای آن محسوب میشود، به وجود آورده است.تعدادی پروژه های منطقه گرا را به عنوان مانع جهانی شدن اقتصادی می بینند- دیگران آن را به عنوان مسیری به سوی چند جانبه گرایی در نظر میگیرند. آقای هیتن استدلال میکند که منطقه گرایی جدید را نمی توان به سادگی «سکوی پرتاب» در این فرایند طولی در نظر گرفت، اما این ضرورتا به این معنا نیست که منطقه گرایی جلو جهانی شدن مانع  ایجاد می کند. (الهه کولایی،6:1389)

1-2- بیان مسئله

پس از پایان جنگ سرد فکر منطقه گرایی در جهان مشهود می باشد چون یکی از راه های حل بحران های موجود در جهان استفاده از الگوی منطقه گرایی می باشد که وجود منافع مشترک احساس تهدید و دشمن مشترک، وجود زمینه های عینی مشترک نظیر فرهنگ ، امنیت ، سیاست های اقتصادی و رژیم سیاسی و استفاده بیشتر از توان موجود در منطقه و افزایش قدرت و جایگاه در عرصه جهانی که با استفاده از اتحاد و ائتلاف بین چند کشور در منطقه صورت میگیرد خود می تواند عاملی در تشدید فکر منطقه گرایی باشد.

امروزه شتاب و عجله به سوی منطقه گرایی و افزایش توافقات تجارت منطقه ای خود نشانگر میزان این اشتیاق می باشد در این راستا از اتحادیه اروپا می توان یکی از پیشگامان نام برد بطوریکه تشکیل اتحادیه اروپا که ما حصل منطقه گرایی می باشد آن هم بین کشورهایی که ( بعضاً اصلاً همدیگر را قبول نداشته ) نتیجه تصمیمات عاقلانه ای بود که توسط دولتمردان این کشور ها صورت گرفت.

با توجه به پیشینه موجود در زمینه منطقه گرایی اصولاً هر قدر انسجام اجتماعی ( زبان ، قومیت ، فرهنگ ، مذهب ، تاریخ ، آگاهی از میراث گذشته ) و انسجام اقتصادی و یک پارچگی سیاسی تو ام با انسجام سازمانی بیشتر باشد روند منطقه گرایی سریعتر و موثر تر خواهد شد و از طرف دیگر از آنجایی که منطقه عبارتست از گروهی از کشور ها و دولت های مجاور هم که از نظر جغرافیایی معمولا دارای موسسات سیاسی و اقتصادی مشترک باشند لذا منطقه گرایی به دلیل موقعیت جغرافیایی و طبیعی شان به راحتی شکل    می گیرد . بنابراین تلاش برای ایجاد منطقه گرایی باید بین کشورهایی صورت گیرد که این ویژگی را دارند.

منطقه گرایی بر خلاف جهانی سازی خواست و فرایند ارادی می باشد که دولت ها با شناخت ظرفیت های خود و طرف مقابل با ملاحظه نیازها و وابستگی متقابل اقدام به همکاری مشترک در راستای تامین منافع مشترک انجام می دهند با نگرش اجمالی به روند تاریخی منطقه گرایی به راحتی میتوان دید که در روش سنتی کنش گران و نیروهای عملیاتی صرفا در تمایلات دولتی خلاصه می شد ولی در نوع نوین منطقه گرایی کنش گران و نیروهای غیر دولتی نیز در برگرفته می شوند که نسبت به نوع کلاسیک جامع تر و بارزتر است زیرا به رشد یک پارچگی اجتماعی در محدوده یک منطقه و تعاملات اجتماعی بیشتر منتهی می گردد.

روند منطقه ای شدن خود مسلزم تغییر وضعیت ناهمگونی به وضعیت همگونی با توجه به ابعاد مختلف نظیر اقتصاد ، امنیت ، سیاست و فرهنگ و رژیم سیاسی موجود می باشد لذا کشور ها تلاش میکنند تا موجودیت و هویت نوینی را خلق کنند و هر کشور از هویت و منافع خود در ارتباط با همبستگی و مشارکت با سایر مجموعه ها دفاع کند و از بعد اخلاق گرایی هنجاری از نظر سیاست منطقه گرایی کشورها در تعامل با یکدیگر ضمن خلق هویت جدید مبتنی بر قالب های ادراکی و رفتاری و هنجارهای مشترک تلاش به ساختار اقتصادی براساس شرایط هم تکمیلی در اولویت کاری قرار می گیرد و در نتیجه زمینه برای شکل گیری و سازمان دهی مجموعه جدید فراهم خواهد شد.مجموعه ای که می تواند تولید اقتصادی را ارتقا دهد و زمینه همکاری اجتماعی را بیش از پیش فراهم آوردو ابزار آلات اقتصادی جایگزین اهداف نظامی شود و ماهیت ژئواکونومی به وجود آمده به خودی خود وسیله  اصلی برای تثبیت قدرت و شخصیت وجودی شان در صحنه بین المللی گردد و از طرفی هم در گذشته کسب قدرت با استفاده از عامل نظامی و در راستای آن کشور گشایی بود اما در جهان امروز عامل اقتصادی تجارت جهانی و بازار رقابت جایگزین آن شده است لذا برای افزایش توان اقتصادی و بالا بردن قدرت در سطح بین المللی باید به منطقه گرایی روی آورد . وحدتی که در سایه چنین اتحادی به وجود می آید خود یک نوع وحدت آرمانی بوده که بیشتر از طریق احساس نیاز و همکاری متقابل با رغبت و اراده عقل و تدوین به سوی آن کشیده   می شویم . اینک این سوال مطرح می شود : اگر کشورهای اروپایی با آن همه اختلاف سلیقه و داشتن کینه و دشمنی ها بعد از جنگ ها توانسنه اند اتحادیه ایی را تشکیل بدهند که روز به روز بر دامنه اتحاد و یکپارچگی شان بیفزاید ، آیاکشور های منطقه غرب آسیا که به دلایل مسلمان بودن اکثریت آنها و برخورداری از قیودات اخلاقی خصومتی تا آن حد را ندارند، امکان ره یابی به چنین اتحاد منطقه ای را تجربه نخواهند کرد؟ با توجه به تفاوت هایی که در بین کشورها در زمینه های مختلف وجود دارد به نظر می رسد که در عصر ارتباطات وسیعتر و سریعتر نیاز کشورها به همدیگر جهت تکمیل نواقصات خود و ایجاد زمینه داد و ستد بیشتر شده است. اینک این موضوع مطرح می شود از آنجایی که در ژئوپلتیک جهان علاوه بر عوامل طبیعی و انسانی و اقتصادی و امنیتی مسائل ایدئولوژیک نیز می توانند برای یک منطقه و منطقه گرایی مؤثر باشند. روند منطقه گرایی در غرب آسیا از چه روندی باید تبعیت کند. که در این زمینه می توان گفت ایران زیرساخت های لازم منطقه گرایی را در یک میدان کاربردی دارد که نه تنها متضمن منافع ملی خود بلکه منطقه و در نتیجه اقتدار و ارتقاء جایگاه بین المللی را در بر خواهد داشت. زیرا مؤلفه های ژئوپلتیک تأثیرگذار بر نقش آفرینی منطقه گرایی در غرب آسیا را در حد مطلوبی داشته و تمرکز بر منطقه گرایی و گسترش تعاملات در قالب اتحادیه ها و ائتلاف های سیاسی امنیتی، فرهنگی و اقتصادی با ملت ها و دولت های منطقه نه تنها فرصت هایی را برای ایفای نقش و نفوذ ایران در منطقه را فراهم می کند بلکه از خطرات احتمالی امنیتی در آینده نیز پیشگیری بعمل خواهد آورد که سرانجام قدرت بازیگری ایران در سطح روابط با قدرت های بزرگ افزایش خواهد یافت. که از این عوامل تأثیرگذار می توان از موقعیت جغرافیای ایران در غرب آسیا  ژئوکالچر و ژئواکونومی و توانمندی منابع انرژی و موقعیت هیرو پولیتیک و مذهب (بخصوص شیعه) و زبان نام برد. که از نظر موقعیت جغرافیای طبیعی، سرزمین ایران از شمال به دریای خزر و آسیای مرکزی و قفقاز به عنوان دو منطقه تأثیرگذار و مهم هم مرز است و از جنوب نیز ایران به خلیج فارس و تنگه هرمز و اشراف بر آبهای گرم و آزاد خلیج فارس و اقیانوس هند نیز احاطه دارد که مناطق مذکور به دلیل حساسیت بین المللی ویژگی خاصی را به موقعیت ایران داده است. شکل کوه های مرتفع زاگرس و البرز ذخائر عظیم نفتی و گاز، موقعیت ترانزینی ایران، که نزدیک ترین راه منطقه غرب آسیا و جنوب شرق آسیا به اروپا و شمال آفریقا می باشد و علاوه بر آن وسعت ایران  در مقایسه با کشورهای منطقه  و قرار گرفتن ایران بین دو منطقه عظیم جمعیتی شرق و غرب که ایران را در طول حیاتش به یک معبر تجارتی و سیاحتی بین ساکنین دو بخش آسیای مرکزی و شرق از یک طرف و آسیای غربی و اروپا از طرف دیگر تبدیل کرده است.

این موقعیت خاص باعث شده که ایران از تمدن های بزرگ چین و هند و مدنیت های بین النهرینی، مصر و یونان و رم نیز بی نصیب نماند و از نظر ژئوکالچر (ژئوپلتیک فرهنگی) نیز به دلیل همگونی فرهنگی اعم از زبان و مذهب با کشورهای همجوار مستقر در چهار سوی خود از جایگاه ویژه ای برخوردار باشند بسیاری از کشورهای مستقل امروزی نظیر عراق، افغانستان بخشی از قفقاز جنوبی و آسیای میانه جزئی از ایران بودند و تاریخ مشترک آنها به عنوان نقطه اتصالی نسل های بشری می تواند در همگرایی نوین مؤثر باشد. شایان ذکر است است از آنجاییکه ایران به دلیل قرار گرفتن در مرکز چند منطقه غنی منابع طبیعی نظیر دریای خزر منطقه آسیای مرکزی از اهمیت خاص ژئواکونومی نیز برخوردار است که از این اهرم در راستای سیاست منطقه گرایی می تواند بیشترین بهره را ببرد و همچنین می تواند از منابع نفتی و فرآورده های آن که مبنای توسعه صنعتی کشورهای قدرتمند و صنعتی جهانی می باشد نام برد که یکی از محورهای اصل بحث ژئواکونومی می باشد و بجز موارد گفته شده مسائلی نظیر جایگاه هیدرولوژیک (نقش آب) که می توان گفت اگرچه ایران جز مناطق کم بارش نسبت به جهان می باشد. اما نسبت به کشورهای حوزه خاورمیانه از جایگاه مطلوبی بهره مند است و به همراه این مزیت از نقطه نظر جمعیتی ایران در بین کشورهای آسیای مرکزیو غرب آسیا و قفقاز و خلیج فارس بیشترین جمعیت را دارد. که خود می تواند مبنای خوبی برای همکاری و منطقه گرایی در غرب آسیا به حساب آید. که در این پایان نامه عوامل ژئوپلتیک به عنوان متغیر ثابت و منطقه گرایی به عنوان متغیری وابسته در محدوده منطقه  در غرب آسیا مورد تأکید قرار می‎گیرد. (پیشگاهی فرد،32:1382)

1-3- اهمیت و ضرورت تحقیق

ماهیت نظام بین الملل در دنیای امروز به گونه­ای است که به همان اندازه که دامنه­های نقش و نفوذ و منافع ملی قدرت ها در دنیا افزایش می یابد به همان اندازه نیز ضرورت گسترش تعامل و همکاری و نیاز به ائتلاف ها و تمرکز بر منطقه گرایی نیز گسترش می یابد. به عنوان نمونه حضور آمریکا درمناطق مختلف جهان زمانی اتفاق افتاد که منافع آمریکا بعد از جنگ جهانی دوم به عنوان یک ابرقدرت در مناطق مختلف جهان گسترش یافت و به تبع نیاز به شناخت ملت­ها و ائتلاف با دولت­های جهان در مناطق مختلف یک امر اجتناب ناپذیر گردید. درسال 2009 نیز همزمان با شکست استراتژی بوش در ایجاد یک دنیای تک قطبی به رهبری آمریکا، دولت اوباما استراتژی جدید آمریکا را مبتنی بر ایجاد همکاری و ائتلا ف با دولت ها و ملت ها­ی دوست و رقیب برای حل مسائل جهانی و منطقه­ای و به عبارت دیگر تمرکز بر نوعی منطقه گرایی قرار داده است.

ایران نیز به دلیل ژئوپلتیک حساس خود از جمله قرارگرفتن در بین بحران­های منطقه­ای عراق و افغانستان و همچنین ماهیت مسایل سیاسی – امنیتی که با آن­ها روبرو است، از جمله برنامه هسته­ای، به نوعی با مسایل نظام امنیت بین الملل درارتباط مستقیم است. گسترش نقش و دامنه­های منافع سیاسی- امنیتی و اقتصادی ایران درسطح منطقه­ای و جهانی با نیاز به تعامل و شناخت بیشتر از مناطق مختلف جهان به خصوص منطقه خاورمیانه و غرب آسیا افزایش یافته است. حضور فعال ایران درمناطق مختلف جهان تا جایی­ که با اهداف اقتصادی و سیاسی – امنیتی و استراتژیک ایران هماهنگ باشد به نفع یک قدرت درحال رشد مانند ایران است. منطق روابط بین الملل در دنیا­ی امروز به گونه­ای است که وجود تعامل، ائتلاف و اتحاد را یک امر ضروری می سازد. دستیابی به چنین امری بدون یک سیاست خارجی فعال امکان پذیر نیست. از آنجا که مسایل ایران با مسایل جهانی در ارتباط هستند، تقویت منطقه گرایی و افزایش دامنه های نقش و نفوذ ایران می تواند درخدمت اهداف توسعه­ای و رفع تهدیدات امنیتی  و رشد اقتصادی کشور قرارگیرد.

1-4-سؤ ال تحقیق

ژئو پلیتیک چگونه بر نقش آفرینی منطقه ای جمهوری اسلامی ایران موثراست ؟

1-5- فرضیات تحقیق

تحقیق پیش رو دارای دو  فرضیه می باشد:

1- موقعیت جغرافیایی  ایران می تواند بر نقش آفرینی منطقه ای ایران در غرب آسیا موثر باشد.

2- منابع انرژی و ویژ گی ژئو کالچرمی تواند بر نقش آفرینی ایران نسبت به سایر کشورهای منطقه در منطقه گرایی غرب آسیا مؤثر باشد.

1-6 – اهداف تحقیق

اهداف تحقیق بصورت زیر می باشد

  • تبیین و شناخت مؤلفه های اثربخش ایران در زمینه انرژی و ژئوکالچر بر نقش آفرینی منطقه گرایی ایران
  • تحلیل توانمندی های ایران بر نقش آفرینی منطقه گرایی ایران
  • -بررسی محدوده واقعی نفوذ جمهوری اسلامی ایران در غرب آسیا
  • نشان دادن اینکه برقراری صلح و ثبات در منطقه از راه منطقه گرایی واتحاد منطقه ای و کاهش کشمکش بین دولت ها صورت می گیرد  و توانمندی های اثربخش ایران برای تقویت این منطقه گرایی می تواند نقش مؤثری داشته باشد.
  • تحلیل رشد و توسعه منطقه گرایی و اثرات آن بر رشد موقعیت اقتصاد در ایران . 

1-7- قلمرو تحقیق

1-7-1-قلمرو زمانی تحقیق  

قلمرو زمانی در این پایان نامه از سال1357الی 1394یعنی زمانی است که جمهوری اسلامی ایران ظاهر می شود وتا امروز که نقش یک قدرت منطقه ای را بازی می کند.

 

 

1-7-2- قلمرو مکانی تحقیق                                                                                                                                                           

قلمرومکانی تحقیق حاضرغرب آسیا یا جنوب غربی آسیا منطقه‌ای در آسیا است که با جنوب خاور اروپا و شمال خاور آفریقا همسایه است. ایران هم به لحاظ این تقسیمات در غرب آسیا واقع شده است.

غرب آسیا شامل کشورهای ایران،ارمنستان،جمهوری آذربایجان،بحرین،قبرس،گرجستان،عراق، اردن،کویت،لبنان،عمان،فلسطین،قطر،عربستان سعودی،سوریه،ترکیه،امارات متحده عربی،یمن می باشد.از نظر محدوده زمانی دو دهه اخیر می باشد.

1-7-3- قلمرو مو ضوعی تحقیق

این تحقیق مقایسه تطبیقی تاثیر گذاری مولفه های ژئوپولیتیک بر منطقه گرایی جمهوری اسلامی

ایران را مورد مطالعه قرار میدهد.

1-8- پیشینه ی تحقیق

1-در سال 1380،دکتر عزت الله عزتی در کتاب ژئوپلتیک در قرن بیست و یکم ژئوپلتیک را تکیه گاه واقعیت ها دانسته و از طرفی هم برای ورود به صحنه سیاسی بین المللی اتکاء به قدرتی را که دارای منبع و منشأ جغرافیایی یعنی در حقیقت حیطه ژئوپلتیکی باشد را ضروری قلمداد نموده است.  واز موقعییت جغرافیایی وانسان بعنوان دو عامل  مهم ثابت ومتغیردرژئو پلیتیک ودو قطب اصلی اشاره نموده است

2- در سال 1385،دکتر عمران علیزاده در پایان نامه دوره کارشناسی ارشد خود از عوامل ژئوپلتیک تأثیرگذار بر همگرایی های منطقه ای اشاره نموده که در آن محوریت جمهوری اسلامی ایران را با بیان مشترکاتی نظیر قومیت، زبان و خط، دین و مذهب و فرهنگ و تاریخ میراث مشترک مورد تأکید قرار داده و این تشابهات را موجب تقویت در همگرایی برای منطقه گرایی را متذکر شده اند .

3-در سال 81،دکتر محمدرضا حافظ نیا در کتاب جغرافیای سیاسی ایران اشاره به موقعییت خاص ایران نموده است  و اظهار داشته که  این موقعییت مسیر ارتباط تمد نها واقوام مختلف در حد فاصل مناطق  جغرافیایی بوده و همین ویژگی برقراری ارتباط با ایران را اجتناب ناپذیر تلقی نموده است و علاوه بر آن میتوان به  کتاب ایران منطقه ای» تألیف دکتر محسن رضایی که در مورد چگونگی قدرت منطقه ای ایران در جنوب آسیای غربی اشاره نمود و همچنین کتاب «افقهای جدید در جغرافیا» که توسط دکتر محمدرضا حافظ نیا و مراد کاویانی راد نگاشته شده و به مسئله منطقه گرایی و سازمان های منطقه ای پرداخته شده است اشاره نمود.

4-کیهان برزگر ، 15 بهمن 88،در مقاله ای تحت عنوان منطقه گرایی در سیاست خارجی ایران به بررسی اهمیت منطقه گرایی در سیاست خارجی ایران در خاورمیانه  پرداخته واین عقیده را داشته که تغییر و تحولات سیاسی،امنیتی و ژئوپلتیک در سطح خاورمیانه بعد از حوادث 11 سپتامبر ،جایگاه منطقه گرایی را در سیاست خارجی ایران تقویت کرده است و نویسنده نتیجه می گیرد که جمهوری اسلامی ایران باید با باز تعریف مولفه های قدرت ملی خود در سطح منطقه ای ،به حل معضلات استراتژیک سیاسی-امنیتی با قدرت های فرا منطقه ای از جمله آمریکا بپردازد واز آن طریق تثبیت فرصتهای اقتصادی و توسعه پایدار را به جریان بیاندازد.

5-الهه کولایی و بهاره سازمند در مقاله ای تحت عنوان زمینه های درون نظری و برون نظری تحول  در نظریه های منطقه گرایی به بررسی وتعریف مفهوم منطقه گرایی پرداخته و بیان کرده که همگرایی در سیاست بین الملل با منطقه گرایییکسان بر آورد شده و در رویکردی دیگر منطقه گرایی گاه فرا ملی گرایی یا گرایش های بین حکومتی برآورد می شود.که به گسترش چشمگیر همکاری های اقتصادی ،سیاسی در میان دولتها و سایر کنشگران در مناطق جغرافیایی خاص اشاره دارد.هدف اصلی اصلی نگارش مقاله فوق ،پاسخ به این سوال  و بیان نگاه جامع نظری به تحول در نظریه های منطقه گرایی است.

1-9- روش و ابزار گردآوری اطلاعات

روش گردآوری اطلاعات به شیوه مطالعات کتابخانه ای و اسنادی و تهیه گزارشات از طریق مراجعه به کتب و مجلات مرتبط می باشد و ابزار گردآوری با استفاده ازفیش برداری، سایت های اینترنتی و بانک های اطلاعاتی و همچنین استفاده از نقشه ها، نمودارها و جداول می باشد.

1-10- سازماندهی تحقیق

تحقیق حاضر در پنج فصل تهیه شده است که فصل اول آن به کلیات و چارچوب تحقیق می پردازد.در فصل دوم به مبانی نظری و بنیادی تحقیق حاضر و همچنین تاریخچه و تعاریف پایه اشاره دارد.در فصل سوم قلمروی جغرافیایی تحقیق مورد تحقیق و شناسایی قرار می گیرد.

در فصل چهارم این تحقیق به یافته های تحقیق  تخصیص یافته و در نهایت فصل پنجم به نتیجه گیری ،آزمون فرضیه و ارائه پیشنهاد وراهکار در زمینه موضوع تحقیق اختصاص  یافته است.

1-11- محدودیت های تحقیق

در انجام این پژوهش مشکلات و سختی هایی پیش روی محقق بوده  است که از جمله آنها می توان به موارد ذیل اشاره کرد:

1-کمبود کتب و منابع تحقیقاتی در زمینه موضوع مورد تحقیق(به دلیل تنوع و به نوعی جدید بودن موضوع)

2-دوری از مرکز و مشکلات تردد با توجه به قرار گرفتن مراکز علمی معتبر و کتابخانه های مرجع در خارج از استان.

1-12-تعاریف واژگان تحقیق

1-12-1- منطقه گرایی: منطقه گرائی در سیاست بین الملل به گسترش قابل ملاحظه همکاری های سیاسی و اقتصادی میان دولتها و سایر بازیگران در نواحی جغرافیایی خاصی اشارت دارد. اصولاً منطقه به صورت ترکییی از نزدیکی جغرافیایی، درجه بالای تعاملات، چارچوب های نهادی و هویت های فرهنگی مشترک تعریف می گردد. در اغلب موارد منطقه گرائی بر حسب درجه انسجام اجتماعی (زبان، قومیت، فرهنگ، مذهب، تاریخ وآگاهی ازمیراث مشترک) انسجام اقتصادی ( الگوهای تجاری و مکمل بودن اقتصادی)، یکپارچگی سیاسی (نوع رژیم و ایدئولوژی ) و انسجام سازمانی (وجود نهادهای رسمی منطقه ای) تجزیه و تحلیل می شود.(سایت ایران بازگو)

1-12-2- جمهوری اسلامی ایران: پس از آنکه قرنها تئوری جدایی دین از سیاست و نظامهای حکومتی لائیک بر دنیا سیطره داشت و قوانین شرعی و الهی امری خصوصی در زندگی مردم تعبیر می شد، در 12فرودین سال 58، نظامی متولد شد که این نظریه‌ها را در قرن بیستم باطل کرد و حکومت اسلامی را براساس موازین وآموزه‌های دینی به منصه ظهور و عمل رساند.این ساختارسیاسی واجتماعی جمهوری اسلامی نام گرفت.(سایت فرهنگ نیوز)

1-12-3- غرب آسیا: غرب آسیا یا باختر آسیا منطقه‌ای در آسیا است که با جنوب خاور اروپا و شمال خاور آفریقا همسایه است. ایران هم به لحاظ این تقسیمات در غرب آسیا واقع شده است. این کلمه اخیرا در ایران به عنوان جایگزینی برای خاور میانه بکار برده می شود.(سایت ویکی پدیا)

1-12-4- عوامل ژئوپولیتیک: برای انجام یک تحلیل ژئوپلیتیک روش های گوناگونی مطرح شده است. عزت ا… عزتی در فصل دوم کتاب”ژئوپلیتیک،“عوامل مؤثر در ژئوپلیتیک را به دو بخش ”ثابت“ و ”متغیر“ تقسیم کرده و معتقد است، عوامل ثابت در حقیقت همان پدیده های طبیعی و جغرافیایی است که موقعیت جغرافیایی در میان آن ها نقش کلیدی دارد. عوامل متغیر که ممکن است برخی از آن ها منشاء طبیعی داشته باشند، به دلیل نقش کمیتی که دارند متغیر محسوب می گردند و عامل انسانی در بین آن ها نقش کلیدی دارد.(پیشگاهی فرد،3:1382

تعداد صفحه :178

قیمت :37500 تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  serderehi@gmail.com

پایان نامه نقش گردشگری بر بهبود اوضاع اقتصادی شهرستان پاوه

 متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته جغرافیا

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

دانشگاه آزاد اسلامی

                       واحد کرمانشاه

دانشکده تحصیلات تکمیلی

 

پایان نامه جهت دریافت درجه کارشناسی ارشد در رشته

جغرافیا و برنامه ریزی شهری (M.A)

 

عنوان:

نقش گردشگری بر بهبود اوضاع اقتصادی شهرستان پاوه

 با استفاده از مدل SWOT

 

شهریور ماه 1394

فهرست مطالب

چکیده: 1

فصل اول: کلیات پژوهش

1-1 مقدمه. 3

1-2 بیان مسأله. 5

1-3 اهمیت و ضرورت انجام تحقیق. 9

1-4 پیشینه تحقیق. 12

1-5 اهداف مشخص تحقیق. 19

1-5-1-  اهداف کلی: 19

1-5-2-اهداف ویژه: 19

1-6  سؤالات تحقیق: 19

1-7 فرضیه‏های تحقیق: 19

1-8 روش تحقیق. 20

1-9 گردآوری دادهها 20

1-10 حجم آماری و حجم نمونه. 21

فصل دوم: مبانی نظری

2-1 مقدمه. 23

2-2 واژه گردشگری.. 24

2-3 تعاریف و مفاهیم گردشگری.. 24

2-4 گردشگر. 25

2-5 برنامه ریزی گردشگری.. 26

2-6 صنعت گردشگری.. 26

2-7 مناطق نمونه گردشگری.. 26

2-8 نگاهی به میراث فرهنگی و جاذبههای گردشگری در ایران. 27

2-9 اثرات اقتصادی توسعه گردشگری.. 28

2-10 جاذبههای گردشگری.. 29

2-10-1 جاذبههای تاریخی. 29

2-10-2 جاذبههای فرهنگی. 30

2-10-3 جاذبههای طبیعی. 30

2-10-4 معیارهای مهم برای توسعه گردشگری.. 30

2-11 عوامل مؤثر بر گردشگری.. 31

2-12 انواع گردشگری.. 32

2-12-1 متراکم و گسترده : 32

2-12-2 گردشگری براساس تعداد گردشگر : 32

2-12-3 گردشگری بر پایه هدف مسافرت: 32

2-12-4 خاص و عام : 32

2-12- 5  توریسم تابستانی و زمستانی : 33

2-12-6 درون مرزی یا برون مرزی: 34

2-13 گردشگری و اشتغال. 34

2-14 گردشگری و توسعه. 34

2-15 صنعت گردشگری و توسعه. 34

2-17 ساختار فضای گردشگری شهری.. 35

2-18 گردشگری پایدار. 36

2-19 گردشگری شهری پایدار. 37

2-20 گردشگری شهری.. 37

2-21 محیط های شهری، گردشگری و برنامه ریزی.. 38

2-22 معرفی تکنیک سوات(Swot) 39

2-23 مراحل برنامهریزی سوات.. 40

2-24 تعیین حدود و مشخص کردن موضوعات تحقیق. 40

2-25 بیانیه مأموریت.. 40

2-26 تحلیل سوات (تحلیل محیط داخلی و محیط خارجی ناحیه) 41

2-27 ماتریس تحلیل سوات.. 41

2-28 تعیین استراتژیها 42

2-28-1 استراتژیهای (S-O) 42

2-28-2 استراتژیهای (w-o) 42

2-28-3 استراتژیهای (S-T) 42

2-28-4 استراتژیهای W. T. 43

فصل سوم:بررسی محدوده مورد

3-1 مقدمه. 46

3-2 موقعیت استان کرمانشاه و شهرستان پاوه 47

3-2-1 موقعیت ریاضی. 47

3-2-2 موقعیت نسبی. 48

3-3 ناهمواریها و ارتفاعات.. 51

3-3-1 سلسله کوههای شاهو: 52

3-3-2 کوه دالانی. 53

3-3-3کوه آتشگاه 54

3-3-4کوههای بمو: 54

3-3-5 کوه تلوکی: 55

3-3-6 کوه دربند: 55

3-3-7 کوه درنشاء: 55

3-3-8 کوه چورژی: 55

3-3-9 کوه ماکوان. 55

3-3-10کوه کله خانی. 56

3-4 پوشش گیاهی. 56

3-5 منابع طبیعی. 56

3-6 جنگل ومرتع. 57

3-6-1 جنگل بوزه 58

3-6-2 جنگل مرخیل. 58

3-6-3 جنگل پلنگانه. 59

3-6-4 جنگل تپه ول. 59

3-6-5 جنگلهای دامنه شمال غربی شاهو. 59

3-6-6 جنگل بیزل. 60

3-6-7 جنگلهای دیگر. 60

3-7 زمین شناسی. 60

3-8 ژئومرفولوژی.. 61

3-9 توده‌های هوا 62

3-10 ویژگیهای اقلیمی. 64

3-11 تعداد روزهای یخبندان. 66

3-12 باد 67

3-13 رطوبت.. 67

3-14 طبقه بندی سیلیانف.. 68

3-15 طبقه بندی دمارتن. 69

3-16 هیدرولوژی (منابع آب) 70

3-17 هیدرولوژی آبهای سطحی. 70

3-18 رودخانه سیروان. 71

3-19 چم مرخیل. 71

3-20 رودخانه لیله. 72

3-21 رودخانه پاوه رود 72

3-22 هیدرولوژی آبهای تحت الارضی. 72

3-23 خاک.. 73

3-24 پوشش گیاهی. 75

3-25 حیات جانوری.. 76

3-26 جاذبه های گردشگری، تاریخی و معماری.. 77

3-26-1 آرمگاه سلطان اسحاق: 77

3-26-2  مسجد دخان: 78

3-26-3 مسجد حضرت عبدالله.. 79

3-26-4مقبره کوسه هجیج (آرامگاه امامزاده عبدالله) : 80

3-26-5روستای هجیج: 80

3-26-6 روستای خانقاه 82

3-26-7 روستای شمشیر. 82

3-26-8 روستاهای دیگر. 83

3-26-29 بقایای قلعه پاسگه. 83

3-26-10 شهر پاوه: 83

3-26-11 کوه شاهو: 84

3-26-12 چشمه معدنی بل: 85

3-26-13 غار دست ساز حسین: 86

3-27 جغرافیایی انسانی شهرستان پاوه 87

3-28 روند شکل گیری تاریخی شهرستان پاوه 87

3-29 خصوصیات قومی. 91

3-30 زبان. 91

3-31 دین و مذهب.. 91

3-32 آداب و رسوم 91

3-33 مطالعات جمعیتی. 92

3-34 جمعیت شهرستان پاوه 93

3-35 خصوصیات جمعیتی. 93

3-36 نرخ رشد جمعیت.. 94

3-37 ساختار سنی و جنسی جمعیت شهرستان پاوه 94

3-38 مهاجرت.. 96

3-39  شبکه راه‌ها 98

3-40 وضعیت  پارک های علم و فناوری موجود و امکانات آنها 99

3-41 وضعیت دسترسی شهرستان به بازارها 99

3-42 وضعیت سواد 99

3-43 مطالعات اقتصادی.. 100

3-44-اثرات گردشگری در بهبود وضعیت اقتصادی مردم شهرستان پاوه 102

3-45-سرمایه گذاری در بخش صنعت گردشگری.. 104

فصل چهارم: تجزیه وتحلیل یافته ها

4-1 مقدمه: 109

4-2 یافته های توصیفی تحقیق. 109

4-3 مشخصات عمومی گردشگران. 109

4-3-2سن: 110

4-3-3 تحصیلات: 110

4-3-4 تاهل: 110

4-3-5 درآمد: 111

4-3-6 بهبود وضعیت اقتصادی : 111

4-3-7 افزایش فاصله طبقاتی: 111

4-3-8 افزایش سرمایه گذاری خارجی و داخلی: 111

4-3-9 امکانات گذران اوقات فراغت: 111

4-3-10 افزایش ترافیک: 112

4-3-11 بهبود امکانات زیرساختی: 112

4-3-12 افزایش کیفیت کالا: 112

4-3-13 افزایش قیمت مسکن و اجاره بها: 112

4-3-14 شناساندن جاذبه های گردشگری: 112

4-3-15 تنوع مشاغل خدماتی: 113

4-3-16 تغییر کاربری: 113

4-3-17 بهبود کیفیت راههای دسترسی: 113

4-3-18 افزایش امنیت: 113

4-3-19 افزایش فروش محصولات محلی: 114

4-3-20 بهبود وضعیت اشتغال: 114

4-3-21 بهبود مراودات مرزی: 114

4-4 نتایج تحلیلی. 115

4-4-1 بررسی رابطه همبستگی بین شرایط مختلف گردشگری با توسعه گردشگری شهرستان پاوه 115

4-4-2 بررسی رابطه بین شرایط اقتصادی و توسعه گردشگری.. 116

4-4-3 بررسی رابطه بین شرایط اجتماعی- فرهنگی و توسعه گردشگری.. 116

4-4-4 بررسی رابطه بین شرایط زیست محیطی و توسعه گردشگری.. 117

4-4-5 بررسی رابطه بین شرایط نهادی- تشکیلاتی و توسعه گردشگری.. 118

4-4-6 بررسی رابطه بین شرایط جغرافیایی و توسعه گردشگری.. 119

4-4-7 بررسی رابطه بین شرایط زیرساختاری و توسعه گردشگری.. 119

4-4-8 بررسی رابطه بین شرایط بازاریابی و توسعه گردشگری.. 120

4-5 شناسایی عوامل داخلی و خارجی. 120

4-6 جمع‌بندی.. 125

فصل پنجم: آزمون فرضیات، نتیجه گیری و پیشنهادات

5-1 مقدمه. 127

5-2 نتیجه گیری.. 127

5-3 آزمون فرضیات.. 129

5-4پیشنهادات.. 132

5-4-1 پیشنهادات کلی: 132

5-4-2 پیشنهادات در سطح خُردتر در شهرستان پاوه : 133

منابع: 135

 

 

 

 

فهرست جداول

جدول شماره(2-1): اثرات اقتصادی گردشگری.. 29

جدول 3-1 طول وعرض جغرافیایی پاوه 47

جدول 3-2- تقسیمات سیاسی و اداری شهرستان پاوه (منبع: سالنامه آماری شهرستان پاوه، 1390) 48

جدول(3-3): مشخصات عمومی شهرستانها براساس تقسیمات کشوری در پایان سال 1390. 50

جدول 3- 4 جنگل ها ومراتع شهرستان پاوه 57

جدول(3-5):  میانگین رطوبت نسبی ایستگاه شهرستان پاوه سال 1390. 66

جدول(3-6): تعداد روزهای یخبندان شهرستان پاوه سال 1390. 66

جدول(3-7): وضعیت جریان باد در شهرستان پاوه سال 1390. 67

جدول(3-8) رطوبت نسبی شهرستان پاوه سال 1390. 68

جدول(3-9): جمعیت شهرستان پاوه 93

جدول شماره(3-10) تعداد جمعیت و متوسط نرخ رشد سالانه جمعیت شهرستان پاوه (1390) 94

جدول(3-11): نسبت جنسی در گروهای عمده سنی 1390. 95

جدول(3-12): تعداد مهاجران وارد شده طی 5 سال گذشته بر حسب جنس و استان محل اقامت قبلی و فعلی( 1390) 97

جدول(3-13): مهاجران وارد شده بر اساس گروههای عمده 98

جدول(3-14): درصد جمعیتی وارد شده به کل جمعیت شهرستان پاوه(1390) 98

جدول (3-15): وضعیت راه های شهرستان پاوه. 98

جدول(3-16): پارک های علم و فناوری موجود و امکانات آنها 99

جدول(3-17) وضعیت سواد طی سالهای 1385-1390. 100

جدول (3-18) وضعیت سواد در گروههای سنی1390. 100

جدول (3-19)تعداد هتل‌ها ورستوران‌ها به تفکیک تعدادشاغلین استان کرمانشاه و شهرستان پاوه (به نفر) 102

جدول شماره (3-20): هزینه و اعتبارات برنامه های گردشگری در بودجه سنواتی(میلیون ریال) 105

جدول شماره (3-21): اعتبارات تملک دارایی های سرمایه ای بخش گردشگری کشور در قوانین بودجه سنواتی(میلیون ریال) 105

جدول شماره (3-22): اعتبارات گردشگری در شهرستان های استان کرمانشاه 1389-1384. 106

جدول شماره(4-1) توزیع جنسی پاسخ دهنده گان. 110

جدول شماره(4-2): توزیع پاسخگویان از نظر گروهای سنی. 110

جدول(4-3): نتایج توصیفی تحلیلی پرسشنامه. 114

جدول(4-4): شاخص ضریب همبستگی بین ارائه شرایط اقتصادی و توسعه گردشگری.. 116

جدول (4-5): شاخص ضریب همبستگی بین ارائه شرایط اجتماعی- فرهنگی و توسعه گردشگری شهرستان پاوه 117

جدول(4-6): شاخص ضریب همبستگی بین شرایط زیست محیطی و توسعه گردشگری شهرستان پاوه 118

جدول(4-7): شاخص ضریب همبستگی بین شرایط نهادی- تشکیلاتی و توسعه گردشگری شهرستان پاوه 118

جدول (4-8): شاخص ضریب همبستگی بین شرایط جغرافیایی و توسعه گردشگری شهرستان پاوه 119

جدول(4-9): شاخص ضریب همبستگی بین شرایط زیرساختی و توسعه گردشگری شهرستان پاوه 120

جدول(4-10): شاخص ضریب همبستگی بین شرایط بازاریابی و توسعه گردشگری شهرستان پاوه 120

جدول (4-11) ماتریس سواتSWOT. 121

 

 

 

فهرست نمودار ها

نمودار (3-1) مساحت شهرستانهای استان کرمانشاه 1390. 51

نمودار (3-2 ) میانگین بارندگی سالانه شهرستان در بلند مدت.. 65

نمودار (4-1) استراتژی حاصل از ماتریس (SWOT) 124

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست نقشه ها

نقشه شماره(3-1) نقشه موقعیت شهرستان پاوه به تفکیک دهستان. 49

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

چکیده:

گردشگری به عنوان پدیده های مهم از دیرباز مورد توجه جوامع انسانی بوده و برحسب نیازهای متفاوت اجتماعی، اقتصادی و تاریخی بسط و گسترش یافته است. گسترش ارتباطات و افزایش چشمگیر تعداد جهانگردان و افزایش درآمدهای ارزی حاصل از گردشگری افق های جدیدی را در عرصه اشتغال، بهبود رشد اقتصادی و حتی جنبه های توزیع درآمد به همراه داشته است. شهرستان پاوه  با برخورداری از چشم اندازهای طبیعی و سابقه فرهنگی تاریخی کهن، دارای پتانسیل بالایی برای جذب گردشگران داخلی و خارجی است. هدف از این پژوهش بررسی نقش گردشگری بر بهبود اوضاع اقتصادی شهرستان پاوه با استفاده ازمدل  SWOT است.

این پژوهش به روش توصیفی – تحلیلی و با استفاده از مدل SWOT انجام شد. نتایج نشان داد شرایط زیرساختی گردشگری شهرستان پاوه در حال حاضر نمی‌تواند به توسعه گردشگری شهرستان پاوه منتهی گردد و باید با ارائه خدمات زیربنایی بیشتر به توسعه گردشگری اندیشید و شرایط اقتصادی حاصل از توسعه گردشگری خوب نبوده است و باید در این زمینه برنامه‌ریزی‌های اساسی ایجاد گردد تا بتوان از قبل توسعه گردشگری به توسعه اقتصادی منطقه نائل شد. همچنین شرایط بازاریابی به طور متوسط توانسته است به توسعه گردشگری شهرستان پاوه بیانجامد، ولی باید در زمینه تبلیغات و بازاریابی تلاش‌های بیشتری صورت گیرد.

واژگان کلیدی: گردشگری، توسعه اقتصادی، شهرستان پاوه، مدل SWOT

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول

کلیات تحقیق


 

1-1 مقدمه

گردشگری دارای پیامدها و جنبه­های بسیاری است که تأثیرات فضایی بر کالبد شهرها بر جای می­گذارد. در واقع منظور از فضا، همان مفهوم عینی از فضاست که بخش­های مختلف شهرها از جمله شبکه خیابان ها، بافت­های مسکونی و سایر بخش­های تشکیل دهنده­ی شهر را در بر می­گیرد.گردشگری می تواند با ایجاد تغییر در مؤلفه­های مختلفی مانند اقتصادی، جمعیت و فرهنگ و خصوصیات دیگر اجتماعی، در تغییرات فضایی شهر مؤثر باشد(حاجی نژاد و همکاران، 1388). ساختار فضای گردشگری، جدا از ساختار فضایی شهر نیست؛ اما به نسبت ساختار فضایی شهر کوچکتر و محدودتر است. ساختار فضایی شهر متشکل از سه عنصر مهم فضای طبیعی،  فضای مصنوع و فضای اجتماعی است که هر کدام از آنها می­تواند نقش مهمی در گردشگری داشته باشد، به نحوی که آن عنصر از کمیت و کیفیت مطلوب برای معرفی به گردشگران به عنوان جاذبه برخوردار باشد. گردشگری پدیده­ای است که از گذشته دور مورد توجه جوامع انسانی بوده و بر حسب نیازهای متفاوت اجتماعی، اقتصادی و تاریخی به حرکت خود ادامه داده است و با توجه به گسترش ارتباطات و افزایش چشمگیر تعداد جهانگردان و درآمد ارزی حاصل از آن، پیامدهای بسیاری هم­چون اشتغال را به همراه داشته است. یکی از مهمترین  مقصدهای که روندهای گردشگری جهان را در دهه­های گذشته تحت تأثیر قرار داده، مراکز شهری است. رشد سفرهای کوتاه مدت این مقصدها را به یکی از اصلی ترین مراکزگردشگری تبدیل نموده و این پدیده خود را در کاهش میانگین سفر گردشگران در سایر مقصدهای دنیا نشان داده است.(cooper & others, 1998)

آمارهایی که سازمان جهانی جهانگردی ارائه می دهد نشان دهنده اثرات مهمی است که گردشگری در سطح جهان بر سیستم اقتصادی دارد. درآمد گردشگری بین المللی در سال ١٩٩٨ بالغ بر ٨% کل درآمدهای صادراتی جهان و٣٧% صادرات در بخش خدمات را تشکیل داده و با توجه به رشد ۴ تا ۵ درصدی این صنعت در دهه ٩٠، صاحب نظران پیش بینی می نمایند اگر رشد گردشگری به همین شکل ادامه یابد، درآمد حاصل از این صنعت در سال ٢٠١٠ به بیش از55/1 تریلیون دلار و تعداد جهانگردان به بیش از یک میلیارد نفر خواهد رسید. برای ایجاد یک توسعه همه جانبه و پایدار و همچنین جایگزینی منابع جدید کسب درآمد به جای منابع نفتی نیازمند استفاده از تمامی امکانات و قابلیت ها می باشیم. در این راستا توسعه صنعت جهانگردی که اقتصاددانان آن را سومین پدیده اقتصادی پویا و روبه رشد پس از صنعت نفت و خودروسازی می دانند، به عنوان نیاز اساسی کشور مطرح می شود لذا بررسی موانع توسعه این صنعت در مناطق مختلف کشور ضرورت می یابد(مدهوشی و ناصرپور، 1382: 27).

گردشگری در جهان کنونی، صنعتی پاک و سومین پدیده­ی اقتصادی پویا، پر رونق و رو به توسعه است که پس از صنایع نفت و خودروسازی گوی سبقت را از دیگر صنایع جهانی ربوده است(غفاری، 1386).

به گونه­ای که بر اساس برآورد سازمان جهانی جهانگردی، ارزش وجوه حاصل از جهانگردی و مسافرت در دهه های آتی با سرعتی افزون­تر از تجارت جهانی به سطحی بالاتر از اقلام صادراتی در دیگر بخش های اقتصادی خواهد رسید .(world TourismOrganization,1995)

از لحاظ اقتصادی، امروزه گردشگری بزرگترین و متنوع­ترین صنعت دنیا به حساب می­آید و با 200 میلیون نفر شاغل،گردش مالی سالانه آن به حدود 4/5 تریلیون دلار می­رسد. به بیان دیگر، این فعالیت دومین اقتصاد جهان پس از ایالات متحده آمریکا می­باشد و 8 درصد کل اشتغال جهانی را به خود اختصاص می­دهد. در چهار پنجم کشورهای جهان، یعنی در بیش از 150 کشور، گردشگری یکی از پنج منبع مهم کسب ارز خارجی است و در 60 کشور، رتبه اول را به خود اختصاص می­دهد. تعداد کل گردشگران ورودی جهان از 25 میلیون نفر در سال 1950، به 760 میلیون نفر در سال 2004 افزایش یافته و پیش بینی می­شود که این تعداد در سال2020 به 1056 میلیارد نفر برسد نرخ رشد سالانه گردشگری در دهه 1990، سالانه 7 درصد و در سال 2004 بیش از 10 درصد بوده است. در 83 درصد کشورهای در حال توسعه، گردشگری یکی از منابع اصلی درآمد و در یک سوم کشورهای فقیر عمده ترین منبع درآمد بوده است(رضوانی، 1387).

گردشگری صادرات عمده 83 درصد از کشورهای در حال توسعه را تشکیل می­دهد و برای یک سوم از آنها صادرات اساسی محسوب می­گردد(معصومی، 1384: 21).

1-2 بیان مسأله

قرن بیست و یکم، سده بهره­گیری از فرصت­های تجاری ارزشمند در بخش خدماتی بویژه گردشگری است. فعالیت گردشگری امروزه به عنوان یکی از مهمترین و پویاترین فعالیت­ها در جهان مطرح است. در تمامی عرصه­ها، چه در سطح جهانی، ملی و منطقه­ای مورد توجه برنامه­ریزان دولتی می باشد و شرکت های خصوصی قرار گرفته است. بسیاری از کشورها به این حقیقت پی برده­اند که برای بهبود وضعیت زندگی اقتصادی خود باید ابتکار عمل به خرج دهند و در صدد یافتن راه­های تازه­ای برآیند(لطفی و همکاران، 1384: 51). رشد روز افزون و شتابنده گردشگری موجب شده که بسیاری از صاحب نظران، قرن بیستم را قرن گردشگری بنامند. به نظر متولیان امور گردشگری در پایان قرن بیستم و آغاز قرن بیست و یکم، انقلابی در گردشگری رخ می­دهد، انقلابی که امواج آن در اقصی نقاط جهان اثر گذار خواهد بود.(W. T. O. 1996: 9) آنتونیو ساویگناک دبیر کل پیشین سازمان جهانگردی در سال 1998 اعلام کرد:

«گردشگری در پایان قرن حاضر به صنعت شماره یک جهان تبدیل خواهد شد».(Gee, 1994: 16)

این صنعت نقش و اهمیت بسزایی در رشد و توسعه اقتصادی بویژه ممالک در حال توسعه دارد، به طوری که گروهی به گردشگری به صورت یک فعالیت اقتصادی و در نتیجه  یک صنعت می­نگرند. بنابراین کشورها، ناحیه ها و جوامع برای این که از صنعت گردشگری بهره مند شوند و از آن به عنوان اهرمی برای توسعه استفاده کنند، باید برنامه­ای را به اجرا در آورند و تغییراتی را در این زمینه ایجاد نمایند. اشتغال و بیکاری امروزه یکی از مسائل مهم در ادبیات توسعه اقتصادی هر کشور می­باشد، زیرا اشتغال منبع عمده درآمد مردم و عامل اصلی تعدیل فقر در جامعه است؛ گسترش بیکاری نیز عامل مهم در جهت کاهش رشد اقتصادی و افزایش عارضه­های اجتماعی می باشد( نصیری زاده و دیگران، 1382: 211). گردشگری صنعتی کاربر است که افراد با مهارت­های گوناگون و در سنین مختلف را به اشتغال در می آورد و یکی از راه­های غلبه بر بیکاری است. از این رو توسعه گردشگری در مکان­های مختلف زمینه­های اشتغال دائم و فصلی و نیمه وقت را برای نیروی انسانی با تخصص و آموزش متوسط فراهم می­ آورد و از نرخ بیکاری می­کاهد. علاوه بر اشتغال­های مستقیم در گردشگری زمینه فعالیت­های دیگر در ارتباط با گردشگری اند همچون کارهای ساختمانی، تعمیرات، کرایه دادن اتومبیل، دست فروشی و مانند اینها برای افراد بومی فراهم می­شود(سلطانی، 1374: 109).

گردشگری تأثیر فراوانی در ابعاد اقتصادی، فرهنگی و سیاسی کشور می­گذارد. ایجاد اشتغال، به جریان انداختن سرمایه های اقتصادی، افزایش تقاضای سفر خارجی و به دنبال آن افزایش امنیت در کشور از جمله آثار مثبت گردشگری است. به علاوه گردشگری می تواند بیشترین درآمد را سبب شود، دریافتی های ارزی حاصل از گردشگری بیشتر از صادرات محصولات نفتی، خودرو و تجهیزات ارتباطی است. همچنین گردشگری نقش مهمی در ترغیب سرمایه­گذاری در زیرساخت­ها، ایجاد درآمد برای دولت و اشتغال­زایی مستقیم و غیر مستقیم در سراسر دنیا داشته است.گردشگری بیش از هر صنعت دیگری، حرکت سرمایه، انتقال پول وارز را در مقیاس محلی، منطقه ای، ملی وبین المللی را سبب گردیده بطوریکه هزینه­های جهانگردی به مراتب بیش از تولید ناخالص ملی و صادرات جهانی می باشد(تولایی، 1385).

در بسیاری از کشورهای جهان، گردشگری به عنوان یکی از بخش­های کلیدی واصلی، برای توسعه وپیشرفت اقتصادی عمل کرده است البته میزان تاثیر گردشگری در توسعه، با نظام حکومتی و جهت­گیری آنها، ارتباط مستقیم دارد. آثاراقتصادی گردشگری، چند گانه است. مهمترین اثر آن، ایجاد اشتغال و درآمد است. نتایج تحقیقات متعدد مؤید این است، که گردشگری به کاهش بیکاری و درآمد منتهی می گردد(زاهدی، 1385: 40).گردشگری یکی از بخش­های مهم اقتصادی است که توانسته است به عنوان یک صنعت پاک مطرح شود و ضمن افزایش درآمدهای ارزی برای اقتصاد ملی، کمک شایسته­ای به رونق اشتغال و ایجاد درآمدها، نماید. این صنعت به عنوان یک صنعت جلو برنده در توسعه مجموعه­ای از صنایع دیگر بویژه هتل داری، رستوران داری، حمل و نقل داخلی و بین المللی و صنایع دستی نقش مهمی داشته و دارد(معاونت برنامه ریزی و امور اقتصادی، 1388). گردشگری را می­توان صنعت سفید نامید زیرا بر خلاف اغلب صنایع تولیدی، بدون آلوده سازی محیط زیست انسانی، زمینه ساز دوستی و تفاهم بین ملت­هاست و صلح و صفا را برای مردم به ارمغان می­آورد(محسنی، 1388).

گردشگری در تنوع و غنا بخشیدن به اقتصاد محلی حائز اهمیت است. برای تولیدات محلی اعم از صنایع دستی و یا محصولات کشاورزی جهت ارتزاق گردشگران بازارهای جدید ایجاد میکند. علاوه بر آن، در بهبود کیفیت فرآورده های کشاورزی وصنایع دستی نیز مَؤثر می باشد(تولایی، 1385: 61).

بیکاری هم یکی از مسائل عمده اقتصادی و اجتماعی جوامع کنونی است که بیشتر کشورهای دنیا، مخصوصا کشورهای جهان سوم با آن مواجه­اند. رویارویی با مشکل بیکاری و ضرورت و فوریت ایجاد فرصت­های شغلی جدید اجتناب ناپذیر است. یکی از روشهایی که برای ایجاد فرصت­های شغلی و رهایی از بیکاری در سه دهه اخیر مورد توجه کشورها قرار گرفته است، گسترش پدیده گردشگری است. تحقیقات حاکی از این است که بخش گردشگری به ازای هر دلار درآمد حاصله، اشتغال بیشتری را نسبت به سایر بخش­ها ایجاد می نماید. به همین دلیل بسیاری از سیاستگذاران، توسعه گردشگری را سیاستی مطلوب برای کاهش بیکاری در مناطقی می دانند که در سایر بخش­های اقتصادی، فرصت­های شغلی اندکی دارند(موسایی، 1386: 36).

فعالیت گردشگری در عرصه بین المللی جایگاه خود را یافته و به رسمیت شناخته شده است. بطوریکه سازمان­های بین المللی از جمله “برنامه توسعه سازمان ملل متحد”، “جامعه اقتصادی اروپا” و چند سازمان همیاری بین المللی دیگر منابع مالی لازم را برای انواع مختلف برنامه­های توسعه گردشگری درکشورهای در حال توسعه فراهم می­کنند. “سازمان جهانی جهانگردی” نیز مدافع اهمیت و برنامه ریزی گردشگری است و به عنوان نماینده اجرائی برنامه توسعه سازمان ملل متحد برای بسیاری از کشورهای جهان برنامه های آموزش برنامه ریزی گردشگری ترتیب داده است(معصومی، 1384: 11).

گردشگری در جهان کنونی، صنعتی پاک و سومین پدیده­ی اقتصادی پویا، پررونق و روبه توسعه است که پس از صنایع نفت و خودرو سازی گوی سبقت را ازدیگر صنایع جهانی ربوده است(غفاری، 1386). با این همه، اگرچه ایران از نظر منابع طبیعی و جاذبه­های گردشگری در زمره­ی ده کشور نخست جهان است، متأسفانه همه آمارهای سازمان جهانی جهانگردی در سال­های گذشته، از روند بسیار کند ورود گردشگران به ایران و در نتیجه، سهم ناچیز این صنعت در درآمد ناخالص ملی کشورمان حکایت دارد(کارگر، 1386(.

کشور ایران  با توجه به برخورداری از تمدن کهن و آثار تاریخی فراوان و جاذبه­های فرهنگی­_طبیعی به تصدیق سازمان یونسکو از نظر دارا بودن جاذبه­های گردشگری در رتبه دهم جهان قرار دارد(قدمی، 1389: 112). و در شمار پنج کشور نخست بهره مند از بیشترین تنوع اقلیمی در جهان است و این در حالی است که تنها یک صدم گردشگران خارجی را داراست به گونه ای که در سال 1383 رتبه آخر کشورها را در سازمان جهانگردی جهانی از نظر جذب گردشگر و درآمد داشته است(نوری، 1389: 77). درحالی که با وجود رونق بخش گردشگری در سال­های اخیر هنوز کشور ایران جایگاه شایسته خود را در بخش گردشگری بین المللی در سطح دنیا پیدا نکرده است(قدمی، 1389: 112). غنای جاذبه­ها در گردشگری ایران موجب شده است که آنرا جهانی در یک مرز بنامند و این جاذبه­ها آنقدر متنوع است که تقریبا برای هر سیلقه­ای انگیزه کافی برای سفر به این کشور به وجود می آورد(غنیان، 1389: 94).

با ورود به هزاره جدید، صنعت گردشگری نیز عصری نوین را آغاز کرده است و با وجود مشکلات متعددی که در پیش دارد، انتظار این است در سیستم اقتصادی جهانی بیش از پیش بر اهمیت آن افزوده شود؛ لذا سیاست گذاران باید پیوسته به مسایل اصولی یا زیربنایی در مورد رشد، جهت و آثار این صنعت در آینده توجه کنند.

شهرستان پاوه یکی از شهرهای شمال غربی استان کرمانشاه است که در مجاورت مرز ایران با عراق قرار دارد. به دلیل ساختار پلکانی، این شهر ملقب به شهر هزار ماسوله است. منطقه­ای که شهر پاوه در آن واقع است بسیار خوش آب و هوا است و در کنار کوهستان اورامانات قرار گرفته است. منطقه اورامانات و شهرستان پاوه با مرکزیت شهر پاوه است که در ´21 46 درجه طول جغرافیایی و ´03 35 درجه عرض جغرافیایی و ارتفاع 1540 متری از سطح دریا واقع شده است. پاوه مرکز شهرستان پاوه در 124 کیلومتری راه کرمانشاه- پاوه قرار دارد. پاوه در 566 کیلومتری تهران( فاصله هوایی) قرار گرفته است. آب و هوای منطقه نسبتا سرد و مایل به اعتدال و نیمه مرطوب است.

شهرستان پاوه به عنوان سر سبزترین منطقه غرب کشور علیرغم برخورداری از فرهنگ خاص مناطق کردنشین و نوع معماری منحصر بفرد و پلکانی شهرها و روستاهای آن علی الخصوص شهرستان پاوه که به نگین اورامانات و شهر هزار ماسوله معروف است و همچنین با توجه به دارا بودن جاذبه­های طبیعی، تاریخی و فرهنگی منحصر بفرد خود همچنین مواهب وجاذبه های متنوع، به خاطر داشتن مناظر طبیعی و بکر و بازارچه­های مرزی، آثار باستانی، کوههای سر به فلک کشیده، چشمه های آب معدنی(مانند بل)، رودخانه­های بزرگی چون سیروان، مراکز عقیدتی و زیارتی، غارهای سنگی چون کنده کاری­های عموحسین، روستای زیبا و پلکانی و ظرفیت های گردشگری این شهرستان که هریک میتواند بعنوان جاذبه هایی در خدمت رشد و توسعه گردشگری قرار گیرد و در طی دهه اخیر پذیرای هزاران مسافری باشد که از اقصی نقاط کشور و برخی کشورهای همسایه برای گذراندن اوقات فراغت خود در فصل بهار و تابستان به این منطقه مسافرت می­کنند. جدای از این ویژگی­ها، آداب و رسوم، نوع پوشش و دیگر شاخصه های فرهنگی به عنوان یکی از اقوام اصیل ایران زمین، باعث ورود گردشگران به این منطقه است. که توانسته است تأثیرات مثبت و منفی زیادی را از توسعه گردشگری پذیرفته و با مسایل مثبت و منفی زیادی همچون ایجاد اشتغال و افزایش درآمد، ارتقای استاندارد زندگی ساکنان منطقه، آلودگی­های زیست محیطی، ترافیک شهری و بین شهری … مواجه بوده و همچنین مرزی بودن، نبود توسعه زیرساخت های گردشگری از قبیل راهها و جاده های مناسب، هتل­ها و سایر تسهیلات گردشگری که بخش تفکیک ناپذیری از بافت شهری هستند و به مسافران تجاری و تفریحی خدمات می دهند. و همچنین ضعف فعالیت های بازاریابی، ضعف سرمایه گذاری، ناکافی بودن اطلاع رسانی در زمینه پتانسیل های گردشگری از طریق سیستم های نوین، توجه آنچنانی به صنعت گردشگری در این شهرستان نشده است لذا این پروژه برای بررسی و ارزیابی پتانسیل ها و نقش گردشگری در بهبود اوضاع اقتصادی شهرستان پاوه با استفاده از مدل” swot” می باشد.

1-3 اهمیت و ضرورت انجام تحقیق

بر اساس پیش بینی کارشناسان، صنعت توریسم در سال­های آغازین هزاره سوم میلادی حرف اول را در اقتصاد جهان خواهد زد. امروزه این صنعت به عنوان یک مقوله مهم و تاثیر گذار در اقتصاد جهانی پذیرفته شده و کشورهای مختلف دنیا برای رسیدن به توسعه­ای پایدار دراین راستا تلاش می­نمایند. در حالیکه کشور ایران به لحاظ داشتن جاذبه­های توریستی، طبیعی و تاریخی جزء 10 کشور برتر جهان محسوب می­شود(پیر موذن،1380: 74).

اهمیت و عظمت گردشگری به ایجاد  فرصتهای شغلی و درآمد محدود نمی­گردد. در صورت برنامه ریزی و توسعه از پیش اندیشیده شده، گردشگری قادر است منافع مستقیم اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، محیطی و سیاسی را ایجاد و سهم قابل توجهی را در توسعه ملی ایفا نماید. به عبارتی به بهبود شاخص­های عدالت اجتماعی، ارتقاء سطح زندگی، رفاه عمومی و تعادل و توازن منطقه­ای منجر می­­گردد. در مواردی کارشناسان اقتصاد منطقه­ای، گردشگری را بعنوان تنها عامل استقرار منابع و توسعه مناطق کمتر توسعه یافته پنداشته­اند(معصومی، 1384: 10).

 صنعت گردشگری نقش مهمی در ترغیب سرمایه گذاری در زیرساختها، ایجاد درآمد برای دولت و اشتغال­زایی مستقیم و غیرمستقیم در سراسر دنیا داشته است. امروزه جذب گردشگران خارجی به رقابتی فزآینده در بین نهادهای درگیر در صنعت گردشگری تبدیل شده است. زیرا این صنعت، نه تنها در پیشبرد اقتصاد ملی و درآمدهای ارزی نقش دارد، بلکه صنعتی است پاکیزه و عاری از آلودگی و در عین حال ایجادکننده مشاغل جدید گردشگری برای کشورهای دارای جاذبه های جهانگردی نظیر ایران می تواند به مهم ترین منبع کسب درآمد ارزی تبدیل شود. مشروط بر اینکه برنامه ریزی صحیح و همه جانبه توأم با آینده نگری برای آن تنظیم و اجرا شود. این صنعت همچنین می تواند جایگزین اقتصاد تک محصولی، یعنی درآمد نفتی گردد(پور محمدی،58: 1390).

گردشگری در تقویت بنیه اقتصادی، کاهش بی تعادلی های منطقه ای و ارتقای شاخص های توسعه در مناطق غیر برخوردار، توسعه اقتصادی در سطوح محلی، ملی و منطقه­ای، ایجاد تنوع و دگرگونی در ساختار اقتصادی مناطق در سطوح منطقه­ای و بویژه محلی و ثبات اقتصادی در سطح کلان نقش مؤثری ایفا می کند(تولایی، 61:1385).

گردشگری بیش از هر صنعت دیگری، حرکت سرمایه و انتقال پول و ارز را در مقیاس محلی، منطقه­ای، ملی و بین المللی را سبب گردیده به طوری که هزینه­های جهانگردی به مراتب بیش از تولید ناخالص ملی و صادرات جهانی می­باشد(تولایی، 1386). در این اثنا، مهم­ترین فضاهایی که مورد بازدید و اقامت گردشگران قرار می­گیرد، فضاهای شهری هستند که از دیرباز جذاب­ترین فضاها را تشکیل می­دادند. گردشگری در شهرهای کوچک و بزرگ متداول است. این شهرها غالبا گستره وسیعی از جاذبه­ها را ارائه می­دهند. بسیاری از جاذبه­ها و تسهیلات رفاهی، اساساً برای خدمت به شهروندان توسعه یافته­اند، ولی استفاده از این تسهیلات می­تواند به تداوم آن­ها کمک کند. از این گذشته، شهرها ممکن است مبادی ورود وخروج گردشگران به کشور یا منطقه باشد، و به عنوان پایگاهی برای گردشگران درآیند که به نواحی آن شهر مسافرت می­کنند. هتل­ها و سایر تسهیلات گردشگری، بخشی تفکیک ناپذیر از بافت شهری هستند و به مسافران تجاری و تفریحی خدمات می­دهند. به عبارت بهتر، گردشگر شهری کسی است که یا با هدف مسافرت و گردشگری، اقدام به اقامت در شهر نموده و یا آنکه برای بازدید از مناطق اطراف شهر، از آن به عنوان یک مبدأ استفاده می­کند(کردی، 1381). هم اکنون گردشگری بزرگترین صنعت در جهان محسوب می­شود و قابلیت­های باور نکردی برای رشد اقتصادی دارد. این صنعت آثار منفی اجتماعی و محیطی را به دنبال دارد، هنر مدیریت، ایجاد توازن بین هزینه­ها و مزایای جوامع است.(Jamieson and Sunalai, 2002) 

سازمان گردشگری در بیانیه­ی مانیل، گردشگری را نیاز اساسی در هزاره سوم معرفی کرده است. شهرها یکی از پر بیننده­ترین مقاصد گردشگری جهان به شمار می­آیند که هر ساله پذیرای میلیون­ها نفر گردشگرند. مدیریت گردشگری اکنون به فعالیتی مهم بدل گشته است که جریان کارها، اقدام­های اجتماعی و تغییرات فضایی فراوانی را به ویژه در کشورهای اروپایی شکل می­دهد(کازس، 1382: 10). لزوم توجه به مقوله سیر و سیاحت و گردشگری، به عنوان پدیده­های جدید در زندگی ماشینی قرن بیست و یکم بسیار احساس می­شود و اهمیت این فعالیت روز به روز در دنیا افزایش می­یابد، زیرا با روند رو به افزایش فناوری و ماشینی شدن زندگی جوامع و گسترش اختراعات و اکتشافات جدید، که انسان را به شهرها(به عنوان محورهای  تحول) وابسته می­کند، شهرا با مشکلات بی­شماری مواجه­ شده­اند. توجه به مقوله گردشگری زمانی مهمتر جلوه می­کند که بر اساس آخرین آمارهای سازمان جهانی گردشگری در سال 2007 تعداد 898 میلیون مسافرت بین المللی صورت گرفته است و درآمد حاصل از توریسم بین المللی بالغ بر 732 مبیلیارد دلار (روزانه 2 میلیون دلار) بوده است. پیش بینی می­شود تا سال 2020 آمار گردشگری بین المللی به 6/1 میلیارد دلار برسد. گردشگری به عنوان بزرگترین بخش تجاری جهان برای بیش از 200 میلیون نفر اشتغال ایجاده نموده است و یکی از هر 12 شغل از آن گردشگری است، به عبارتی دیگر در مجموع 8 درصد مشاغل دنیا به گردشگری اختصاص دارد که از نظر تولید ارز خارجی در کشورهای توسعه یافته و درحال توسعه گردشگری  یکی از پنج منبع اصلی درآمد خارجی است و در 60 کشور، گردشگری به عنوان اولین منبع درآمد به شمار می­آید. گردشگری به عنوان منبع اولیه تولید ارز خارجی بیش از 83درصد کشورهای در حال توسعه و به عنوان منبع اصلی ارز برای 3/1 فقیرترین کشورها به حساب می­آیند(نیازمند، 1387: 106).

گردشگری در قرن بیست و یکم در چارچوب نوآوری های فناوری، کارکردهای جدید مدیریتی و سیطره همه جانبه سرمایه داری، همراه با شکل گیری اقتصاد جهانی وکم رنگ شدن مرزهای سیاسی، تحولات بسیاری را در فضاهای جغرافیایی سبب شده است(ضرغام، 390:1376).

تعداد صفحه :130

قیمت :37500 تومان

 

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  serderehi@gmail.com

پایان نامه بهسازی و نوسازی بافت فرسوده سورو

 متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته جغرافیا

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

دانشگاه پیام نور

بخش علوم اجتماعی
مرکز رضوانشهر صدوق استان یزد
پایان نامه برای دریافت مدرک کارشناسی ارشد
رشته جغرافیا و برنامه ریزی شهری
گروه علمی جغرافیا
عنوان پایان نامه
بهسازی و نوسازی بافت فرسوده سورو اسفند ماه 92

چکیده:

بافتهای قدیمی و مساله دار نیازمند به حرکتی کنترل شده در جهت ادامه زندگی خود هستند. این حرکت در قالب یک الگوی بهسازی و نوسازی تبلور می یابد. این الگو امری است مداوم که در نهایت می باید به سیستمی خود جوش تبدیل شود. این امر آنی و سریع نیست بلکه فرایندی حساس و پیچیده است که نیاز به طراحی برنامه های هدفمند کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت دارد. در راستای این امر پژوهش حاضر سعی بر آن دارد به بررسی و ارزیابی بهسازی و نوسازی بافت فرسوده سورو پرداخته و راهکار هایی جهت ساماندهی و تجدید حیات این بافت178 هکتاری ارائه دهد. این تحقیق از نوع کاربردی- توسعه ای و روشگردآوری اطلاعات پیمایشی و میدانی است که از طریق مراجعه به آمار سرشماریهای نفوس و مسکن، سازمان بهسازی و نوسازی، برداشتهای میدانی و مصاحبه با کارشناسان سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و همچنین ساکنین محله صورت گرفته است. داده ها با استفاده از روش میدانی و ابزار پرسشنامه از خانوارهای محله تهیه شده است. با استفاده از روش کوکران، حجم نمونه برابر شد با 250 خانوار، که انتخاب طبقات نمونه از طریق روش نمونه گیری تصادفی طبقه بندی شده است. جامعه اماری با مطالعات صورت گرفته نشان می دهد. در فرضیه اول بین ارزش تاریخی- فرهنگی و معماری بومی رابطه معناداری وجود ندارد.فرضیه دوم بین مهاجرت افراد و خدمات شهری رابطه وجود دارد. فرضیه سوم بین میزان مشارکت ساکنین و سرمایه اجتماعی رابطه معناداری بر قرار است.

کلمات کلیدی: بافت قدیم، بهسازی، نوسازی، بندرعباس، محله سورو

 

 

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                              صفحه

فصل اول: کلیات تحقیق
1-1- بیان مسأله……………………………………………………………………………………………………………………………………………..4
1- 2- اهمیت و ضرورت انجام تحیق………………………………………………………………………………………………………….6
1-3- سوالات تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………………..7
1-4- فرضیات تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………………….7
1-5- اهداف تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………………….. 7
1-6- روش تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………………….. 9
1-6-1- جامعه آماری و روش نمونه گیری…………………………………………………………………………………………………….. 10
1-6-2- روشهای آماری…………………………………………………………………………………………………………………………………   10
1-7- کاربرد نتایج تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………..   11

فصل دوم: مبانی نظری تحقیق و پیشینه تحقیق                                                            12  مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..   12

2-1- سابقه تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………………………….   14

2-2- مفاهیم و واژه ها…………………………………………………………………………………………………………………………..   19

2-2-1- بافت…………………………………………………………………………………………………………………………………………………   19

2-2-2- بافت قدیمی…………………………………………………………………………………………………………………………………….   19

2-2-3- فرسودگی شهری…………………………………………………………………………………………………………………………….   19.

2-2-4- بافت فرسوده……………………………………………………………………………………………………………………………………   19

2-2-5- بازسازی …………………………………………………………………………………………………………………………………………..   20

2-2-6- نوسازی شهری ………………………………………………………………………………………………………………………………..   20

2-2-7- بهسازی شهری ……………………………………………………………………………………………………………………………….   20

2-2-8- ساماندهی شهری ……………………………………………………………………………………………………………………………   21

2-2-9- محله ……………………………………………………………………………………………………………………………………………….   21

2-3- مبانی نظری ………………………………………………………………………………………………………………………………..   21

2-3-1- دیدگاه کارکرد گرایی ……………………………………………………………………………………………………………………..   22

2-3-2- دیدگاه انسانگرا ……………………………………………………………………………………………………………………………….   23

2-3-3- دید گاه سیستمی …………………………………………………………………………………………………………………………..   25

2-3-4- دیدگاه موزه ای (تفکر آئینی) ………………………………………………………………………………………………………..   26

2-3-5- دیدگاه اندام واره (ارگانیکی) ………………………………………………………………………………………………………….   28

2-3-6- دیدگاه سلولی (توانمندی) ……………………………………………………………………………………………………………..   29

2-3-7- رویکرد نظری تبیین توانمند سازی سکونتگاههای شهری ……………………………………………………………   31

2-3-7-1- ابعاد و زمینه های توانمد سازی بافت قدیمی شهرها ……………………………………………………………….   32

2-3-7-2 توانمندسازی محیط فیزیکی- کالبدی بافت قدیمی شهرها ……………………………………………………….   33

2-3-7-3- توانمند سازی فرهنگی، آموزشی، اجتماعی و اقتصادی بافت قدیمی شهرها …………………………..   33

2-3-7-4- نقش دولت در توانمندسازی بافت قدیم شهرها ………………………………………………………………………..   35

2-3-7-5- نقش مشارکت مردمی در توانمندسازی بافت قدیم شهرها ………………………………………………………   35

2-3-8- راهکارهای تأمین منابع مالی ………………………………………………………………………………………………………….   35

2-8- دیدگاه توسعه پایدار……………………………………………………………………………………………………………………………..   36

2-12- نتیجه گیری ……………………………………………………………………………………………………………………………………..   37

فصل سوم: معرفی محدوده مورد مطالعه و روش تحقیق                                             40

مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..   41

3-1- معرفی محله سورو بندرعباس …………………………………………………………………………………………………   42

3-2- مطالعات اجتماعی …………………………………………………………………………………………………………………….   44

3-2-1- بررسی تحولات جمعیتی طی سالهای 89-1385 ………………………………………………………………………..   44

3-2-2- بررسی ترکیب جنسی جمعیت در محله ……………………………………………………………………………………….   45

3-2-3- بررسی ساختار و ترکیب سنی و جنسی جمعیت در محله …………………………………………………………..   45

3-2-4- بررسی تعداد و بعد خانوار در محله ……………………………………………………………………………………………….   46

3-2-5- شناسایی هویت جمعی محله ای ……………………………………………………………………………………………………   47

3-2-6- تجارب عمل جمعی در محله سورو…………………………………………………………………………………………………   47

3-2-7- شناسایی مشکلات و مسائل و نیازهای اساس و اولویت بندی آن از نظر ساکنین محله سورو ……   48

3-3- مطالعات اقتصادی …………………………………………………………………………………………………………………….   50

3-3-1- بررسی وضعیت فعالیت و وضعیت شغلی ساکنین محله سورو ……………………………………………………..   50

3-3-2- بررسی وضعیت فعالیت ساکنین محله…………………………………………………………………………………………….   51

3-3-3- الگو اقتصادی زمین و مسکن محله سورو ………………………………………………………………………………………   52

3-4- مطالعات کالبدی ……………………………………………………………………………………………………………………….   53

3-4-1- کاربری اراضی …………………………………………………………………………………………………………………………………   53

3-4-2- دانه بندی و مساحت قطعات…………………………………………………………………………………………………………..   56

3-5- قدمت ابنیه …………………………………………………………………………………………………………………………………..   57

3-5-1- تعداد طبقات …………………………………………………………………………………………………………………………………..   58

3-5-2- کیفیت ابنیه ……………………………………………………………………………………………………………………………………   58

3-5-3- شبکه معابر………………………………………………………………………………………………………………………………………   59

3-6- مطالعات طبیعی و محیطی ……………………………………………………………………………………………………..   60

3-6-1- سطوح ارتفاعی و تاکید بر میزان شیب سزحی در محله سورو …………………………………………………….   60

3-6-2-اثر میزان و جهت شیب در دفع آبهای زاید و فاضلاب سطحی در محله سورو ……………………………..   60

3-6-3- تیپ خاک شناسی و شناسایی بافت و ساختمان خاک در محله سورو …………………………………………   61

3-6-4- بررسی وضعیت آب های زیر زمینی محله سورو ……………………………………………………………………………   62

3-6-5- نحوه دفع فاضلاب و آبهای سطحی زاید ………………………………………………………………………………………..   62

3-7- جامعه آماری و روش نمونه گیری …………………………………………………………………………………………   62

3-7-1-1- جامعه آماری ………………………………………………………………………………………………………………………………   62

3-7-1-2- روش نمونه گیری ………………………………………………………………………………………………………………………   63

3-7-2- روش ابزار و گردآوری اطلاعات ………………………………………………………………………………………………………   64
3-7-3 پایابی و تکرار پذیری ابزار سنجش …………………………………………………………………………………………………..   64
3-7-4-روش تحقیق …………………………………………………………………………………………………………………………………….   66
3-7-4-1- روش تجزیه و تحلیل داده ها …………………………………………………………………………………………………….   66
3-8- روش های آماری …………………………………………………………………………………………………………………………………   67

فصل چهارم: یافته های تحقیق و آزمون فرضیه                                                             68
مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..   69

4-1- توصیف ویژگیهای پاسخگویان …………………………………………………………………………………………………..   69
4-1-1- جنس افراد مورد آزمون …………………………………………………………………………………………………………………   69
4-1-2 سن افراد مورد آزمون………………………………………………………………………………………………………………………..   70
4-1-3- میزان سواد در افراد محله……………………………………………………………………………………………………………….   71
4-1-4- تعداد خانوار ساکن در واحد مسکونی …………………………………………………………………………………………….   72
4-1-5- سابقه سکونت خانوار در این محل …………………………………………………………………………………………………   73
4-1-6- آیا ساکن بومی و اصیل این محل می باشید …………………………………………………………………………………   74
4-1-7- در صورت منفی بودن پاسخ محل زندگی قبلی شما کجا بوده است ……………………………………………   75
4-1-8 علت اصلی انتخاب این محل برای سکونت چه بوده است ………………………………………………………………   77
.4-1-9- آیا از سکونت در این محل راضی هستیدد ……………………………………………………………………………………   78
4-1-10- در صورت منفی بود پاسخ سؤال به چه دلیل ……………………………………………………………………………..   79
4-1-11- محل شغل سرپرست خانوار …………………………………………………………………………………………………………   80
4-1-12- وسعت واحد مسکونی شما …………………………………………………………………………………………………………..   81
4-1-13- عمر واحد مسکونی به سال ………………………………………………………………………………………………………….   82
4-1-14- مصالح ساختمانی عمده بکار رفته در بنا …………………………………………………………………………………….   84
4-1-15-آیا امکانات بهداشتی، آموزشی رفاهی- تفریحی بطور کافی در محل شما وجود دارد ………………..   85
4-1-16- به نظر شما اگر این امکانات در محل شما باشد باعث جذب ساکنین در این محله می شود ……   86
4-1-17- آیا با ساماندهی و نوسازی محله موافق هستید …………………………………………………………………………..   87
4-1-18- آیا با بهسازی و نوسازی خانه های مسکونی موافق هستید ………………………………………………………..   88
4-1-19- آیا مایلید برای بهتر شدن محله شما خدمات شهری (معابر و فاضلاب ها) بهسازی شوند ……….   89
4-1-20- علت موافقت با ساماندهی و بهسازی …………………………………………………………………………………………..   90
4-1-21- علت عدم موافقت …………………………………………………………………………………………………………………………   91
4-1-22- در صورت موافقت با ساماندهی محله آیا می توانید با تقبل بخشی از هزینه در انجام این طرح مشارکت کنید ……………………………………………………………………………………………………………………………………………….   93
4-1-23- در صورت موافقت با ساماندهی محله آیا می توانید به صورت همکاری با نهادها و دستگاه های دولتی یا حتی به صورت کارری در انجام این طرح مشارکت کنید …………………………………………………………………94

4-1-24- خواسته های ساکنان محله چیست …………………………………………………………………………………………….   95

4-2- پاسخ به سؤالات تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………   97
4-2-1- آیا توانمندسازی بافت فرسوده سورو با مشارکت ساکنان محله امکان پذیر است ………………………..   97
4-2-2- آیا با افزایش تاسیسات و تجهزات شهری می توان در جذب ساکنان بومی و اولیه موفق عمل کرد ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..   99
4-2-3- آیا می توان با بهسازی و نوسازی بافت فرسوده سورو امکان آزاد شدن زمین جهت سکونت افراد
بیشتر در این محله را امکان پذیر ساخت …………………………………………………………………………………………………..   100
4-3- فرضیات تحقیق …………………………………………………………………………………………………………………………   101
4-3-1- به نظر می رسد محله سورو دارای ارزش تاریخی- فرهنگی و معماری بومی است …………………..   101
4-3-2- به نظر می رسد یکی از عوامل مهاجرت ساکنان بومی در این محله کمبود خدمات و تاسیسات شهری است   ………..   103
4-3-3- به نظر می رسد مشارکت ساکنان محله سورو می تواند نقش مهمی در بهسازی و نوسازی بافت فرسوده این محله داشته باشد …………………………………………………………………………………………………………………..   106
فصل پنجم:خلاصه،بحث، نتیجه گیری و پیشنهاد                                                      108
مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..   109
5-1- جمع بندی ………………………………………………………………………………………………………………………………….   109
5-2- بحث و نتیجه گیری …………………………………………………………………………………………………………………   113
5-3- طرح پیشنهادی ……………………………………………………………………………………………………………………….   114
5-4- طرح پیشنهادی برای تحقیقات آتی …………………………………………………………………………………….   115
منبع و مآخذ……………………………………………………………………………………………………………………………………………..   117
ضمایم………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….   122

فهرست جدول
عنوان                                                                                                                                                   صفحه
جدول شماره (3-1) مشخصات و ویزگیهای کلی محله سورو ……………………………………………………………………..   44
جدول شماره (3-2) تحولات جمعیت طی سالهای 89-1385 در محله سورو ………………………………………….   44
جدول شماره (3-3) ترکیب جمعیت برحسب جنس در محله سورو و شهر بندرعباس 1390…………………..   45
جدول شماره (3-4) ترکیب جمعیت محله سورو به تفکیک جنس و گروه های عمده سنی در سال139…   46
جدول شماره (3-5) شاخص تعداد بعد خانوار در محله سورو و طی سال1389- 1385 ………………………….   47
جدول شماره (3-6) وضعیت فعالیت ساکنین محله سورو …………………………………………………………………………..   50
جدول شماره (3-7) سطوح سرانه های کاربری وضع موجود محله سورو …………………………………………………..   55
جدول شماره (3-8) مساحت قطعات در محله سورو …………………………………………………………………………………..   56
جدول شماره (3-9) وضعیت عمر بنا در محله سورو …………………………………………………………………………………..   57

جدول شماره (3-10) وضعیت کیفیت ابنیه در محله سورو …………………………………………………………………….   59
جدول جدول (3-11) مشخصه های آماری سه عامل به روش مولفه های اصلی ……………………………………   64
جدول(3-12) ماتریس مولفه های فرضیه های تحقیق ………………………………………………………………………….   65
جدول (3-13) ماتریس عاملی برای 24 آیتم پرسشنامه ROCl-ll ………………………………………………………   65
جدول شماره (4-1) فراوانی، درصد ودر صد تجمعی جنس آزمودنی ……………………………………………………..69
جدول شماره (4-2) فراوانی، درصد و در صد تجمعی سن آزمودنی ……………………………………………………….   70
جدول شماره(4-3) فراوانی ، درصد و درصد تجمعی تحصیلات آزمودنی ……………………………………………   71
جدول شماره (4-4) فراوانی، درصد ودرصد تجمعی تعداد خانوار ……………………………………………………………   72
جدول شماره (4-5) :فراوانی، درصد ودرصد تجمعی سابقه سکونت ………………………………………………………..   73
جدول شماره (4-6) فراوانی، درصد ودرصد تجمعی ساکن بومی …………………………………………………………….   74
جدول شماره (4-7) فراوانی، درصد ودرصد تجمعی سکونت قبلی ………………………………………………………….   76
جدول شماره (4-8) فراوانی، درصد ودرصد تجمعی علت سکونت در این محله ……………………………………..77
جدول شماره (4-9) فراوانی، درصد ودرصد تجمعی راضی بودن از سکونت ……………………………………………   78
جدول شماره (4-10) فراوانی، درصد و درصد تجمعی راضی نبودن از سکونت ………………………………………   79
جدول شماره (4-11) فراوانی ، درصد و درصد تجمعی شغل سرپرست ………………………………………………….   80
جدول شماره (4-12) فراوانی، درصد و درصد تجمعی وسعت واحد مسکونی ………………………………………..   82
جدول شماره (4-12) فراوانی، درصد و درصد تجمعی عمر واحد مسکونی …………………………………………….   83

جدول شماره (4-14) فراوانی، درصد و درصد تجمعی مصالح ساختمان ………………………………………………..   84

جدول شماره (4-15) فراوانی ، درصد و درصد تجمعی امکانات بهداشتی ………………………………………………   85
جدول شماره (4-16) فراوانی، درصد و درصد تجمعی جذب ساکنین …………………………………………………….   86
جدول شماره (4-17) فراوانی، درصد و درصد تجمعی موافقت با ساماندهی و بهسازی …………………………   87
جدول شماره (4-18) فراوانی، درصد و درصد تجمعی نوسازی مسکن …………………………………………………..   88

جدول شماره (4-19) فراوانی، درصد و درصد تجمعی بهسازی خدمات شهری ……………………………………..   89

جدول شماره (4-20) فراوانی، درصد و درصد تجمعی موافقت با ساماندهی …………………………………………..   91

جدول شماره (4-21) فراوانی، درصد و درصد تجمعی عدم موافقت با ساماندهی …………………………………..   92

جدول شماره (4-22) فراوانی، درصد و درصد تجمعی تقبل بخشی از هزینه …………………………………………   93
جدول شماره (4-23) فراوانی، درصد و درصد تجمعی همکاری کردن با نهادها …………………………………….   94

جدول شماره (4-24) فراوانی، درصد و درصد تجمعی خواسته های سا کنان ………………………………………..   96

جدول شماره (4-25) روش ورود متغیرها به مبادله رگرسی ………………………………………………………………..   101

جدول شماره (4-26) خلاصه مدل رگرسیونی ………………………………………………………………………………………   102

جدول شماره (4-27) خلاصه تحلیل واریانس یک راهه مربوط به عامل دارا بودن ارزش تاریخی فرهنگی
محله ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….   102

جدول شماره (4-28) مقادیر B،β،tوسطوح معناداری مربوط به هرکدام از متغیرهای مستقل…………..   102
جدول شماره (4-29) روش ورود متغیرها به مبادله رگرسیون …………………………………………………………….104
جدول شماره (4-30) خلاصه مدل رگرسیونی ………………………………………………………………………………………   104
جدول شماره (4-31) خلاصه تحلیل واریانس یک راهه مربوط به عامل کمبود خدمات وتأثیر آن بر مهاجرت ساکنین ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………   104
جدول شماره (4-32) مقادیرضرایبB،β،tوسطوح معناداری مربوط به هرکدام ازمتغیرهای مستقل ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….   105
جدول شماره (4-33) روش ورود متغیرها به مبادله رگرسیونی ……………………………………………………………   106
جدول شماره (4-34) خلاصه مدل رگرسیونی ………………………………………………………………………………………   106
جدول شماره (4-35) خلاصه تحلیل واریانس یک راهه مربوط به عامل مشارکت مردم و تأثیر آن بر بهسازی
محله ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..   106
جدول شماره (4-36) مقادیرضرایبB،β،tوسطوح معناداری مربوط به هرکدام ازمتغیرهای مستقل ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….   107

فهرست اشکال

عنوان                                                                                                                         صفحه

شکل شماره (3-1) موقعیت مکانی بافت فرسوده شهر بندرعباس …………………………………………………………..   41

شکل شماره (3-2) موقعیت کلی محله سورو……………………………………………………………………………………………   43

شکل شماره(3-3) وضعیت فعالیت ساکنین محله ……………………………………………………………………………………   51

شکل شماره (3-4) وضعیت شغلی ساکنین محله ……………………………………………………………………………………   51
شکل شماره (3-5) کاربری وضع موجود محله ………………………………………………………………………………………..   54

شکل شماره (3-6) قدمت بنا در محله سورو ……………………………………………………………………………………………   58

شکل شماره (4-1) جنسیت ……………………………………………………………………………………………………………………..   70

شکل شماره (4-2) سن آزمودنی ………………………………………………………………………………………………………………   71

شکل شماره (4-3) تحصیلات آزمونی ………………………………………………………………………………………………………   72

شکل شماره (4-4) تعداد خانوار ……………………………………………………………………………………………………………….   73

شکل شماره (4-5) سابقه سکونت در محله ……………………………………………………………………………………………..   74

شکل شماره (4-6) ساکن بومی محله ………………………………………………………………………………………………………   75

شکل شماره (4-7) سکونت قبلی ……………………………………………………………………………………………………………..   76

شکل شماره (4-8) علت سکونت در این محله………………………………………………………………………………………….   78

شکل شماره (4-9) راضی بودن از سکونت ……………………………………………………………………………………………….   79

شکل شماره (4-10) راضی نبودن از سکونت …………………………………………………………………………………………….. 80

شکل شماره (4-11) شغل سرپرست ………………………………………………………………………………………………………..   81

شکل شماره(4-12) وسعت واحد مسکونی ………………………………………………………………………………………………   82

شکل شماره (4-13) عمر واحد مسکونی ………………………………………………………………………………………………….   83

شکل شماره (4-14) مصالح ساختمانی ……………………………………………………………………………………………………   85

شکل شماره (4-15) امکانات بهداشتی …………………………………………………………………………………………………….   86

شکل شماره (4-16) جذب ساکنین …………………………………………………………………………………………………………   87

شکل شماره (4-17) موافقت با ساماندهی و بهسازی ………………………………………………………………………………   88

شکل شماره (4-18) نوسازی مسکن ………………………………………………………………………………………………………..   89

شکل شماره (4-19) بهسازی خدمات شهری ………………………………………………………………………………………….   90

شکل شماره (4-20) موافقت باساماندهی …………………………………………………………………………………………………   91

شکل شماره (4-21) عدم موافقت با ساماندهی ……………………………………………………………………………………….   92

شکل شماره (4-22) تقبل بخش از هزینه ……………………………………………………………………………………………….   93

شکل شماره (4-23) همکاری کردن با نهادها …………………………………………………………………………………………   95

شکل شماره (4-24) خواسته های ساکنان ……………………………………………………………………………………………..   96

شکل شماره (4-25) باشگاه ورزشی اروند محله سورو …………………………………………………………………………….   98

شکل شماره (4-26) مسجد جامع سورو در کنار دریا ……………………………………………………………………………..   99

 

 

 

 

فصل اول

کلیات تحقیق

 

 

مقدمه

وجه اشتراک غالب شهرهای ایرانی دیرینه کهن آنهاست ومنهای شهرهای جدید الاحداث وشهرکهای اقماری نوبنیان که با رعایت سیاستهای عمومی شهرسازی کشور درچندساله اخیر و عمومأ به جهت سرریز جمعیتی شهرهای قبلی پدید آمدند، اغلب شهرهای ایرانی تاریخی هستند.

هرکدام از آنها در مرتبه ای خاص از اصالت تاریخی وغنای ساختاری وکالبدی قرار گرفته ویکسان نیستند. شهر وشهروند از جمله حوزه هایی است که تحت شعاع وتحت تأثیر فرایند یکصدساله مدرنیته در ایران قرار گرفت و با تغییر در شیوه های زیستی، با نیازها و سلایق مواجه شد. در ابتدا کالبد شهر های موجود که همان بافتهای تاریخی و ثروتهای ملی وهویت ماندگار شهرهای ما محسوب می شود به سبب ویژگیهای خاص،پاسخگوی پیشرفتهای روز به نظر نرسیدند و در تقابل با ساخت و سازهای جدید و طرحهای مدرن شهری حقیر شمرده شدند. شهرنشینی شتابان و بی رویه، رشد و گسترش ناموزون شهری، رکود و فرسودگی بافت تاریخی در شهرهای ایران در چند دهۀ اخیر چنان ابعاد گسترده ای به خود گرفته که هویّت و حیات مدنی فضاهای شهری را به عنوان مکانی برای رشد و توسعۀ انسان زیر سؤال برده و از هم اکنون سیاست ها و برنامه های مناسب برای حل این مشکلات اندیشیده نشود، بی شک آنچه امروزه ان را مشکل می خوانیم، فردا یک فاجعه خواهد شد.

ارزیابی مستمّر سیاست ها و برنامه های عمران شهری به ویژه در مورد ساماندهی بافت قدیم ضروری است. از جمله طرحهای حفاظت جهت دخالت سازنده، مقاوم سازی شهر از درون برای حفظ ارزشهای ملی و ثروتهای فرهنگی- تارخی و افزایش ضریب ایمنی آنها در مقایل بلایای طبیعی به ویژه زلزله است و از طرف دیگر، تأمین امنیّت اجتماعی از ضروریّات شهرسازی و برنامه ریزی شهری امروز ایران محسوب می شود. سیاستگذاری جهت بهسازی و نوسازی مستمربافتهای شهری و سازگاری کردن آنها با اوضاع محیط جغرافیایی(محیط طبیعی و فرهنگی) و مقاوم سازی حفظ میراث فرهنگی و افزایش ضریب ایمنی آنها، شرایط تأمین مدیریّت بحران در شهر و پایداری شهری را تحقق می بخشد. سیاستهای غلط در این زمینه باعث تخریب محیط و از بین رفتن سرمایه های مادّی و معنوی و مشکلات جدّی در مقابل تحوّلات مثبت و مؤثر نظامهای شهری خواهد شد. شرط لازم برای مداخله صحیح و مؤثر برای احیای بافتهای شهری تهیّه و اجرای دقیق سیاستها و برنامه ها به منظور توسعه و تکامل پایداری فضاهای شهری است. در حال حاضر با گذشت بیش از یک قرن و نیم از آغاز جنبش حفاظت از ثروتهای فرهنگی- تاریخی در دنیا، تجارب حاصل از مکاتب و رویکردهای گوناگون در زمینۀ بهسازی و توسازی و مرمّت آثار و ابنیه بسیار قابل توجّه است. مساله بهسازی و نوسازی بافتهای فرسوده به عنوان یکی از مسایل مهم شهری در تمام دنیا مورد توجه قرار گرفته، در ایران نیز پژوهشها، طرحها، مطالعات و پروژه های متعددی با دیدگاهها و نظرات مختلف به مسایل بافتهای تاریخی و پیشنهاد در راهکارهایی برای باززنده سازی آنها پرداخته اند با این وجود بافتهای فرسوده و تاریخی هنوز هم به عنوان مسالۀ دارترین مناطق شهری به شمار می رود که با مشکلات بسیاری روبرو هستند. مشکلاتی که هنوز دامنگیر تمامی شهرها را در بر گرفته است اگرچه بهسازی و نوسازی بافتهای فرسوده به دلیل اهمیت و حساسیت آنها از ابعاد فرهنگی، اقتصادی ، اجتماعی و کالبدی از سوی اندیشمندان و گروههای مختلف بارها با عناوینمتفاوت مورد تایید قرار گرفته شده است.

1-1- بیان مسأله

در اینکه شهر پدیده ای تاریخیاست، تردیدی وجود ندارد، چنین پدیده ای نمی تواند از پیشینهخود بگسلد، از این رو در رشد و توسعه فضایی- کالبدی توجه به ویژگیهای بومی ضروری است. بخش چشمگیری از تاریخ و فرهنگ شهر در کالبد آن تجلی می یابد که نشان دهنده ارزشها، باورها، اعتقادات، هنرها، توان فنی و ساختار اجتماعی- اقتصادی و سیاسی نسلهای گذشته است(ابلقی،1380،ص113). بافتهای قدیمی به همراه عناصر و فضاهای شهری درون خود مانند شبکه معابر، بازارها، مساجد و کاروانسرا و غیره، علاوه بر شکل فیزیکی و خصوصیات کالبدی، ارزشهای فرهنگی، اجتماعی و تاریخی ویژه ای را نیز در خود نهفته دارند(مشهدیزاده، 1378،صص 7و381).تحولات زندگی شهر نشینی چند دهه اخیر بافتهای قدیمی را با مشکلات عدیده ای در ابعاد مدیریتی، اقتصادی، اجتماعی، کالبدی، تأسیسات و تجهیزات شهری و سایر امکانات شهری مواجه ساخته است، که همه این عوامل دست به دست هم داده و زمینه مناسبی را برای فرسودگیاین بافتهای با ارزش و تاریخی فراهم نموده است. مطالعات گوناگون در نواحی کهن و قدیمی شهرها در ایران نشان می دهد که نحوه برخورد با این نواحی عمدتاً مبتنی بر حفظ و مرمت تک بناهای باارزش بوده است و کمتر به برنامه ریزی مشخص برای باز زنده سازی و باز گرداندن زندگی اجتماعی-اقتصادی و فرهنگی این نواحی اندیشیده شده است(بوچانی، 1383،ص 59).در حالیکه بهسازی و نوسازی فضاهای زیستی فقط ساخت و سازهای فیزیکی و کالبدی شهر، بافتهای تاریخی و قدیمی را در برنمی گیرد، بلکه بهسازی و نوسازی شهری، بهسازی ساختار اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، اداری و فرهنگی شهر و همچنین بافتهای جدید، خودرو و غیر رسمی و به طور خلاصه بافتهای مشکل زای شهری را شامل می شود و در نواحی مختلف جغرافیایی با توجه به ویژگیهای محیطی گوناگون اقدامات خاص آن باید انجام گیرد(شماعی و پوراحمد،1384،ص 5). در نتیجه می توان گفت رکود و فرسودگی در بخشهای مرکزی شهری با بافتهای قدیمی ناشی از فقر و محرومیت اجتماعی است که با بهبودآن ، شرایط توسعه و تکامل مهیا خواهد شد(روبرت، 1982، صص 10- 8).

نمونه موردی تحقیق حاضر محله سورومی باشد در غرب ساختار کالبدی و سازمان فضایی شهر بندرعباس واقع شده است و از نظر نقش و عملکرد اقتصادی و فرهنگی دارای وجوه و جایگاه متفاوتی در مقایسه با مناطق توسعه یافته جدید و نهایتأ در ارتباط با پیکره کلی شهر دارا می باشد. این محله چون به دریا نزدیک است استقرار اسکله و قرار گرفتن بازار ماهی فروشها در ابتدای بافت تاریخی و فراهم کردن پتانسیل ها و کارکردها ی اقتصادی شهر تأثیر چشمگیری داشته و دارد. این پژوهش در پی آنست که به شناخت نقاط ضعف و قوت، امکان سنجی تجدید حیات و ساماندهی کالبدی- فضایی محله سورو در بافت قدیم شهر بندرعباس بپردازد. این محله از قدیمی ترین محله های شهر بندرعباس است و به سبب نزدیکی به هرمز و دیگری قرار گرفتن در مسیر راه تجاری فارس به هرمزاهمیت خود را دردوره های پس ازاین نیز از دست ندادهاست. در روزگار ساسانی ، این ناحیه از مراکز مهم داد وستد و بازرگانی به شمار رفته است.بررسی ها نشان می دهد که این محله با مشکلاتی از قبیل فقدان حداقل دسترسی های سواره لازم، کمبود و نارسایی فضاهای خدماتی، آموزشی، امکانات بهداشتی، ناشناخته ماندن ارزشهای فرهنگی- تاریخی نهفته در این محله و مهاجرت ساکنین اصیل و بومی به دلایل مشکلات مذکور و سکنی گزیدن روستائیان و قشر کم درآمد جامعه در این محله مواجه است اینکه در زمینه موضوع این تحقیق با کنکاشی که اینجانب به عمل آورده ام هیچ گونه مطالعه اساسی در این زمینه در این استان(هرمزگان) در نتیجه سابقه و الگویی برای روش شناسی تحقیق در اختیار نبوده به همین دلیل در طی انجام تحقیق با مشکلات نظری و عملی فراوانی روبرو بوده ام و علی رغم کوشش فراوان دستیابی به اهداف مطلوب مسیر نگردید. لذا توجه به این بافت و لزوم بهسازی و احیاء و بهبود کیفیت زندگی در این فضا و همچنین شناخت ارزشهای بالقوه و به فعلیت رساندن آنها منطبق با عملکردهای زندگی مدرن از اهمیت ویژه ای برخوردار است. امید است این تحقیق زمینه ساز انگیزه ای برای مطالعات کاملتر و دقیقتر باشد

.1-2- اهمیت و ضرورت انجام تحقیق

اهمیت و ضرورت حفظ آثار کهن نه به عنوان پدیده های نمادین، بلکه به دلیل شناخت سیر تحول و تکامل تاریخ شهر سازی و تمدن شهر نشینی، حفظ هویت و اصالت شهری و تبیین حیات شهری بر اساس شواهد و مدارک علمی همواره مورد توجه بوده است. به نظر بعضی محققان، بهسازی و نوسازی شهری مربوط به سالهای پس از انقلاب صنعتی به ویژه قرن نوزدهم به بعد است؛ اما نوسازی و بهسازی مدرن امروزی و نهادینه شده از اواخر قرن نوزدهم آغاز شده است(شماعی، علی و احمد پور احمد،1384).

این محله از محلات قدیمی شهر بندرعباس شناخته شده و مطالعات نشان می دهد که محله سورو از نظر برخورداری از انسجام و سازمان یافتگی با سایر محلات شهر بندرعباس قابل مقایسه نیست.
ساکنین این محله دارای هویت واحدی هستند اما با توجه به تمایزات جدیدی که در میان ساکنین کم رنگ شده است. این محله بر اساس سرشماری 85 دارای 8874 نفر جمعیت و 2156 خانوار است. وسعت محله در حدود 178 هکتار می باشد و حدود 1.6 درصد از جمعیت شهر بندرعباس را در خود جای داده است. از نظر وضعیت اقتصادی 37 درصد جمعیت فعال و 63 درصد آن غیر فعال می باشند که از جمعیت فعال آن 81 درصد شاغل و 19 درصد بیکار هستند.

به طور کلی مهمترین ضرورت تحقیق از قرار زیر می باشد:

1- کمبود سرانه آموزشی و خدمات شهری

2- آسفالت نبودن کوچه ها

3- اشتغال جوانان و نیاز به گسترش . آموزش صیادی

4- عدم روشنایی معابر

5- فاضلاب شهری و ریختن آنها به دریا

6- غفلت بخش دولتی از محله

1- 3- پرسشهای اصلی تحقیق

1- آیا توانمند سازی بافت فرسوده سورو با مشارکت ساکنان محله امکان پذیر است؟

2- آیا با افزایش تاسیسات و تجهیزات شهری می توان در جذب ساکنان بومی و اولیه محله موفق عمل کرد؟

3- آیامی توان با بهسازی و نوسازی بافت فرسوده سورو امکان آزاد شدن زمین جهت سکونت افراد بیشتر در این محله را امکان پذیر  ساخت؟

1-4- فرضیات تحقیق        

1- به نظر می رسد محله سورو دارای ارزش تاریخی- فرهنگی و معماری بومی است.

2-به نظر می رسد یکی از عوامل مهاجرت ساکنان بومی در این محله کمبود خدمات و تاسیسات شهری است.

3- به نظر می رسد مشارکت ساکنان محله سورو می تواند نقش مهمی در بهسازی و نوسازی بافت فرسوده این محله داشته باشد.

1-5- اهداف تحقیق

در تمام مطالعات برنامه ریزی، قبل از بسط راه حلها «تبیین اهداف» یک امر ضروری محسوب می شود. در این رابطه باید توجه داشت که چون تکنیکهای متکی به موارد حرفه ای و سیاستهای اجتماعی و فیزیکی قابل اطلاق به مراکز تاریخی، بسته به هر مرکز متفاوت است، لذا یک مدل جامع قابل اطلاق به تمامی موارد، وجود ندارد، در شهرهای تاریخی، نگهداری بافت آن از طریق بهره گیری از تدابیر سود آور، یک هدف اولیه است. حفاظت در مقیاس شهری نه تنها فقط مستلزم توجه به ارزشهای فرهنگی و تاریخی است بلکه همچنین استلزامات اجتماعی و اقتصادی اصولی آن را نیز طلب می نماید. در یک بافت تاریخی، حفاظت قبل از آنکه از وجه فیزیکی مطرح باشد بیشتر ریشه در برخورد سیاسی و اقتصادی دارد. شهر ماحصل دوره های متعدد تاریخی و روابط ویژه میان مسائل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، انسان شناسی و جغرافیایی آن است. هسته تاریخی یک کلیت وسیعتری را شامل می شود که باید به عنوان بخشی از واقعیت پویای زمان حال و نه به عنوان یک موضوع مطالعه ایستا مورد تحقیق و مطالعه واقع شود. از نظر میراثی ثروت تکوین یافته در یک بافت تاریخی در ساختمانهای مذهبی، بناها و عناصر ارزشی، عمارات مجلل، باغها و غیره، سرمایه گذاری شده است، حال آنکه امروزه مسأله مهم، کنترل هوشمندانه ثروت مستمری است که در یک شهر تکوین یابد. یعنی جایی که در اثر گذشت زمان کاربردهای خصوصی به کاربردهای جمعی تغییر شکل یافته است. در راستای موارد مذکور، این تحقیق اهداف زیر را دنبال می کند:

هدف بنیادی واساسی این تحقیق عبارت است:

– بهسازی و نوسازی بافتهای فرسوده شهری بندرعباس محله سورو در جهت گسترش و توسعه دانش بافتهای قدیمی.

– شناخت و بهبود ساختار کالبدی و سازمان فضایی از راه بهسازی و نوسازی شهری.

– بهبودوضعیت کاربریها و فعالیتهای شهری از جهت ایمنی، تراکم، تمرکز، سازگاری و عدم سازگاری.

– ایجاد زمینه های سرمایه و فراهم آوردن اشتغال برای افراد بومی.

– بالا بردن توان اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی ساکنین بافت قدیم.

که این هدف خود شامل سه هدف جزیی از قرار زیر می باشد:

– توانمندسازی بافت فرسوده سورو با مشارکت ساکنان محله

– جذب ساکنان بومی و اولیه محله با افزایش تجهیزات وتاسیسات شهری

– آزاد شدن زمین جهت سکونت افراد بیشتر محله با بهسازی و نوسازی بافت فرسوده

تعداد صفحه :107

قیمت :37500 تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  serderehi@gmail.com

پایان نامه تهیه تقویم آب و هوا و گردشگری روزانه جزیره کیش

 متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته جغرافیا

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

دانشگاه پیام نور

دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی

مرکز بین الملل کیش

 

پایان نامه

 برای دریافت کارشناسی ارشد

رشته آب و هواشناسی(اقلیم شناسی) گرایش تغییرات آب و هوایی (اقلیمی)

گروه جغرافیا

 

عنوان پایان نامه :

تهیه تقویم آب و هوا و گردشگری روزانه جزیره کیش

اسفند 1393

 

 

چکیده :

بهره گیری از شاخص های آسایش زیست اقلیمی یا بیوکلیماتیک در مناطق مختلف جغرافیایی، می‏تواند به برنامه‏ریزی گردشگری کمک نماید تا جاذبه های گردشگری به منظور گذران اوقات فراغت مورد استفاده بهتر قرار گیر ند .

در این پژوهش با بهره گیری از آمار ایستگاه هواشناسی سینوپتیک جزیره کیش سال‏های 1991 تا 2010 ، شرایط آسایش انسانی براساس مدل ها و شاخص زیست اقلیمی (TCI,PMV,PET,SET و ترجونگ ) مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج شاخص TCI نشان داد که ارزش توصیفی آسایش اقلیمی از 3 آبان تا 9 اردیبهشت (ایده آل، عالی ، خیلی خوب ، خوب) و از 10 اردیبهشت تا 2 آبان درجات متفاوت (قابل قبول، حدبحرانی، نامطلوب) و شاخص PMV  از 19 آبان تا 26 فروردین شرایط( آسایش و کمی گرم) و از 27  فروردین تا 18 آبان درجات متفاوت ( گرم، خیلی گرم و داغ ) و شاخص PET از 16 آبان تا 30 فروردین وضعیت (آسایش، کمی خنک و کمی گرم)و از 31 فروردین تا 15 آبان درجات متفاوت (گرم، خیلی گرم و داغ) وشاخصSET از 25 آبان تا 11 فروردین شرایط (آسایش، خنک، خیلی خنک)و از 12 فروردین تا 24 آبان وضعیت اقلیمی(گرم،خیلی گرم، شرجی ، و فوق العاده گرم)  و شاخص ترجونک در آسایش اقلیمی شبانه نشان داد که از 17 آبان تا 31 فروردین نشان دهنده احساس غالب مطبوع و خنک و 1 اردیبهشت تا 16 آبان نشان دهنده احساس غالب گرم ، بسیار داغ و معمولی است و احساس غالب روزانه از 25 آذر تا 29 اسفند نشان دهنده وضعیت مطبوع و دلپذیر، نه گرم و نه سرد(معمولی) و از 1 فروردین تا 23 آذر نشان دهنده درجات متفاوت ، گرم، داغ، بسیارداغ و فوق العاده داغ می باشد لذا تمامی مدل ها و شاخص های بکار رفته نشان میدهند، حدود پنج ماه از سال شرایط اقلیمی در وضعیت مطلوب و ایده آل برای گردشگران می‏باشد. نتایج حاصل از این پژوهش می تواند راهنمای برنامه ریزان صنعت گردشگری جهت توسعه گردشگری منطقه مورد بهره برداری قرار گیرد.

 

 

کلید واژه : روزانه،آب و هوا، گردشگری، جزیره کیش

 

 

 

فهرست مطالب

1فصل اول ( کلیات پژوهش) 3

1-1  بیان مساله 4

1-2  اهمیت و ضرورت پژوهش.. 5

1-3  اهداف پژوهش.. 5

1-3-1       اهداف اصلی. 6

1-3-2       اهداف فرعی. 6

1-4  سئوالات و فرضیه های اساسی پژوهش.. 6

1-5  کاربرد نتایج پژوهش.. 7

1-6  استفاده کنندگان از نتایج پژوهش.. 7

1-7  روش و ابزار گردآوری اطلاعات.. 7

1-8  موقعیت جغرافیای طبیعی. 8

1-8-1       موقعیت ریاضی جزیره کیش.. 8

1-8-2       موقعیت نسبی جزیره کیش.. 8

2فصل دوم ( ادبیات تحقیق) 9

2-1  چارچوب نظری پژوهش.. 10

2-1-1       اقلیم 10

2-1-2       زیست اقلیم انسانی. 10

2-1-3       شاخص… 10

2-1-4       منطقه آسایش.. 10

2-1-5       گردشگری و گردشگر. 10

2-2  عوامل مؤثر بر گردشگری. 12

2-3  مفهوم آب و هوا 12

2-4  نوسانات و تغییرات اقلیمی. 14

2-5  تغییرآب و هوا و صنعت گردشگری. 15

2-6  روابط بین آب و هوا و گردشگری. 16

2-7  تاثیر عناصر اقلیمی بر انسان. 17

2-7-1       دمای هوا و آسایش انسان. 17

2-7-2       رطوبت و آسایش انسان. 18

2-7-3       تابش و آسایش انسان. 19

2-7-4       باد و آسایش انسان. 19

2-8  محدوده آسایش و عوامل مؤثر بر آن. 20

2-9  آسایش اقلیم گردشگری. 21

2-10    پیشینه تحقیق. 22

2-10-1     مطالعات انجام شده در خارج از کشور  23

2-10-2     مطالعات انجام شده در ایران. 26

3فصل سوم ( داده ها و روش پژوهش) 30

3-1  روش و چارچوب نظری پژوهش.. 31

3-2  معرفی داده ها و داده های مطالعاتی. 31

3-3  روش تجزیه و تحلیل داده ها 32

4فصل چهارم ( تجزیه و تحلیل زیست اقلیم انسانی) 33

4-1  عوامل شکل دهنده جغرافیای طبیعی جزیره کیش   35

4-1-1       توپوگرافی. 35

4-1-2       شیب و جهت شیب جزیره کیش.. 36

4-2  عوامل شکل دهنده اقلیم جزیره کیش.. 38

4-3  توده های هوای مؤثر بر جزیره کیش.. 38

4-3-1       روباد نیمه استوایی. 39

4-3-2       پرفشارجنب حاره 39

4-4  بررسی فراسنج های اقلیمی جزیره کیش.. 40

4-4-1       دما 40

4-4-2       رطوبت نسبی. 43

4-4-3       تابش.. 45

4-4-4       بارش.. 46

4-4-5       باد 47

4-5  شاخص های آسایش اقلیمی. 50

4-5-1       شاخص اقلیم توریستی (TCI) 50

4-6  شاخص دمای معادل فیزیولوژیک (PET) 61

4-7  بررسی شاخص دمای معادل فیزیولوژیک (PET) جزیره کیش.. 63

4-8  روش شاخص متوسط نظر سنجی پیش بینی شده (PMV) 65

4-9  بررسی شاخص متوسط نظر سنجی پیش بینی شده (PMV) جزیره کیش.. 67

4-10    روش شاخص پیش بینی درصد نارضایتی PPD  69

4-11    روش تعادل دمایی (TEK) 69

4-12    بررسی شاخص تعادل دمایی(TEK) جزیره کیش   70

4-13    روش شاخص دمای مؤثر استاندارد(SET) 71

4-14    بررسی شاخص متوسط نظر سنجی پیش بینی شده (SET) جزیره کیش.. 71

4-15    روش زیست اقلیمی ترجونگ.. 73

4-16    ارزیابی ضریب راحتی روز و شب به روش ترجونگ.. 74

4-17    ارزیابی ضریب راحتی اقلیم فیزیولوژیک جزیره کیش بر اساس روش ترجونگ.. 76

4-18    چگونگی ارزیابی تاثیر خنک کنندگی با به روش ترجونگ.. 90

4-19    ارزیابی تاثیر ضریب خنک کنندکی باد بر اقلیم فیزیولوژیک جزیره کیش به روش ترجونگ.. 93

4-20    جمع بندی نتایج شاخص ها 113

5فصل پنجم (نتیجه گیری، تحلیل فرضیه ها و پیشنهادات) 126

5-1  خلاصه عناصر اقلیمی. 127

5-1-1       دما 127

5-1-2       بارش.. 127

5-1-3       رطوبت نسبی. 127

5-1-4       تابش.. 127

5-2  خلاصه روش شاخص اقلیم توریستی(TCI) 128

5-3  خلاصه روش دمای معادل فیزیولوژیک (PET) 128

5-4  خلاصه روش متوسط نظر سنجی پیش بینی شده (PMV) 128

5-5  خلاصه روش دمای موثر (SET) 128

5-6  خلاصه روش زیست اقلیمی ترجونگ.. 129

5-7  تحلیل فرضیه ها 129

5-7-1   تحلیل فرضیه شماره یک. 129

5-7-2       تحلیل فرضیه شماره دو. 129

5-8  پیشنهادات.. 130

 

 

 

 

 

 

فهرست جداول

جدول ‏3‑1: مشخصات ایستگاه هواشناسی سینوپتیک جزیره کیش.. 32

جدول ‏4‑1: متوسط دمای فصول سال جزیره کیش طی دوره اماری(1991-2010) 42

جدول ‏4‑2: مولفه های مؤثر بر شاخص اقلیم آسایش گردشگری(TCI) 51

جدول ‏4‑3 مقادیر عددی شاخص (TCI) 53

جدول ‏4‑4: آستانه بارندگی و مقادیر شاخص مربوطه 53

جدول ‏4‑5: متغیر آفتاب و مبنای ارزیابی آن. 54

جدول ‏4‑6: روش ارزش گذاری متغیر باد 55

جدول ‏4‑7: طبقه بندی شاخص TCI شش ماه اول سال جزیره کیش طی دوره آماری (1991-2010) 57

جدول ‏4‑8: طبقه بندی شاخص TCI شش ماهه دوم سال جزیره کیش طی دوره آماری (1991-2010) 58

جدول ‏4‑9: ارزش نارسانایی پوشاک مختلف.. 61

جدول ‏4‑10:مقادیر آستانه روش PET. 62

جدول ‏4‑11: ارزش نارسانایی پوشاک مختلف روش PMV.. 65

جدول ‏4‑12: مقادیر آستانه روش PMV.. 67

جدول ‏4‑13: آستانه های تعیین شده برای شاخص TEK (برحسب درجه سانتی گراد) 70

جدول ‏4‑14: مقادیر آستانه روش SET (گوانزالس و همکاران، 1974) 71

جدول ‏4‑15: نفاهیم، نشانه ها و علائم نمودار ضریب راحتی برحسب ترجونگ.. 74

جدول ‏4‑16:مفاهیم، نشانه ها و علائم مونوگراف ضریب راحتی بر حسب ترجونگ.. 75

جدول ‏4‑17 : ضریب راحتی نسبت روز به شب جزیره کیش به روش ترجونگ.. 78

جدول ‏4‑18: ادامه ضریب راحتی نسبت روز به شب جزیره کیش به روش ترجونگ.. 79

جدول ‏4‑19: ادامه ضریب راحتی نسبت روز به شب جزیره کیش به روش ترجونگ.. 80

جدول ‏4‑20: ادامه ضریب راحتی نسبت روز به شب جزیره کیش به روش ترجونگ.. 81

جدول ‏4‑21: ادامه ضریب راحتی نسبت روز به شب جزیره کیش به روش ترجونگ.. 82

جدول ‏4‑22 : ادامه ضریب راحتی نسبت روز به شب جزیره کیش به روش ترجونگ.. 83

جدول ‏4‑23:ادامه ضریب راحتی نسبت روز به شب جزیره کیش به روش ترجونگ.. 84

جدول ‏4‑24: ادامه ضریب راحتی نسبت روز به شب جزیره کیش به روش ترجونگ.. 85

جدول ‏4‑25 :ادامه ضریب راحتی نسبت روز به شب جزیره کیش به روش ترجونگ.. 86

جدول ‏4‑26 : ضریب راحتی نسبت روز به شب جزیره کیش به روش ترجونگ.. 87

جدول ‏4‑27: ضریب راحتی نسبت روز به شب جزیره کیش به روش ترجونگ.. 88

جدول ‏4‑28: ضریب راحتی نسبت روز به شب جزیره کیش به روش ترجونگ.. 89

جدول ‏4‑29: ضریب تاثیر باد 91

جدول ‏4‑30: تاثیر مشترک باد در روز و شب بر حسب بررسی ترجونگ.. 91

جدول ‏4‑31: تاثیر ضریب خنک کنندگی باد نسبت روز به شب جزیره کیش به روش ترجونگ.. 96

جدول ‏4‑32:ادامه تاثیر ضریب خنک کنندگی باد نسبت روز به شب به روش ترجونگ.. 97

جدول ‏4‑33: ادامه تاثیر ضریب خنک کنندگی باد نسبت روز به شب به روش ترجونگ.. 98

جدول ‏4‑34: ادامه تاثیر ضریب خنک کنندگی باد نسبت روز به شب به روش ترجونگ.. 99

جدول ‏4‑35: ادامه تاثیر ضریب خنک کنندگی باد نسبت روز به شب به روش ترجونگ.. 100

جدول ‏4‑36:ادامه تاثیر ضریب خنک کنندگی باد نسبت روز به شب به روش ترجونگ.. 101

جدول ‏4‑37: ادامه تاثیر ضریب خنک کنندگی باد نسبت روز به شب به روش ترجونگ.. 102

جدول ‏4‑38: ادامه تاثیر ضریب خنک کنندگی باد به روش ترجونگ.. 103

جدول ‏4‑39: ادامه تاثیر ضریب خنک کنندگی باد به روش ترجونگ.. 104

جدول ‏4‑40: ادامه تاثیر ضریب خنک کنندگی باد به روش ترجونگ.. 105

جدول ‏4‑41: ادامه تاثیر ضریب خنک کنندگی باد به روش ترجونگ.. 106

جدول ‏4‑42: ادامه تاثیرضریب خنک کنندگی باد به روش ترجونگ.. 107

جدول ‏4‑43: اقلیم فیزیولوژیک نسبت روز به شب جزربره کیش به روش ترجونگ.. 109

جدول ‏4‑44 : ادامه اقلیم فیزیولوژیک نسبت روز به شب جزیره کیش به روش ترجونگ.. 110

جدول ‏4‑45 : ادامه اقلیم فیزیولوژیک نسبت روزه به شب جزیره کیش به روش ترجونگ.. 111

جدول ‏4‑46 : ادامه اقلیم فیزیولوژیک نسبت روز به شب جزیره کیش به روش ترجونگ.. 112

جدول ‏4‑47: مقایسه روشها و ارزیابی تطبیقی شاخص های TCI، PMV ، PET ، SET و ترجونگ جزیره کیش.. 114

جدول ‏4‑48: ادامه مقایسه روشها و ارزیابی تطبیقی شاخص های TCI، PMV ، PET ، SET و ترجونگ جزیره کیش.. 115

جدول ‏4‑49: ادامه مقایسه روشها و ارزیابی تطبیقی شاخص های TCI، PMV ، PET ، SET و ترجونگ جزیره کیش.. 116

جدول ‏4‑50: ادامه مقایسه روشها و ارزیابی تطبیقی شاخص های TCI، PMV ، PET ، SET و ترجونگ جزیره کیش.. 117

جدول ‏4‑51: ادامه مقایسه روشها و ارزیابی تطبیقی شاخص های TCI، PMV ، PET ، SET و ترجونگ جزیره کیش.. 118

جدول ‏4‑52: ادامه مقایسه روشها و ارزیابی تطبیقی شاخص های TCI، PMV ، PET ، SET و ترجونگ جزیره کیش.. 119

جدول ‏4‑53: ادامه مقایسه روشها و ارزیابی تطبیقی شاخص های TCI، PMV ، PET ، SET و ترجونگ جزیره کیش.. 120

جدول ‏4‑54: ادامه مقایسه روشها و ارزیابی تطبیقی شاخص های TCI، PMV ، PET ، SET و ترجونگ جزیره کیش.. 121

جدول ‏4‑55: ادامه مقایسه روشها و ارزیابی تطبیقی شاخص های TCI، PMV ، PET ، SET و ترجونگ جزیره کیش.. 122

جدول ‏4‑56: ادامه مقایسه روشها و ارزیابی تطبیقی شاخص های TCI، PMV ، PET ، SET و ترجونگ جزیره کیش.. 123

جدول ‏4‑57: ادامه مقایسه روشها و ارزیابی تطبیقی شاخص های TCI، PMV ، PET ، SET و ترجونگ جزیره کیش.. 124

جدول ‏4‑58: ادامه مقایسه روشها و ارزیابی تطبیقی شاخص های TCI، PMV ، PET ، SET و ترجونگ جزیره کیش.. 125

فهرست اشکال

شکل ‏1‑1: موقعیت جغرافیایی جزیره کیش.. 8

شکل ‏4‑1 : نقشه نقاط ارتفاعی جزیره کیش بر حسب متر. 36

شکل ‏4‑2: نقشه جهت شیب و عمق آبهای ساحلی جزیره کیش.. 37

شکل ‏4‑3: گلباد جهت و میانگین سرعت سالانه باد جزیره کیش طی دوره آماری(1991-2010) 49

شکل ‏4‑4: نمودار مورد استفاده برای محاسبه شاخص های CID و CIA.. 52

شکل ‏4‑5:مقیاس گرافیکی جهت محاسبه رتبه فراسنج باد 55

شکل ‏4‑6 :نتایج نهایی شاخص آسایش اقلیم گردشگری (TCI) در ایستگاه مورد مطالعه 59

شکل ‏4‑7: نمودار روند تغییرات روزانه شاخص TCI جزیره کیش.. 60

شکل ‏4‑8: نمودار ماهانه تغییرات شاخصTCI جزیره کیش.. 60

شکل ‏4‑9: نتایج نهایی روزانه شاخص آسایش اقلیم گردشگری (PET) در ایستگاه مورد مطالعه 64

شکل ‏4‑10: نمودار ماهانه روند تغییرات شاخص PET جزیره کیش.. 65

شکل ‏4‑11: نتایج نهایی روزانه شاخص آسایش اقلیم گردشگری (PMV) در ایستگاه مورد مطالعه 68

شکل ‏4‑12: نمودار ماهانه روند تغییرات شاخص PMV جزیره کیش.. 69

شکل ‏4‑13: نتایج نهایی شاخص آسایش اقلیم گردشگری(SET) در ایستگاه مورد مطالعه 72

شکل ‏4‑14: نمودار ماهانه روند تغییرات شاخص SETایستگاه کیش.. 73

شکل ‏4‑15: محدوده ضرایب راحتی، برحسب ترجونگ (1966) 74

شکل ‏4‑16: نتایج نهایی تاثیرضریب راحتی اقلیم فیزیولوژیک جزیره کیش به روش ترجونک. 76

شکل ‏4‑17 : نمودار ماهانه ضریب راحتی روز جزیره کیش  به روش ترجونگ.. 77

شکل ‏4‑18: نمودار ماهانه ضریب راحتی شب به روش ترجونگ جزیره کیش.. 77

شکل ‏4‑19: ضریب تاثیر باد و دفع انرژی بر حسب کیلوکالری بر متر مربع. 90

شکل ‏4‑20: نتایج نهایی تاثیر خنک کنندگی باد بر اقلیم فیزیولوژیک جزیره کیش به روش ترجونگ.. 94

شکل ‏4‑21 : نمودار ماهانه تاثیرضریب خنک کنندگی باد در روز جزیره کیش  به روش ترجونگ.. 94

شکل ‏4‑22 : نمودار تاثیر ضریب خنک کنندگی باد در شب جزیره کیش به روش ترجونگ.. 95

 

فهرست نمودار

نمودار ‏4‑1: میانگین ماهانه دمای جزیره کیش طی دوره آماری (1991-2010) 41

نمودار ‏4‑2: رزیم ماهانه دمای جزیره کیش طی دوره آماری (1991-2010) 42

نمودار ‏4‑3 : رزیم ماهانه دمای جزیره کیش طی دوره آماری (1991-2010) 42

نمودار ‏4‑4 : حداقل ماهانه رطوبت نسبی جزیره کیش طی دوره آماری(1991-2010) 43

نمودار ‏4‑5 : حداکثر رطوبت نسبی ماهانه جزیره کیش طی دوره آماری (1991-2010) 44

نمودار ‏4‑6 : رژیم ماهانه رطوبت نسبی جزیره کیش طی دوره آماری(1991-2010) 44

نمودار ‏4‑7: رژیم ماهانه رطوبت نسبی جزیره کیش.. 45

نمودار ‏4‑8 : متوسط ماهانه ساعات آفتابی جزیره کیش طی دوره آماری (1991-2010) 46

نمودار ‏4‑9: میانگین ماهانه بارش جزیره کیش طی دوره آماری (1991-2010) 47

نمودار ‏4‑10: میانگین سرعت روزانه باد جزیره کیش در دوره آماری (1991-2010) 49

نمودار ‏4‑11: روند تغییرات روزانه شاخص PET جزیره کیش.. 64

نمودار ‏4‑12:روند تغییرات روزانه شاخص PMV جزیره کیش.. 68

نمودار ‏4‑13: روند تغییرات روزانه شاخص TEK جزیره کیش.. 70

نمودار ‏4‑14:روند تغییرات روزانه شاخص SET جزیره کیش.. 72

 


مقدمه

امروزه توریسم، بخش بزرگی از اقتصاد جهانی را تشکیل می‏دهد و در حال تبدیل شدن به بزرگترین و سودآورترین صنعت جهان است. طبق پیش‏بینی‏های سازمان جهانی توریسم، در سال 2020 میلادی جمعیت جهانگردان به 6/1 میلیارد نفر و درآمد حاصله از آن نیز به 2000 میلیارد دلار خواهد رسید. درآمد بالا، هزینه های نسبتا پایین و پیامدهای منفی کمتر توریسم نسبت به فعالیت های دیگر بشری باعث توجه و تمایل شدید کشورهای جهان به این صنعت گردیده است.

بنابراین می‏توان گفت که گردشگری فعالیتی علمی است که تحت تاثیر عوامل گوناگونی است که آب و هوا یکی از آنها محسوب می شود. بدین ترتیب آب و هواشناسی نیزدانشی خواهد بود که در توسعه این صنعت نقش ایفا می‏کند. با وجود برجستگی نقش آب و هوا در فعالیت های گوناگون گردشگری، وجود ارتباط محکم و ناگسستنی بین گردشگری وآب و هواشناسی انکار ناپذیر است.

از بین عوامل موثر بر زندگی، آسایش و سلامتی انسان، می‏توان به شرایط اقلیمی اشاره کرد به‏طوریکه مطالعه این تاثیرات شاخه جدیدی از علم را تحت عنوان زیست اقلیم شناسی انسانی یا زیست هواشناسی انسانی را به وجود آورده است این علم تاثیر شرایط اقلیمی را روی زندگی انسان، مطالعه می‏کند. بنابراین امروزه مطالعه و شناسایی محدودیت‏ها و مخاطرات تهدید کننده اقلیمی و آگاهی از جاذبه‏ها و پتانسیل‏های نهفته در ویژگی‏های جغرافیایی در ماه‏ها و فصل‏های مختلف سال به منظور بهره‏وری از آن در برنامه‏ریزی‏های مختلف شهری وگردشگری از اهمیت ویژه‏ای برخوردار است. لذا با ارزیابی زیست اقلیم انسانی می‏توان با در نظر گرفتن فراسنج‏های اقلیمی در زمان ومکانهای مختلف به محیطی همراه با آسایش دست یافت که زمینه ساز شرایط مطلوب و یا نسبتاً مطلوب برای فعالیت‏های معیشتی و زیستی انسان باشد.  بدین سان بحث پیرامون مقوله آسایش جهت استمرارفعالیت انسان و تکامل جسمی و روحی او مقوله ای بسیار با اهمیت می‏باشد. از آنجایی که مطالعه وشناخت ویژگیهای مکان‏ها به منظور بهبود شرایط زیست انسان زیر بنای بسیاری از برنامه‏ریزیهای اصولی است، از این رو بررسی و شناخت پتانسیل‏های زیست اقلیمی می‏تواند در بسیاری از عرصه‏های مختلف فعالیت انسانی کارساز باشد. هدف اصلی این تحقیق، سعی در بررسی چگونگی تأثیرگذاری فراسنج‏های اقلیمی بر ساختار فیزیولوژی انسان و در نهایت تهیه تقویم آب و هوا و گردشگری روزانه جزیره کیش می‏باشد. هم اکنون شاخص‏های متفاوتی برای مطالعه زیست اقلیم انسانی ارائه شده‏است که با بکارگیری آنها می‏توان زمینه‏ای پایدار برای آمایش زمین، اشاعه فرهنگ توریسم و مصرف بهینه انرژی را در کشور پایه‏گذاری کرد. بنابراین در این پژوهش سعی شده‏است، با توجه به کمبود مطالعات مدون و به هنگام در زمینه زیست اقلیم جزیره کیش با شیوه‏های نوین اجرای این تحقیق با اهمیت تلقی می‏شود.

در این پژوهش از شاخص‏های TCI,PMV,PET,SET  و روش علمی ترجونگ که از دسته روش‏های مطرح زیست اقلیم در سطح جهانی می‏باشند استفاده شده است. نتایج این تحقیق می‏تواند مقدمه‏ای برای ارائه راهکارهای مدیریتی دربرنامه‏ریزی توریستی جزیره کیش باشد.

این پژوهش در 5 فصل تنظیم شده است :

فصل نخست به کلیت پژوهش می‏پردازد. فصل دوم به ادبیات تحقیق اختصاص دارد.  فصل سوم درباره‏ی داده ها و روش تحقیق می باشد. فصل چهارم شامل یافته‏های تحقیق بوده که در این فصل به بررسی ارتباط فراسنج‏های اقلیمی و آسایش انسان در غالب شاخص‏ها و روش‏ها اقدام شده است. فصل پنجم به خلاصه مطالب، نتیجه گیری، تحلیل فرضیه‏ها و ارائه پیشنهادات اختصاص یافته است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1        فصل اول ( کلیات پژوهش)

 

 

 

 

 

 

در این فصل به بررسی کلیات پژوهش پیرامون اهمیت و ضرورت پژوهش، اهداف اصلی و فرعی که قصد نیل به آنها را داریم و ارائه سوالات ویژه پژوهش و فرضیه ها، و کاربرد نتایج، روش ها وابزارهای گردآوری اطلاعات مورد نیاز و بیان ویژگیهای طبیعی جغرافیایی جزیره کیش مبادرت شده است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1-1      بیان مساله

امروزه صنعت گردشگری یکی از امید بخش ترین فعالیتهایی است که از آن به عنوان گذرگاه توسعه[1]یاد می کنند( اسواربوک[2]،1998) به گونه ای که نیمه دوم قرن بیستم را باید عصر صنعت گردشگری نام نهاد( پاپلی یزدی و سقایی ،1386: 6) که براساس پیش بینی سازمان جهانی جهانگردی[3] تا سال 2020 حدود 6/1 میلیارد توریسم بین المللی وجود خواهد داشت و درآمد حاصل از آن به ارزش تقریبی2 تریلیون دلار در سطح جهان می شود گرچه ایران از نظر جاذبه های اکو توریستی در میان 10 کشور برتر دنیا قرار دارد( ارمغان ،1386: 236 )اما متاسفانه همه آمارهای سازمان جهانی جهانگردی نشان از روند بسیار کند ورود گردشگران به ایران و در نتیجه سهم ناچیز این صنعت در درآمد ناخالص ملی کشورمان حکایت دارد (کارگر، 1386). اقلیم می­تواند به عنوان یک ثروت اقتصادی برای گردشگری (دی فریتاس[4] ، 2003 :47 ) و به عنوان یک شاخص محلی برای جذابیت منطقه مطرح باشد (وسکنکلوز[5] و همکاران ، 2007). تاثیر هوا و اقلیم نه تنها به پیدایش گردشگری می­انجامد بلکه سبب تقاضای توریستی می­شود( محمدی،174:1385) از اینرو وابستگی زیاد اقلیم و گردشگری به یکدیگر به گونه­ای که دارا بودن شرایط مطلوب اقلیمی جزو مزیت­ها و توان­های بالقوه برای گردشگری محسوب می­شود­،شناخت ویژگی های هرمنطقه ، بخصوص آب وهوا می تواند در امر برنامه ریزی و آمایش سرزمین نقش عمده ای ایفا نماید و پهنه بندی اقلیمی جهت دستیابی به توسعه همه جانبه در ابعاد مختلف زمانی – مکانی ضروری میباشد (گرامی مطلق، شبانکاری،1385 : 187 ). هیلوتروپیسم[6] بهترین مثال در این زمینه به شمار می رود بطوریکه معلوم شده است تعداد زیادی از گردشگران به جستجوی مناطقی می پردازند که از آفتاب آنجا لذت ببرند، درجه حرارتهای بالا و برف مثال هایی از اهمیت منابع اقلیمی برای توریسم تابستانی یا زمستانی محسوب می شود. بنابراین آب و هوا را می توان منبعی در نظر گرفت که توسط گردشگر مورد بهره برداری قرار می گیرد(ذوالفقاری ، 1389 : 46،48) از اینرو شناخت دقیق و تحلیل علمی این پدیده می تواند چهارچوب مطمئنی برای برنامه ریزی متناسب با ظرفیت گردشگری منطقه  و گردشگران فراهم آورد. جزیره زیبای کیش به­عنوان نخستین منطقه آزاد تجاری، صنعتی و سیاحتی کشوربا داشتن دریای پاک و شفاف، سواحل آرام با ماسه های مرجانی که مشاهده آبزیان در عمق چند متری مقدور می سازد و اماکن تاریخی از قبیل شهر باستانی حریره، مجموعه قنات با قدمت 2000 ساله و اماکن تفریحی، ورزشی، بازارها و مراکز اقامتی مدرن و فرودگاه و بندرگاه بین المللی این ظرفیت را دارد تا با شناسایی و ارزیابی شرایط اقلیمی منطقه با استفاده از شاخص ها و عناصر مختلف اقلیمی به عنوان یک قطب گردشگری درکشور ودر دنیا مطرح گردد با توجه به مطالب عنوان شده این پژوهش در نظر دارد با استفاده از شاخص های اقلیم توریستی(TCI , SET , PMV , PET TEK ) و روش ترجونگ به ارزیابی و شناسایی آسایش اقلیمی در طی روز­های سال در سطح جزیره کیش بپردازد، بدین منظور پاسخگویی به سئوالات زیر مد نظر می­باشد. اگرچه تحقیقات مختلفی در زمینه آب و هوا و گردشگری جزیره کیش انجام گرفته است. اما کمبود مطالعات مدون، تمرکز بر روشهای خاص زیست اقلیمی و عدم استفاده از داده­های با بازه زمانی روزانه مساله اساسی این تحقیق است.

1-2      اهمیت و ضرورت پژوهش

توسعه گردشگری، به ویژه در کشور های کمتر توسعه یافته عامل موثری در مقابله با فقر است و موجب افزایش درآمد قشرهای مختلف، کاهش بیکاری و رونق اقتصادی و در نتیجه بهبود کیفیت زندگی مردم و افزایش رفاه اجتماعی می شود ) نکویی صدر، 1388 : 12) تحقیقات نشان داده است که نیازهای گردشگران به اطلاعات اقلیمی به طور قابل توجهی طی سال های اخیردگرگون شده است. وابستگی زیاد اقلیم و گردشگری به یکدیگر به گونه ای که دارا بودن شرایط مطلوب اقلیمی جزو مزیت ها و توان های گردشگری محسوب می شود و اغلب مسافران درانتخاب مکان و زمان سفر به شرایط آب و هوایی توجه می کنند. لذا با توجه به اینکه بهره برداری از توانهای محیطی در هر منطقه می تواند زمینه ساز توسعه آن مکان باشد و خصوصاً که اقلیم یکی از عوامل اساسی در توسعه مناطق محسوب می شود و اینکه جزیره کیش با داشتن توانها و جاذبه های ویژه و غنی، در صورت برنامه ریزی عملی و هدفمند می تواند در تمام بخش های مختلف زیربنایی توسعه گردشگری ایفای نقش نماید، بنابراین اهمیت و ارزش این پژوهش در مطالعه بررسی علمی تاثیر اقلیم بر آسایش و راحتی انسان و تطبیق آن با ویژگی های اقلیمی جزیره کیش در دوره‏های زمانی، روزانه می باشد، همچنین در جهت تصمیم گیری برنامه ریزان گردشگری جزیره کیش می تواند مفید و موثر واقع شود.

1-3      اهداف پژوهش

هدف کم کردن فاصله بین یک وضعیت مطلوب و وضعیت موجود است (بحرینی،347:1382)

هدف از انجام این پژوهش شامل موارد زیر می‏باشد:

1-3-1     اهداف اصلی

نوعی هدف است که پس از پایان پژوهش (معمولا پژوهش‏های کاربردی) حاصل تحقیق منجر به آن خواهد شد.

1- تهیه تقویم اقلیم گردشگری روزانه جزیره کیش و شناخت محدودیت ها و قابلیت­های اقلیم گردشگری محدوده­ی مورد مطالعه

2-شناخت عناصر غالب در تعیین زیست اقلیمی انسانی جزیره کیش

1-3-2     اهداف فرعی

1- شناخت فراسنج های موثر در محاسبه ضریب خنک کنندگی از جمله ساعت آفتابی و سرعت متوسط باد.

2- شناخت زیست اقلیمی جزیره کیش از لحاظ درجه آسایش یا عدم آسایش

3- مقایسه روشهای ترجونگ ، TCI,PMV,PET,PPD,TEK در دوره زمانی روزانه

4- توان سنجی اقلیم گردشگری جزیره کیش بر اساس روشهای TCI,PMV,PET,PPD,TEK در دوره­های زمانی روزانه

1-4      سئوالات و فرضیه های اساسی پژوهش

در این پژوهش سعی بر آن است که سؤالات ویژه پژوهش پاسخ داده شود و همچنین صحت فرضیه‏های شماره 1و 2 مورد ارزیابی قرار گیرد.

1- آیا هر یک از روش­های اقلیم فیزیولوژیک قادر به تفکیک زمانی اقلیم گردشگری جزیره کیش می­باشند؟

2- از لحاظ شرایط اقلیمی زمان مناسب برای گردشگری چه مواقعی است؟

فرضیه عبارت است از حدس یا گمان اندیشمندانه درباره ماهیت، چگونگی و روابط بین پدیده‏ها ،اشیاء و متغیرها که محقق را برای کشف مجهول کمک می نماید. بنابراین، فرضیه گمانی است موقتی، که درست بودن یا نبودنش باید مورد آزمایش قرار گیرد.( حافظ نیا، 110:1377 )

در رابطه با جزیره کیش بعنوان منطقه مورد بررسی در این پژوهش فرضیه های زیر متصور است:

1) هر یک از روش­های اقلیم فیزیولوژیک قادر به تفکیک زمانی اقلیم گردشگری جزیره کیش می­باشند.

2) به نظر می­رسد زمان مناسب برای گردشگری در محدوده­ی مطالعاتی کوتاه باشد.

1-5      کاربرد نتایج پژوهش

با توجه به نقشی که آب و هوا در فعالیت های گردشگری دارد نتایج این پژوهش می تواند:

1- در تصمیم گیری به برنامه ریزان صنعت توریسم و ارائه راهکارهای اساسی جهت برنامه ریزی صنعت جهانگردی خصوصاً سازمان میراث فرهنگی و گردشگری می تواند نقش داشته باشد.

2- تقویم مناسب را برای توسعه فعالیت های اقلیم گردشگری منطقه از نظر زمانی و مکانی ارائه دهد.

3- برای برنامه ریزان اقلیم کاربردی مفید واقع خواهد شد .

4- مناسبترین زمان را برای اقامت یا سکونت افرادی که دارای حساسیت یا بیماریهای ریوی، تنفسی، قلبی ومی باشند را مشخص کند.

1-6      استفاده کنندگان از نتایج پژوهش

از نتایج این تحقیق اداره‏ها و سازمانهای زیر استفاده خواهند نمود:

1) دانشگاه ها و مراکز و موسسات آموزش عالی کشور

2) مراکز پژوهشی کشور

3) دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد کشور

4) سازمان منطقه آزاد کیش ( معاونت گردشگری)

5) سازمان میراث فرهنگی و صنایع دستی و گردشگری

6) برنامه ریزان صنایع گردشگری ( دفاتر و آژانس های خدمات مسافرتی و گردشگری،         تورگردانان )

7) گردشگران داخلی و خارجی

1-7      روش و ابزار گردآوری اطلاعات

اندازه گیری و سنجش متغیرهای مورد مطالعه به  نحو مطلوب در صورتی میسر میگردد که محقق بتواند: اولاً، اطلاعات مرتبط با مسأله تحقیق را گردآوری کند، ثانیاً، این اطلاعات را به خوبی استخراج و طبقه بندی نماید و ثالثاً، تجزیه و تحلیل آن ها را برای او مقدور نماید ( حافظ نیا ، 1387 : 146 ). جهت تهیه پیشینه تحقیق و همچنین درک مبانی نظری تحقیق و با هدف جمع آوری اطلاعات مربوط به مطالعات مشابه انجام شده:

1-  از مطالعات کتابخانه ای و سایت های معتبر و ترجمه مقالات مختلف استفاده شده است.

2- مراجعه حضوری به سازمان ها و ارگانهای مرتبط با موضوع پژوهش

3- جمع آوری اطلاعات از مطالعات و گزارش های انجام شده در گذشته

4- تهیه بانک اطلاعاتی بر اساس دوره ی آماری مطالعه حاضر در دوره زمانی روزانه، ماهانه، فصلی

و سالانه

5- استفاده از سایت های اینترنتی

1-8      موقعیت جغرافیای طبیعی

1-8-1     موقعیت ریاضی جزیره کیش

جزیره کیش با مساحت 91 کیلومتر مربع در بین 26 درجه و 30 دقیقه عرض شمالی و53 درجه و59 دقیقه طول شرقی واقع شده است.

1-8-2     موقعیت نسبی جزیره کیش

جزیره کیش، پیرامون ساحلی 43 کیلومتر و شکل کلی تقریباً بیضی، در فاصله 18 کیلومتری بندر گرزه (بندر آفتاب) سرزمین پیوسته ایران در خلیج فارس قراردارد. از شرق  جنوب شرقی به جزیره فرور با فاصله 48 کیلومتر و از جنوب جنوب شرقی به بندر ابوظبی پایتخت امارات متحده عربی با فاصله 230 کیلومتر از غرب به بندرالدمام درعربستان با فاصله 375 کیلومترمی رسد. کیش در ربع اول راستای سواحل 1359کیلومتری جنوب ایران در دهانه ی خلیج فارس وتقریباً در نزدیک بخش پایانی این آبراه در محدوده تنگه هرمز واقع است.

 

شکل ‏1‑1: موقعیت جغرافیایی جزیره کیش

 

 

 

 

2        فصل دوم ( ادبیات تحقیق)

 

 

 

 

در این فصل به بیان چارچوب نظری پژوهش پیرامون واژگان به کار رفته در این تحقیق، و نیز به دلیل اهمیت شرایط اقلیمی و تاثیر آن بر آسایش انسان مطالعات زیادی که در رابطه با زیست اقلیم انسانی در سطح ایران و جهان شده به ذکر آنها پرداخته ایم.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2-1      چارچوب نظری پژوهش

واژگانی که موضوع پژوهش به آنها می پردازد عبارتند از :

2-1-1     اقلیم[7]

هوای غالب یک محل در دراز مدت را اقلیم گویند. اقلیم دستگاهی است که از هم بر کنش خرده سامانه هایی نظیر هوا سپهر، آب سپهر، زیست سپهر، سطح خشکی ها و نیز فرایندهای متداخل ومرتبط با آنها تشکیل می شود. دستگاه اقلیم از عوامل خارجی متاثر می گردد. مهم ترین و کلیدی ترین عامل موثر بر این سامانه خورشید است(عساکره،1:1386).

2-1-2     زیست اقلیم انسانی[8]

زیست اقلیمی انسانی یا زیست اقلیم شناسی علمی است که تأثیر شرایط جوی و اقلیمی را روی انسان مطالعه می کند(کاویانی،77:1372).

2-1-3     شاخص[9]

عموماً بیانگر، مفهوم یا سازه پیچیده ی واحدی است که از ترکیب چند معرف در یک اندازه مرکب، مشترک، درست شده است(نایبی،111:1386).

2-1-4     منطقه آسایش[10]

منطقه ای است که با توجه به در هم آمیختگی فراسنج های مجموعه حرارتی محیط یعنی، دما، رطوبت، باد و تابش، اکثر افراد (80%) در آن منطقه احساس آسایش می کنند(قیابکلو،66:1380).

2-1-5     گردشگری و گردشگر

گردشگری به عنوان یک علم میان رشته‌ای دارای ابعاد گسترده و پتانسیل عظیمی است که با شناخت و بهره گیری از آن می توان حوزه های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی یک جامعه را متحول نمود وبعلت ارتباط با سایر علوم با گرایش های مختلف علمی خود قابلیت نگرش‌های متفاوت را دارا می‌باشد، ولی در ریشه و مبنا تمامی تعاریف دارای نکات کلیدی مشترکی میباشد که خود سبب ارائه تعاریف بسیاری از آن گردیده است. اصطلاح «« توریست »» یا جهانگرد از قرن نوزدهم معمول شد، در آن زمان اشراف زادگان فرانسه می بایست برای تکمیل تحصیلات و کسب تجربه های لازم زندگی اقدام به مسافرت نمایند. این جوانان در آن زمان توریست نامیده می شدند و بعدها در فرانسه این اصطلاح در مورد کسانی به کار رفت که برای سرگرمی و وقت گذرانی و گردش به فرانسه سفر می کردند و بعدا” با تعمیم بیشتر به کسانی اطلاق می شد که اصولا” به این منظور سفر می رفتند. کم‏کم کلمه توریست به بعضی زبان ها ی دیگر نیز وارد شده و از آن واژه توریسم بوجود آمد. در زبان فارسی کلمه سیاح (توریست ) در گذشته به کسانی گفته می شد که با هدف و منظور شخصی دست به سفر می زد و این واژه در زبان فارسی تا نیمه اول قرن بیستم در معنی فوق به کار می رفت تا آنکه واژه های گردشگر وگردشگری یا جهانگرد و جهانگردی جای آن را گرفت ( رضوانی ، 1374 : 15 ) در تعاریف اولیه بیشتر بر بعد فاصله تأکید گردیده و گردشگران بر مبنای فاصله‌ای که از محل مسکونی داشتند، طبقه‌بندی می‌شدند. به گونه‌ای که کمیسیون ملی گردشگری آمریکا (1973) در تعریف گردشگری داخلی فاصله پنجاه مایل را در نظر گرفته که دربر گیرنده تمامی سفرها به جز سفر برای کار می‌شد ( گارتنر، 1996 : 5 )[11]. در بعد جغرافیایی گردشگری زمانی از فعالیت‌گذران اوقات فراغت یا تفریح که مستلزم غیبت شبانه از مکان مسکونی عادی است تعریف می‌شود ( اسکینر ، 1999 : 280 )[12]. از بعد اجتماعی نیز تعریف گردشگری، فصل مشترک بین زندگی عادی ساکنان بومی و زندگی غیرعادی گردشگران را دربر می‏گیرد ( برنارد ، 1996 : 552 )[13]. گردشگر کسی است که برای یک دوره 24 ساعته یا بیشتر به کشوری غیر از محل اقامت خود مسافرت می کند و یا اینکه هدف آنها استراحت، گردش، سرگرمی و آشنایی با مردم بود، نه کسب درآمد و اشتغال به کار ( ارمغانی ، 1386 : 2) است. به طور کلی گردشگر به کسی اطلاق می شود که به مکانی غیر از محل سکونت سفر کرده و هدفش مقاصد کاری و یا استفاده از اوقات فراغت باشد و مخارج او در مقصد، از درآمدی که در محل سکونت بدست آورده پرداخت شود. تعریف فوق تعریفی نسبتا جامع است که شامل همه انواع گردشگری می شود ( موسایی  ، 1390 : 16). ﻃﺒﻖ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥ ﺟﻬﺎﻧﻲ ﮔﺮﺩﺷﮕﺮﻱ، ﺑﻪ ﻓﺮﺩﻱ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮﺭ ﺗﻔﺮﻳﺢ ﻳﺎ ﺣﺘﻲ ﻛﺴــﺐ  ﻭﻛﺎﺭ ﻣﺪﺕ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﺑﻴﺶ ﺍﺯ 24 ﺳــﺎﻋﺖ ﻭ ﻛﻤﺘﺮ ﺍﺯ ﻳﻚ ﺳﺎﻝ، ﺑﻪ ﺳﺮﺯﻣﻴﻨﻲ ﻏﻴــﺮ ﺍﺯ ﻣﺤﻞ ﺍﻗﺎﻣﺖ ﻣﻌﻤﻮﻝ ﺧــﻮﺩ ﻣﻲﺭﻭﺩ ﻭ ﺩﺭ ﺁﻧﺠﺎ ﺍﻗﺎﻣﺖ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ، ﮔﺮﺩﺷــﮕﺮ ﻣﻲﮔﻮﻳﻨﺪ.

2-2      عوامل مؤثر بر گردشگری

عوامل بی شماری در توسعه گردشگری نقش دارند. ارتباط و تعامل بین آنها توسعه گردشگری را شکل میدهد. سه عامل اصلی در توسعه گردشگری عبارتند از : گردشگران، مردم منطقه، و ویژگی های مقصد (الوانی و پیروز بخت ، 1385 : 112) به عبارت دیگر میهمانان، میزبانان و جاذبه ها سه عامل اصلی در توسعه گردشگری اند (ترایب ، 1997 : 32)[14]. و سه بعد اصلی گردشگری ، سرمایه ، مدیریت و فناوری و دو رکن فرعی آن عوامل طبیعی و مجموعه میراث فرهنگی است (پاپلی یزدی و سقایی، 1387 :64 ). در میان عوامل شکل دهنده، تشکیلات و ساختار گردشگری و وجود سرمایه از بنیان های ضروری است. فناوری مناسب به عنوان یک زیر ساخت، جریان گردشگری را متحول می کند وسرمایه عامل تاثیر گذار در روند ممتد گردشگری است. افزایش ورود گردشگران خارجی به کشور با تجهیزات و گسترش برخی از امکانات رابطه مستقیمی دارد گسترش امکانات رفاهی و زیربنایی، بهبود بهداشت، بهبود خطوط ارتباطی از جمله فعالیت هایی است که به بهبود وضعیت گردشگری کمک می کند لذا برخی از عوامل موثر بر توسعه صنعت توریسم و گردشگری عبارتند از:

  • وجود امکانات رفاهی و اقامتی مناسب
  • امنیت کافی برای گردشگران
  • وجود جاذبه های وسیع و استاندارد بودن آنها
  • وجود خدمات بهداشتی در مراکز اقامتی و بین جاده ای
  • تبلیغات مناسب
  • برخورد رفتاهای فرهنگی مناسب

با این وجود گسترش گردشگری را نه تنها باید موجب رونق اقتصادی، بلکه باید موجب گسترش روابط بین المللی، همزیستی مسالمت آمیز، استحکام دوستی ها و گسترش صلح و امنیت جهانی دانست (پاپلی یزدی و سقایی ، 1386 : 5 ).

2-3      مفهوم آب و هوا

آب و هوا یا اقلیم از لغت یونانی کلیما «Klima» گرفته شده است و اصلا به معنی خمیدگی و انحراف بوده و اصطلاحا به معنی تمایل و انحراف ناحیه از زمین نسبت به آفتاب  است ( فرهنگ دهخدا ) . هواشناسی، هوا را تبیین می‏کند و به مجموعه شرایط جوی کوتاه مدت یک مکان خاص اصطلاحا” هوا (Weather )گفته می شود که وضعیت جوی را بطور عام و برای یک لحظه بررسی می‏کند اما اقلیم شناسی آب و هوا را شناسایی و تبیین می کند، تیپ غالب یک مکان معین در دوره طولانی مطالعه و تفاوتهای آب و هوایی مکانها را کشف می‏کند به عبارت دیگر هوا ترکیب عناصر جوی یا شرایط فیزیکی جو حاضر در یک مکان و زمان معین و فرایندهای حاصل از آنها در مقیاسهای زمانی روزها، هفته ها، و ماههاست. آب و هوا یا اقلیم (climate  ) نمایش عمومی جو و فرایندهای هوا در یک مکان یا ناحیه معین طی یک دوره زمانی طولانی است و به وسیله توزیع فراوانیها، میانگین ها و فرایندهای مقادیر هواشناسی درمقیاس دوره های عادی اغلب سی ساله مشخص می شود (ذوالفقاری ، 1389 : 6). اقلیم شناسی عبارت است از مطالعه علمی اقلیم یعنی توصیف و نمایش اقالیم، تجزیه و تحلیل عوامل، تفاوت بین اقالیم و کاربرد اطلاعات اقلیمی در حل مسائل جامعه (هاسچک[15] ، 1980) به عبارت دیگر هدف اقلیم شناسی عبارت است از کشف و تبیین رفتار طبیعی اتمسفر و بهره برداری از آن در جهت منافع انسان. اقلیم به عنوان موضوع اصلی علم اقلیم شناسی از زمانهای بسیار دور برای انسان و جامعه علمی شناخته شده بوده است. مردم عامه آن را وضعیت دراز مدت حالات اتمسفر می دانستند و آن را با بیان روزهای بارانی، هوای خشک و پرازگردوغبار، بادهای شمالی یا جنوبی و غیره توصیف می کردند. آناکسیمندر (رامنی ، 1968 )[16] در تهیه اولین نقشه جهان، زاویه پرتوهای خورشید را اندازه گرفت و براساس این اندازه گیری کره زمین را به پنج ناحیه متفاوت از نظر میل خورشید تقسیم کرد. واژه اقلیم در زبان فارسی به معنی مملکت، کشور و ناحیه ای از عالم است که از نظر آب و هوا و سایر اوضاع طبیعی با نواحی دیگر فرق دارد ( فرهنگ عمید ، 1362) از نظر علمی، اقلیم عبارت است از سنتز هوا یا به عبارت دیگر وضعیت دراز مدت اتمسفر یک مکان (دارست[17] ، 1951). مجموعه اطلاعات آماری هوا که در توصیف یک مکان یا منطقه دخالت می کند اقلیم نام دارد (محمدی ، 1385 : 2). عمده ترین عامل هر توزیع آماری میانگین آن است که تا اواخر قرن نوزدهم مهمترین آماره تعریف اقلیم محسوب می شد. اگر چه امروز بسیاری از افراد عامه و حتی اقلیم شناس ها آن را بکار می برند، اما در اواخر قرن نوزدهم ‌‌‍«« کوپن »» اعلام کرد که اقلیم یک منطقه فقط از طریق محاسبه میانگین دراز مدت عناصر هواشناسی آن تشریح و توصیف نمی شود ( استرینگر[18] ، 1982 )، بلکه در توصیف اقلیم یک مکان باید به فرین ها و فراوانی ها توجه کرد بنابراین امروزه اقلیم از طریق بررسی فراوانی حدوث عناصر اقلیمی یک مکان مانند دما، بارش، نم نسبی، ابرناکی، شدت تابش، جهت باد و … تعیین می شود.

2-4      نوسانات و تغییرات اقلیمی

تغییرات اقلیمی یکی از ویژگیهای طبیعی چرخه اتمسفری میباشد که بر اثر ناهنجاری ها و یا نوساناتی در روند پارامترهای هواشناسی از جمله بارندگی و دما حاصل میشود (رضئیی و همکاران، 1382 ). شواهد نشان می‏دهند از گذشته های دور تاکنون شرایط اقلیمی جهان بارها دچار تغییرات و تحولات کلی گشته است، به خصوص در دوران کواترنر که کوتاهترین و جدیدترین دوره ی زمین شناسی است، این تغیرات چشمگیرتر بوده به گونه ای که موجب دگرگونی کلی در سیمای کره زمین شده است (شهابفر و همکاران، 1382) به طور کلی اقلیم سیستم پیچیده ای است که عمدتاً به دلیل افزایش گازهای گلخانه ای در حال تغییر است. تغییر اقلیم در عصر حاضر به عنوان مهمترین تهدید برای توسعه پایدار مطرح است، که به منابع طبیعی، منابع پایه، محیط زیست، سلامت انسان، امنیت غذایی، فعالیتهای اقتصادی و غیره آسیب می رساند یکی از عوامل مشخص کننده ی تغییرات اقلیمی، بروز تغییرات در پدیده های اقلیمی حدی از جمله تشدید چرخه هیدرولوژی، تغییر در فرکانس خشکسالی ها، سیلها و گسترش تغییر دامنه تحت پوشش سیل و خشکسالی در مناطق جدید است (تقوی و محمدی، 1386) دقیقاً مشخص نیست که تغییر اقلیم چه تأثیری بر دامنه تغییرات درجه حرارت خواهد گذاشت حتی اگر هیچ تغییری در این زمینه صورت نگیرد باز متوسط درجه حرارت به دلیل افزایش فراوانی درجه حرارتهای بالاتر از آستانه های ویژه، افزایش خواهد یافت. تغییرات فراوانی و توزیع بارندگی کمتر قابل پیشگویی است ولی ترکیب درجه حرارتهای بالا و خشکی یا سیل احتمالاً باعث میشود که تغییر اقلیم جهانی در برخی مناطق بیشترین مخاطره را به دنبال داشته باشد  ) کوچکی و همکاران ، 1377 ). طی دگرگونی های گذشته اقلیم ، دوره های گرم جای خود را به دوره های سرد داده اند و دوره های گرم و مرطوب، پیوسته با دوره های سرد و خشک در تناوب بوده است ( کاویانی و علیجانی ، 1380 ). بسیاری از دگرگونی ها تدریجی و آرام بوده اند و آثار ناشی از آنها به صورت آنی به منصه ظهور نرسیده، بلکه به طور تدریجی در طی زمان بروز کرده است ( رامشت ، 1371). امروزه تغییر اقلیم یک موضوع اصلی در مجامع علمی و در میان نشریات است و خطر تغییر آب و هوا حتمی است اما هنوز ناشناخته هایی در مورد سرعت این گرم شدن وجود دارد. تمامی متخصصین در این موضوع توافق دارند که در صورت حفظ وضع موجود، دمای کلی کره ی زمین تا پایان قرن بیست و یکم 2 تا 5 درجه سانتیگراد افزایش خواهد یافت در ایران نیز این دو عنصر(دما و بارش ) از عناصر اصلی تمایز آب و هوای نواحی مختلف کشور از یکدیگر به شمار می‏آیند.  بررسی ها نشان می دهند که دمای شبانه ایران با آهنگ 3 درجه در هر صد سال و دمای روز هنگام با آهنگ 1 درجه در هر صد سال افزایش داشته است. به این ترتیب دمای شبانه روزی کشور با آهنگ 2 درجه درهر صد سال درحال افزایش است. دراین صورت آهنگ گرم شدن ایران چهار برابر سرعت گرمایش جهانی است( مسعودیان ، 1390 : 95 ). در نهایت در تغییر اقلیم نقش انسان وفعالیت های او در زمینه های مختلف بسیار بارز است از این رو مسئله تغیر اقلیم و تمایل به گرم شدن کره زمین و پیامدهای اکولوژیکی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی ناشی از آن علاوه بر صاحبان علم، افکار دولتمردان و سیاستمداران را نیز در سرتاسر دنیا به خود جلب کرده است. به طور کلی پیامدهایی نظیر خشکسالی ها، سیلابهای شدید و ناگهانی، امواج هوای سرد و گرم، از جمله آثار و شواهد ناهنجاریهای اقلیمی است که کره زمین را با بحرانهای مختلف مواجهه کرده است. بدین ترتیب بدون شناخت و آگاهی از وضعیت اقلیمی حال و آینده، مدیران و برنامه ریزان قادر به اجرای برنامه های مختلف نخواهند بود ) عزیزی وهمکاران، 1387 : 14 )

2-5      تغییرآب و هوا و صنعت گردشگری

گردشگری بزرگترین صنعت جهان است که به وضوح با آب و هوا مرتبط می باشد و از آنجا که آب و هوا مدت زمان و کیفیت فصول گردشگری را تعیین می‌کند، از این رو بر فرآیند‌های صنعت گردشگری و نیز شرایط محیطی، که هر دو از عوامل جذب و یا دفع گردشگران هستند، تاثیر می‌گذارد. به همین خاطر، صنعت گردشگری در مقابل تغییرات آب و هوایی بسیار حساس است و تغییرات آب و هوایی تاثیر مهمی در تجارت سفر و گردشگری دارند. با وجود اهمیت اقتصادی گردشگری جهانی و تاثیر مهم آب و هوا بر الگوهای گردشگری و منابع ضروری گردشگری، آسیب پذیری بخش گردشگری نسبت به تغییرات آب و هوایی هنوز به شکل مناسبی مورد ارزیابی قرار نگرفته است ( پری ، 2005 )[19] و توجه بسیار کم ادبیات گردشگری به مقوله آب و هوا و تغییرات آب و هوایی شاید به این دلیل بوده که آب و هوا موردی آشکار یا خارج از کنترل مدیران یا پدیده ای لایتغیر در نظر گرفته می شد(همیلتون وهمکاران ، 2005 )[20]. آب و هوا یک منبع قابل توجه برای گردشگری و یک ویژگی اساسی مقاصد گردشگری به شمار می آید و نقشی آشکار در انتخاب مقصد گردشگری بازی می کند(بریتلا ، 2006 )[21] سفرهای تفریحی[22] بیشترین تاثیر را از شرایط آب و هوایی می پذیرند. عوامل اقلیمی، خصوصاً آنهایی که در ارتباط با آب و هوای قابل اعتماد تابستان هستند، انگیزه های اصلی برای مسافرت تفریحی انبوه می باشند. اثر آن ها بر سایر گونه های گردشگری تفریحی براساس اهمیت متغیر است. مسافران با اهداف تجاری، و تا حدی مسافرت جهت بازدید دوستان و بستگان[23]  تاثیر کمتری از شرایط آب و هوایی می پذیرد.

تغییر اقلیم جهان به احتمال زیاد بزرگترین چالش قرن بیست و یکم خواهد بود و این چالش برای مناطق توریستی ناپایدار بسیار حیاتی خواهد بود زیرا نه تنها این تغییرات اقلیمی منابع حیاتی آنها را تحت تاثیر قرار خواهد داد بلکه بر سلامتی انسان نیز اثرات منفی قابل توجهی خواهد داشت. ذکر این نکته ضروری است که تغییر اقلیمی دربرخی از مناطق توریستی نه تنها چالش زا نخواهد بود بلکه فرصت های مناسبی نیز به وجود خواهد آورد( پری ، 2000). گردشگری نیز به عنوان یکی از بخش های پویا و اساسی از اقتصاد بسیاری از ملت ها و کشورها از تاثیرات تغییرآب و هوا مستثنی نخواهد بود. در دهه های آینده، تغییر آب و هوا یک موضوع حیاتی درتوسعه و مدیریت گردشگری به شمار خواهد آمد. با توجه به این حقیقت که آب و هوا یک پدیده غالب درتمام مقاصد توریستی جهان است، گرمایش جهانی و پیامدهای حاصله مثل تغییر در سطح آبهای اقیانوسی، تغییر فراوانی و شدت پدیده‏های افراطی جوی مثل طوفان ها یا امواج گرم که وابسته به تغییر اقلیم هستند، اثرات بسیار مهمی بر توریسم ساحلی، زمستانی، کوهستانی، سلامتی وامثال آن خواهد داشت ( ذوالفقاری، 1389: 154 – 157) تغییرات آب و هوایی ممکن است چالش های عمیقی برای گردشگری مسئولانه  در برخی مکان ها به وجود آورد در حالی که فرصت های جدیدی در سایر مکان ها ایجاد می کند. برای تخمین عواقب تغییرات آب و هوایی در یک مقصد خاص، نه تنها بایستی به تغییر در جذابیت آن مکان توجه کرد، بلکه باید همچنین اثرات تغییرات آب و هوایی بر جذابیت آن مکان در مقایسه با رقبایش را مدنظر قرار داد (همیلتون و همکاران ، 2005) پیش بینی های فرسایش فزاینده سواحل، کمبود پوشش برفی قابل اعتماد در برخی تفریحگاه های اسکی و امواج حاد گرما، همگی حاکی از این  نکته اند که در آینده ممکن است ایجاد یک صنعت گردشگری پایدار و پررونق مشکل تر از امروز باشد ( پری ، 2005) .

2-6      روابط بین آب و هوا و گردشگری

روابط بین هوا، اقلیم و توریسم به طور سنتی در دو شاخه جغرافیای توریسم و اقلیم شناسی مورد مطالعه قرار می گیرد. هر دوی این گرایش های علمی سعی در نشان دادن اهمیت هوا و اقلیم در تنظیم فعالیتهای گردشگری دارند ( گومز ، 2005 )[24]. گردشگری تحت تاثیر عوامل گوناگونی است که هوا و آب وهوا از مهمترین آنها محسوب می شود، آب و هوا یکی از مهمترین عوامل ژئوفیزیکی است که در الگو دهی فضای جغرافیایی و شکل دهی شرایط زیست محیطی مشارکت و نقش مهمی در استقرار یا عدم استقرار سکونتگاههای انسانی دارد، در واقع توریست، مناطقی را برای سکونت  انتخاب می کند که بالاترین میزان آسایش اقلیمی را داشته باشد. آب و هوا بر مدت زمان ماندن و کیفیت فصلی گردشگری نیز تاثیرگذار است و یک نقش اصلی در انتخاب مقصد و مخارج گردشگری ایفا می کند . هیلوتروپیسم[25] بهترین مثال در این زمینه به شمار می رود بطوریکه معلوم شده است تعداد زیادی از گردشگران به جستجوی مناطقی می پردازند که از آفتاب آنجا لذت ببرند، درجه حرارتهای بالا و برف مثال هایی از اهمیت منابع اقلیمی برای توریسم تابستانی یا زمستانی محسوب می شود. بنابراین آب و هوا را می توان منبعی در نظر گرفت که توسط گردشگر مورد بهره‏برداری قرار می گیرد (ذوالفقاری ، 1389 : 45)  بدین ترتیب ، آب و هوا یک سرمایه اقتصادی برای توریسم است که قابل محاسبه و ارزیابی است، هرچند فرایند ارزیابی هنوز مشکلات فراوانی دارد ( دو فریتاس ، 2001 )[26]  آب و هوا همچنین بر شرایط محیطی که می تواند مانع ورود گردشگر به آن محیط یا منطقه شود، مانند بیماری های عفونی، به عنوان یک عامل مهم محسوب می گردد. شاید صنعت گردشگری در خط مقدم آسیب پذیری نسبت به تغییرات آب وهوایی به مانند کشاورزی قرار نداشته باشد اما از آن فاصله چندانی ندارد. ضمن اینکه گردشگری نیز از طریق مصرف انرژی و منابع محدود که منجر به انتشار گازهای گلخانه ای[27] می شود در تغییرات آب و هوایی و اقلیم موثر بوده و فعالیت های بازدید کننده نیز فشار بیشتری بر اکوسیستم تحت فشار وارد می کند. پاسخ انسان به آب وهواشناسی به استثنای جزء حرارتی، عمدا” یک موضوع ادراکی است بطوریکه بعضی از متغیرها کاملا” فیزیکی ، بعضی فیزیولوژیکی، بعضی روانشناختی و بعضی نیز ترکیبی از انواع سه گانه فوق است.

Tourism Passport to development  1

2-Swarbrook

[3] – WTO

[4] – D freitas

[5] – vasconcelons

[6] – Heliotropism

[7] – Climate

[8] – Human Bioclimatic

[9] – Index

[10] – Comfort Zone

[11] – Gartner

[12] – Skinner

[13] – Barnard

[14] -Tribe

[15] – Huschke

[16] – Rumney

[17] -Durst

[18] – Stringer

[19] – Perry

[20] – Hamilton

[21] -Berrittella

[22] -Leisure Travel

[23] – VFR ( visit friends and relatives)

[24] – Gomez

[25] – Heliotropism

[26] – De Frietas

[27] – Greenhouse Gas Emission ( GGES)

تعداد صفحه :120

قیمت :37500 تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  serderehi@gmail.com

پایان نامه تحولات جمعیتی شهر کرج

 متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته جغرافیا

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

دانشگاه خوارزمی

دانشگاه خوارزمی پردیس بین الملل

 

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد

در رشته جغرافیا و برنامه­ریزی شهری

 

عنوان پایان نامه:

تحولات جمعیتی شهر کرج

( با تأکید بر مهاجرت از سال 1375 تا 1390)

 

         بهمن 1393

چکیده

موضوع این پایان نامه شناخت تحولات جمعیتی کرج (با تأکید بر مهاجرت) می باشد. آگاهی از تحولات جمعیتی و شناخت ساختار، ابعاد و گستردگی فضایی آن در یک شهر، از ابزارهای مهم تصمیم گیری و برنامه ریزی شهری به شمار می رود.

 نتایج سرشماری سال 1390 نشان داد که شهر کرج بالاترین درصد متوسط رشد سالیانه شهری را در بین شش کلانشهر ایران دارا می باشد. این شهر به دلیل نزدیکی به تهران و دارا بودن فرصت های فراوان، جاذب درصد بسیاری از مهاجران در طی دهه های گذشته بوده است.

 لذا در این پژوهش بر آنیم تا با بررسی تحولات جمعیتی شهر کرج از سال 1335 تا 1390 ، روند تأثیر مهاجرت در افزایش جمعیت این شهر به خصوص در 20 سال گذشته را تبیین و روند رشد جمعیت و مهاجرت را در آینده پیش بینی کرده و در آخر با ارائه پیشنهاداتی به ساماندهی پدیده مهاجرت در این شهر بپردازیم.

 

کلمات کلیدی: تحولات جمعیتی، روند مهاجرت، شهر کرج،  ویژگی های جمعیتی شهر کرج

 

فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                                 صفحه                                                                                                          

فصل اول: کلیات تحقیق…………………………………………………………1

مقدمه…………………………………………………………………………………………2

1-1  بیان مسئله………………….……………………………………………………………3

1-1-1 سوالهای تحقیق…………………….………………………………………………..5

1-2  پیشینه تحقیق…………………………………………..…………………………………..6

1-3  اهداف خاص تحقیق…………………………………………………………………..                                                                9

1-4 اهمیت و ضرورت تحقیق……………………….……….……………………………..9

1-5 چارچوب نظری……………………..…………………………………….….……….10

1-5-1 مدل های جاذبه و دافعه………………….…………………………..…………….11

1-5-2 مدل راونشتاین………………….…………………………….….…………………12

1-5-3 مدل اورت اس. لی…………………..…………………….….……………………13

1-5-4 نظرات زیمپ و استافر.………………….……………………….………….……..14

1-5-5 نظریه لاوری و راجز……………….……….……….……………………………. 14   

1-5-6 نظرات اسکوتز و شاستاد……………………………………………….…………..15

1-6  روش تحقیق…………………..……………….…….………………………………..16

1-6-1 تعریف مفاهیم…………..…………….………………….…………………………16

1-6-2  الگوی تحقیق………..………………………….…………………………………17

1-6-3  جامعه آماری، روش گردآوری داده و روش تجزیه و تحلیل.……..…………..17

1-7  برنامه ریزی برای انجام تحقیق………..…………….………………….…………….17

1-7-1 تقویم زمانی……..………………………………………….…………………….…17

1-7-2 پشتیبانی و نیروی انسانی……..…………………………….…………………….…18

1-8 پیش بینی مشکلات تحقیق…..………………………………..………………………18

فصل دوم: مفاهیم نظری……….……………………………….………………19

مقدمه…..………….…….……………….…………………………………………………20

2-1 انواع دیدگاههای مطالعات مهاجرتی………..………………………………………20

2-1-1 روانشناسی مهاجرت………………………………………..………………………21

2-1-2 جامعه شناسی مهاجرت……………………..……………………………………..22

2-1-3  نظریه وابستگی…..…….…………………………….……………………………22

2-1-4 نظریه کارکردگرایی…………………………….………………………………..23

2-1-5 نظریه تفاوتها……………………………….………………………………………24

2-1- 6 نظریه الگوی اقتصادی دو بخشی توسعه…………………………………………………25

2-1-7 مدل سرمایه گذاری انسانی و هزینه و فایده ……………………………………..25

2-1-8 نظریه اقتصادی مهاجرت تودارو.…………….……………………………………26

2-1-9 مدل شبکه ای……………………………………………………………………..27

2-1-10 مدل رفتاری……….……………………………………………………………..28

2-1-11 مدل سیستمی……………………………………………………….…………… 29

2-1-12 مدل وابستگی………..…….…………………………………………………… 30

2-1-13 نظریه محرومیت نسبی…………………………………………………………..31

2-2 مهاجرت در کشورهای جهان سوم ………………………………………………… 32

2-2-1 مهاجرت در آمریکای لاتین……………………………………………………..32

فصل سوم: کلیات محدوده مورد مطالعه…………………………….………..33

مقدمه……….………….……………………………………………………………………34

3-1 موقعیت جغرافیایی….. ……………………………………………………………….34

3-2 پیشینه تاریخی……………………………………………………………….………..36

3-3 وجه تسمیه……….……………………………………………………………………38

3-4 ویژگی­های طبیعی…………………………………………………………………….39

3-4-1 زمین­شناسی …………….………………………………………………………..39

3-4-2 توپوگرافی………………………………………………………….……………..39

3-4-3 گسل و زلزله…………………………………………………………………….. 41

3-4-4 خاک شناسی………………………………………….……………….………….42

3-4-5 ویژگیهای اقلیمی….…….……………………………………………………….42

3-4-6 باد………………………….………………………………………………………47

3-4-7 هیدرولوژی…………………………………………………….………………….48

3-4-7-1آبهای سطحی……………….………………….…………..………………….48

3-4-7-2 آب های زیرزمینی………………………………………………….…………48

3-5 پیشینه کلی تحولات و نحوه گسترش منطقه.………….……………………………49

3-6 بررسی ساختارکالبدی فعلی شهر کرج….……………………….…………………50

3-7 بررسی ویژگی های کارکردی  شهرکرج………..……….………………………51

3-8 نتیجه گیری….…………………….………………………………..………………59

فصل چهارم: تحلیل جمعیتی محدوده مورد مطالعه…………………….….61

مقدمه……………………………………………….……………………….……………62

4-1 بررسی جمعیتی شهرکرج از سال 1335 تا 1390………………………………..62

4-2 برآورد رشد خطی پیش بینی جمعیت شهر کرج  در سال 140073……………….

4-3 تحلیل توزیع جمعیت شهر کرج  به تفکیک جنس73…….……………..………..

4-4 تحلیل ساختار و ترکیب سنی جمعیت75……………………………………………

4-5 بررسی وضع خانوار جمعیت شهرکرج77…………………………………………..

4-6 بررسی وضعیت  سواد شهرکرج79………………………………………………….

4-7  وضعیت اقتصادی و فعالیتی شهر کرج ………………………………………….85

4-7-1 بررسی ویژگی های اقتصادی جمعیت ………………………………………………..87

بارتکفل ناخالص شهرکرج در سال1385…………………………………………………..87

بارتکفل ناخالص شهرکرج در سال1390……………………………………………………….88

میزان فعالیت عمومی در شهر کرج در سال 1385………………………………………….. 88

میزان فعالیت عمومی در شهر کرج در سال 1390………………………………………….. 88

میزان فعالیت در شهر کرج در سال 1385…………………………………………………….. 88

میزان فعالیت در شهر کرج در سال 1390………………………………………………………88

بار تکفل در شهر کرج در سالهای 75، 85 و 90………………………………………………89

4-8 مراکز فعالیت …………………………………………………………………………………….93

4-9 تحلیل مهاجرت از سال 75 تا 90 در شهر کرج …………………………………………95

4-10ارزیابی خالص مهاجرت در یک دوره معین……………………………………………105

4-11 جمع بندی و نتیجه گیری……………………………………………………………………106

فصل پنجم: جمع­بندی، نتیجه­گیری  و پیشنهادات………………………………109

5-1 جمع بندی و نتیجه گیری……………………………………………………………………. 110

5-2 پیشنهادات………………………………………………………………………………………….117

منابع و مآخذ……………………………………………………………………………………………..118

 

فهرست جداول

 

عنوان                                                                                                  صفحه                                                                            

جدول شماره (1-1):  نظریه ها و عوامل مهاجرت……………………………………………….15

جدول شماره (3-1): اشکال ناهمواری های منطقه ی کرج…………………………………..40

جدول شماره (3-2) : وضع جوی ایستگاه سینوپتیک کرج به تفکیک ماه در سال 90…44

جدول شماره (3-3):  بارش ماهانه ی ایستگاه سینوپتیک کرج (1385- 1354)………….46

جدول شماره (3-4) : تعداد کاربری های شهر کرج…………………………………………….53

جدول شماره (3-5): مساحت کاربری های شهر کرج………………………………………….54

جدول شماره (3-6): بررسی نقاط قوت و ضعف ابعاد مطالعاتی شهر کرج به روش SWOT………………………………………………………………………………………………………57

جدول شماره (4-1): جمعیت بر حسب سن و جنس در کرج 1335………………………..63

جدول شماره (4-2): جمعیت بر حسب سن و جنس و تعداد خانوار درمناطق شهری-روستایی کرج در سال 1345………………………………………………………………………………………..64

جدول شماره (4-3): جمعیت بر حسب سن و جنس در کرج 1345…………………………64

جدول شماره (4-4): جمعیت بر حسب سن و جنس و تعداد خانوار درمناطق شهری-روستایی کرج در سال 1355………………………………………………………………………………………….65

جدول شماره (4-5): جمعیت بر حسب سن و جنس در کرج 1355…………………………..66

جدول شماره (4-6): جمعیت بر حسب سن و جنس و تعداد خانوار درمناطق شهری-روستایی کرج در سال 1365…………………………………………………………………………………………..67

جدول شماره (4-7): جمعیت بر حسب سن و جنس در شهرستان کرج 1365………………67

جدول شماره (4-8): جمعیت بر حسب سن و جنس و تعداد خانوار درمناطق شهری-روستایی کرج در سال 1375……………………………………………………………………………………………68

جدول شماره (4-9): جمعیت بر حسب سن و جنس در شهرستان کرج 1375………………69

جدول شماره (4-10): جمعیت بر حسب سن و جنس و تعداد خانوار در مناطق شهری-روستایی کرج در سال 1385…………………………………………………………………………………………..70

جدول شماره (4-11): جمعیت بر حسب سن و جنس در شهرستان کرج 1385…………….70

جدول شماره (4-12):  تعداد جمعیت شهر کرج به تفکیک سن و جنس در سال 1385……………………………………………………………………………………………………………..71

جدول شماره (4-13): جمعیت بر حسب سن و جنس و تعداد خانوار درمناطق شهری-روستایی شهرستان کرج در سال 1390………………………………………………………………………………72

جدول شماره (4-14): جمعیت برحسب سن ، جنس و وضع سکونت ( شهرستان کرج) 1390……………………………………………………………………………………………………………..72

جدول شماره (4-15) : نسبت جنسی جمعیت شهر کرج طی سالهای 1390 – 1335……………………………………………………………………………………………………………..74

جدول شماره (4-16): جمعیت شهر کرج به تفکیک گروههای عمده سنی طی سالهای 1390-1335……………………………………………………………………………………………………………..76

جدول شماره (4-17): تعداد و بعد خانوار شهر کرج طی سالهای 1390-1335…………….78

جدول شماره (4-18): جمعیت با سواد 7 سال به بالای شهر کرج به تفکیک جنس از سال 1335 تا 1365…………………………………………………………………………………………………………….81 جدول شماره (4-19) : جمعیت با سواد 6 سال به بالای شهر کرج به تفکیک جنس از سال 1375-1390……………………………………………………………………………………………………………. 84

جدول شماره (4-20): وضع اشتغال به تفکیک جنس در شهر کرج از سال 75 تا 90……..86

جدول شماره (4-21): شاخص های فعالیت و اشتغال در شهر کرج از سال 75 تا 90……..90

جدول شماره (4-22)‌: تحولات ترکیب اقتصادی جمعیت شهر کرج طی سال های 1375تا 1390…………………………………………………………………………………………………………….91

جدول شماره (4-23): ترکیب بخشی واحدهای فعالیت شهر کرج در سال 1385 ………..93

جدول شماره (4-24): ترکیب واحدهای فعالیت شهر کرج در سال 1390- 1385………..94

جدول شماره (4-25): مهاجران وارد شده طی 10 سال گذشته بر حسب سن ،جنس و آخرین محل اقامت قبلی نقاط شهری شهرستان کرج………………………………………………………..95

جدول شماره (4-26): وضع مهاجرت به تفکیک جنس در شهر کرج در سال 85………..97

جدول شماره (4-27): برآورد مهاجران وارد شده طی 10سال گذشته برحسب جنس ، سن و علت مهاجرت  شهر کرج 1385………………………………………………………………………………97

جدول شماره (4-28): تعداد مهاجرین وارد شده به استان البرز و شهرستان کرج 85-1375…………………………………………………………………………………………………………..98

جدول شماره (4-29): سهم مهاجرین وارد شده به شهرستانهای استان البرز از کل استان طی دوره 85 -1375……………………………………………………………………………………………………98

جدول شماره (4-30): تعداد مهاجرین وارد شده به شهرستانهای استان البرز بر اساس جنس، سن ومحل اقامت قبلی طی دوره 85 -1375…………………………………………………………….99

جدول شماره (4-31): تعداد مهاجرین وارد شده به شهرستانهای استان البرز بر اساس هدف مهاجرت طی دوره 85 -1375…………………………………………………………………………101

جدول شماره (4-32): مهاجران واردشده طی 5 سال گذشته برحسب جنس، سن ومحل اقامت قبلی شهرستان کرج 1390………………………………………………………………………………102

جدول شماره (5-1):  تعداد و نرخ رشد سالانه جمعیت شهر کرج در طول سالهای 1390 – 1335…………………………………………………………………………………………………………..116

جدول شماره (5-2):  جمع بندی  نرخ رشد سالانه شهر کرج و درصد مهاجران در افزایش جمعیت از سال 1375 تا 1390………………………………………………………………………….116

 

 

فهرست نمودارها                 

                                                  

عنوان                                                                                                  صفحه                                                                                                    

نمودار شماره (3-1): متوسط بارندگی ماهانه ایستگاه های سینوپتیک هواشناسی طی دوره آماری ایستگاه 1390………………………………………………………………………………………………..45

نمودار شماره (3-2): درجه حرارت ایستگاه سینوپتیک هواشناسی کرج طی دوره آماری ایستگاه 1390……………………………………………………………………………………………………………45

نمودار شماره (3-3): منحنی تغییرات وسعت و سال (1332-1385)………………………….52

نمودار شماره (4-1) : بعد خانوار شهر کرج طی سالهای 1390-1335……………………..79

نمودارشماره (4-2): درصد سواد در شهر کرج از سال 1375 تا 1390………………………84

نمودار شماره (4-3): بارتکفل به تفکیک سال از 1375 تا 1390………………………………90

نمودار شماره (4-4): وضعیت اشتغال در شهر کرج از سال 1375 تا 1390…………………92

نمودارشماره (4-5): وضع فعالیتهای اقتصادی شهر کرج ـ سال 1385……………………….93

نمودار شماره (4-6): مقایسه واحدهای فعالیت اقتصادی در شهر کرج از 1385 تا 1390………………………………………………………………………………………………………….95

نمودار شماره (4-7): هرم سنی مهاجران وارد شده به شهر کرج در سال 1375………….96

نمودار شماره (4-8): هرم سنی مهاجران وارد شده به شهر کرج در سال 1385…………100

نمودارشماره (4-9): محل تولد مهاجران به شهر کرج از سال 1375 تا 1390……………100

نمودار شماره (4-10): هرم سنی مهاجران وارد شده به شهر کرج در سال 1390……….103

نمودار شماره (4-11): تعداد مهاجران وارد شده به شهر کرج از سال 1375 تا 1390 به تفکیک جنس………………………………………………………………………………………………………..104

نمودار شماره (4-12): درصد مهاجران وارد شده به شهرکرج به تفکیک شهر و روستا از سال 1375 تا 1390………………………………………………………………………………………………104

 

فهرست نقشه­ها

 عنوان                                                                                                 صفحه                                                                               

نقشه شماره (3-1): تقسیمات استان البرز به تفکیک شهرستان در سال 1390…………….35

نقشه شماره (3-2): تقسیمات سیاسی شهرستان کرج…………………………………………….35

نقشه شماره (3-3): وضعیت توپوگرافی شهر کرج……………………………………………….40

نقشه شماره (3-4) : وضعیت گسل ها در حوزه شهری کرج…………………………………..41

نقشه شماره (3-5): دوره بندی گسترش تاریخی شهر از سال 1345 تا 1385………………49

 نقشه شماره (3-6): کاربری های وضع موجود شهر کرج……………………………………..50

 نقشه شماره (3-7): نقشه کالبدی شهر کرج………………………………………………………..51

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول

کلیات تحقیق

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مقدمه

پس از قرن هجدهم و ظهور انقلاب در صنعت، کاهش و ضعف در تولیدات کشاورزی به نفع تولیدات صنعتی و  تجاری، سبب مهاجرت مردم به شهرها، افزایش فشار جمعیتی به دلیل رشد پایه جمعیتی وکاهش زیرساخت ها و مشکلاتی همچون بیکاری،  فراوانی نیروی کار، ترافیک، کمبود مسکن و… دگرگونی عظیمی در نظام های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشورها همراه با توسعه شهرها و افزایش جمعیت،  بنیان زندگی جدیدی استوار گردید(شیعه، 1376 ،ص 17-19). بنابراین باتوجه به این تغییرات گوناگون توجه دقیق به جمعیت وآثار آن روزبه روز ضروری تر می باشد (فرید، 1381(.

در بررسی تحولات جمعیتی کشورهای پیشرفته صنعتی، توسعه شهرنشینی و در نتیجه، افزایش ضریب شهرنشینی و کاهش سهم مناطق روستایی از کل جمعیت ،  به عنوان روند طبیعی ناشی از فرایند صنعتی شدن و تغییر و بهبود شیوه های تولید پذیرفته شده است. به عبارتی، لازمه تحول نظام تولیدی و دستیابی به توسعه صنعتی در هر جامعه ای، انتقال منابع مازاد نیروی انسانی از بخش کشاورزی به بخش صنعت است. این امر با مهاجرت از روستاها به شهرها یا با تبدیل مناطق روستایی به شهرهای جدید قابل تحقق است. در حالی که در کشورهای در حال توسعه و از جمله در ایران، رشد شهرنشینی بیش از آنکه محصول صنعتی شدن و بهبود شیوه های تولید، چه در بخش کشاورزی و چه در بخش صنعت باشد، از علل رانشی موجود در مناطق روستایی و عوامل جاذبه شهری (از جمله عدم تعادل های درآمدی به نفع مناطق شهری) اثر پذیرفته است. از یک سو، در جریان مهاجرت از روستا به شهر،  بخش اعظم مهاجران را جوانان تشکیل می دهندکه این امر باعث سالخوردگی جمعیت روستایی (نیروی کار در بخش کشاورزی) شده، زمینه بروز مشکلاتی را فراهم خواهد آورد. از سوی دیگر، با توجه به اینکه انگیزه مهاجرت از روستا به شهر ، بهره مندی و دستیابی به امکانات بیشتر است ، توجه مهاجران بیشتر به کلان شهرهایی است که بنا به دلایلی مانند سیاست های نادرست تبدیل به کانون تمرکز امکانات و خدمات شده و همین امر باعث افزایش شدید تراکم در این شهرها و پیامدهای ناشی از آن شده است.(همان)

 

 

1-1  بیان مسئله

جمعیت به عنوان یکی از عناصر بنیادی در برنامه های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی محسوب می شود. بر این اساس آگاهی از چند و چون جمعیت و شناخت ساختار، ابعاد و گستردگی فضایی آن از ابزارهای مهم تصمیم گیری و برنامه ریزی به شمار می رود (مهدوی، 1373، 67)

شهرها پرجمعیت ترین سکونتگاه های انسانی هستند و به طور معمول تفاوت های اساسی به لحاظ اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و در نهایت شکلی و کالبدی با روستاها دارند. بنا به نوع و میزان خدمات قابل ارائه در شهر و شدت و ضعف عوامل جاذب شهری به خصوص کار و اشتغال، همواره انسان ها به شهرنشینی و اسکان در شهرهای بزرگ و مهم تمایل دارند. همچنین با وجود عوامل دافع در روستاها و نیز شهرهای کوچک و  روستاشهرها ، سیل مهاجرت به سوی شهرهای بزرگ روان است. (همان،24)

در کشورهای در حال توسعه و از جمله در ایران، مهاجرت از روستا به شهر در زمره مهمترین مسائل اجتماعی و اقتصادی به شمار می آید. این مهاجران هم در مبدأ و هم در مقصد، مسائل و مشکلاتی ازجمله بروز نابسامانی های متعدد ناشی از فشار بر منابع و امکانات محدود جوامع شهری، بیکاری و کم کاری، کمبود فضاهای زیستی و آموزشی، آلودگی هوا و محیط زیست، سالخوردگی و زنانه شدن نیروی کار کشاورزی، تخلیه روستاها و غیره را به وجود می آورند. (قاسمی اردهایی، 53:1387(

این مسئله به منزله تهی شدن مناطق روستائی از سرمایه های انسانی کارآمد می باشد و از نظر تقاضا برای ایجاد مشاغل شهری به مراتب مشکل تر و گران تر از مشاغل روستائی هستند، لذا هزینه اشتغال زائی نیز افزایش می یابد و با توجه به شرایط مذکور می توان دریافت که مهاجرت عاملی مهم در شدت بخشیدن به نابرابری های ساختاری شهر نسبت به روستا است.(قهاری، 1377: 69)

باتوجه به اهمیت این مسئله، دانشمندان زیادی به تحولات جمعیت و مهاجرت پرداخته اند. از مهمترین این افراد می توان به استارک، مایکل تودارو، راونشتاین و… اشاره کرد. استارک شخصی است که نظریه ی محرومیت نسبی را مطرح کرده است. بدین معنی که اگر برخی خانواده ها درآمد بیشتری داشته باشند، خانوارهای فقیر هم به طور نسبی و هم به طور مطلق احساس محرومیت می کنند و انگیزه به مهاجرت به همان نسبت بالا خواهد رفت (نامه ی انجمن جمعیت شناسی ایران، 1386: 134)  مایکل تودارو مهاجرت شدت یافته از روستا به شهر را با بیکاری رو به تزاید در مناطق روستایی توضیح می دهد. فرضیه نمادین وی این است که مهاجرت عمدتا پدیده ای اقتصادی است و با وجود بیکاری در مناطق روستایی مهاجرت امری منطقی است. راونشتین معتقد است علت حاشیه نشینی را می بایستی در میان جذابیت های مناطق شهری و دافعه ها و عوامل بازدارنده محیطهای روستایی جستجو نمود. (تودارو، 1367:18)

 براساس سرشماری سال 1385، حدود 15844730 نفر یا 5/22 درصد از کل جمعیت کشور درشش نقطه شهری کشور تهران، اصفهان، تبریز، مشهد، کرج و شیراز تمرکز یافته‌اند. نتایج سرشماری سال 1385 نشان می دهد نزدیک به یک سوم یا 27 درصد مهاجران وارد شده به شهرها طی دهه 1385-1375 نیز توسط این شش کلانشهر جذب شده اند .(مرکز آمار، سرشماری سال 85)

با تأسیس استان البرز متشکل از چهار شهرستان کرج ، ساوجبلاغ ، نظرآباد و طالقان و 16 شهر در سال 1389، شهر کرج بعنوان مرکز استان  انتخاب و تعیین گردید . شهر کرج با دارا بودن 12 منطقه شهرداری از نظر موقعیت نسبی در غرب تهران واقع شده است و از غرب به شهر کمالشهر، از جنوب به محمدشهر و مشکین‌شهر و از شمال به دامنه‌های جنوبی ارتفاعات البرز مرکزی شامل کوههای سیاهکلان، آتشگاه، ورزان و بیجه‌کوه منتهی می گردد. این شهر در مسیر راه‌آهن سراسری شرق به غرب کشور و جاده سراسری غرب کشور قرار گرفته است.(سایت شهرداری کرج)

از نظر موقع ریاضی این شهر بین 35 درجه و 46 دقیقه تا 35 درجه و 51 دقیقه عرض شمالی و 50 درجه و 54 دقیقه تا 51 درجه و 3 دقیقه طول شرقی قرار گرفته است. ارتفاع متوسط این شهر از سطح دریا 1321 متر می‌باشد.(همان)

نتایج سرشماری سال 1390 نشان داده که کلان شهر کرج بالاترین درصد متوسط رشد سالیانه شهری را در بین شش مترویل تهران ، مشهد ، اصفهان ، تبریز، کرج و شیراز داشته است . ضمن آنکه متوسط رشد جمعیت شهر کرج طی 6 دوره سرشماری سالهای «1390-1335» برابر با 6/9% بوده است که در مقایسه با دیگر شهرهای کشور خصوصاً کلانشهرها، از متوسط رشد بالایی برخوردار بوده است. تا چندین دهه قبل این کلان شهر به عنوان شهر حاشیه ای در اطراف تهران تلقی می شد اما به دلایلی مانند نزدیکی به پایتخت،  پایین تر بودن هزینه های مسکن،  فراهم بودن بستر زندگی بهتر،  وجود شرایط جغرافیایی مطلوب،  ایجاد فرصتهای شغلی فراوان، فراهم سازی تسهیلات و امکانات آموزشی، بهداشتی، رفاهی، تفریحی متعدد و متنوع و غیره،  طی سالهای گذشته جمعیت بی شماری را به خود جذب کرده به طوری که براساس سرشماری سال 1385 ، 1386030 نفر جمعیت در خود جای داده است در حالی که این شهر در سال 1335 تنها 14526 نفر جمعیت ساکن داشت. این شهر طی دوره 1375 – 1365 با نرخ متوسط رشد سالیانه 09/13 درصد بالاترین میزان رشد جمعیت شهری را تجربه کرده است و در سال 1385 با نرخ رشد بالاتر از سایر کلانشهرها برابر 95/3 درصد جمعیت آن از شهر شیراز نیز فزونی گرفت و به رتبه پنجمین کلان شهر کشور ارتقاء پیدا کرد، با چنین روندی انتظار می رود طی سال های آتی افزایش جمعیت بیشتری نسبت به سایر کلانشهرها داشته باشد. در حال حاضر براساس آخرین اعلام رسمی مرکز آمار ایران، جمعیت این شهر در سال 1390 بالغ بر 000/605/1 نفر برآورد گردیده است. (مرکز آمار ایران)

با رشد روز افزون جمعیت و شدت گرفتن آن در شهرهای بزرگ و تبدیل آنها به کلان شهرها، وقتی شهر نتواند همگام با این رشد جمعیت، توسعه یابد و فاقد برنامه ریزی لازم باشد، توان خود را برای پذیرش این جمعیت از دست می دهد و در حقیقت توسعه متعادل و برنامه ریزی شده شهر از توسعه بی رویه شهر عقب می ماند و مشکلات عدیده ای را بروز می دهد. این مشکلات در صورت حاکم بودن مدیریت ضعیف شهری،  بزرگ تر، وخیم تر و متعدد می شود و آسیب های جدی به محیط زیست، سلامتی جسم و روح و روان انسان ها و جامعه وارد می آورد. (آسایش، 1377) بدین جهت مطالعه تحولات جمعیتی و چگونگی آن جهت برنامه ریزی بهتر و کارآمدتر ضروری می نماید.

 

1-1-1 سوالهای تحقیق

در این پژوهش در پی یافتن پاسخ برای سوالات زیر خواهیم بود:

1) روند تحولات جمعیتی شهر کرج طی دهه های  75 تا 90 چگونه بوده است؟

2) روند مهاجرت در محدوده شهرکرج با چه نرخ رشد و تحت تاثیر چه عواملی رخ داده است؟

3) رشد جمعیت شهرکرج و روند مهاجرت در آینده چگونه خواهد بود؟

 

1-2  پیشینه تحقیق

به طور سنتی موضوع مهاجرت تا اواخر دهه 60 میلادی در حوزه مطالعات اجتماعی و جامعه‌شناسی قرار داشت و اقتصاددانان کمتر وارد این حوزه می‌شدند. اما از اواخر دهه 60 اقتصاددانانی از جمله «گری بکر» به صورت فعالانه وارد حوزه بررسی عوامل تأثیرگذار بر مهاجرت و شناخت فرآیند آن برآمدند. (قاسمی اردهایی،1385:18) بنابراین در یک تقسیم‌بندی کلی می‌توان عوامل مؤثر بر مهاجرت را به دو دسته عوامل اقتصادی و عوامل غیراقتصادی دسته‌بندی کرد. اما از آنجا که مهاجرت در اغلب موارد موضوعی انتخابی است که فرد با توجه به محدودیت‌های محیط پیرامون و پیش‌بینی‌های آینده بدان اقدام می‌کند و با خصوصیات اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، آموزشی و جمعیتی وی در ارتباط است،  نقش و میزان نفوذ عوامل اقتصادی و غیراقتصادی و میزان اثرگذاری هر یک از آنها در نقاط مختلف متفاوت است. (همان)

نخستین تبیین نظری درباره قانونمندی‌های مهاجرت توسط «ارنست جورج راونشتاین» تحت عنوان قوانین مهاجرت مطرح شد که طی دو مقاله درسال‌های 1885و 1889 به چاپ رسید. وی برای اولین بار استدلال کرد که مهاجرت اتفاقی نیست بلکه قوانین خاص برآن حاکم است (همان)

«اندرسون» فقر روستاییان را عامل اصلی مهاجرت به شهر ها می داند و معتقد است که روستاییان برای فرار از آسیب های ناشی از فقر روانه شهرها می شوند(Anderson, 2002)

«پومین» خاطر نشان می سازد که فرایند شهرنشینی به نوع خاصی از مهاجرت به نام مهاجرت دسته جمعی از روستاها منجر می شود که از این حیث روستاها به وسیله  شهرها خالی از سکنه می گردند. به زعم وی، هر چند در تمام انواع مهاجرتها جابه جایی بین بخش های مختلف مناطق اتفاق می افتد و در آنها جریان ها و ضد جریان هایی وجود دارد که از لحاظ حجم کم و بیش برابرند، ولی مهاجرت روستایی کرارا به صورت نامتقارن بوده است،  زیرا جریان از روستا به شهر بسیار بیشتر از جریان های دیگر بوده است. (Pumain,2006:329-338)

«مطالعه لور و همکاران » در سال 2008 بر روی 16 کشور عضو سازمان همکاری های اقتصادی نشان دهنده تاثیر معنی دار متغیرهای درآمد ، جمعیت و عوامل جغرافیایی بر مهاجرت بوده است. در الگوی ارائه شده توسط محققان شاخص های کیفیت زندگی بر مهاجرت تاثیر معناداری نداشته است. (Lour, 2009)

«محمد حسین پاپلی یزدی و همکاران» مهمترین علل مهاجرت های روستا – شهری را در استان خراسان مسأله افزایش جمعیت و در نتیجه آن، کمبود زمین و عدم اشتغال در روستاها دانسته اند.(پاپلی یزدی و همکاران،1366: 77-123)

« جعفر عبادی » نیز مطالعه‌ای تحت عنوان کاربردی از فرضیه درآمد انتظاری تودارو (بیکاری شهری و مهاجرت روستایی به شهر در ایران) انجام داده است که بر اساس نتایج آن مشخص می‌شود که می‌توان مسأله مهاجرت از روستا به شهر و بیکاری در ایران را بر اساس چارچوب یک دوگانگی اقتصادی توضیح داد. وی نشان داده است که عمده‌ترین دلیل مهاجرت روستاییان به شهرها وجود عمده فعالیت‌های بخش خدمات و صنعت در مناطق شهری و عمده فعالیت‌های کشاورزی در مناطق روستایی است.( عبادی،1371)

«قاسمی اردهایی » در پژوهش خود با استفاده از روش تحلیل محتوا در پایان به بررسی علل مهاجرت روستاییان به شهرها – پایان نامه های تحصیلی، مقطع زمانی 83-59 پرداخته است. در این بررسی علل مختلف مهاجرت روستا – شهر چهار علت اقتصادی (کمبود تسهیلات در روستا و بیکاری)، اجتماعی – فرهنگی (نبود مراکز آموزش دانشگاهی و کمبود مراکز آموزش و پرورشی )،  جمعیت شناسی (بالا بودن رشد جمعیت و طبیعی – کشاورزی) ، کمبود زمین و آب خلاصه شده است. این بررسی، بر اساس یافته ها بیش از 50 درصد علل مهاجرت روستا به شهر را علت اقتصادی تبیین می کند. ( قاسمی اردهایی؛ 75:1385)

«مسعود مهدوی» بر این باور است که مهاجرت روستاییان به شهرها دارای دو بعد عمده است: اول رشد بی رویه جمعیت روستایی و در نتیجه، حدوث جمعیت مازاد روستاها که به مهاجرت منجر می شود، زیرا روستاها در کشور ما توان محیطی و ظرفیت های تولیدی محدودی دارند و چنانچه سرمایه گذاری لازم صورت نگیرد، توان نگهداشت جمعیت اضافه را ندارند و جنبه دوم مهاجرت روستایی، در اختلاف سطح زندگی در دو محیط شهر و روستا نهفته است. (مهدوی، 1377:142)

« سید محمد  سیدمیرزایی » در مقاله خود تحت عنوان انتقال جمعیتی، علل و نتایج اقتصادی و اجتماعی آن، به بررسی دلایل مهاجرت از روستا به شهر و نتایج و آثار اقتصادی و اجتماعی آن پرداخته است. وی ضمن بررسی مبانی نظریات انتقال جمعیت، این پدیده را ترکیبی از عوامل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی دانسته که خود نیز منشأ تحولات اقتصادی و اجتماعی مختلفی است.( سیدمیرزایی ،1377)

« عباس عرب‌مازار و علی کشوری‌شاد» نیز در مطالعه پیرامون بررسی اثر تغییرات ساختار سنی جمعیت بر رشد اقتصادی، با استفاده از ارقام دوره 1381-1338 نشان داده‌اند که یک درصد رشد نسبت جمعیت 64-15 ساله به کل جمعیت در بلند مدت باعث 27/1 درصد و یک درصد رشد نسبت نیروی کار شاغل به جمعیت 64-15 ساله باعث 89/1 درصد در رشد GDP سرانه می‌شود.( عرب مازار، کشوری شاد،1384)

« زهرا غفاری‌مقدم» در مقاله ای تحت عنوان ” بررسی عوامل موثر بر مهاجرت از روستا به شهر در ایران” نشان داده است که مقدار نیروی کار فعال در بخش کشاورزی، سرمایه و سطح سواد روستائیان اثر مثبت و سطح زیر کشت و ماشین‌آلات اثر منفی روی بهره‌وری کشاورزی دارد. افزایش دستمزد روستائی باعث کاهش مهاجرت و با افزایش دستمزد شهری نسبت به روستایی مهاجرت افزایش می‌یابد. بررسی وی در خصوص ارتباط بین مهاجرت و نهاده‌های کشاورزی (شامل نیروی کار فعال، موجودی سرمایه، سطح سواد، ماشین‌آلات و سطح زیر کشت) نیز نشان داده است که افزایش سرمایه،  نیروی کار و سطح سواد باعث کاهش مهاجرت و افزایش سطح زیر کشت و ماشین‌آلات باعث افزایش مهاجرت می شود. (غفاری مقدم، 1386)

«عباس سعیدی» معتقد است تحولات جمعیتی و مهاجرت های روستایی در کشورهای در حال توسعه و از جمله ایران، در مقایسه با آنچه در دنیای پیشرفته اتفاق افتاده است، تفاوت های اساسی داشته و دلایل آنها متفاوت است، زیرا مهاجرت های روستایی در کشورهای عقب مانده بیشتر ناشی از رکود نواحی روستایی و ضعف دولت ها در خدمات رسانی روستایی است که مهاجرت های ناخواسته را نتیجه داده است ، در حالی که در کشورهای صنعتی نیاز صنایع شهری به نیروی کار همراه با پیشرفت درکشاورزی و مکانیزه شدن آن به این مسأله دامن زده است. (سعیدی، 89:1377)

1-3  اهداف خاص تحقیق

با عنایت به ماهیت بحث اهداف خاص تحقیق جایگزین فرضیه و به شرح زیر مطرح شده است:

1) شناخت روند تغییرات ویژگی های جمعیتی شهر کرج

2) شناخت نقش و سهم مهاجرت در افزایش جمعیت شهر کرج

3) شناخت روند تغییرات ویژگی های جمعیتی  شهر کرج در 10 سال آینده (1400)

 

1-4 اهمیت و ضرورت تحقیق

در کشورهای در حال توسعه و از جمله ایران، مهاجرت از روستا به شهر در زمره مهمترین مسائل اجتماعی و اقتصادی به شمار می آید. این مهاجران هم در مبدأ و هم در مقصد مسائل و مشکلاتی از جمله: بروز نابسامانی های متعدد ناشی از فشار بر منابع و امکانات محدود جوامع شهری،  بیکاری و کم کاری، کمبود فضای زیستی و آموزشی، آلودگی هوا و محیط زیست، سالخوردگی و تغییرات نسبت جنسی، تخلیه روستاها و غیره را به وجود می آورند. طبق نظریه گزینشی بودن مهاجرت، در اولین فرصت، بعضی از افراد، مهاجرت را بر می گزینند و بعضی ماندن را، این امر بر حسب تصادف نیست. معمولاً مهاجر ویژگی هایی دارد که موجب می شود زمینه های رفتن یا ماندن را در مقایسه با آنهایی که می مانند، متفاوت ارزیابی کند. (اوبرای، 1370: 82)

بررسی های داخلی و خارجی که درباره مهاجرت به خصوص مهاجرت از روستا به شهر انجام شده، توافق دارند که تمایل و تصمیم گیری برای مهاجرت به سن و جنس و تحصیلات بستگی دارد. (غفاری مقدم، 1386)

تا چند دهه قبل، تصور می‌شد که مهاجرت داخلی فرایندی طبیعی است که کارگران اضافی به تدریج از بخش روستایی خارج می‌شوند تا نیروی کار مورد نیاز برای رشد صنعتی شهری را فراهم کنند. تصور می‌رفت که این فرآیند از نظر اجتماعی مفید است زیرا فرض می‌شد منابع انسانی از مکان‌هایی که تولید اجتماعی آنها اغلب صفر است به مکان‌هایی که این تولید نهایی نه تنها مثبت بلکه در نتیجه تراکم سرمایه و پیشرفت تکنولوژی به سرعت در حال رشد است، جابه‌جا می‌شوند. (تودارو، 1383، 284).

اما تجربه کشورهای در حال توسعه نشان داد که نتایج به همین جا ختم نمی‌شود و مهاجرت بی رویه از روستا به شهر باعث ایجاد عدم تعادل‌های منطقه‌ای شدیدی می‌شود. این عدم تعادل‌ها با افزایش شدید عرضه نیروی کار در مقابل آهنگ کند رشد مشاغل شهری، باعث شد تا اقتصاددانان، دیگر مهاجرت را «جریانی مفید و لازم برای حل مسأله تقاضای در حال رشد شهرها برای نیروی کار» ندانند. این اقتصاددانان حتی پا را از این نیز فراتر نهاده و معتقدند امروزه باید به پدیده مهاجرت به عنوان عامل اساسی و تقویت‌کننده پدیده «همه‌جا حاضر کارگر اضافی شهری» نگریست و می‌باید به عنوان نیرویی که باعث تشدید مسائل جدی بیکاری شهری می‌شود، مورد مطالعه قرار گیرد. (غفاری مقدم، 1386)

اما بسیاری از صاحب‌نظران معتقدندکه اثرات مهاجرت در فرآیند توسعه شهری بسیار حادتر از تشدید بیکاری و کم‌کاری نیروی شهر است. این آثار به طور شدیدتر در رشد اقتصادی، خصوصیات رشد و به‌ویژه در توزیع درآمد خود را نمایان می‌سازد. در نتیجه شناخت خصوصیات مهاجران و عوامل تعیین‌کننده مهاجرت، برای درک بهتر ماهیت و خصوصیت توسعه و تدوین سیاست‌های مناسب برای تأثیرگذاری بر آن اهمیت بالایی داشته و ضروری به نظر می رسد. (همان)

 

1-5 چارچوب نظری

مهاجرت همواره یکی از راه هایی بوده است که به انسان در تلاش خود برای سازگاری با محیط و فایق آمدن بر دشواری ها کمک کرده است. اما اگر جریان مهاجرت در طول تاریخ به عنوان یک وسیله تنظیم خود به خودی منابع و موجودات تلقی شده است، در این دوره، جنبه های منفی آن نیز آشکار شده و اثرات اقتصادی اجتماعی حاصل از این جریان در چارچوب اقتصاد توسعه مورد توجه قرار گرفته است. به عبارت دیگر تقریباً می توان گفت که مهاجرت همزاد زندگی اجتماعی بشر بوده است.(پیتیه، 1369:54)

 موضوع مهاجرت به دنبال انقلاب صنعتی در اروپا به دلیل تحولات شگرف اقتصادی، اجتماعی، در جوامع آن دیار به عنوان یک مشکل اجتماعی، سر برآورد. اما به دلیل رشد پایین جمعیت در اروپا از یک سو و جذب مهاجران در صنایع نوپا و رو به رشد شهری از سوی دیگر، جا به جایی جمعیت، مشکل اساسی برای جوامع آن سامان ایجاد نکرد. اما در کشورهای جهان سوم به دلیل رشد سریع جمعیت از یک سو و توزیع نابرابر امکانات و رشد اقتصادی کند و نامتوازن از سوی دیگر، امواج مهاجرت انسان ها چه از روستاها به شهرها و چه از شهرهای کوچک به شهرهای بزرگ به عنوان یک مشکل اساسی بروز نمود.(همان،65)

از بارزترین نمونه های تحرک جمعیتی که به صورت ترک روستا برای زندگی در شهر جلوه می کند،  مهاجرت روستا – شهری است. این نوع مهاجرت، از دیرینه ترین و پایدارترین پدیده های تاریخ و تمدن بشری است که پس از انقلاب صنعتی و در عصر نوین، بسیار گسترش یافته است. مهاجرت های روستا  شهری یکی از انواع بسیار بااهمیت و شایع مهاجرت هستند. تقریباً در طول تاریخ بشر، در همه کشورها و زمان ها، مهاجرت از روستا به شهر وجود داشته است. اندیشمندان با توجه به دیدگاه های نظری رایج در علوم اجتماعی، به تفسیر و تبیین این پدیده می پردازند. مهاجرت های روستا  شهری، جزءلاینفک فرایند توسعه اقتصادی است، به طوری که برخی از اندیشمندان، توسعه اقتصادی را معادل انتقال نیروی کار از بخش کشاورزی به صنعت تعریف می کنند. اکنون پژوهش های بسیاری درباره مهاجرت های روستا- شهری  انجام شده و نظریه های بسیاری زیادی درباره آن مطرح گردیده است.(لوییس 1954، فی و رنیس 1961)

مطالعه در مورد اینکه این حرکت امواج انسانی از چه ساز و کارهایی (مکانیسم) تبعیت می کند و یا انگیزه های این گونه انسان ها اساساً چیست و به طور کلی آیا می توان برای حرکت انسان ها (مهاجرت) قانونمندی خاص را در نظر گرفت،  منجر به ارائه دیدگاه های مختلفی گردید. در سطور بعدی به نظرات و دیدگاه های عمده طرح شده در زمینه مهاجرت پرداخته می شود.

 

1-5-1 مدل های جاذبه و دافعه

مهم ترین نظریه ای که در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم مورد توجه محافل علمی قرار گرفت و اولین دیدگاه نظری حرکت های جغرافیایی انسان ها در جوامع تحت عنوان مدل های جاذبه و دافعه ارائه گردید. در این مدل ها، نظریه پردازان به طور کلی به دو دسته عوامل توجه داشته اند:

الف) عواملی که باعث دافعه انسان ها از محل اسکان خود (منطقه مبدا) شده است.

ب) عواملی که باعث جذب آنها در منطقه مقصد می گردد.

براساس این نظریه، عوامل اقتصادی – فیزیکی نامناسب در یک مکان موجب می شود که افراد محل زندگی خود را ترک کرده و به مکان دیگری که از نظر اقتصادی، اجتماعی و فیزیکی در شرایط بهتری هستند، نقل مکان کنند.( Robert Cohen, 1996) در اینجا به دو مدل مشهور ارائه شده در این زمینه می پردازیم:

 

1-5-2 مدل راونشتاین

راونشتاین در سال 1885 مقاله معروفی تحت عنوان «قوانین مهاجرت» ارائه کرد. خلاصه این قوانین به شرح زیر است:
– مهاجرت و مسافت: براساس نظر روانشتاین اکثر مهاجرین مسافت کوتاهی را طی می کنند و با افزایش مسافت میزان مهاجرت کاهش می یابد. به عبارت دیگر میزان مهاجرت با فاصله رابطه دارد.

-مهاجرت مرحله ای: به اعتقاد روانشتاین مهاجرت به صورت یک مرحله ای انجام می پذیرد و آهنگ مهاجرت در جهت مراکز تجاری و صنعتی است. در این فرآیند روستاییان روستاهای دوردست شکاف هایی را که در جمعیت روستاییان که اهالی آنها به شهر مهاجرت نموده اند را پر می نمایند.

-جریان و ضد جریان: هر یک از جریان های اصلی مهاجرت یک ضد جریان جبرانی را ایجاد می کند.
– اختلاف روستا – شهر در تمایل به مهاجرت: اهالی شهرک ها نسبت به اهالی نواحی روستایی کمتر مهاجرت می نمایند. به عبارت دیگر هر چه اختلاف مبدا و مقصد کمتر شده احتمال مهاجرت نیز کمتر می شود.
-افزونی شمار زنان در بین مهاجرین در مسافت های کوتاه: به نظر می رسد که تعداد زنان در بین مهاجران مسافت های کوتاه نسبت به مردان برتری داشته باشند.

– تکنولوژی و مهاجرت: راونشتاین معتقد است با افزایش تکنولوژی، مهاجرت بیشتر صورت می پذیرد.
-غلبه انگیزه های اقتصادی: قوانین بد یا ظالمانه؛ مالیات سنگین، عدم جاذبه های اقلیمی، شرایط اجتماعی نامساعد و حتی اجبار و غیره در بروز مهاجرت موثر هستند ولی هیچ یک از این عوامل بیش از ملاحظات مادی و اقتصادی برتری ندارند. در سه چهارم قرنی که گذشت، نظریات راونشتاین مورد اعتراض شدید بعضی از نظریه پردازان قرار گرفته است با این وجود هنوز نظرات وی مورد اقتباس بسیاری نیز قرار می گیرد.)همان)

 

1-5-3 مدل اورت اس. لی

اورت اس. لی بر نظریه جذب و دفع تاکید نموده و آن را منشاء بروز مهاجرت می داند. تاکید لی بر موانع مداخله گر است آنچنان که اظهار می دارد: بین دو مکان مجموعه ای از موانع مداخله گر وجود دارد که در مواردی مقدار آن کم و در مواردی نیز این میزان زیاد است. مهم ترین مانع مطالعه شده فاصله است.البته افراد مختلف تاثیرات متفاوی را از بین موانع می پذیرند.           (Lee Everett, 1966:14)

عواملی که برای عده ای کم اهمیت هستند (به عنوان مثال هزینه سفر) ممکن است برای عده دیگری تحریم کننده باشد. عقاید تئوریکی اورت اس. لی به مزایا و مضرات مکان مبدأ همانند پتانسیل های مکان مقصد و همچنین موانع مداخله گر بین دو مکان توجه دارد. همچین به نظر وی عواملی که در تصمیم به انجام مهاجرت و فرآیند آن وارد می شود،  عبارتند از:   الف) عواملی که با حوزه مبدا ارتباط دارد؛  ب) عواملی که با حوزه مقصد مرتبط است؛  پ) موانع بازدارنده؛ ت) عوامل شخصی؛

واضح است که مجموع عوامل مثبت و منفی در مبدا و مقصد برای مهاجر یا مهاجرین با هم متفاوت هستند. در عین حال ممکن است طبقاتی از مردم که به گونه مشابه به مجموعه عوامل در مبدا و مقصد واکنش می دهند را بتوان از یکدیگر تفکیک کرد.(همان، 15)

اثر هر یک از عوامل بنا به شخصیت و ویژگی های فردی، مثلا سن، جنس، میزان تحصیلات، سطح مهارت، نژاد، گروه های قومی و غیره متفاوت خواهند بود، این عوامل (مثبت، منفی، خنثی) برای اشخاص مختلف هم در مبدا و هم در مقصد متفاوت خواهد بود. مثلا آب و هوای خوب، عامل جاذب و آب و هوای نامناسب، عامل دافع برای افراد است، یا اینکه یک نظام آموزشی خوب ممکن است برای کودکان و نوجوانان جزو عوامل مثبت و برای کودکان و نوجوانان دیگر جزو عوامل منفی باشد،  زیرا مالیات زیادتری برای تامین بودجه آموزش و پرورش آن منطقه باید بپردازند، در صورتی که برای مرد مجرد مشمول مالیات در این حالت، نظام آموزشی از عوامل خنثی به شمار می آید. لی همچنین در این مدل در مورد زمینه مهاجرت، گسترش جریان و ضد جریان مهاجرت و بالاخره ویژگی های مهاجران نیز پرداخته است.(همان، 24)

 

1-5-4 نظرات زیمپ و استافر

زیمپ نیز به عوامل مداخله گر معتقد است و آن را به شکل رابطه معکوس بین فاصله با مهاجرت نشان می دهد. وی با الهام از قانون جاذبه نیوتن، پیشنهاد می نماید که برای تخمین مهاجرت بین دو مکان می توان از فرمول زیر استفاده نمود.

جاذبه= popd÷D

در فرمول فوق جمعیت Po   جمعیت مکان مبدا و pd جمعیت مکان مقصد و D فاصله ای است که دو مکان مزبور را از هم جدا می سازد.  

استافر نیز به مسئله موانع مداخله گر را به شیوه مثبت و منفی می نگریست و نظریه (فرصت های مداخله گر) را تنظیم نمود. براساس این نظریه مهاجرت انجام شده بین دو مکان رابطه مستقیم با فرصت های جاذب مثل اشتغال، مسکن و غیره دارد. (حاج حسینی، 1385)

 

1-5-5 نظریه لاوری و راجز        

لاوری و راجز نیز نظریه جذب و دفع را مورد آزمایش قرار دادند و مشابه استافر و زیمپ شرایط اقتصادی و اجتماعی مبدا و مقصد را ملحوظ داشتند. اگر چه نتایج حاصل از بررسی آنها محرک های اقتصادی را عامل مهاجرت در آمریکا می دانند، ولی برای یافتن علت های مهاجرت، پایه های عقلانی بیشتری را مورد نیاز می دانند. هر دو دریافتند که مهاجرت از مکان مبدا (I) به مکان مقصد (J) رابطه مستقیم با سطح بیکاری در مکان های مبدا و مقصد دارد.(همان)

1-5-6 نظرات اسکوتز و شاستاد

اسکوتز و شاستاد نیز روش های مشابه به لاوری و راجرز را اتخاذ می کردند. پایه نظری آنها در تبیین مهاجرت مبتنی است بر آنچه که آنها سرمایه گذاری می دانند. این دو محقق معتقدند هر فرد در هنگام تصمیم به مهاجرت، هزینه های فیزیکی و پولی ناشی از مهاجرت را مد نظر قرار می دهند. در این رابطه دستمزد در مبدا و مقصد، هزینه حمل و نقل امکان یافتن کار و تفاوت در هزینه های غذایی و مسکن نقش مهمی را ایفا می کنند. نگریستن به فرآیند مهاجرت در چنین چارچوبی کمک می کند تا چگونگی تغییرات نیروی کار در نتیجه توزیع نیروی کار در مناطق مختلف بهتر قابل درک باشد.(Waters,2009)
ایراداتی که از دیدگاه جامعه شناسی به نظرات جذب و دفع گرفته شده است، این است که چنین نظریاتی کنش متقابل مهاجران و پیامدهای ناشی از مهاجرت را مورد توجه قرار ندادند. ولی در هر حال این گونه نظریات توانستند به عنوان نظریات راهگشا، مسیر را برای نظریه پردازی و پژوهش در زمینه مهاجرت هموار سازند.(همان)

 

تعداد صفحه :119

قیمت :37500 تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  serderehi@gmail.com

پایان نامه جایگاه حق رجوع در حقوق انتفاعی وارتفاقی

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته حقوق

دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمانشاه

دانشکده تحصیلات تکمیلی

پایان نامه جهت دریافت کارشناسی ارشد حقوق خصوصی  M.A))

عنوان:

جایگاه حق رجوع در حقوق انتفاعی وارتفاقی

  تابستان 94   

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

چکیده 1

مقدمه. 2

بیان مساله : 3

اهمیت وضرورت: 4

سوابق وپیشینه : 4

اهداف تحقیق: 5

ساختار تحقیق: 6

فصل اول: مفاهیم وملاحظات کلی

مبحث اول- مفاهیم. 8

گفتار اول- حق.. 8

گفتار دوم- اقسام حق.. 9

بند اول- حق مالی.. 9

بند دوم-حق غیر مالی.. 10

گفتار سوم- حق انتفاع.. 11

بند اول- حق انتفاع درلغت… 11

بند دوم-حق انتفاع درحقوق.. 11

بند سوم- حق انتفاع درفقه. 12

گفتار چهارم-حق ارتفاق.. 13

بند اول- حق ارتفاق در لغت… 13

بند دوم- ارتفاق در حقوق.. 14

بند سوم -ارتفاق در فقه. 14

گفتار پنجم- رجوع.. 16

بند اول-ماهیت رجوع.. 16

بند دوم-مقایسه رجوع با فسخ.. 17

گفتار ششم- اذن. 18

بند اول -رجوع از اذن.. 19

بند دوم-جایگاه اذن درحق انتفاع.. 20

بند سوم-جایگاه اذن در حق ارتفاق.. 23

مبحث دوم- کلیات… 25

گفتار  اول- تفاوت حق انتفاع و ارتفاق. 25

گفتار دوم -اقسام حق انتفاع. 27

بند اول-حق انتفاع به معنای خاص…. 27

گفتاردوم- حق انتفاع ازمباحات.. 33

بنداول-  حیازت مباحات دراصطلاح فقهی.. 33

بنددوم- حیازت مباحات در اصطلاح حقوقی.. 34

گفتار سوم-مباحات اصلی.. 35

بند اول- مباح برای انتفاع.. 35

بند دوم-مباح برای تملک منافع. 35

بند سوم-مباح برای تملک عین.. 35

گفتار چهارم-مباحات عرضی.. 35

بند اول-مباح برای انتفاع.. 36

بند دوم –مباح برای تملک منافع. 36

بند سوم- مباح برای تملک عین.. 36

گفتارپنجم-حق انتفاع به معنای عام (وقف) 37

گفتار ششم- اشتراکات و افتراقات حق انتفاع با وقف… 38

بند اول-  وجوه اشتراک…. 38

بند دوم-وجوه افتراق.. 39

گفتار هفتم-عناصرحق ارتفاق. 39

گفتار هشتم- ویژگی های حق ارتفاق. 40

گفتار نهم- مشروعیت حق ارتفاق. 41

بند اول- مشروعیت حق ارتفاق درقرآن.. 41

بند دوم-مشروعیت حق ارتفاق درسنت… 42

بند سوم- مشروعیت حق ارتفاق دربنای عقلا.. 43

بند چهارم-مشروعیت حق ارتفاق درعمل صحابه. 43

گفتاردهم- اقسام حق ارتفاق. 44

بند اول- حق ارتفاق به اعتبار منشأحق.. 44

بند دوم-حق ارتفاق به اعتبار نحوه اجرای حق.. 47

گفتار یازدهم – اثبات حق ارتفاق. 49

فصل دوم: جایگاه رجوع درحقوق انتفاعی وارتفاقی

مبحث اول- رجوع درحق انتفاع.. 52

مبحث دوم – رجوع درحق ارتفاق.. 55

گفتاراول-امکان رجوع درارتفاق. 55

گفتاردوم- عدم امکان رجوع درارتفاق. 56

مبحث سوم- ارتفاق درمصادیق مستحدثه. 60

گفتار اول -ارتباط ارتفاق باحریم. 61

گفتاردوم-ارتفاق دولت در مورد خطوط برق. 63

بند اول- حریم خطوط برق.. 64

بند دوم- ماهیت حقوقی حریم خطوط انتقال و توزیع نیروی برق.. 65

گفتار سوم- ارتفاق دولت درموردخطوط انتقال نفت و گاز. 67

بند اول- حریم لوله انتقال گاز. 68

بند دوم- جبران خسارت ناشی از خطوط انتقال گاز. 69

بند سوم- حریم خطوط لوله نفت… 70

گفتار چهارم- ارتفاق دولت دربهره برداری ازآبهای عمومی.. 71

گفتار پنجم-ارتفاق دولت درشبکه های کابل فیبر نوری.. 72

فصل سوم:رجوع در حقوق انتفاعی وارتفاقی درآیینه رویه قضایی

مبحث اول- فرایند رسیدگی به دعاوی حق انتفاع وارتفاق.. 75

گفتار اول- مرجع رسیدگی به دعاوی مربوط به حقوق انتفاعی وارتفاقی.. 76

گفتار دوم –نحوه اعتراض به حقوق ارتفاقی.. 77

مبحث دوم: مصادیق دعاوی مربوط به حقوق انتفاعی و ارتفاقی.. 78

فصل چهارم: نتیجه گیری و پیشنهادات

منابع ومآخذ: 99

     چکیده

کاملترین حق عینی اشخاص نسبت به اموال حق مالکیت است. اگرچه مالکیت مطلق است ومالک نسبت به مایملک خود حق هرگونه تصرف وانتفاع دارد ، اما این اطلاق درمواردی محدود به رعایت حقوق دیگران است. این حق دارای انشعاباتی است ازجمله می توان به حقوق انتفاعی وارتفاقی اشاره نمود، این حقوق درآثار نویسندگان وشارحان قانون مدنی آن چنان که باید مورد تحلیل قرار نگرفته است.حق انتفاع ،حقی است که به موجب آن شخص می تواند ازمالی که عین آن متعلق به دیگری است یا مالک خاصی ندارد استفاده کند. حقوقدانان کشور ما تعریف قانون مدنی ازحق ارتفاق راصحیح ندانسته وخود مبادرت به تعریف حق ارتفاق نموده اند.حق ارتفاق ،حقی است که مالکان املاک برای استفاده کامل ازملک خوددرملک دیگری دارند. حق ارتفاق ممکن است به نفع دولت ها وسازمان هاوموسسات دولتی باشد .به این صورت که دولت از اقتدار وحاکمیت خود استفاده نموده،دراملاک مردم اقدام به ایجاد حق ارتفاق می نماید.ماده 18قانون سازمان برق ایران مصوب1346و بند 9ماده 50 قانون برنامه وبودجه مصوب1351نمونه های این حق می باشند.گاهی مالک ،حق انتفاع یا ارتفاقی رابوجود می آورددر صورتی که منشأاین حقوق قرارداد باشدمالک حق رجوع ندارد اما درمواردی که منشأ حق انتفاع یاارتفاق اذن مالک باشد ،مالک حق رجوع دارد زیرا اذن استفاده مأذون را ازموضوع اذن مباح می کند ودر نتیجه همیشه قابل رجوع ازطرف مالک خواهد بود مگر درموارد استثنایی،یعنی منع قانونی برای عدول ازاذن موجود باشد یامالک به وجه ملزمی رجوع راازخود سلب کرده باشد.درمصادیق مستحدثه چون برمبنای اذن مالک نیست ودولت بنابرمصلحت عمومی قائل به ارتفاق می باشد امکان رجوع وجود ندارد ورجوع مالک در این گونه موارد بی معنا ست .

کلیدواژها:  حق ، حق انتفاع ، حق ارتفاق ، رجوع و اذن

مقدمه

اززمان هبوط آدم درعرصه خاکی انسان برای تأمین معاش خود ناگزیرازتدبیر تلاش بوده وحاصل تلاش درتمام ادیان ومسالک ومذاهب جزء مایملک انسان بوده وبه تعبیرلسان وحی«وأن لَیسَ للانسانُ اِلاّ ماسَعی[1]» می باشد.اما صرف تعلق خاطر انسان برحاصل دسترنج وتلاش خود ومالکیت او کافی برای معاش انسان نیست زیرا تلاش انسان محدود ونیازهای او نامحدود است؛ بشر دارای زندگی اجتماعی است و لازمه زندگی اجتماعی مجاورت و مشارکت با سایرین است. بنابراین،انسان ممکن است درمواردی ازاموال دیگران منتفع وبهره مند شود.درنظام اسلام باتمام حرمت واحترامی که مالکیت دارد،به صورت قاعده تسلیط(اَلنّاسُ مُسَلِطونَ عَلی اَموالِهِم)تجلی پیدا میکند که خود محدود به قاعده لاضرر است؛زیرا اصل بر عدم حق مذکوربرای اشخاص درملک غیراست،لذا باید کلیه تعلقات خاطر انسان در این دواصل تبیین گردد.قانون مدنی مانیز از این قواعدپیروی کرده ونظام مالکیت اسلام را امضاء نموده است وتعلق خاطرانسان به اموال رادرقالب مالکیت، حق انتفاع وحق ارتفاق رابررسی می کند.  براساس ماده 35قانون مدنی:« مالک عین،حق دارد هرگونه تصرفی که مایل است درملک خود بنماید مگر درمواردی که قانون استثناء کرده باشد» مانند اینکه اذن در انتفاع یا ارتفاق به شخص دیگری بدهد.دراین گونه موارد باتوجه به قاعده لاضرربرای مالک این حق درنظر گرفته شده از اذنی که داده رجوع نماید. درخصوص رجوع مالک باید گفت که اشخاص درجامعه اعمال حقوقی مختلفی انجام می دهندوآنچه مسلم است این است که اشخاص تمام اعمال خودرا چنان سنجیده وحساب شده انجام نمی دهند که تا ابد نسبت به آنها احساس پشیمانی نکنند،مزید بر آن این است که آینده قابل پیش بینی نیست،چه ممکن است شخصی مرتکب  عمل حقوقی خاصی شود وگذشت زمان وی رادرموقعیتی قرار دهدو یامسائل ومشکلاتی برای او ایجاد کند،که وی رامجبور کند که آنچه راکه ایجاد کرده از بین ببردویا درواقع  می توان گفت آنچه را ازدست داده مجدداً به چنگ آورد ،مثلاًهبه ای واقع ساخته بعداًخود دچار تنگدستی شده ومجبور شود از آن رجوع کند. به همین علت شارع و قانونگذاربه چنین اشخاصی اجازه داده که تحت شرایط خاصی از عمل حقوقی که قبلاً به طور صحیح واقع ساخته رجوع کند وآثار حقوقی آن قطع ومجدداً همه چیزرا تحت کنترل خود درآورد وهمچنین است در مورد اذن که شارع و قانونگذار اجازه داده اند اشخاص در اموال وحقوق خود به هر نحوی که خواستند مشروط به اینکه مخالف با قانون ،اخلاق حسنه ونظم عمومی نباشد اذن اعطاءکند.

آنچه دراین پژوهش مورد بررسی وامعان نظر قرار می گیرد،درخصوص رجوع مالک درحقوق انتفاعی وارتفاقی می باشد.

 درآغاز به بحث مفاهیم،وملاحظات کلی پرداخته می شود ومباحثی ازقبیل تعاریف حق انتفاع وارتفاق در لغت،حقوق وفقه اسلامی،اقسام حق انتفاع وحق ارتفاق، مقایسه آنها بایکدیگروبامفاهیم مشابه و…در ادامه به جایگاه رجوع درحقوق انتفاعی وارتفاقی پرداخته ومباحثی ازقبیل رجوع وعدم امکان رجوع درحقوق انتفاعی، ارتباط حق ارتفاق باحق حریم، ارتفاق درمسائل ومصادیق جدید و… مورد کاوش قرار می گیردودرنهایت به جایگاه رجوع درحقوق انتفاعی وارتفاقی درآیینه رویه قضایی پرداخته وبه مباحثی ازقبیل فرآیند رسیدگی به دعاوی حقوق انتفاعی وارتفاقی، مصادیق دعاوی مطروحه در این زمینه اشاره می شود.

بیان مساله :

از جمله مباحثی است که موادی چند از قانون مدنی را به خود اختصاص داده و فقها نیز در کتب فقهی خود پیرامون آن سخن گفته‌اند و در حقوق ایران مورد توجه است بحث حقوق انتفاعی وارتفاقی میباشد. حق انتفاع یکی از شاخه‌ها و مراتب مالکیت است که طی قراردادی به شخص واگذار می‌شود؛ پس جزء اموال وی محسوب می‌شود ودارای اقسامی است، 1)،عمری 2)،رقبی 3)سکنی 4)حبس مطلق.

 حبس مطلق حقی است که، تا فوت مالک خواهد بود مگر اینکه مالک قبل از فوت خود رجوع نماید، بنابراین در این نوع از حق انتفاع برخلاف اقسام دیگر، مالک حق رجوع دارد و همواره می‌تواند قرارداد حق انتفاع را بر هم زند و در اصطلاح گفته می‌شود که حبس مطلق عقد جائز است و طرفین هر وقت که مایل باشند می‌توانند آن را بر هم بزنند.حق ارتفاق به واسطه مالکیت فرد بر مال غیرمنقول حاصل می‌‌شود، در نمودها و عنوان‌های مختلفی ظاهر می‌گردد و منشأ تحقق آن می‌‌تواند به اعتبارات متفاوتی بیان شود. این حق گاه چنان برای مالک واجد اهمیت است که وجود ملک بدون آن به منزله عدم مالکیت برای صاحب حق تلقی می‌شود. در حق ارتفاق هر گاه مالک از اذن خود رجوع کند و یا اینکه امر آمر قانونی در میان باشد و یا اینکه قرار داد میان طرفین عقد فسخ گردد،حق ارتفاق نیز پایان می پذیرد.

امروزه به اقتضای پیشرفت زندگی اجتماعی وصنعت مصادیقی ازحق انتفاع وارتفاق ایجاد می گردد که قطعاًمدیریت آن ازنظر حقوقی یک ضرورت است.احداث راه ومعبردراراضی متعلق به اشخاص حقیقی وحقوق خصوصی،نصب لوله های انتقال نفت وگازوسیم برق فشار قوی مسائل پیچیده ای راایجاد می کند که قطعاًمی طلبد ازنظر حقوقی بدان پرداخته شودوامکان یاعدم امکان رجوع مالک دراین مصادیق مستحدثه مورد کنکاش علمی قرارگرددوهمچنین در رویه قضایی نیز بحث حقوق انتفاعی وارتفاقی به صورت تخصص مورد رسیدگی علمی قرار گیرد.

[1] – سوره نجم آیه 39

تعداد صفحه :112

قیمت :37500 تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  serderehi@gmail.com

پایان نامه های دانلودی رشته کامپیوتر و فناوری اطلاعات

 در این صفحه لیست همه پایان نامه های رشته کامپیوتر و فناوری اطلاعات

سایت سبز فایل را در یک صفحه می توانید ببینید

و برای استفاده در پروپوزال ،پایان نامه، تحقیق ، پروژه ، گزارش سمینار

و دیگر فعالیت های علمی خودتان از آنها استفاه کنید

دانلود رایگان متن کامل پایان نامه کارشناسی ارشد:بررسی تاثیر فناوری اطلاعات بر عملکرد شرکت پتروشیمی پار
پایان نامه ارشدرشته کامپیوتر:شناسایی چهره در میان تصاویر رنگی با تکنیک های مبتنی
دانلود پایان نامه ارشد رشته مهندسی کامپیوتر نرم افزار :بررسی محاسبات خودمختار
دانلود پایان نامه ارشد رشته کامپیوتر:مروری بر داده کاوی با رویکرد وب سرویس کاوی
دانلود پایان نامه ارشد رشته کامپیوتر : بررسی روشهای خوشه بندی توزیعی
پایان نامه ارشد رشته کامپیوتر : مروری بر سیستم تشخیص چهره و الگوریتم های یادگیری
پایان نامه ارشدرشته کامپیوتر:بررسی امنیت شبکه های بیسیم با تکیه بر پروتکل WEP
دانلود پایان نامه ارشد رشته کامپیوتر : تشخیص حمله به سرویس دهنده پست الکترونیکی
دانلود پابان نامه ارشدرشته کامپیوتر:بررسی تجارت الکتزونیک در صنعت بیمه
دانلود پایان نامه ارشد رشته کامپیوتر : توازن بار در سیستم های محاسباتی توزیع شده
دانلود پایان نامه ارشد رشته کامپیوتر :قابلیت اطمینان درشبکه های بی سیم بامنابع خفته
دانلودپایان نامه ارشدرشته کامپیوتر:مدلسازی دانشجو در سیستم های آموزش الکترونیک
دانلودپایان نامه ارشدرشته کامپیوتر:پردازش پرس وجوهای چندگانه در شبکه حسگر بیسیم
پایان نامه ارشد رشته کامپیوتر : امنیت پایگاه های داده در مقابل حملات داخلی و خارجی
دانلود پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کامپیوتر با موضوع تور باز آرا
دانلود پایان نامه ارشدرشته کامپیوتر:ردیابی اشیا متحرک در شبکه های حسگری بی سیم
پایان نامه ارشدرشته کامپیوتر :استفاده ازکلونی مورچه درمسیریابی درشبکه دیتاگرام
دانلود پایان نامه ارشد رشته کامپیوتر :مروری برساختار شبکه GPRS و سرویس های آن
دانلود پایان نامه ارشد رشته کامپیوتر : تطبیق رشته ای برای شناسایی ساختاری الگو
پایان نامه ارشد رشته کامپیوتر :بررسی پروتکل های انتقال اطلاعات در شبکه های VANET
دانلودپایان نامه کامپیوتر:تدابیر ایمنی وامنیتی پدافندغیر عامل درمحیطهای IT
دانلود پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کامپیوتر : تست معماری سرویس گرا
دانلود پایان نامه ارشد رشته کامپیوتر :طراحی اینترفیسی برای سرویس ذخیره سازی
دانلود پایان نامه ارشد رشته کامپیوتر :تطبیق رشته ای برای شناسایی ساختاری الگو
دانلود پایان نامه ارشد رشته کامپیوتر : معماری سازمانی و معماری سرویس گرا
پایان نامه ارشد رشته کامپیوتر : تدابیر ایمنی و امنیتی پدافند غیر عامل در محیطهای IT
پایان نامه ارشدرشته کامپیوتر :طراحی اینترفیسی درسرویس ذخیره سازی شبکه های توری
پایان نامه ارشد رشته کامپیوتر : بازیابی پکت های مفقوده شده در سیستم انتقال صدا
دانلود پایان نامه ارشد رشته کامپیوتر : بررسی مفاهیم سیستم های برنامه ریزی منابع سازمان
دانلود پایان نامه ارشد رشته کامپیوتر : استفاده از گراف ها در تشخیص الگوها
پایان نامه ارشد رشته کامپیوتر : کاربرد مهندسی معکوس نرم افزار در تحلیل ویروسهای کامپیوتری
دانلود پایان نامه ارشد رشته کامپیوتر : بررسی انواع شبیه ساز های شبکه
دانلود پایان نامه ارشد رشته کامپیوتر : کنترل همزمانی در پایگاه داده توزیع شده
دانلود پایان نامه ارشد رشته کامپیوتر : سیستم های وب کاوی چند عامله
پایان نامه ارشد رشته کامپیوتر : بررسی نقش ict در تغییر فرایندهای یک سازمان دولتی
پابان نامه کارشناسی ارشد رشته کامپیوتر با موضوع امنیت اطلاعات و حفاظت داده ها در پایگاه داده
پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کامپیوتر با موضوع معماری سازمانی سرویس گرا
پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کامپیوتر : ابزار های تحصیل دانش برای محیط های ویژه
دانلود پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کامپیوتر با موضوع محاسبات مبتنی بر DNA
پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کامپیوتر با موضوع مدل های توسعه یافته تراکنش ها
دانلود پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کامپیوتر با موضوع وب کاوی در صفحات وب
دانلود پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کامپیوتر با موضوع بررسی حملات SQL INJECTION
پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کامپیوتر: استفاده از گراف ها در تشخیص الگو ها
پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کامپیوتر : کشف قوانین انجمنی عددی چند هدفه با استفاده از الگوریتم بهینه سازی کلونی مورچهها برای دامنۀ پیوسته
دانلود پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کامپیوتر : بررسی فناوری اطلاعات در حوزه بانکداری
دانلود پایان نامه رشته مهندسی فناوری اطلاعات : سیستم عامل تحت وب سازمانی راه ­حلی جهت یکپارچه­ سازی سیستم­های اطلاعاتی
دانلود پایان نامه کارشناسی ارشد رشته فناوری اطلاعات : بررسی تاثیر میزان بکارگیری فن‌آوری اطلاعات بر ساختار سازمانی شرکت سهامی بیمه ایران
دانلود پروژه کارشناسی ارشد رشته کامپیوتر : مقایسه چهار طرح ضرب کننده RNS
دانلود پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کامپیوتر : مدلی مبتنی بر نگاشت بیتی و تابع دستور جهت کنترل دسترسی در بانک اطلاعات XML
پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات: ارائه یک راهکار بهینه تشخیص ناهنجاری در شبکه های اقتضایی متحرک بر اساس الگوریتم انتخاب منفی
پایان نامه ارشد تجارت الکترونیک: نقش یکپارچگی سیستم های اطلاعاتی و برنامه ریزی منابع سازمانی در پیاده سازی هوش تجاری
پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات: طراحی سیستم مدیریت دانش با استفاده از هوش تجاری
پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات: ضرورت وجود سیستم های فروش آنلاین
پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات: شناسایی عوامل مؤثر بر پذیرش بانکداری اینترنتی توسط مشتریان و ارائه راهکارهای گوناگون
پایان نامه ارشد رشته تجارت الکترونیک: ارائه یک مدل برای طراحی سیستم‌هایی با قابلیت کاربری و اعتماد بالا
پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات: طراحی الگوی ارزیابی آمادگی الکترونیکی در سازمان های خدماتی
پایان نامه ارشد تجارت الکترونیک: ارائه مدلی برای تعیین ارزش مسافران در بستر الکترونیکی در صنعت حمل­ و نقل هوایی
پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات: توزیع متعادل مصرف انرژی در شبکه‌های حسگر بیسیم با استفاده از خوشه‌بندی و الگوریتم های هوشمند
پایان نامه ارشد شبکه های کامپیوتری: مکانیزم تشویقی برای جریان‌سازی ویدئو در شبکه‌های نظیر به نظیر
پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات: ارائه چارچوبی برای امکان پذیری استخراج نیازمندی‌ها در سازمان‌های بزرگ مقیاس به زبان فارسی
پایان نامه ارشد مهندسی فناوری اطلاعات: ارائه چارچوبی راهبردی برای سیستم­های توزیع شده اجرایی تولید با استفاده از مدل محاسبات ابری
پایان نامه ارشد تجارت الکترونیک: ارائه روش و معرفی ابزاری برای اشتراک پذیری و فروش الکترونیکی در شرکت‌های گاز استانی
پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات: ارایه روشی برای افزایش کارایی پردازش تصاویر بوسیله مدل نگاشت کاهش
پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات: ارائه روشی نوین برای مدیریت ارتباط با مشتری در حوزه تجارت الکترونیک با استفاده از تکنیک های وب کاوی
پایان نامه ارشد مهندسی فناوری اطلاعات: ارایه مدلی برای تعمیرات پیشگویانه تجهیزات درکارخانه های نفتی با تکنیکهای داده کاوی
پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات: ارائه یک مدل نوین جهت آموزش مهارتهای پولی به افراد ناتوان ذهنی
پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات: امکان سنجی و ارائه طرح سامانه تبلیغات مؤثر از طریق پیامک برای کسب و کارهای دارای مخاطب خاص
پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات: استفاده از الگوریتم بهینه سازی مبتنی بر آموزش و یادگیری برای حل مسئله زمانبندی پروژه ها با منابع محدود
پایان نامه ارشد مهندسی فناوری اطلاعات: استفاده از داده کاوی در پیش‌بینی خطای نرم‌افزار بر اساس متریک‌های کد و وابستگی
پایان نامه ارشد مدیریت سیستم های اطلاعاتی: بررسی تغییرات رابط کاربری بر نحوه تعامل کاربر با شبکه های اجتماعی و ارائه مدل
پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات: بهبود الگوریتم های پنهان نگاری در تصاویر دیجیتال با استفاده از تجزیه مقدار منفرد
پایان نامه ارشد مهندسی فناوری اطلاعات: تجارت الکترونیک در صنعت بیمه
پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات: رهیافتی برای نظرکاوی در متون خبری فارسی
پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات: روشهای استخراج اطلاعات با استفاده از داده های دسترسی به وب
پایان نامه ارشد تجارت الکترونیک: شناسایی برخی اختلالات شبکه با استفاده از آنالیز زمان حقیقی ترافیک شبکه مبتنی بر نسل جدید ویولت و توابع مشابه
پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات: زمانبندی ماشین‌های مجازی متمرکز به کمک تحلیل تداخل بارهای کاری
پایان نامه ارشد سیستم های اطلاعاتی مدیریت: طراحی و پیاده‌سازی یک زبان خاص دامنه برای آزمون نرم‌افزار
پایان نامه ارشد مهندسی فناوری اطلاعات: ارائه مدلی برای سیستم­های توصیه گر در شبکه های مبتنی بر اعتماد
پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات: خوشه‌بندی مبتنی بر انتخاب بر اساس نظریه خرد جمعی
پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات: ارائه مدلی با استفاده از منطق فازی برای ارزیابی آمادگی سازمان جهت پیاده سازی معماری سرویس ­گرا
پایان نامه ارشد مهندسی فناوری اطلاعات: کلاسه‌بندی رادارهای کشف شده توسط سیستم‌های جنگ الکترونیک
پایان نامه ارشد شبکه های کامپیوتری: ارائه یک روش جدید برای مکان­یابی و همزمان­سازی توامان در شبکه­ های حسگر بی­سیم زیر آب
پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات: ارائه یک چارچوب استراتژیک برای نظام مبادلات پیمانکاری فرعیspx در سازمان های بزرگ مقیاس سرویس گرا
پایان نامه ارشد مهندسی فناوری اطلاعات: شناسایی و رتبه بندی عوامل بحرانی موفقیت پیاده سازی سیستم­های برنامه ­ریزی منابع سازمان با استفاده از تکنیک­های تصمیم­ گیری چند­معیاره فازی
پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات: ارائه مدلی امن برای سیستم­های مدیریت فرآیند کسب­ و­کار در محیط­ های سرویس­ گرا
پایان نامه ارشد مدیریت سیستم های اطلاعاتی: پیش پردازش داده های نا متوازن با استفاده از ماشین بردار پشتیبان
پایان نامه ارشد مهندسی فناوری اطلاعات: ارائه راهکاری برای چالش های موجود در سیستم عامل های ابری
پایان نامه ارشد مدیریت سیستم های اطلاعاتی: ارائه نحوه بکارگیری تجهیزات ITS برای بهینه سازی منابع و امکانات در مدیریت بار و حمل ونقل جاده ای
پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات: ارائه یک مدل جهت شخصی سازی تبلیغات اینترنتی با استفاده از تکنیک داده کاوی
پایان نامه کارشناسی ارشد فناوری اطلاعات: بررسی تاثیر فناوری اطلاعات بر عملکرد شرکت پتروشیمی پارس
پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات: حل مسئله زمانبندی سیستم باز با الگوریتم ژنتیک چند جمعیتی با در نظر گرفتن نگهداری ماشین
پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات: شناسایی و الویت بندی عوامل حیاتی موفقیت در پیاده سازی سیستم‌های هوش تجاری با روش TOPSIS
پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات: عوامل موثر در ترغیب افراد برای شرکت در انتخابات اینترنتی
پایان نامه کارشناسی ارشد مهندسی فناوری اطلاعات: کاوش ایده در متن‌های فارسی
پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات: مدیریت دانش مشتریان بانک مهر اقتصاد با استفاده از تکنیک­های داده‌کاوی
پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات: نهان نگاری تصاویر دیجیتال با استفاده از تبدیلات موجک چندگانه
پایان نامه ارشد مهندسی فناوری اطلاعات: طراحی وضعیتی امن برای بکار گیری اینترنت اشیا در صنعت نفت و گاز
پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات: طراحی و پیاده سازی سیستم خبره برای پیش بینی الگوی ماندگاری مشتریان
پایان نامه ارشد مدیریت سیستم های اطلاعاتی: شناسایی برخط بدافزارها در محیط محاسبات ابری
پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات: جهانگردی الکترونیک و نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات در روند توسعه گردشگری در ایران
پایان نامه ارشد رشته تجارت الکترونیک: تعیین عوامل موثر بر عملکرد مدیریت ارتباط با مشتری در جذب سهم بازار
پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات: ترکیب وب سرویس‌ها مبتنی بر معیار‌های کیفیت سرویس‌ با استفاده از رویکرد فرا مکاشفه‌ای
پایان نامه ارشد مهندسی فناوری اطلاعات: رویکردی مبتنی بر گراف به منظور خوشه‌بندی ترکیبی افرازبندی‌های فازی
پایان نامه ارشد مهندسی فناوری اطلاعات: مدیریت اطمینان در پردازش ابری
پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات: بررسی عوامل موثر بر قیمت طلا و ارائه مدل پیش بینی قیمت آن به کمک تکنیک‌های پیشرفته داده کاوی
پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات: ارائه روشی برای کشف و انتخاب سرویس های وب در محیط های محاسبات فراگیر بر روی گوشی های هوشمند
پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات: پیش‌بینی الگوی پراکنش کفزیان مهم اقتصادی آبهای استان هرمزگان براساس سامانه اطلاعات جغرافیایی GIS با استفاده از شبکه‌های عصبی
پایان نامه ارشد مهندسی فناوری اطلاعات: ارائه روشی برای چابک‌سازی چارچوب C4ISR در معماری سازمانی
پایان نامه ارشد مهندسی فناوری اطلاعات: ارائه مدلی برای برنامه ریزی استراتژیک بر مبنای پردازش ابری روی منابع سازمان
پایان نامه ارشد تجارت الکترونیک: ارائه روشی جهت تحقق پرداخت الکترونیکی عوارض در کشور با استفاده از الگو های داده کاوی
پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات: ارائه یک چارچوب سرویس گرا مبتنی بر سیستم پشتیبان تصمیم در معماری ERP
پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات: ارائه یک چارچوب مدیریت دانش برای پیاده سازی موفقیت آمیز سیستم های برنامه ریزی منابع سازمان
پایان نامه ارشد رشته مدیریت سیستم های اطلاعاتی: ارایه یک روش تلفیقی برای ارزیابی حاکمیت بلوغ معماری سرویس گرا
پایان نامه ارشد مهندسی فناوری اطلاعات: ارائه یک روش تولید خودکار داده های ورودی برای تست جهش
پایان نامه ارشد مهندسی فناوری اطلاعات: ارایه‏ یک الگوریتم مقیاس‎پذیر آگاه از بارکاری جهت زمان‏بندی ماشین‏های مجازی
پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات: ارائه مدلی جهت چابک سازی معماری سازمانی با استفاده از چارچوب توگف
پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات: ارائه یک مدل ارزیابی علائم ترافیکی مبتنی بر تشخیص اتوماتیک این علائم و مکان قرارگیری آنها
پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات: بهبود الگوریتم رقابت استعماری در پیدا کردن نقاط تعادل نش مسئله مدیریت بحران
پایان نامه ارشد مهندسی فناوری اطلاعات: بازمهندسی فرآیند‌های مدیریت ارتباط با مشتری الکترونیکی برای ارائه استراتژی‌های بازاریابی
پایان نامه ارشد مهندسی فناوری اطلاعات: اولویت بندی کارآمد موارد تست نرم افزار به کمک شبکه‌ های بیزی
پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات: بررسی تطبیقی استراتژی‌های توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات در آموزش و پرورش دوره متوسطه
پایان نامه ارشد تجارت الکترونیک: بررسی پذیرش دورکاری بر مبنای مدل پذیرش فناوری
پایان نامه ارشد مهندسی فناوری اطلاعات: بررسی شبکه ­های بدنی بی­سیم برای کاربردهای پزشکی
پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات: بررسی کاربرد فناوری اطلاعات در مدیریت و بهینه سازی مصرف انرژی
پایان نامه ارشد مهندسی فناوری اطلاعات: بررسی قوانین انجمنی در داده کاوی توزیع شده و ارائه مدلی مبتنی بر سیستم‌های چند عامله برای آن
پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات: بررسی موانع توسعه تجارت الکترونیک در شرکتهای کوچک و متوسط ایران و ارائه مدل تجاری آن
پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات: بررسی و تشخیص نفوذ با استفاده از الگوریتم های داده ­کاوی
پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات: بکار گیری داده کاوی جهت تجزیه و تحلیل زمینه های کلیدی تاثیرگذار جهت پذیرش و پیاده سازی مدیریت ارتباط با مشتریان مبتنی بر تلفن همراه
پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات: نهان نگاری تصاویر دیجیتال با استفاده از استخراج ویژگی های محلی در حوزه تبدیل فوریه
پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات: طراحی و پیاده سازی یک زمانبندِ کار اشکال ­آگاه در سیستمهای محاسبات ابری
پایان نامه ارشد مهندسی فناوری اطلاعات: طراحی وضعیت مورد انتظار سازمان در سیستم­های اطلاعاتی استراتژیک بر اساس عامل­ های هوشمند
پایان نامه ارشد تجارت الکترونیک: ارائه یک مدل فرمال برای تحلیل زیر ساخت نرم افزاری در دیتا سنترها
پایان نامه کارشناسی ارشد مهندسی فناوری اطلاعات: بهینه سازی خرید دارو با استفاده از داده­ کاوی
پایان نامه ارشد مدیریت سیستم های اطلاعاتی: پیش بینی قیمت سهم در بورس اوراق بهادار به کمک داده کاوی با الگوریتم های ترکیبی تکاملی
پایان نامه ارشد تجارت الکترونیک: تحلیل و پیش­ بینی رفتار مصرف برق مشترکین با استفاده از تکنیک­های داده­ کاوی
پایان نامه ارشد مهندسی کامپیوتر: طراحی و پیاده سازی نوعی پنل لمسی مادون قرمز مبتنی بر بازشناسی الگو
پایان نامه ارشد مهندسی فناوری اطلاعات: طراحی سیستم دسته‌بند فازی مبتنی بر بهینه سازی ازدحام ذرات برای تشخیص بیماری دیابت
پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات: شناسایی مشخصه هایی از سیستم های اطلاعاتی
پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات: طراحی سامانه­ خبره­ فازی برای تشخیص دام­چینی در بانکداری الکترونیکی
پایان نامه ارشد رشته معماری کامپیوتر: ارائه یک الگوریتم رهگیری هدف پویا بر اساس پیش‌بینی در شبکه حسگر بی‌سیم
پایان نامه ارشد مهندسی نرم افزار: ارائه مدلی برای شناسایی عوامل اثرگذار و ضریب تاثیر آنها در سود و زیان بیمه شخص ثالث خودرو شرکتهای بیمه
پایان نامه ارشد رشته نرم افزار: بررسی الگوریتم های تخصیص مجدد در گریدهای محاسباتی و ارائه یک الگوریتم کارا
پایان نامه ارشد مهندسی نرم افزار: یک روش چند­بعدی برای پیشنهاد­ دهنده ­های آگاه­ از زمینه در تجارت سیار
پایان نامه ارشد رشته نرم افزار کامپیوتر: مدلی کارا برای ساخت پیکره متنی موازی از روی پیکره متنی تطبیقی
پایان نامه ارشد رشته نرم افزار: گسترش ابزارهای خودکار شناسایی الگوهای طراحی با عملیات پالایش و تصحیح برچسب
پایان نامه ارشد رشته نرم افزار: حفاظت از کپی غیر مجاز کپی رایت متون دیجیتال با استفاده از روش پنهان نگاری فاصله بین خطوط حامل
پایان نامه ارشد مهندسی نرم افزار: پیش بینی بهره کشی و خوشه بندی آسیب پذیری­ ها بوسیله­ متن کاوی
پایان نامه کارشناسی ارشد رشته نرم افزار کامپیوتر: مخازن نرم افزاری
پایان نامه ارشد رشته نرم افزار: بومی‌سازی مدیریت پیکربندی در چارچوب CMMI در یک سازمان ایرانی
پایان نامه ارشد رشته کامپیوتر: ارزیابی برخی الگوریتم‌های کنترل همروندی در سیستم مدیریت پایگاه داده‌ها، از طریق مدل‌سازی با پتری رنگی
پایان نامه ارشد رشته نرم افزار: دفاع در برابر حملات سیاه­چاله در شبکه های موردی سیار با استفاده از سیستم ایمنی مصنوعی
پایان نامه ارشد نرم افزار کامپیوتر: بهبود مسیریابی داده های حساس به تاخیر در شبکه های حسگر بیسیم
پایان نامه ارشد رشته کامپیوتر: ارائه یک مدل مبتنی بر خصیصه جهت تحلیل احساس موجود در نوشتجات
پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات: حملات DOS در شبکه های بی سیم: شناسایی، کنترل و کاهش اثرات
پایان نامه ارشد نرم افزار: دستیابی به کیفیت سرویس در شبکه های حسگر بیسیم با استفاده از آتوماتاهای یادگیر سلولی
پایان نامه ارشد مهندسی کامپیوتر: ارائه یک شاخص نوین برای سنجش سطح خستگی مغزی در حین فعالیت ذهنی از روی سیگنال EEG
پایان نامه ارشد کامپیوتر: ارائه الگوریتم زمانبندی مهاجرت ماشین های مجازی جهت بهینه سازی همزمان مصرف انرژی و تولید آلاینده ها در شبکه محاسباتی ابر
پایان نامه ارشد مهندسی نرم افزار: ارائه یک الگوریتم زمانبندی کارا در شبکه محاسباتی گرید با هدف کاهش زمان اتمام کل و توازن بار
پایان نامه ارشد رشته مهندسی کامپیوتر: ارائه‌ چارچوبی در راستای بهبود پیش‌بینی وضعیت ترافیک
پایان نامه ارشد رشته هوش مصنوعی: ارائه مدلی برای حل مسائل ارضاء محدودیت با استفاده از سیستمهای چند عامله
پایان نامه ارشد رشته هوش مصنوعی: ارائه یک روش جدید به منظور بررسی روند درمان ضایعات و تحلیل استخوان دندان در یک دوره زمانی
پایان نامه ارشد هوش مصنوعی: استنتاج شبکه های تنظیمات ژنی از روی داده های سری زمانی Microarray به وسیله شبکه های بیزین دینامیک
پایان نامه ارشد رشته مهندسی کامپیوتر: روشی انتخابی برای راه رفتن از بغل در روبات انسان­ نما
پایان نامه ارشد رشته هوش مصنوعی: شناسایی نفوذگران با کمک مفهوم شبکه اجتماعی
پایان نامه ارشد رشته هوش مصنوعی و رباتیک: طراحی سیستم نظارت چهره راننده جهت تشخیص خستگی و عدم تمرکز حواس
پایان نامه ارشد هوش مصنوعی: طراحی و پیاده­ سازی رفع کننده­ تناقض در یک سیستم تصمیم ­همیار هوشمند مبتنی بر تنوع نقطه نظرات
پایان نامه ارشد رشته مهندسی کامپیوتر: جستجوی الگوهای نوظهور با ویژگی های جریانی
پایان نامه ارشد رشته هوش مصنوعی: شناسایی تشکل‌های همپوشان در شبکه‌های پویا
پایان نامه ارشد مهندسی کامپیوتر: استفاده از شبکه های عصبی مصنوعی مبتنی بر الگوریتم رزونانس تطبیقی در بازشناسی چهره
پایان نامه ارشد رشته هوش مصنوعی: استفاده از کاربرانی با دقت پیشگویی بالا در سیستم­های فیلترینگ اشتراکی
پایان نامه ارشد مهندسی کامپیوتر: ارائه یک مدل جدید یادگیری به منظور آموزش طبقه‌بندی‌ کننده‌های سریال
پایان نامه ارشد رشته مهندسی کامپیوتر: استخراج ویژگی مناسب برای تشخیص سیگنال­های حرکات ارادی EEG
پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات: ارائه یک سیستم تشخیص نفوذ به شبکه کامپیوتری با استفاده از الگوریتم فراابتکاری
پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات: بررسی شاخص های کلیدی ارزیابی عملکرد مدیریت پرسنلی
پایان نامه ارشد مهندسی فناوری اطلاعات: بررسی عوامل موثر بر توسعه خدمات الکترونیک در میان کاربران روستایی
پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات و مدیریت: طراحی تیم پاسخگویی به رخدادهای امنیتی مالی
پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات: طراحی سیستم پیشنهاددهنده موسیقی ایرانی با استفاده از داده‌کاوی
پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات: مطالعه بسترهای استقرار و توسعه شهرداری الکترونیک در زاهدان با رویکرد الگو برداری
پایان نامه ارشد تجارت الکترونیک: طراحی مدلی جهت پیاده سازی CRM در اداره دیتا شرکت مخابرات
پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات: استفاده از داده ­کاوی برای ارائه چارچوبی جهت کشف الگوهای پزشکی و ایجاد یک سیستم تشخیص و تصمیم و تجویز
پایان نامه ارشد تجارت الکترونیک: طراحی الگویی برای تقلبات مالی در صنعت بانکداری
پایان نامه ارشد رشته تجارت الکترونیک: چارچوبی جدید برای تشخیص مرجع مشترک و اسم اشاره در متون پارسی
پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات: شناسایی و رتبه بندی مولفه های سنجش موفقیت سیستم های یادگیری الکترونیکی دانشگاه ها با رویکرد تحلیل شبکه فازی
پایان نامه ارشد مهندسی فناوری اطلاعات: تحلیل آشکارپذیری روش MOD4 نهان­ نگاری اطلاعات در تصاویر JPEG
پایان نامه ارشد تجارت الکترونیک: تدوین شاخصها و داشبورد ارزیابی و پیشبینی پیشرفت تحصیلی دانشجویان با شبکه عصبی و درخت تصمیم C5
پایان نامه ارشد مهندسی فناوری اطلاعات: بررسی نحوه نظارت بر بیماری صرع با کمک حسگرهای پوشیدنی زیستی در مراقبت های پزشکی سیار
پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات: بهینه سازی اجرا و پاسخ برنامه های C2C و B2C در فضای ابری با روش های توزیع و تسهیم و پیش پردازش
پایان نامه ارشد مهندسی فناوری اطلاعات: انداره گیری بلوغ حاکمیت معماری سرویس گرایی سازمان با استفاده از چارچوب COBIT
پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات: بررسی تاثیر شبکه‌های ارتباطی محیط کاری آنلاین و آفلاین بر عملکرد شغلی کارکنان
پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات: ارزیابی میزان آمادگی پیاده سازی سیستم برنامه ریزی منابع سازمان (ERP) در سازمان های خدماتی دولتی
پایان نامه ارشد مهندسی فناوری اطلاعات: استفاده از شبکه های نرم افزار محور(SDN) برای مدیریت زیرساخت شبکه های اجتماعی (CN)
پایان نامه ارشد مهندسی فناوری اطلاعات: بررسی شاخص‌های آمادگی الکترونیک جامعه اطلاعاتی ایران
پایان نامه ارشد مدیریت فناوری اطلاعات: ارزیابی تجربه کاربری در طراحی وب سایت با استفاده از روش ANP
پایان نامه ارشد فناوری اطلاعات: امکان سنجی توسعه تجارت الکترونیک در بخش صادرات محصولات کشاورزی شهرستان ایرانشهر و چابهار
پایان نامه ارشد مهندسی کامپیوتر: تلفیق الگوریتم رقابت استعماری و انتخاب سریع زمان آماده سازی در حل مسأله برنامه ریزی توالی هواپیماها
پایان نامه ارشد مهندسی کامپیوتر: غنی سازی محتوای آموزش الکترونیکی مبتنی بر وب معنایی
پایان نامه ارشد نرم افزار: بهینه سازی خوشه ها با استفاده از الگوریتم های تکاملی برای شخصی سازی وب
پایان نامه ارشد کامپیوتر گرایش نرم افزار: ارایه‌ی یک روش مسیریابی برای شبکه‌های حسگر بی‌سیم با هدف افزایش طول عمر شبکه
پایان نامه ارشد مهندسی کامپیوتر: ارائه یک الگوریتم اجتماع مورچگان به منظور بهبود در زمان انجام کارها در محیط گرید
پایان نامه ارشد رشته نرم افزار: ارائه مدلی برای اندازه گیری میزان چابکی در شرکت های نرم افزاری بر اساس اصول چابک
پایان نامه ارشد رشته کامپیوتر گرایش نرم افزار: ارائه مدلی برای اندازه گیری میزان چابکی در شرکت های نرم افزاری بر اساس اصول چابک
پایان نامه ارشد رشته مهندسی کامپیوتر: ارائه یک الگوریتم اجتماع مورچگان به منظور بهبود در زمان انجام کارها در محیط گرید
پایان نامه ارشد رشته گروه کامپیوتر گرایش نرم افزار: ارایه‌ی یک روش مسیریابی برای شبکه‌های حسگر بی‌سیم با هدف افزایش طول عمر شبکه
پایان نامه ارشد کامپیوتر گرایش نرم افزار: بهینه سازی خوشه ها با استفاده از الگوریتم های تکاملی برای شخصی سازی وب
پایان نامه ارشد گروه کامپیوتر: تلفیق الگوریتم رقابت استعماری و انتخاب سریع زمان آماده­سازی در حل مسأله برنامه­ریزی توالی هواپیماها
پایان نامه ارشد رشته کامپیوتر: غنی سازی محتوای آموزش الکترونیکی مبتنی بر وب معنایی
پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات : بررسی نقش فن آوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) بر توسعه منابع انسانی شرکت ملّی گاز ایران
پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات : بررسی فضای تبادل تولید و تبادل اطلاعات
پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات : رابطه بکارگیری فناوری اطلاعات وارتباطات با بهبودکیفیت خدمات بانکی
پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات : طراحی و ارائه مدلی جهت پذیرش اظهارنامه مالیاتی الکترونیکی
پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات : ارائه مدل e-CRM با رویکرد مهندسی مجدد فرایندهای کسب و کار
دانلود پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات: شناسایی و ارزیابی عوامل کلیدی موفقیت بر انتقال دانش
پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات : ارزیابی پذیرش یادگیری سیار در دانشگاه‌های ایران
پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات :بررسی و ارزیابی مدیریت ارتباط با مشتری از طریق رسانه سیار
پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات : امکان سنجی کاربرد یادگیری سیار در ایران
دانلود پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات : بررسی روشهای پیشگیری از حملات DOS و DDOS در نرم افزارهای دولتی
پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات : بررسی الگوهای مطرح برای تعاملات الکترونیک بین دستگاهی
سمینار ارشد رشته فناوری اطلاعات :مدیریت ارتباط با مشتریان در صنعت بانکداری و هوش تجاری
پایان نامه ارشد رشته فناوری اطلاعات: سنجش احتمال موفقیت پیاده­سازی مدیریت دانش
پایان نامه : استفاده از داده­ کاوی برای ارائه چارچوبی جهت کشف الگوهای پزشکی
دانلود پایان نامه ارشد: اندازه گیری بلوغ حاکمیت معماری سرویس گرایی سازمان با استفاده از چارچوب COBIT
دانلود پایان نامه ارشد: بررسی تاثیر شبکه‌های ارتباطی محیط کاری آنلاین و آفلاین بر عملکرد شغلی کارکنان
دانلود پایان نامه ارشد: بررسی شاخص های کلیدی ارزیابی عملکرد مدیریت پرسنلی(مطالعه موردی دانشگاه قم)
دانلود پایان نامه ارشد: بررسی عوامل موثر بر توسعه خدمات الکترونیک در میان کاربران روستایی
دانلود پایان نامه ارشد: تدوین شاخص‌ها و داشبورد ارزیابی و پیش‌بینی پیشرفت تحصیلی دانشجویان با شبکه‌عصبی و درخت‌تصمیمC5
دانلود پایان نامه ارشد: چارچوبی جدید برای تشخیصِ مرجعِ‏ مشترک و اسمِ اشاره در متون پارسی
دانلود پایان نامه ارشد :روش تصمیم­ گیری دسته ­جمعی جهت بهبود عملکرد الگوریتم نزدیک­ترین همسایه
دانلود پایان نامه ارشد : کاهش انرژی مصرفی در محیط ابرواره با استفاده از مهاجرت
دانلود پایان نامه ارشد : شناسایی مشخصه ­های مناسب موجود در متن جهت رفع ابهام معنایی
دانلود پایان نامه ارشد : بهبود ساخت و ترکیب قوانین فازی با استفاده از الگوریتم رقابت استعماری
دانلود پایان نامه ارشد: طراحی الگویی برای تقلبات مالی در صنعت بانکداری (مورد مطالعاتی: کشف جرایم پولشویی در یکی از شعب بانک‌های کشور)
دانلود پایان نامه ارشد: طراحی تیم پاسخگویی به رخدادهای امنیتی مالی
دانلود پایان نامه ارشد: طراحی سیستم پیشنهاددهنده موسیقی ایرانی با استفاده از داده‌کاوی
پایان نامه ارشد:ارائه یک الگوریتم زمانبندی کارا در شبکه محاسباتی گرید با هدف کاهش زمان اتمام کل و توازن بار
پایان نامه ارشد:ارائه یک روش جدید برای مکان­ یابی و همزمان­ سازی توامان در شبکه ­های حسگر بی­ سیم زیر آب
پایان نامه : ارائه چارچوبی برای امکان پذیری استخراج نیازمندی‌ها در سازمان‌های بزرگ مقیاس به زبان فارسی مبتنی بر نیازمندی‌های عملیاتی و غیر عملیاتی
دانلود پایان نامه ارشد : ارائه روش و معرفی ابزاری برای اشتراک پذیری و فروش الکترونیکی در شرکت‌های گاز استانی ( مطالعه موردی شرکت گاز استان یزد)
پایان نامه : ارائه روشی برای چابک‌سازی چارچوبC4ISRدرمعماری سازمانی
دانلود پایان نامه : ارائه مدلی برای حل مسائل ارضاء محدودیت با استفاده از سیستمهای چند عامله
دانلود پایان نامه ارشد : ارائه مدلی برای سیستم های توصیه گر در شبکه های مبتنی بر اعتماد
پایان نامه : ارایه یک روش تلفیقی برای ارزیابی حاکمیت بلوغ معماری سرویس گرا
پایان نامه : ارائه مدلی با استفاده از منطق فازی برای ارزیابی آمادگی سازمان جهت پیاده سازی معماری سرویس گرا
پایان نامه : ارائه یک مدل نوین جهت آموزش مهارتهای پولی به افراد ناتوان ذهنی
دانلود پایان نامه : استفاده از داده کاوی در پیشبینی خطای نرمافزار بر اساس متریکهای کد و وابستگی
دانلود پایان نامه ارشد : بررسی الگوریتم های تخصیص مجدد در گریدهای محاسباتی و ارائه یک الگوریتم کارا
پایان نامه ارشد : بررسی پذیرش دورکاری بر مبنای مدل پذیرش فناوری
پایان نامه ارشد:ارائه یک شاخص نوین برای سنجش سطح خستگی مغزی در حین فعالیت ذهنی از روی سیگنال EEG
پایان نامه کارشناسی ارشد:ارائه یک مدل برای طراحی سیستم‌هایی با قابلیت کاربری و اعتماد بالا
دانلود پایان نامه ارشد: ارایه‏ ی یک الگوریتم مقیاس‎پذیر آگاه از بارکاری جهت زمان‏بندی ماشین‏های مجازی
پایان نامه ارشد : بررسی تغییرات رابط کاربری بر نحوه تعامل کاربر با شبکه های اجتماعی و ارائه مدل
پایان نامه ارشد : بهبود الگوریتم های پنهان نگاری در تصاویر دیجیتال با استفاده از تجزیه مقدار منفرد
دانلود پایان نامه:امکان سنجی و ارائه طرح سامانۀ تبلیغات مؤثر از طریق پیامک برای کسب و کارهای دارای مخاطب خاص
پایان نامه ارشد: اولویت بندی کارآمد موارد تست نرم افزار به کمک شبکه‌ های بیزی
پایان نامه ارشد : پیش پردازش داده های نا متوازن با استفاده از ماشین بردار پشتیبان
دانلود پایان نامه : رویکردی مبتنی برگراف به منظور خوشه‌بندی ترکیبی افرازبندی‌های فازی
دانلود رایگان متن کامل پایان نامه کارشناسی ارشد:بررسی تاثیر فناوری اطلاعات بر عملکرد شرکت پتروشیمی پارس
دانلود پایان نامه ارشد : شناسایی مشخصه هایی از سیستم های اطلاعاتی که منجر به بالاترین رضایتمندی کاربرنهایی از سیستم می شود
پایان نامه : شناسایی و رتبه بندی عوامل بحرانی موفقیت پیاده سازی سیستم های برنامه ریزی منابع سازمان با استفاده از تکنیک های تصمیم گیری چند معیاره فازی مطالعه موردی شرکت پلیمر آریاساسول
دانلود پایان نامه : طراحی سیستم دسته‌بند فازی مبتنی بر بهینه سازی ازدحام ذرات برای تشخیص بیماری دیابت
پایان نامه : طراحی و پیاده سازی سیستم خبره برای پیش بینی الگوی ماندگاری مشتریان مطالعه موردی گروه صنایع غذایی سولیکو (کاله) – شرکت پخش و توزیع غذایی ارومیه
دانلود پایان نامه ارشد درباره مخازن نرم افزاری
دانلود پایان نامه : ارائه یک راهکار بهینه تشخیص ناهنجاری در شبکه های اقتضایی متحرک بر اساس الگوریتم انتخاب منفی
پایان نامه : استفاده از الگوریتم بهینه سازی مبتنی بر آموزش- یادگیری برای حل مسئله زمانبندی پروژه ها با منابع محدود
دانلود پایان نامه ارشد : استفاده ازکاربرانی با دقت پیشگویی بالا در سیستم­های فیلترینگ اشتراکی
دانلود پایان نامه : بررسی عوامل موثر بر قیمت طلا و ارائه مدل پیش بینی قیمت آن به کمک تکنیک‌های پیشرفته داده کاوی
پایان نامه : بررسی موانع توسعه تجارت الکترونیک در شرکتهای کوچک و متوسط ایران و ارائه مدل تجاری آن مطالعه موردی خوشه نساجی استان یزد
دانلود پایان نامه ارشد : بررسی و تشخیص نفوذ با استفاده از الگوریتم های داده­کاوی
دانلود پایان نامه ارشد : پیش بینی قیمت سهم در بورس اوراق بهادار به کمک داده کاوی با الگوریتم های ترکیبی تکاملی
دانلود پایان نامه کارشناسی ارشد:طراحی سیستم مدیریت دانش با استفاده از هوش تجاری
دانلود پایان نامه ارشد : روشی انتخابی برای راه رفتن از بغل در روبات انسان­ نما
دانلود پایان نامه ارشد:مکانیزم تشویقی برای جریان‌سازی ویدئو در شبکه‌های نظیر به نظیر
دانلود پایان نامه : گسترش ابزارهای خودکار شناسایی الگوهای طراحی با عملیات پالایش و تصحیح برچسب
دانلود پایان نامه ارشد:ارائه مدلی برای تعیین ارزش مسافران در بستر الکترونیکی در صنعت حمل­ ونقل هوایی
دانلود پایان نامه ارشد : نهان نگاری تصاویر دیجیتال با استفاده از تبدیلات موجک چندگانه
دانلود پایان نامه ارشد:ارائه مدلی برای برنامه ریزی استراتژیک بر مبنای پردازش ابری روی منابع سازمان : مطالعه موردی درشرکت پست جمهوری اسلامی ایران
دانلود پایان نامه ارشد : ارائه راهکاری برای چالش های موجود در سیستم عامل های ابری
دانلود پایان نامه ارشد: ارائه‌ چارچوبی در راستای بهبود پیش‌بینی وضعیت ترافیک
دانلود پایان نامه ارشد: ارائه روشی نوین برای مدیریت ارتباط با مشتری در حوزه تجارت الکترونیک با استفاده از تکنیک های وب کاوی
پایان نامه ارشد:ارائه یک مدل فرمال برای تحلیل زیر ساخت نرم افزاری در دیتا سنترها
پایان نامه : ارائه مدلی برای شناسایی عوامل اثرگذار و ضریب تاثیر آنها در سود و زیان بیمه شخص ثالث خودرو شرکتهای بیمه بوسیله روشهای داده کاوی مطالعه موردی شرکت سهامی بیمه ایران
دانلود پایان نامه ارشد: ارائه یک مدل جدید یادگیری به منظور آموزش طبقه‌بندی‌کننده‌های سریال
دانلود پایان نامه : بازمهندسی فرآیند‌های مدیریت ارتباط با مشتری الکترونیکی برای ارائه استراتژی‌های بازاریابی
دانلود پایان نامه ارشد : خوشه‌بندی مبتنی بر انتخاب بر اساس نظریه خرد جمعی
دانلود پایان نامه ارشد : طراحی سامانه­ی خبره­ی فازی برای تشخیص دام­چینی در بانکداری الکترونیکی (مورد پژوهی: بانک­های ایرانی)
دانلود پایان نامه ارشد :ارائه چارچوبی راهبردی برای سیستم­های توزیع شده اجرایی تولید
دانلود پایان نامه ارشد:تحلیل و پیش ­بینی رفتار مصرف برق مشترکین با استفاده از تکنیک­ های داده­ کاوی(مطالعه موردی شرکت توزیع نیروی برق آذربایجان غربی)
دانلود پایان نامه ارشد:حفاظت از کپی غیر مجاز کپی رایت متون دیجیتال با استفاده ازروش پنهان نگاری فاصله بین خطوط حامل و مقایسه موقعیت کلید در متن
دانلود سمینار ارشد:روشهای استخراج اطلاعات با استفاده از داده های دسترسی به وب
پایان نامه ارشد : ارائه الگوریتم زمانبندی مهاجرت ماشین های مجازی جهت بهینه سازی همزمان مصرف انرژی و تولید آلاینده ها در شبکه محاسباتی ابر
پایان نامه ارشد:شناسایی و رتبه بندی مولفه های سنجش موفقیت سیستم های یادگیری الکترونیکی دانشگاهها با رویکرد تحلیل شبکه فازی (مطالعه موردی دانشگاه سیستان و بلوچستان)
دانلود پایان نامه : ارایه مدلی برای تعمیرات پیشگویانه تجهیزات درکارخانه های نفتی با تکنیکهای داده کاوی، مطالعه موردی شرکت بهره برداری نفت و گاز گچساران
پایان نامه ارشد : ارائه نحوه بکارگیری تجهیزات ITS برای بهینه سازی منابع و امکانات در مدیریت بار و حمل ونقل جاده ای مطاله موردی ( بهبود سامانه درگاه ملی بار با بکارگیری سیستم های اطلاعات مکانی GPS)
دانلود پایان نامه : دستیابی به کیفیت سرویس در شبکه های حسگر بیسیم با استفاده از آتوماتاهای یادگیر سلولی
دانلود پایان نامه ارشد : حملات DOS در شبکه های بی سیم: شناسایی، کنترل و کاهش اثرات
پایان نامه : طراحی الگوی ارزیابی آمادگی الکترونیکی در سازمان های خدماتی -مطالعه موردی سازمان تامین اجتماعی نیروهای مسلح-
دانلود پایان نامه : طراحی وضعیت موردانتظار سازمان در سیستم­های اطلاعاتی استراتژیک بر اساس عامل­های هوشمند
دانلود پایان نامه ارشد : زمانبندی ماشین‌های مجازی متمرکز به کمک تحلیل تداخل بارهای کاری
دانلود پایان نامه ارشد : ارائه یک الگوریتم رهگیری هدف پویا بر اساس پیش‌بینی در شبکه حسگر بی‌سیم
پایان نامه : ارائه یک چارچوب سرویس گرا مبتنی بر سیستم پشتیبان تصمیم , در معماری ERP مورد کاوی در شرکت‌های خودرو ساز
پایان نامه ارشد: استنتاج شبکه های تنظیمات ژنی از روی داده های سری زمانی Microarray به وسیله شبکه های بیزین دینامیک
پایان نامه : بررسی کاربرد فناوری اطلاعات در مدیریت و بهینه سازی مصرف انرژی مطالعه موردی :سیستم های SCADA
پایان نامه : بهینه سازی اجرا و پاسخ برنامه های C2C و B2C در فضای ابری با روش های توزیع، تسهیم و پیش پردازش، مطالعه موردی سیستم های انجین ایکس و وارنیش
دانلود پایان نامه : ارائه یک چارچوب مدیریت دانش برای پیاده سازی موفقیت آمیز سیستم های برنامه ریزی منابع سازمان
دانلود پایان نامه : استفاده از شبکه های نرم افزار محور(SDN) برای مدیریت زیرساخت شبکه های اجتماعی (CN)
دانلود پایان نامه : ارائه یک روش تولید خودکار داده های ورودی برای تست جهش
دانلود پایان نامه ارشد : ارزیابی برخی الگوریتم‌های کنترل همروندی در سیستم مدیریت پایگاه داده‌ها، از طریق مدل‌سازی با پتری رنگی
پایان نامه ارشد : استفاده از شبکه های عصبی مصنوعی مبتنی بر الگوریتم رزونانس تطبیقی در بازشناسی چهره با توجه به مزایای ذاتی این نوع شبکه ها
دانلود پایان نامه درباره جرایم رایانه ای
دانلود پایان نامه : ارائه یک مدل جهت شخصی سازی تبلیغات اینترنتی با استفاده از تکنیک داده کاوی
دانلود پایان نامه : ارائه یک چارچوب استراتژیک برای نظام مبادلات پیمانکاری فرعیspx در سازمان های بزرگ مقیاس سرویس گرا
دانلود پایان نامه : بررسی شبکه های بدنی بی سیم برای کاربردهای پزشکی
دانلود پایان نامه ارشد : ارائه مدلی برای برنامه ریزی استراتژیک بر مبنای پردازش ابری روی منابع سازمان
پایان نامه ارشد : پیش‌بینی الگوی پراکنش کفزیان مهم اقتصادی آبهای استان هرمزگان
دانلود پایان نامه ارشد: بهبود مسیریابی داده های حساس به تاخیر در شبکه های حسگر بیسیم
دانلود پایان نامه ارشد : تجارت الکترونیک در صنعت بیمه
دانلود پایان نامه ارشد: رهیافتی برای نظرکاوی در متون خبری فارسی
دانلود پایان نامه : بررسی قوانین انجمنی در داده کاوی توزیع شده و ارائه مدلی مبتنی بر سیستم‌های چند عامله برای آن
دانلود پایان نامه : مطالعه بسترهای استقرار و توسعه شهرداری الکترونیک در زاهدان با رویکرد الگو برداری
پایان نامه ارشد: توزیع متعادل مصرف انرژی در شبکه‌های حسگر بیسیم با استفاده از خوشه‌بندی و الگوریتم های هوشمند
دانلود پایان نامه ارشد : نهان نگاری تصاویر دیجیتال بااستفاده از استخراج ویژگی های محلی درحوزه تبدیل فوریه
دانلود پایان نامه ارشد : یک روش چندبعدی برای پیشنهاد دهنده های آگاه از زمینه در تجارت سیار
دانلود پایان نامه : بومی‌سازی مدیریت پیکربندی در چارچوب CMMI در یک سازمان ایرانی
دانلود پایان نامه : بهینه سازی خرید دارو با استفاده از داده کاوی
دانلود پایان نامه ارشد : جستجوی الگوهای نوظهور با ویژگی های جریانی
دانلود پایان نامه ارشد: طراحی و پیاده‌سازی یک زبان خاص دامنه برای آزمون نرم‌افزار
پایان نامه : شناسایی و الویت بندی عوامل حیاتی موفقیت در پیاده سازی سیستم‌های هوش تجاری با روش TOPSIS -مطالعه موردی شرکت‌های کوچک و متوسط ایرانی-
دانلود پایان نامه : طراحی و پیاده­سازی رفع کننده­ی تناقض در یک سیستم تصمیم­همیار هوشمندمبتنی بر تنوع نقطه نظرات
دانلود پایان نامه ارشد : ارائه مدلی جهت چابک سازی معماری سازمانی با استفاده از چارچوب توگف
دانلود پایان نامه ارشد : تحلیل آشکارپذیری روش MOD4 نهان­نگاری اطلاعات در تصاویر JPEG
دانلود پایان نامه ارشد : شناسایی تشکل‌های همپوشان در شبکه‌های پویا
دانلود پایان نامه ارشد : شناسایی نفوذگران با کمک مفهوم شبکه اجتماعی
دانلود پایان نامه ارشد : طراحی وضعیتی امن برای بکار گیری اینترنت اشیا در صنعت نفت و گاز
دانلود پایان نامه ارشد : ترکیب وب سرویس‌ها مبتنی بر معیار‌های کیفیت سرویس‌ با استفاده از رویکرد فرا مکاشفه‌ای
دانلود پایان نامه ارشد : تعیین عوامل موثر بر عملکرد مدیریت ارتباط با مشتری در جذب سهم بازار (مطالعه موردی شرکت های ارایه دهنده خدمات اینترنت شهرستان گرگان)
دانلود پایان نامه ارشد : حل مسئله زمانبندی سیستم باز با الگوریتم ژنتیک چند جمعیتی با در نظر گرفتن نگهداری ماشین
دانلود پایان نامه ارشد : دفاع در برابر حملات سیاه چاله در شبکه های موردی سیار با استفاده از سیستم ایمنی مصنوعی
پایان نامه ارشد : عوامل موثر در ترغیب افرادبرای شرکت در انتخابات اینترنتی
دانلود پایان نامه ارشد: طراحی سیستم نظارت چهره راننده جهت تشخیص خستگی و عدم تمرکز حواس
دانلود پایان نامه ارشد: کلاسه‌بندی رادارهای کشف شده توسط سیستم‌های جنگ الکترونیک
دانلود پایان نامه ارشد: مدیریت دانش مشتریان بانک مهر اقتصاد با استفاده از تکنیک های داده‌کاوی
دانلود پایان نامه ارشد: نقش یکپارچگی سیستم های اطلاعاتی وبرنامه ریزی منابع سازمانی در پیاده سازی هوش تجاری
دانلود پایان نامه ارشد: کاوش ایده در متن‌های فارسی
دانلود پایان نامه ارشد : جرایم رایانه ای
دانلود پایان نامه ارشد : سیستم ثبت نام کانون فرهنگی آموزش مشهد
دانلود پایان نامه ارشد : ارائه مدلی امن برای سیستم­های مدیریت فرآیند کسب­و­کار در محیط­های سرویس­گرا
دانلود پایان نامه ارشد : ارائه یک مدل ارزیابی علائم ترافیکی مبتنی بر تشخیص اتوماتیک
دانلود پایان نامه ارشد : استخراج ویژگی مناسب برای تشخیص سیگنال­های حرکات ارادی EEG
دانلود پایان نامه ارشد:ارائه یک روش جدید به منظور بررسی روند درمان ضایعات و تحلیل استخوان دندان در یک دوره زمانی
دانلود پایان نامه ارشد : بررسی نحوه نظارت بر بیماری صرع با کمک حسگرهای پوشیدنی زیستی
پایان نامه ارشد : بکار گیری داده کاوی جهت تجزیه و تحلیل زمینه های کلیدی تاثیرگذار جهت پذیرش و پیاده سازی مدیریت ارتباط با مشتریان
دانلود پایان نامه ارشد: بررسی و تحلیل تاثیر سرمایه گذاری در فناوری اطلاعات بر بهره‌وری سازمانی
دانلود پایان نامه ارشد:پایان نامه شرح دستگاه آنالایزر
دانلود پایان نامه ارشد: شناسایی تنگناهای صادرات نرم افزار و راهکارهای برای رفع آن
دانلود پایان نامه ارشد: شناسایی عوامل مؤثر بر موفقیت در کسب و کار الکترونیکی
دانلود پایان نامه ارشد: کانالهای مرتبط با تجارت و بانک داری الکترونیک
پایان نامه ارشد: ارزیابی عوامل موثر بر قصد استفاده از آموزش الکترونیکی در آموزش ضمن خدمت
دانلود پایان نامه ارشد : شناسایی برخط بدافزارها در محیط محاسبات ابری
دانلود پایان نامه ارشد : شناسایی برخی اختلالات شبکه با استفاده از آنالیز زمان حقیقی ترافیک شبکه
دانلود پایان نامه ارشد : طراحی مدلی جهت پیاده سازی CRM در اداره دیتا شرکت مخابرات
دانلود پایان نامه ارشد : طراحی و پیاده سازی نوعی پنل لمسی مادون قرمز مبتنی بر بازشناسی الگو
دانلود پایان نامه ارشد :طراحی و پیاده سازی یک زمانبندِکار اشکال­ آگاه در سیستمهای محاسبات ابری
دانلود پایان نامه : بررسی سیستم مدیریت امنیت اطلاعات و توصیف انواع خطرات تهدید کننده سیستم های اطلاعات
پایان نامه ارشد: تاثیر بکارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات بر توانمند سازی دانش آموزان مدارس هوشمند
دانلود پایان نامه: استفاده از الگوریتم ژنتیک و منطق فازی برای بهینه سازی منابع بازار براساس شبکه بندی
دانلود پایان نامه ارشد:امکان سنجی استفاده از فنّاوری RFID، در کتابخانه های مرکزی دانشگاه های وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
دانلود پایان نامه ارشد:ارائه یک مدل جدید یادگیری به منظور آموزش طبقه‌بندی‌کننده‌های سریال
دانلود پایان نامه:پیش بینی و تشخیص کنتورهای خراب با استفاده از طراحی یک روش ترکیبی از شبکه عصبی و درخت تصمیم برای کاوش داده­ها (مورد کاربردی: شرکت گاز استان کرمانشاه)
دانلود پایان نامه ارشد:بررسی تطبیقی متدولوژی های مبتنی بر عامل
دانلود پایان نامه ارشد:داده کاوی پویا با استفاده از عامل
پایان نامه ارائه یک چارچوب مدل‌سازی برای ارزیابی شیوه آموزشی یادگیرندگان در محیط‌های یادگیری تحت وب
دانلود پایان نامه ارشد : نسل آینده ی سیستم های کامپیوتری: اینترنت اشیاء (IOT)
دانلود پایان نامه ارشد : پردازش تصویر به وسیله هیستوگرام
دانلود پایان نامه ارشد : سر مایه گذاری موفق در بازار بورس با استفاده از اتوماتای یادگیری سلولی
دانلود پایان نامه ارشد : ماشین حساب C#
پایان نامه ارشد : ارائه یک سیستم تصمیم یار مبتنی بر شواهد به عنوان ابزاری در تشخیص و درمان بیماری‌های ارتوپدی