دسته: عمومی

سازمان تبلیغاتی

یک سازمان یا آژانس تبلیغاتی کارخانه ندارد،‌ماشین آلات ندارد، کالای انبار شده ندارد، همچنین آژانس تبلیغاتی چیزی به جز هوش، مهارتها و تجربیات خویش را نمی‌فروشند.آژانس تبلیغاتی از روش های تحقیقات علمی سود برده و اکثریت مردم را با ابداع طرح های جدید تحت تأثیر قرار می‌دهند،‌کاری که توسط طرح کنندگان نوشته‌ها، هنرمندان، عکاسان، فیلم سازان و تولیدات نمایشی نیز انجام می‌گیرد.فعالیت های آژانس تبلیغاتی می‌تواند شامل تحقیقات بازار، آماده سازی کپی، طراحی، عکاسی، انتخاب کاتولوگ های مناسب، کارت پستال و کتابچه تبلیغاتی باشد.آژانس تبلیغاتی همچنین می‌تواند با روش های عام پسند، فیلم، برنامه های رادیو و تلویزیونی، تابلوهای الکترونیکی و غیره را تهیه کند.

یک آژانس تبلیغاتی بزرگ می‌تواند به بخش های مختلفی تقسیم شود،‌نظیر :

1- مجری: کسی که مسئولیت به دست آوردن کار و توسعه فعالیت در محدود کاری آژانس تبلیغاتی را برعهده دارد.

2- بخش معاهده و تحقیق ، که کار به کارگیری افراد متخصص و خبره در مسائل مربوط به تحقیقات بازار، آزمایش محصول، آزمایش کپی و مخاطب سنجی را بر عهده دارد.

3- بخش تولید که این روزها بخش نوآوری خوانده می‌شود.در این بخش کپی و طراحی با هم فعال هستند.

4- بخش رسانه، این بخش با مطبوعات، رادیو، تلویزیون و تیزر تبلیغاتی سر و کار دارد.

5- بخش اداری که در واقع روابط عمومی آژانس به شمار رفته و کار تهیه نامه، گزارش و صورتحساب ها را بر عهده دارد.

آژانس های تبلیغاتی مدرن از گروه های اجرایی حرفه ای و به خصوص در زمینه بازاریابی، تحقیقات بازار، علوم رفتارشناسی و موارد مربوط به آنها تشکیل می‌یابد. این اشخاص توانایی،‌ذوق، استعداد و دانش تخصصی خویش را در خدمت مشتریان قرار می‌دهند.آژانس به خاطر مسئولیت حرفه ای که دارد مانند روابط عمومی های حرفه ای و معمارها می‌تواند با یک مشاور حقوقی و یک پزشک قرار همکاری امضاء کند.

 2-2-14- انواع تبلیغات

تبلیغات انواع گوناگونی دارد و موضوعات مختلفی را می‌توان تبلیغ و معرفی کرد که عمده‌ترین دسته‌بندی تبلیغات تقسیم آن بر اساس موضوع مورد تبلیغ می‌باشد موضوع‌‌های چون تبلیغ دینی، تبلیغ سیاسی، تبلیغ تجاری و بازرگانی و… . اما چون غیر از دسته بندی بر اساس موضوع پارادایم های مختلفی می‌توان در نظر گرفت.بنابراین هر نویسنده‌ای بر اساس ذوق و سلیقه و برداشت خویش دسته بندی و تقسیماتی از تبلیغات ارائه داده است که گاهی دو یا چند نوع از انواع بر شمرده ، هم‌پوشانی دارند و یا صرفاً از بعد دیگری به آن نگاه شده است که نیازی به جدا کردن و قرار دادن آن در دسته‌ی خاص نیست. برای دسته‌بندی تبلیغات می‌توان به فاکتور‌های چون: مخاطب، میزان اثر گذاری، نوع رسانه، نوع هدف، موضوع تبلیغ، روش‌های بکار گرفته شده و… توجه کرد. بنابراین تبلیغ به انواع و دسته‌ه ای متفاوتی تقسیم می شود :

2-2 -14-1- از جهت ساختار و روش

الف-  مستقیم و غیر مستقیم : در تبلیغات مستقیم:  1) پیام‌گیرندگان از تبلیغی بودن پیام باخبرند. 2) پیام دهنده آزادی عمل دارد و می‌تواند از هر روشی استفاده کند. 3) اهداف آشکار، و تأثیر پذیرند. 4) پیام مرئی و اشکار است.

ب- کوتاه مدت و بلند مدت: این نام گذاری به تناسب مقدار زمانی است که ستادهای تبلیغاتی انتظار دارند تبلیغات شان نتیجه بدهد؛ مانند تبلبیغات انتخاباتی که کوتاه مدت است؛ ولی اگر دولتی بخواهد نرخ تولیدات را بالا ببرد و آنرا جایگزین واردات نماید، نیاز به زمان طولانی‌تری دارد.

ج- دولتی و غیر دولتی: تبلیغ دولتی آن است که دولت برای آن برنامه‌ریزی و هدف گذاری و تحمل هزینه کند؛ بر خلاف تبلیغات غیر دولتی.

د – داخلی و خارجی یا تبلیغات درون مرزی و برون مرزی: تبلیغات درخارج و داخل مرزها نمی‌تواند به صورت واحد ارائه شود چون مخاطبان از لحاظ زبانی، فرهنگی و نیازها متفاوت‌اند و حتی تبلیغ در داخل یک کشور هم نسبت به ملیت‌ها و مذاهب و ویژگی‌های قومیتی می‌تواند متفاوت باشد.

ه- دینی و غیر دینی: به دو صورت می‌توان در نظر گرفت: 1) این که دین و غیر دین موضوع باشد، بنابراین تبلیغ دینی یعنی تبلیغ موضوعات و ارزش های دینی. 2) این که وصف باشد به این معنا که همه‌گونه تبلیغات سیاسی، اقتصادی، نظامی و… . در چارچوب آموزه‌های دینی باشد.

2-2-14-2- از جهت موضوع و محتوا

الف) سیاسی : تبلیغات سیاسی عبارت است از: 1) اتخاذ تدابیر و اعمال شیوه‌های خاصی که به حاکمیت ایدئولوژی خاص، یا تحکیم بنیان‌های حاکمیت موجود منجر می‌شود(2). اگر چه برخی نیز تبلیغات سیاسی را در برابر واژه‌ی propaganda در زبان انگلیسی نهاده اند ولی به نظر می‌رسد این واژه حوزه‌ی شمول بیشتری می‌یابد و تبلیغات پروپاگاندایی با روش های خاص خویش امتیاز می‌یابد و می‌تواند در حوزه سیاسی، تجاری و حتی تبلیغات مذهبی مورد استفاده قرار گیرد.

دنیس مک کاواناک تبلیغات سیاسی را چنین معنا می‌کند: تبلیغات سیاسی فعالیتی است که احزاب و تشکیلات سیاسی، با فنون و وسایل خاص خود، برای اقناع و متقاعد کردن مردم در راستای منافع خود انجام می‌دهند. در این نوع فعالیت، احزاب، تشکیلات تجاری قلمداد می‌شوند که در جستجوی فروش کالاها و تولیدات خودهستند. یکی در جستجوی رأی و دیگری در جستجوی فروش کالا(اکرامی،1386).

ب) تجاری: تبلیغات تجاری یا بازرگانی، فعالیتی است که به منظور کسب سود و درآمد صورت می‌گیرد و تقریباً تمام شرکت‌ها، گروه ها و کسانی که به نحوی فعالیت اقتصادی دارند، برای معرفی کالا یا محصول خود به این نوع تبلیغ روی می‌آورند.

ج) فرهنگی: فرهنگ معانی و تعاریف بسیار گسترده‌ای دارد که به دست دادن تعریف مناسب از آن کار دشواری است، حتی برخی را اعتقاد بر این است که به دست دادن تعریفی از فرهگ به معنی به دست دادن تعریفی از امور انسانی است؛ و بیرون شدن از دایره‌ی این تعریف می‌تواند بهای گزافی داشته باشد. درست همانگونه که تعاریف نازیها از امور انسانی مستلزم تلاش هائی برای طرد یهودیان بوده، و درست همان گونه که تعاریف آمریکائیان جنوبی از انسانیت زمانی به طرد سیاهان انجامیده بود (یزدانجو،1383).

حالا منظور از تبلیغات فرهنگی چیست؟ به نظر می رسد تبلیغات فرهنگی به معنای القای آموزه های یک فرهنگ خاص به صاحبان فرهنگ‌های دیگر در گوشه و کنار دنیای امروز و به این معنا است که دنیای اسلام در برابر دنیای غرب قرار گرفته است، چون غربیان پس از رنسانس موفق شدند دین را از زندگی خودشان کنار بزنند و فرهنگ جدیدی را جایگزین فرهنگ دینی قرون وسطایی کنند و از آن پس در صدد بر آمدند دست یافته‌های خودشان به مردمان دیگر و فرهنگ های دیگر معرفی کنند که صدور دموکراسی غربی، آزادی، حقوق بشر و… از این نوع دست یافته‌ها است و از آن پس تا امروز دنیای غرب در پی این بوده که این دست یافته‌ها را از راه های مختلف نظامی، سیاسی، تجاری و فرهنگی به دیگران تحمیل کنند که در این میان دنیای اسلام تا کنون در مقابل این سیل بنیان کن مقاومت نموده است، هرچند دنیای غرب نیز در معرفی و تحمیل دست آوردهایش تا حدودی موفق بوده است.

تبلیغات فرهنگی در دنیای اسلام بیشتر به همان معنای تبلیغات دینی و مذهبی است چرا که ارزشهای فرهنگی در اینجا از دین برخاسته است و اگر هم مواردی باشد که به ملیت‌های خاصی مربوط باشد تا آنجایی که با آموزه های اسلام ناسازگاری نداشته باشد مورد تأیید است و اگر با روح آموزه های اسلامی موافقت نداشته باشد کسی مجاز به تبلیغ آن نیست.

د) نظامی: منظور از تبلیغات نظامی بیشتر این است که دستگاه تبلیغات را در خدمت اهداف نظامی قرار بدهیم همانند آنچه که در دنیای امروز اتفاق می‌افتد. دولت آمریکا قبل از حمله به عراق و یا افغانستان با زیر سئوال بردن مشروعیت دولت صدام حسین یا گروه طالبان در افغانستان اذهان مردم دنیا را نسبت به آنچه بعدا اتفاق افتاد آماده نمود و سپس با یورش نظامی عراق را به اشغال در آورد هرچند میان حمله آمریکا به عراق و افغانستان تفاوت وجود داشت و آن این که در افغانستان فقط یک گروه قومی حاکم بود و این کشور دولت مشروعی نداشت.

آنچه قابل ذکر است این که در این جنگ هرگونه فعالیت سیاسی و فرهنگی فقط در خدمت اهداف نظامی بود یا بهتر بگوئیم هرگونه فعالیتی در خدمت اهداف سیاسی بود، و تبلیغات نظامی یعنی همین.

ه) دینی: تبلیغ دینی یعنی تبلیغ و معرفی آموزه های دینی، این نوع از تبلیغ از قدیم‌ترین، وسیع‌ترین، شناخته شده‌ترین، و مرسوم تبلیغات است. اصولاً تمامی ادیان عهده دار امر تبلیغ هستند ولی در دنیای امروز از میان ادیان موجود مسیحیت و اسلام و اخیراً دین بودایی اگر جزء ادیان به حساب بیاوریم به تبلیغ آموزه‌های خودشان می‌پردازند؛ اما دین یهود تبدیل به یک دین نژادی شده و از تبلیغ دست کشیده است. هرچند به مبارزه و ضدیت بر ضد ادیان دیگر و بخصوص دین اسلام می‌پردازند.

2-2-14-3- تبلیغات به لحاظ میزان اثر گذاری تبلیغ

الف) تبلیغات هیجان انگیز: تبلیغاتی است که با هیجانات مخاطب بازی می‌کند و باعث تحریک آنها در جهت اهداف مبلغ می‌شود.

ب)تبلیغات هماهنگی بخش: منظور تبلیغاتی است که با ارائه پیام‌های ویژه، با روش خاص در پی پرورش مخاطبان خود به صورت پذیرنده منفعل و غیر قابل تغییر می‌باشد، که گاه به آن«تبلیغات مسخ کننده» نیز می‌گویند.

ج) تبلیغات آگاهی بخش: اگر اصل «عدم عوام فریبی» و «درست گویی» در تبلیغات رعایت گردد، و مبلغان به جای تخریب یکدیگر برنامه‌های خودشان را ارائه نمایند، تبلیغات آگاهی بخش خواهد بود (اکرامی،1386).

2-2-14-4- به لحاظ نوع رسانه

الف)  تبلیغات نوشتاری یا چاپی: هر گاه انتقال پیام تبلیغ توسط نوشتار و حروف نوشته شده، و گاه حتی تصاویر(مثل تمبر)، یا آمیزه‌ای از تصویر و نوشته ارائه شود، تبلیغات نوشتاری یا کتبی صورت گرفته است.

این نوع تبلیغات ابتدا در سیاست و جدیداً در تجارت و سیاست کاربرد دارد، و شامل مواردی به شرح ذیل است. آگهی‌های کوچک، اعلامیه، کتاب‌ها و روزنامه‌های حزبی، روزنامه‌های محلی و منطقه‌ای، گاه نامه‌ها، ویژه‌ای خاص تبلیغات، پوستر، تمبر، کارت پستال، پارچه نوشت، تابلو اعلانات، و بیلبوردها و…

ب) تبلیغات پخشی: منظور تبلیغات است که ا زطریق مجراهایی همچون: رادیو، تلوزیون، ماهواره، و اینترنت پخش می‌گردد و گاه به صورت پیام‌های کوتاه توسط تلفن همراه در اختیار مخاطبان قرار می‌گیرد.

ج) تبلیغات پستی: شامل تبلیغاتی است که از طریق پست به آدرس مخاطبان ارسال می‌شود.

د) تبلیغات خیابانی: گونه‌ای از تبلیغات که گاهی تبلیغات محیطی نیز نامیده می‌شود، و با بهره گرفتن از تابلوهای خیابانی، بیلبوردها، فلکسی فیس‌ها، پوسترها، آویزهای پارچه‌ای و… صورت می‌گیرد.

ه) تبلیغات اماکن عمومی: نوعی از تبلیغات که در فروشگاه‌ها، اتوبوس‌ها و…، خصوصاً فروشگاه‌های بزرگ و زنجیره‌ای توسط برچسب‌ها یا راهنمایان فروش به صورت مستقیم و غیر مستقیم صورت می‌گیرد (اکرامی،1386).

2-2-14- 5- تقسیم بندی تبلیغات بر اساس نوع منبع

الف) تبلیغات سفید: یعنی تبلیغاتی که منبع آن کاملاً مشخص است، و اطلاعات ارائه شده با توجه به اعتبار منبع پیام، از صحت و سلامت بالایی برخوردار است.

ب) تبلیغات خاکستری: تبلیغات خاکستری، حالتی بین تبلیغات سفید و سیاه می‌باشد. چرا که منبع تبلیغ در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. از این رو، اعتبار اطلاعات آن صد در صد و قطعی نیست، ضمن این که به راحتی قابل رد و طرد نیز می‌باشد.

ج)تبلیغات سیاه : این نوع تبلیغ در نقطه مقابل تبلیغات سفید قرار دارد، و نوعی از تبلیغات است که منبع پیام و اطلاعات ارائه شده غیر واقعی بوده و میزان اعتماد به آنها تقریباً صفر است. در این نوع تبلیغ دروغ پراکنی، خدعه، نیرنگ و جعل، جایگزین بیان واقعیت‌ها و حقیقت‌ها می‌شود

2-2- 15- انواع نظریه ها در مورد تبلیغات

2-2-15-1- نظریه جاذبه های تبلیغاتی

هر پیام تبلیغاتی برای اینکه بتواند مخاطب را به سوی محتوای پیام خود جلب کند، از یک نظریه اثبات شده در جاذبه استفاده می کند.

فیلیپ کاتلر جاذبه ها را به سه دسته کرده است :

الف- جاذبه های منطقی و اطلاع رسان،

ب- جاذبه های هیجانی- عاطفی

ج- جاذبه های اخلاقی (کاتلر و همکاران، 1383: 47-49) تقسیم می کند؛ در حالی که امروزه بسیاری از اندیشمندان تبلیغات نوین به دلیل امکان تجزیه و تحلیل بهتر جاذبه ها، آگهی ها را از زیر مجموعه سه تقسیم بندی کاتلر خارج کرده و ضمن قبول آن، تقسیم بندی کلی با تفکیک جاذبه ها کاربردهای بهتری برای آن پیدا کرده اند؛ به ویژه متخصصینی که علاوه بر تسلط به علم تبلیغات از نظر علمی نیز این جاذبه های تبلیغاتی را در تیزرهای رادیویی و تلویزیونی آزمایش کرده اند (دهقان طرزجانی، 1385: 64) متداولترین جاذبه هایی که در پیام های تبلیغاتی مورد استفاده قرار می گیرند عبارتند از:  جاذبه منطقی، احساسی، خنده و طنز، ترس، اخلاقی، یک جنبه ای و دو جنبه ای (محمدیان، 1383: 250-149) و جاذبه جنسی (دهقان طرزجانی، 1385: 71).

2-2-15-2- نظریه برجسته سازی

برجسته سازی فراگردی است که طی آن رسانه های جمعی اهمیت نسبی موضوع های مختلف را به مخاطب انتقال می دهند. هر چه رسانه ها اهمیت بیشتری به رویدادها بدهند مخاطبان نیز اهمیت بیشتری برای آن قائل می شوند. عبارت « رسانه ها به مردم نمی گویند که چه بیاندیشند ولی به آنها می گویند که درباره چه بیاندیشند » جوهره اصلی این نظریه را به دست می دهد (ویندال و همکاران، 1376: 374) تبلیغات تلویزیونی با برجسته سازی مشخصه های نسبی و صفات کالاها بر ادراک فرد تأثیر می گذارند. مثلاً ادراک فرد از محصولی به شکلی در می آید که آن محصول را مدرن تلقی می کند این جابه جایی در مشخصه کالا در هنگام خرید به عنوان نقش صافی عمل می کند بنابراین محصولی با دیدی تازه و تا حدی متفاوت مشاهده می شود (بینگر، 1376: 88).

2-2-15-3- نظریه تزریقی ( گلوله جادویی)

نظریه ی تزریقی اشاره بر این دارد که رسانه های گروهی تاثیر مستقیم، فوری وقدرتمندی بر روی مخاطبان دارند. این نظریه معتقد است که رسانه ها تاثیر قوی و عمیق و به طور یکنواخت بر روی سطح وسیعی از مخاطبان دارد که می توان با ارسال مستقیم پیام همانند شلیک کردن یک گلوله و یا تزریق یک آمپول در آنان از طریق طراحی یک پیام مشخص آنان را وادار به عکس العمل نموده و پاسخ دلخواه و مورد انتظار را از آنان دریافت کرد. منظور از دو اصطلاح(( شلیک گلوله )) و یا ((تزریق کردن یک آمپول ))  که در این نظریه بیان شده، تاکید بر آن است که جریان اطلاعات قوی و منسجم که به صورت مستقیم از یک منبع قدرتمند بر مخاطب یا دریافت کننده پیام می رسد تاثیر زیادی بر وی دارد. نظریه گلوله جادویی بر این باور است که پیام همانند یک گلوله است که از دهانه یک تفنگ ( یک رسانه ) به مغز یک نفر  ( مخاطب یا دریافت کننده )  شلیک می شود( سوربن وتانکارد، ترجمه دهقان، 1381 ).

با یک تصور ساده تر، نظریه تزریقی را هم می توان این گونه بیان کرد که پیام های رسانه ای همانند آمپول هایی هستند که به طور مستقیم در بدن مخاطبین منفعل تزریق می شود و بلافاصله بر آنها تاثیر عمیق بر جای می گذارد.

در این دیدگاه رسانه یک منبع قدرتمند و خطرناک تلقی می شود چرا که گیرنده یا مخاطب در مقابل هر گونه تاثیر پیام ناتوان است و هیچ چاره ای برای فرار وی از تحت تاثیر قرار گرفتن در مقابل پیام در این مدل ها دیده نشده است، البته این نظریه که در دهه 1940 توسط محققانی چون لازارسفلد، برلسون و گودت مطرح شد مردم آن زمان نیز همان طور بودند و آنگونه فکر می کردند که رسانه ها به آنها دیکته می کردند، چون هیچ گونه مجرای اطلاعاتی دیگری نداشتند.گرچه این نظریه هم آنچنان موفقیت آمیز نبود.

اما به این علت از این نظریه در این تحقیق استفاده شد چون مسافران یا همان مخاطبان مدت زمان طولانی از8 الی24 ساعت در معرض تبلیغات در قطار ها قرار دارند و در طی این زمان ناگزیر به شنیدن ویا دیدن تبلیغات و گاهی استفاده از آنها می باشند.

  2-2-15-4- نظریه های ارتباطی با منشاء روانشناسی گوستاولوبون

پزشک و نویسنده فرانسوی سالهای 1841-1931 در آثار خود به این نکته اشاره کرد که تفاوت های اساسی میان خصوصیات فرد در تنهایی و جمع وجود دارد. لوبون ضمن مطالعات خود به مفاهیم مختلفی می‌پردازد که یکی از آنها مفهوم انبوه خلق است به نظر او فرد چه خلق و خوی یکسانی داشته باشند چه نداشته باشند . چه وضع زندگی و کار و شغلشان شبیه هم باشد یا نباشد همین که به جمع تبدیل می شوند، خلق و خوی واحدی می گیرند . به قول لوبون جمع شدن افراد روحیه ایی در آنها پدید می آورد که این روحیه وادارشان می‌کند طوری عمل و احساس کنند که با احساس و عمل آنها در تنهایی متفاوت است . جمع بعضی از عقاید و احساس ها، که با احساس و عمل آنها در تنهایی متفاوت است . حتی بعضی از عقاید و احساس ها، تنها در افرادی که بصورت انبوه خلق درآمده اند، پدید می آید. بنابراین انبوه خلق ذاتی جداگانه از مجموعه یا میانگین افراد دارد .

لوبون پنج خصوصیات برای انبوه خلق بر می شمارد :

الف) وحدت روانی انبوه خلق

ب) تحت  تاثیر هیجان های ناگهانی، افراط عمیق و متغییر قرار دارد

ج) منطق جمعی، ساده، ظاهری، فوری و ضربتی دارد؛

د) هیجان ها و عقاید قابلیت تکثیر و تقویت فراوان دارد ؛

ه) وجود رهبران یا افرادی که دارای وجه اجتماعی هستند بر بکارگیری انبوه خلق موثر هستند .

– لوبون عوامل تشکیل دهنده رفتار انبوه خلق را متاثر از سه عامل می داند :

الف ) احساس قدرت شکست ناپذیری

ب ) سرایت و تقلید

ج) تلقین پذیری بیش از حد

– بنظر لوبون عقاید و نظرات جامعه به دو بخش تقسیم می شود :

الف) بخش بنیادی : که سازنده اصلی فرهنگ است و طی سالهای مختلف شکل می گیرد .

ب) بخش متغییر : که در طول سالیان تحت تاثیر رسانه ها و دیگر عوامل فرهنگی – اجتماعی تغییر می کند . مارکس وبر با همین دیدگاه اقتدار یا سلطه مشروع را از قدرت جدا می کند . اقتدار یا سلطه مشروع آن است که گروهی از مردم با رضایت خود و با رغبت از فرمان معینی یا شخص یا اشخاصی که صادر
می کنند پیروی می نمایند . ماکس وبر سه نوع اقتدار را از هم جدا می کند :

اقتدار سنتی

اقتدار پیشوایی یا کاریزماتیک

اقتدار قانونی

به نظر او در اقتدار سوم رسانه ها نقش دارند . مارکس وبر تحولات هنری، فنون وسایل ارتباط جمعی را نتیجه رشد مطبوعات می داند . او برای مطبوعات چند خصوصیت قائل است؛

  • مطبوعات عامل جدیدی در قدرت اجتماعی هستند . به همین سبب ارتباط موثری با نهادهای سیاسی و اقتصادی پیدا کردند .
  • به دلیل وابستگی مطبوعات به دو نوع مشتری، خوانندگان و آگهی دهندگان و ارتباط این دو با یکدیگر مطبوعات نقش تازه ایی در سرمایه گذاری و گردش ثروت در جامعه یافتند .
  • به دلیل نهادی شدن یا تبدیل مطبوعات به موسسات اقتصادی هویت و نام و نشان افراد در مطبوعات کم رنگتر شده است . ماکس وبر با طرح این ویژیگی ها در پی آن است تا اخبار، آگهی ها وسرگرمی های مطبوعات را مورد ارزیابی قرار دهد .

درکل با توجه به نظریه های بیان شده درچارچوب نظری این تحقیق ومحتوای آنها، متغیرهای مسقل ووابسته در مدل مفهومی  از آنها استخراج گردید بدین سان که متغیرهای : زمان ومکان ازنظریه مک لوهان ، زیلسک و گوستاولوبون ، تغییرنگرش ازنظریه نیازهای انسانی مازلو، ، نظریه ناهماهنگی شناختی فستینگر ، نظریه ارتباطات اقناعی کارل آیورهاولند ، جبرگرایی مک لوهان وگوستاولوبون، تاثیر رسانه یا تبلیغات از نظریه گلوله جادویی ، نظریه گوستاولوبون ومک لوهان و نظریه کاشت گربنر، نوع تبلیغات ازنظریه برجسته سازی ، نظریه جاذبه های تبلیغاتی، نظریه ارتباطات اقناعی هاولند ونظریه کاشت گربنر، محصول تبلیغ شده از نظریه ارتباطات اقناعی هاولند، برجسته سازی ونظریه ناهماهنگی شناختی فستینگر و….. گرفته شده است.

بخش سوم

2-3- تاریخچه راه آهن در ایران ورتبه آن درجهان

2-3-1- راه آهن

” راه آهن از دو ریل فولادی با فاصله عرضی ثابت تشکیل شده است که بر روی بستر مسیر احداث می گردد. آلات ناقله توسط چرخ های فولادی  خود بر روی ریل ها حرکت نموده و هدایت می شوند. مجموعه   چرخ ها با اتصال به قطار و نوعی کشنده، شیوه ای از حمل و نقل زمینی را ایجاد می نمایند که به آن راه آهن اطلاق می شود.”

در سال 1556 مهندسین آلمانی راه حل جدیدی برای این کار جستند، بدین ترتیب که در طول معدن دو رشته الوار در دو خط موازی قرار دادند و سپس ارابه های حامل ذغال را بر روی این دو خط چوبی بکار انداختند و چون در بعضی معادن سطح اتکا الوارهای چوبی بسیار سست و مقاومت آن کم بود مجبور شدند زیر الوارها را با قطعات مسطح و مکعب سنگ بپوشاند ودر سال1814فردی انگلیسی به نام « استفنسن » موفق به ساختن لکومو تیو شد و او بود که برای اولین بار محور چرخ های لکوموتیو را به وسیله اهرم به هم متصل کرد.ترتیب اولین قدم در راه ابداع ریل برداشته شد واولین قطار راه اهن دنیا در سال 1832 به وسیله مهندس استیفنس انگلیسی ساخته شد که دو شهر لیورپول و منچستر رابهم متصل می کرد.

امریکا نیز در سال 1859 موفق به ساخت راه آهن شد. کشورهای اروپائی به ترتیب بلژیک وآلمان،اسپانیا،فرانسه در سال 1860 رسماً ایجاد شبکه راه آهن را وارد زندگی خود کردند.

بررسی ها نشان می دهد که نخستین راه آهن ایران در تاریخ ۱۸۴۸ در بندر انزلی و پیر بازار به رشت وجود داشت که بعدها جمع آوری شده‌است  گفته می شود که ۱۲ کیلومتر ازین مسیر تا اواسط دوره رضا شاه همچنان مورد استفاده قرار می گرفت ولی راه آهنی که بقایای ان هنوز است در سال۱۸۸8میلادی و ۱۲۶۱ شمسی بین تهران و شهر ری شاه عبدالعظیم به طول ۸۷۰۰ متر کشیده شد. عرض این راه آهن یک متر بود و به وسیله مسیو بواتال فرانسوی اجرا شد و اداره آن بعدها به یک پیمانکار بلژیکی واگذار شد

پس از این تاریخ دیگر هیچ خط ریلی در ایران احداث نشد، چراکه ایران در یک دوره طولانی براثر نفوذ عوامل بیگانه از ساختن خطوط ریلی منع شده بود. دلیل محرومیت ایران هم این بود که در ۹ نوامبر ۱۸۹۰ ناصرالدین شاه قاجار پیمان‌نامه‌ای با روسیه تزاری امضا کرد که ایران را از ساخت راه آهن تا ده سال باز می‌داشت.این محدودیت در دسامبر ۱۸۹۹ برابر با شروط وام 000/000/60 فرانکی روسیه با دست‌خط مظفرالدین‌شاه برای ده سال دیگر تمدید شد.

بنابراین تا سال ۱۹۱۸ میلادی و1285شمسی که راه آهنی از بوشهر تا برازجان به طول ۶۰ کیلومتر توسط انگلستان کشیده شد، ایران هیچ تحولی را در زمینه حمل و نقل ریلی تجربه نکرد. این خط آهن هم بیشتر جنبه نظامی داشت، اگرچه واردات کالای انگلستان را نیز از طریق بوشهر آسان می‌ کرد. در پایان جنگ جهانی نخست، انگلستان پیشنهاد فروش این راه آهن را به شهرداری بوشهر داد که متاسفانه بودجه شهرداری این شهر تکافوی خرید آن را نکرد و این مسیر توسط سازندگانش جمع آوری و مصالح آن به بصره انتقال یافت.

نخستین مسیر از خطوط ریلی موجود از این دوره که در حال حاضر نیز در کشور بهره برداری می‌شود مسیر میرجاوه-زاهدان است. راه آهن میرجاوه به زاهدان در سال ۱۲۹۹ افتتاح شد. این خط در نیم قرن هیچ تحولی را تجربه نکرد و تنها در دوره رضاشاه طرحی برای اتصال این راه آهن از مسیر بیرجند به مشهد در دست بررسی بوده است که هیچ وقت به مرحله عمل نرسید.

زمانیکه رضا شاه حکومت را بدست گرفت به منظور توسعه امور بازرگانی و اجرای سیاست استعماری مصمم شد به وسیله یک رشته راه آهن سراسری از دریای مازندران تا خلیج فارس ، شهرهای بزرگ و مراکز پر جمعیت و نواحی کشاورزی ایران را به یکدیگر متصل سازند و برای تأمین هزینه آن در تاریخ 9 خرداد سال 1304 شمسی قانون انحصار قند و شکر و چای از تصویب مجلس گذشت که به موجب آن مقرر شد از هر سه کیلو قند و شکر که به ایران وارد می شد دو ریال و از هر سه کیلو چای شش ریال جهت هزینه ساخت راه آهن سراسری دریافت گردد. پس از دو سال که مقدمات امر فراهم گردید عملیات ساختمانی از شمال و جنوب شروع و 11 سال بعد یعنی در سال 1317 شمسی خط شمال و جنوب به یکدیگر اتصال یافت.

زمانی که راه آهن سراسری درشرف اتمام بود، وزارت راه مامور ساخت سایر خطوط گردید و اولین خطی که پس از خط سراسری اقدام به ساخت آن گردید، خط گرمسار- مشهد بود. ساختمان خط مذبور از روز ۲۴ اسفند ۱۳۱۶ آغاز و زیرسازی و ریل گذاری آن تا ایستگاه شاهرود به طول ۳۱۵ کیلومتر تا سال ۱۳۲۰ به اتمام رسیده و بهره برداری از آن شروع شد. اما عملیات ساختمانی از شاهرود به بعد به علت بروز جنگ جهانی دوم متوقف گردید تااینکه بعداز پایان جنگ مجددا عملیات ساختمانی آن از سال ۱۳۲۶ به وسیله وزارت راه شروع گردید و درهفدهم دیماه ۱۳۳۵ خاتمه یافت و از همان تاریخ اقدام به قبول بار از همه نقاط راه آهن به این خط شد

دومین خطی که پس از تکمیل راه آهن سراسری اقدام به ساخت آن گردید، خط تهران-تبریز است. ساختمان این خط روز هجدهم آبان ماه ۱۳۱۷ از تهران شروع و تا روز چهاردهم آبان ماه ۱۳۲۱ ساخت و ریل گذاری آن تا میانه خاتمه یافت و بلافاصله بهره برداری ازآن شروع گردید. اما به علت بروز جنگ جهانی دوم عملیات این خط نیز متوقف و پس از پایان جنگ مانند خط گرمسار-مشهد عملیات ساختمانی آن به وسیله وزارت راه شروع و دهم دی ماه ۱۳۳۵ بهره برداری ازخط تهران تا تبریز آغاز شد.

سومین خط ریلی ساخت خط قم- یزد از نهم آذرماه ۱۳۱۷ از قم شروع و پیش بینی شده‌بود که در سال ۱۳۲۱ خاتمه یابد. لیکن پس از وقایع ۱۳۲۰ عملیات خط مذبور نیز متوقف گردید. چون قسمتی از زیرسازی این خط حاضر و برای ریل گذاری آماده بود. در فروردین ۱۳۲۶ راه آهن دولتی ایران با مصالح موجود اقدام به ریل گذاری از قم به کاشان نموده و در تاریخ ۱۹ خرداد ماه ۱۳۲۸ بهره برداری آن شروع شد. ‌

‌   برای آسانتر کردن مقایسه وضعیت فعلی خطوط ریلی با آن چه که در ابتدای سه دهه بعداز انقلاب بهتر است به وضعیت شبکه ریلی کشور در سال ۱۳۵۷ نگاهی بیاندازیم. در آن سال خطوط در حال بهره برداری ریلی در سراسر کشور شامل ۴۵۶۵ کیلومتر و عبارت بودند از :

2-3-1-1- خطوط ریلی ساخته شده قبل از انقلاب

الف) خط ریلی تبریز به جلفا به طول ۱۴۸ کیلومتر. احداث این خط ریلی در سال ۱۲۹۱ میلادی شروع شد و تنها مسیر ریلی کشور است که از سامانه‌ی برقی استفاده می کند.

ب) خط ریلی زاهدان میرجاوه به طول ۹۴ کیلومتر که ساختمان آن در سال ۱۲۹۸ شروع و یکسال بعد به بهره برداری رسید. این مسیر ریلی همواره سرگرم فعالیت بوده و بیشتر مورد استفاده اهالی دو استان مرزی ایران و پاکستان قرار داشته که به مبادلات کالاهای بین مرزی مشغولند.

ج) خط ریلی تهران به بندر ترکمن در کرانه دریای خزر به طول ۴۶۱ کیلومتر که در ساختمان آن در سال ۱۳۰۶ آغاز و از سال ۱۳۱۶ رسما مورد بهره برداری قرار گرفته است. این مسیر بخشی از شبکه سراسری راه آهن ایران را تشکیل می دهد که در اوان جنگ بین المللی دوم برای انتقال سلاح و مهمات به روسیه از سوی متفقین مورد استفاده قرار گرفت. ‌

د) خطوط ریلی تهران به بندر امام خمینی که ساختمان آن مانند قطعه شمالی خط آهن سراسری در سال ۱۳۰۶ آغاز و در سال ۱۳۱۷ به بهره برداری رسید. این مسیر شامل ۹۲۸ کیلومتر است که امروزه نیز یکی از مسیرهای اصلی راه آهن ایران برای حمل کالای وارداتی و صادراتی، ترانزیت کالا به کشورهای شمالی و هم چنین توزیع کالاها و فرآورده های نفتی در داخل کشور مورد بهره برداری قرار دارد.

ه) مسیر ریلی میان اهواز و خرمشهر به طول ۱۲۱ کیلومتر در سال ۱۳۲۰ کشیده شد و در سال ۱۳۲۱ مورد بهره برداری قرار گرفت. از آن جا که میان این دو شهر محموله های زیادی رد و بدل می شود، این خط در گذشته حائز اهمیت فراوانی بوده است.

و) یکی از طولانی ترین مسیرهای شبکه ریلی کشور خط آهن بین گرمسار و مشهد به طول ۸۱۲ کیلومتر است که بخش مهمی از مسیر تهران – مشهد را نیز شامل می شود و کاربرد اصلی آن انتقال سالانه میلیون ها نفر زائران بارگاه امام هشتم شیعیان است.

ز) راه آهن تهران تبریز به طول ۷۳۶ کیلومتر یکی از مهم ترین طرح های راه آهن در دوره پیش از پیروزی انقلاب اسلامی بود ساختمان این مسیر در سال ۱۳۳۷به اتمام رسید.

ح) خط آهن گرگان به بندر ترکمن به طول ۳۵ کیلومتر در فاصله ساله های ۱۳۳۸ و ۱۳۳۹ تکمیل و به بهره برداری رسید.

و) خط آهن صوفیان به مرز ترکیه که ارتباط بین المللی ایران را با خطوط اروپایی برقرار کرد در سال ۱۳۵۰ به طول ۱۹۲ کیلومتر به بهره برداری رسید و توانست اولین قطار ایرانی را به ساحل دریاچه وان در شرق ترکیه برساند. ‌

ط): راه آهن قم به زرند به طول ۸۴۷ کیلومتر در سال های ۱۳۵۰ تکمیل شد که با افزوده شدن ۸۰ کیلومتر در سال ۱۳۵۷ توانست ارتباط کرمان را با مرکز کشور برقرار کند. این خط نیز یکی از مهم ترین طرح های راه آهن در طول سال های پیش از انقلاب بود که بخصوص برای حمل محمولات کارخانه های بزرگ مسیر از اهمیت زیادی برخوردار شد.

ی) احداث خط زرند – کرمان به طول ۸۰ کیلومتر که ساختمان آن در سال ۱۳۵۳ شروع شده و در سال ۱۳۵۷ به بهره برداری رسیده است.

2-3-1-2- خطوط احداث شده بعد از پیروزی انقلاب

درسی سال اخیر، با همه اولویتی که راه آهن در برنامه های عمرانی کشور داشته طول خطوط شبکه سراسری راه آهن به اندازه ای که بتواند حداقل نیازهای حمل باری و مسافری داخلی را تامین کند، توسعه نیافته است.

وضعیت خطوط احداث شده در سال های بعداز انقلاب را می توان در موارد زیر خلاصه کرد:

1) مسیر میاندشت به بندر امام به طول ۹۲ کیلومتر که در سال ۱۳۶۰ آغاز و در سال ۱۳۷۲ خاتمه یافته و حکایت از طولانی بودن عملیات احداث این مسیر دارد.

2) خط آهن بافق – بندرعباس که به طول ۶۳۳ کیلومتر موجب یکپارچه شدن خط سراسری ترانزیت کالا میان جنوب و شمال کشور شد. ساختمان این مسیر در سال ۱۳۶۰ شروع و در سال ۱۳۷۳ آماده بهره برداری شد.

3) خط دوم تهران – گرمسار – مشهد که از سال ۱۳۶۹ شروع و در سال ۱۳۸۰ به بهره برداری کامل رسید. به طول 926 کیلو متر

4) خط دوم تهران – آپرین که به طول 198کیلومتر در سال های ۱۳۶۹ تا ۱۳۷۹ احداث شد

5) خط ریلی فریمان به مرز سرخس که موجب پیوستن خطوط ایران به شبکه ریلی کشورهای تازه تاسیس آسیای مرکزی شد. ساختمان این مسیر از سال ۱۳۷۱ شروع و در سال ۱۳۷۵ به مرحله بهره برداری رسید. طول کلی این مسیر ۱۷۰ کیلومتر است.

6) خط ریلی بادرود به میبد به طول ۲۵۴ کیلومتر که ساخت آن در سال ۱۳۷۴ شروع و در سال ۱۳۷۶ به بهره برداری رسید و حدنصاب جدیدی در سرعت عملیات اجرایی برجای گذاشت.

7) خط سراسری ترانزیتی شرقی کشور که به طول ۸۰۰ کیلومتر یکی از بزرگترین و مهم ترین پروژه های ریلی سه دهه اخیر کشور به شمار می رود که بندر عباس را به شمال شرق وصل می کند از تاریخ 1377شروع ودر سال 1384 به پایان رسید

با توجه به پیشرفت خطوط ریلی بعد از پیروزی جمهوری اسلامی وپیشرفت تکنولوژی در ایران و جهان به نظر می رسد ایران به نسبت دیگر کشورهای جهان ازجمله : ایالات متحده امریکا با 400هزار کیلومتر اتحاد جماهیر شوروی با 120هزار کیلومترو آلمان با60 هزار کیلومتر, فرانسه با 54 هزار کیلومتر ، تنها دارای7600 کیلومتر خط ریلی می باشد. با وجود اینکه تاریخ شروع خط ریلی ما با این کشورها در تاریخی  نزدیک  به یکدیگر شروع شده ولی هنوز فاصله بسیار زیادی با هم داریم http://eghtesad-bazargani88.blogfa.com.

  2-3-2- تبلیغات درقطارسراسری

امروزه تبلیغات به عنوان موثرترین وپیشرفته ترین ابزارهای بازاریابی وجذب مشتری در سرتاسر جهان شناخته می شود . پیشرفت روز افزون فناوری وگسترش امکانات رفاهی ، روز به روز زمینه را برای تبلیغات کارآمدتر وگسترده تر فراهم می سازد ، ازجمله می توان به توسعه حمل ونقل عمومی ،گسترش ابزار ارتباط جمعی ،شکوفایی رسانه های صوتی وتصویری اشاره کرد .در این میان حمل ونقل عمومی قطار به سبب دارابودن ویژگی هایی ازقبیل : قیمت مناسب ،امنیت بالا ، راحتی قابل قبول ، پوشش سراسری و….. می تواند یکی از مناسب ترین بسترها جهت تبلیغات محیطی باشد.

مجموعه باران موج بابیش از 5 سال فعالیت در زمینه تبلیغاتی به عنوان مجری انحصاری تبلیغات در قطارهای ویژه راه آهن کشور مطرح می باشد که توانسته با بهره گرفتن از روش های جدید ارتباطی و موثر در راستای ارتقای امور تبلیغاتی ، سازمان ها وشرکت های تولیدی وخدماتی  قدم بردارد.

فضاهای تبلیغاتی در قطارهای سراسری :

  • فضاهای تبلیغاتی داخلی قطارشامل : کوپه ها ، راهروها ، رستوران ، بوفه ، پخش تیزر ، شاشت وسمپل های تبلیغاتی  و پکیج های میان وعده
  • فضاهای تبلیغاتی بیرونی قطار شامل : بدنه قطار و ایستگاه های راه آهن

2-3- 3- تبلیغات در مترو

بعضی ازکانون های تبلیغاتی در راستای سیاست های کلی خود مبنی بر انتخاب رسانه هایی با بالاترین میزان اثر بخشی، اقدام به طراحی و اجرای فضاهای تبلیغاتی متمایز نموده و با دریافت مجوز از شرکت مترو به عنوان مجری انحصاری این فضای تبلیغاتی شروع بکارکردند.

فضاهای تبلیغاتی شامل گیت های ورودی- خروجی، دیواره های جدا کننده، راهرو ها و نیز حریم ریلی که به دلیل متمایز بودن، بیشترین میزان اثر بخشی را برای صاحبان برند ها به همراه داشته است.حضور در فضاهای دیگر مترو به دلیل کثرت بیش از اندازه این فضاها و هزینه گران باعث می شود سهم صدای برند ها بسیار پایین آید و همچنین عدم وجود استراتژی مشخص از سوی مجریان این فضاها مبنی بر جذب برندهای معتبر باعث شده است ترکیب ناموزونی را شاهد باشیم.

رسانه هایی که به صورت انحصاری در اختیاراین کانون ها می باشند به دلیل جانمایی استثنایی در معرض بیشترین دید قرار داشته و توجه مخاطب را به خوبی به خود جلب می کنند.

  • گیت های ورودی و خروجی:

تمامی مسافران به منظور ارائه بلیط و یا کارت اعتباری می بایست از گیت های ورودی و خروجی تردد نمایند که این امر فضایی مناسب برای اکران تبلیغات موثر را فراهم آورده است.

  • دیواره های جدا کننده راهروها:

تردد مسافرین در راهروهای مترو به منظور ورود و خروج و یا تعویض خط، فرصتی استثنایی برای درج تبلیغات اثر بخش بر روی دیواره های مترو را فراهم آورده است.

  • حریم ریلی:

بر اساس آمار منتشر شده توسط مترو تهران، متوسط مدت زمان توقف مسافر در ایستگاه های مترو ۴ دقیقه می باشد که با توجه به زاویه دید مسافرین حریم ریلی به عنوان رسانه ای کاملا متمایز در مترو، بیشترین تاثیر را در ذهن مخاطب داشته و با توجه به قیمت مناسب، بیشترین اثر بخشی را داشته است.http://irannovin. net

2-3-4- جذب مشتری

ارتباطات در همه جای زندگی ما یافت می شود. آگهی های تجاری رادیویی و تلویزیونی، تبلیغات چاپی، تابلوهای تبلیغاتی، بسته بندی، پرسنل فروش همه و همه در صدد ایجاد ارتباط و در نهایت تأثیر گذاشتن بر ما می باشند. پژوهشگران تخمین زده اند که مصرف کنندگان آمریکایی روزانه به طور میانگین دویست الی پانصد پیام تجاری دریافت می کنند. درحالیکه فقط به 15% آنها توجه می کنند و فقط 4% تا 5% پیام ها را فعالانه پردازش می کنند.(موون، مینور، 1382، ص 300)

در گذشته برخی از تبلیغ کنندگان اعتنای زیادی به یادآوری تبلیغ توسط مردم می کردند. دیگران به یادآوری تبلیغ اعتقادی نداشتند، ولی این مهم را می دانستند که مردم بتوانند حداقل از طریق بازشناسی نشان دهند که تبلیغ را دیده اند. برخی از تبلیغ کنندگان تمرکز خود را بر انتقال پیام، به جای خود تبلیغ می گذاشتند، در حالی که دیگران بر این باور بودند که توانایی مصرف کنندگان در بازگویی طوطی وار یک پیام، ربطی به اثربخشی تبلیغ بر فروش ندارد.

انسان می تواند بدون آگاهی کاملاً هوشیارانه یادگیری کند، ولی در این کار محدودیت های واقعی وجود دارد. در هر لحظه معین، ما تنها ظرفیت محدودی برای پردازش ذهنی داریم و بنابراین برخی از محرک ها تنها به شکل سطحی در ذهن پردازش می شوند و پردازش برخی دیگر به صورت عمیق انجام می گیرد.

هر چه توجه بیشتری مصروف یک پیام کنیم، و هر چه هوشیارانه تر آن را پردازش کنیم، آگاهی ما از آن بیشتر می شود و در نتیجه، یادآوری بعدی آن آسان تر انجام می گیرد. تبلیغاتی که به صورت سطحی پردازش می شوند، جدا از قدرت ترسناک شان، احتمالاً کارایی کمتری خواهند داشت و تقریباً به طور یقین، ضعیف تر از تبلیغاتی هستند که ما را در سطح هوشیارانه تری درگیر خود می کند. شواهدی در دست نیست که پیام های کم در گیرانه بتوانند با تحت الشعاع قرار دادن درون داد یا استدلال های هوشیارانه دریافت شده، مستقیماً بر انتخاب های آگاهانه ما تأثیر بگذارند.

با این حال، صرف نظر از این که تبلیغات به طور سطحی و یا عمیق پردازش شده باشند، تبلیغ یک محصول یا نام تجاری احتمالازمانی ، بیشترین تأثیر را دارد که گزینه های دیگر وزن یکسانی داشته باشند و نتیجه حاصل برای ما چندان اهمیتی نداشته باشد. پس، تأثیر آن در موقعیت هایی است که چندان اهمیتی برای ما ندارند. یا در وضعیت هایی است که برای ما مهم هستند و در به یاد آوردن گزینه های مطلوب تر به ما کمک می کنند و یا انجام کاری مناسب را یادآوری می کند که ممکن است به هنگام تنظیم دستور، به عنوان یک گزینه مطلوب به آن فکر نکرده باشیم.

2-3-5- رفتار مصرف کننده

رفتار خریدار را می توان به صورت یک فرآیند انتخاب، خرید و مصرف فردی و یا گروهی، در مورد کالاها و خدمات به منظور ارضاء نیازها و خواسته ها تعریف نمود. در فرآیند مطالعه رفتار مصرف کننده، ما عملکردهای ظاهری افراد را شاهدیم، لیکن فرآیندهای مغزی که به بروز این رفتارها می انجامد را نمی توان مشاهده کرد. بنابراین بهترین روش تحلیل رفتار، تبیین رفتار از مشاهدات است. فرآیندی که یک فرد از طریق آن تصمیم گیری می کند، مدل جعبه سیاه نامیده می شود. یک جعبه سیاه حاوی عملکردهایی غیر قابل مشاهده است (رنجبریان، 1378، ص 69).

2-3-5- 1- سه دیدگاه پژوهشی در مورد رفتار مصرف کننده

یک مشخصه کلیدی رشته رفتار مصرف کننده، پایگاه تحقیقاتی آن می باشد، این رشته به عنوان یکی از شاخه های رشته های علوم اجتماعی از روشها و رویه های تحقیقاتی هر یک از علوم رفتاری بهره می برد. رفتار مصرف کننده را جهت راهنمایی به سه جنبه تقسیم بندی می کند. این تقسیم بندی به عنوان راهنما در مورد این که چگونه فکر کنیم و عوامل مؤثر در رفتار اکتسابی مصرف کننده را شناسایی کنیم عمل می کند:

الف) دیدگاه تصمیم گیری

ب) دیدگاه تجربی

ج) دیدگاه تأثیر رفتاری (موون، مینور، 1382، ص 29).

احساسات، اقدام به خرید محصول نمی کند. در عوض خرید او ناشی از تأثیر مستقیم رفتار از طریق نیروهای محیطی از قبیل ابزارهای ارتقاء فروش (به عنوان مثال مسابقات، هنجارهای فرهنگی، محیط فیزیکی و یا فشارهای اقتصادی می باشد) (همان منبع، ص 32-31).

2-3-5-2- مصادیق مربوط به راهبرد ارتقاء

برای مدیر بازاریابی، رفتار مصرف کننده کاربرد وسیعی در راهبرد ارتقاء دارد. مفاهیم رفتار مصرف کننده برای هر مؤلفه آمیخته ارتقاء از تبلیغات و فروش شخصی گرفته تا ارتقاء فروش و روابط عمومی، کاربرد دارد.

2-3-5-3- مصادیق مربوط به تبلیغات و فروش شخصی

هنگام تهیه موضوعات تبلیغاتی تفکر در مورد ایده ها، تصاویر ذهنی و احساساتی که ذهن خلاق در یک مؤسسه تبلیغاتی باید در مصرف کنندگان ایجاد کند، مفید است. یک شیوه برای ایجاد مفاهیم در موضوع تبلیغات، تحلیل انگیزش ها و ویژگی های روان نگاشتی بازار هدف نمی باشد، خصوصاً برای محصولات تفننی مانند عطر و سیگار بیان موضوع و تصویر ذهنی از محصول حیاتی است.

تبلیغات قورباغه و مارمولک برای نوشابه بادویزر توسعه یک رقابت تبلیغاتی بر اساس شناخت ویژگی های جمعیتی و روان نگاشتی بازار هدف را به تصویر می کشد. هدف آن، مصرف کنندگانی می باشند که پس از سال 1964 متولد شده اند (نسل به اصطلاح X)، آگهی ها قورباغه ها و مارمولک های زشت ولی جالبی را نشان می دادند که بی اندازه کش می آمدند و می خواستند یک نوشابه بادویزر را به دست آورند. در یک آگهی دیگر یک دسته از قورباغه ها یک تمساح را برای هجوم به یک مهمانی دزدیدند تا بتوانند یک جعبه نوشیدنی را بدزدند. با این وجود هنگامی که این توصیفات به طور شفاهی بیان می شوند به نظر مسخره می نمایند. آگهی همچنین از جهتی جذاب، بی ربط و بی معنی جلوه می کنند ـ حالت هایی که برای نسل X جذاب است.

2-3-5-4- مدل AIDA

الگوهای متعددی در توالی ارائه پیام های تبلیغاتی وجود دارد. در این راستا الگوی   AIDA یکی از الگوهایی است که برای برنامه ریزی پیام تبلیغ شیوه ای چهار منظوره را پیشنهاد می کند که عبارت است از جلب توجه، ایجاد علاقه، تحریک تمایل، سوق دادن به اقدام خرید (محمدیان، 1379، ص 158).

متأسفانه در تبلیغات کشور ما، توجه به مخاطب مشاهده نمی شود. تبلیغات ما کمتر به متقاعد کردن مخاطب توجه می کند (پور غفاری لاهیجی، 1384، ص 5).

در مدل آیدا انتظار می رود مصرف کننده قبل از خرید یک محصول، چهار مرحله را طی نماید. این مراحل شامل توجه کردن، علاقمند شدن، خواستن و اقدام به خریداست. هر چند این مدل به منظور شرح مراحلی که خریدار به سمت خرید هدایت می شود، تدارک دیده شده است، اما می توان از آن در برنامه ریزی ترویج نیز استفاده کرد. یک برنامه ترویجی می تواند هر یک از مراحل مدل آیدا را به عنوان هدف اتخاذ نماید. برای مثال این امکان وجود دارد که یک بازاریاب از تابلو اعلانات برای جلب توجه مردم، از آگهی های تلویزیونی برای ایجاد علاقه و از برگه های تخفیف قیمت برای ایجاد انگیزه خرید استفاده نماید (رنجبریان، 1378، ص 342).

2-3-5-4-1- آیدا

ایجاد علاقه در مخاطبان با تحریک احساسات و نیازهای اجتماعی مشتریان

این مسئله که شرکت ها باید برای ارزیابی میزان موفقیت خود و نیز نیل به آن راه های درک خواسته ها، نیازمندی ها و نیز مسیرهای انگیزش و فراگردهای ایجاد تصمیم را بیاموزند مورد توافق حداقلی تمامی صاحبنظران است. پیمایش ها و سایر مطالعات میدانی قادرند مبانی اساسی چنین ادراکی را در اختیار محققان بگذارند. این ابزارهای مطالعاتی تصویری روشن از این فراگردها را مقابل چشمان محققان قرار می دهند. برای مثال محققان می دانند که مردم مایلند از ماشین استفاده کنند. این که مردم تمایل دارند از ماشین و البته ماشین های بهتر استفاده کنند جای بحث و بررسی ندارد. حال مسئله این است که مردم اصلاً چطور و چه وقت و چه موقعیتی و چرا تصمیم یه خریدن ماشین می کنند؟ و مهمتر این که آنها چطور از بین تعداد زیادی از ماشین های پیشنهادی ماشین هایی را انتخاب می کنند؟ شکی وجود ندارد که پیمایش ها و مطالعات میدانی تصویر محدودی از آنچه در واقعیت وجود دارد به بازاریابان ارائه می دهند. تمامی کارشناسان بازاریابی به این مطلب که میان پاسخ ها و واکنش های پاسخ دهندگان و آنچه که آنها در موقعیت های گوناگون از خود بروز می دهند تفاوت های اساسی وجود دارد اذعان دارند. از دید بازاریابان حرفه ای مغز انسان یک جعبه سیاه است. پس تا زمانی که فن آوری نوینی برای خواندن ذهن انسانها پدید آید این کارشناسان  تنها قادرند در یک نگره جامع و کلی فراگردهای تحریک احساسی و انگیزشی و تصمیم سازی انسانها را مورد بررسی قرار دهند. برای نیل به همین مقصود کلی نیز آنها ناچارند از مدل های رفتار شناختی و روانشناختی که به نظر می رسد قادرند فراگردهای حصول تصمیم را در میان مردم نشان دهند استفاده کنند. یکی از مهم ترین این مدل ها آیداست که حروف آن مخفف توجه یا بدست آوردن آگاهی های عمومی، تمایل یافتن نسبت به محصول، رغبت نسبت به محصول و نهایتاً خرید محصول است.

از مراحل آغازین رشد اندیشه بازاریابی، کارشناسان بازاریابی دریافته اند که احساسات و ادراک مبتنی بر شهود و سایر فراگردهای غیر عقلایی دارای نقش اساسی در فراگرد پذیرش محصول هستند و این به آن معناست که زمانی که ما محصولی را خریداری می کنیم، در حال ارضای نیازمندی های اجتماعی و احساسی خود هستیم و این حالت را می توان با ارضای یک نیاز فیزیکی و شخصی مشابه دانست. مک لوهان زمانی گفته بود تبلیغات ، هنر غاری و غارنشینانه شده بیستم است. قصد او از بیان این تعبیر تحقیر بازاریابی و تبلیغات نبود، بلکه او به این مطلب اشاره می کرد که تبلیغات تبدیل به بخشی مهم از فراگرد ارضای نیازهای بشری شده است که بر تمامی اعمال فردی و اجتماعی بشر سلطه یافته است (محمدیان، 1379، ص 54).

2-3-5-4-2- AIDA چطور عمل می کند؟

تبلیغی که بدون تحقیق انجام شود، تبلیغی که بدون رویت محصول تهیه شود، تبلیغی که رابطه ای بین محصول و پیام ارائه شده ایجاد نکند و تبلیغی که در ارائه پیام از هیچگونه روند علمی پیروی نکند نمی تواند در جلب مخاطب و ایجاد انگیزه خرید در بازار هدف موفق باشد. شرکت های تبلیغاتی ما رابطه ای بین محصول و جاذبه های تبلیغاتی برقرار نمی کنند و تأثیر جاذبه ها و رسانه ها را بر پیام و مخاطب نادیده می گیرند. شناخت ناکافی از محصول، بازار هدف، رقبا، محیط و… منجر به این می شود که ما نتوانیم مشتری را متقاعد به خرید کنیم و این ضعف عمده تبلیغات کشور است. بیشتر تبلبغات تهیه شده در راه آگاه سازی مشتری گام بر می دارند و کمتر شیوه متقاعدکنندگی در تبلیغات مشاهده می شود. زمانی فرستنده می تواند گیرنده پیام را متقاعد به انجام کاری کند  که خود نسبت به آن شناخت کامل و کافی داشته باشدو اکثر تهیه کنندگان پیام تبلیغاتی از محصول اطلاعات کافی ندارند به همین دلیل نمی توانند مشتری را متقاعد به خرید کنند)ارضی، 1377، ص 245( .

2-3- 6- تعریف واژه‏ها و اصطلاحات فنی و تخصصی (به صورت مفهومی و عملیاتی):

2-3-6-1- تعریف مفهومی

تاثیر: درکل تاثیر یا اثربخشی را انجام کارهای درست معنی کردند یعنی  بتواند بعداز انجام کار، بازخورد مثبتی به همراه داشته باشد(پیتردراکر).

نوع تبلیغات (دیداری، شنیداری):  تبلیغات دیداری به نوع تبلیغاتی اطلاق می شود که از طریق دیدن، پیام فوری وراحت به مخاطب انتقال داده می شود مثل تلویزیون، ماهواره، اینترنت، انواع ال سی دی های موجود در قطار ومترو، انواع بیلبوردها ومطبوعات.  رسانه های شنیداری نیز به رسانه هایی اطلاق می شود که پیام از راه شنیدن به مخاطب انتقال می یابد مثل رادیو.  تبلیغات از نظر لغوی به معنی ” رساندن، بیان کردن وابلاغ کردن است “. تبلیغات درمفهوم امروزی وبین المللی آن، به مفهوم پیام رسانی به وجهی گسترده وخاص ( آنچنانکه مقبول طبع مخاطب قرار گیرد ویا آنان را با مبلغ همراه وهمنوا سازد)، می باشد( ساعت چی، 1381 و معتمدنژاد، 1386).

تبلیغات، رساندن یک پیام درمورد محصول یا یک خدمت ازطریق رسانه های مختلف برای متقاعد کردن مخاطبان بالقوه برای خرید آن محصول یا خدمت می باشد ( منبع: کتاب تبلیغات از تئوری تاعمل نوشته: سیدحمید خدادادحسینی، احمد روستا، وهاب خلیلی شجاعی).

تبلیغات، دادن آگاهی خاص واعمال نظر درجهت دهی به افکار عمومی با قصد ونیت به سمت وسوی خاص به واسطه وسابل مختلف تبلیغاتی مانند رسانه های جمعی و. . . . . است ( ترابی، 1381و دانایی، 1387).

تبلیغات عبارتست از: ” ارسال پیام به منظورتاثیر برنگرش فرد یا افراد نسبت به یک پدیده ” ( محقق معین 1385).

نوع محصول تبلیغ شده: به انواع کالا وبرندهایی اطلاق می شود که جهت تبلیغ درمعرض دید مشتری قرار می گیرد (ویکی پدیا) .

زمان تبلیغ (میزان ساعت): به میزان ساعتی که محصول تبلیغ شده در معرض دیداری وشنیداری مخاطب قرار می گیرد اطلاق می گردد(ویکی پدیا).

مکان تبلیغ: به مکانی اطلاق می شودکه به تبلیغات کالا وخدمات  اختصاص می یابد تا در معرض دید مشتریان قرار گیرد(ویکی پدیا).

خطوط ریلی: به ابزار رسانه ای اطلاق می شود که شامل کلیه خطوط ریلی اعم از راه آهن سراسری ومترو باشد که همانند سایر رسانه های دیگر به رسالت خودیعنی انتقال پیام واطلاعات می پردازد(ویکی پدیا).

نگرش مشتری: عبارت است از ساماندهی بلند مدت فرآیندهای انگیزشی، احساسی، ادراکی وشناختی باتوجه به برخی جنبه های محیطی که فرد درآن قرار گرفته است.  درواقع مفهوم نگرش بیانگر شیوه تفکر، احساس و واکنش هایی است که یک فرد یا همان مشتری نسبت به محیط اطراف خود دارد(سولومون(2000)،127).

تورثون نگرش رامیزان شدت احساساتی که فرد درمورد یک محرک دارد تعریف می کند.  نگرش ها اصولا به واسطه عوامل درونی مثل: باور وتمایلات فردی وعوامل بیرونی مثل: درآمد، تاثیرگذاران خارجی وعوامل اقتصادی متاثر می شود ( سولومون، 2000، 127). البته دراینجا منظور همان ایجاد باورجدید مشتری است( تغییر شیوه تفکر مشتری).

2-3-6-2- تعریف عملیاتی

تاثیر: منظور از اثر بخشی در واقع بررسی میزان موثر بودن اقدامات انجام شده برای دستیابی به اهداف از پیش تعیین شده است.  به بیان دیگرتاثیرنشان می دهدکه تاچه میزان از تلاش انجام شده، نتایج مورد نظرحاصل می شود(داشتن بازخورد مثبت بعداز انجام کار ).

هدف  ازتاثیر تبلیغات درتحقیق حاضر شاخص های ذیل می باشد:

– خوشبین بودن نسبت به محصولات تیلیغ شده درخطوط ریلی

– تمایل برای خرید محصولات تبلیغ شده در خطوط ریلی

– آگاهی از محصولات تبلیغ شده درخطوط ریلی

– بدست آوردن اطلاعات کامل ودقیق درباره محصولات تبلیغ شده درخطوط ریلی

– افزایش وفاداری مشتریان فعلی برندهای تبلیغ شده درخطوط ریلی

– ترجیح دادن محصولات تبلیغ شده درخطوط ریلی نسبت به محصولات مشابه دیگر

– اقدام به خرید محصولات تبلیغ شده درخطوط ریلی

نوع تبلیغات ( دیداری وشنیداری): به هر گونه ترغیب وتشویق که از طریق رسانه ها وابزارهای آن برای جلب حمایت وایجاد تحرک در توده مردم انجام شود ویا به عبارتی دیگر به هرگونه ترغیب که توسط صاحبان کالا وخدمات برای ارائه محصول خود به مخاطبان ومشتریان انجام می گیرد و این توجه وترغیب نیز توسط رسانه ها وابزارهای متعدد دیداری وشنیداری آن( تلویزیون، رادیو، اینترنت، قطار، مترو، بیل بوردو. . . . ) صورت می پذیرد.

نوع محصول تبلیغ شده: انواع محصولاتی که جهت جذب مشتری برای خرید از طرف صاحبانشان در رسانه ها مورد تبلیغ قرار می گیرند.

زمان تبلیغ (میزان ساعت): دراختیار گذاشتن زمان مناسب یعنی میزان ساعت بیشتر جهت تاثیر گذاری بیشتر برای تبلیغات کالا وخدمات.

مکان تبلیغ: مکانی مناسب برطبق نوع محصول که جهت تاثیرگذاری بیشتر برای جذب مشتری در اختیار تبلیغات کالا وخدمات قرار می گیرد.

خطوط ریلی: به کلیه خطوط راه آهن،اعم از درون شهری (مترو) وبرون شهری (قطارهای سراسری)که علاوه برانتقال وجابجایی مسافر، به انتقال پیام، آگاهی واطلاعات  راجع به کالاهاو خدمات به مشتری (مسافران) می پردازند. البته قطارهای سراسری درسالهای اخیر به عنوان  ابزار جدید رسانه، مطرح ودرخدمت مشتریان، جهت بالا بردن سطح آگاهی آنان وصاحبان صنایع جهت معرفی کالاها وخدمات شان قرار گرفت.

نگرش مشتری: دادن اطلاعات جدید به مشتری که او را به این باور رسانیده باشد که کالای مورد تبلیغ بهتر از سایر کالاهای مشابه است ویا رساندن به این باور که روشی که تاکنون مورد استفاده قرار می گرفت بهترین روش انجام کارنبوده است. درواقع تغییر شیوه تفکر مشتری وایجاد باور جدید نسبت به کالای تبلیغ شده،که ناشی از دریافت اطلاعات جدید است، مشتری رانسبت به خرید کالا ترغیب نماید.

در جوجه های حساس یک روزه ای که با CIA تلقیح شدند

1-11- ایمنی

1-11-1- فعال

در جوجه های حساس یک روزه ای که با CIA تلقیح شدند، پاسخ آنتی بادی ضعیفی بوجود می آید، یعنی آنتی بادی های خنثی کننده تا سه هفته پس از تلقیح قابل شناسایی نیستند؛ حتی پس از آن تیترها پایین است (80/1) و تا هفته چهارم کمی افزایش می یابد. (320/1)، در حالی که پاسخ آنتی بادی در جوجه هایی که در سن 6-2 هفتگی بطور داخل عضلانی تلقیح شده بودند بطور قابل ملاحظه ای افزایش یافت که با خنثی سازی آنتی بادی های ضد CIA در روزهای 7-4 بعد از تلقیح قابل مشاهده بودند، 14-12 روز پس از تلقیح حداکثر تیترها (5120/1 – 1280/1) ایجاد شد. اگر جوجه ها به جای تلقیح عضلانی، از راه دهان (Oral) آلوده شوند، تشکیل آنتی بادی های خونی حدود یک هفته به تأخیر می افتد. یوآسا و همکارانش گزارش کرده اند که افزایش تولید آنتی بادی درست در زمانی که غلظت ویروسی در بافت های جوجه کاهش یافته است، می باشد. هنوز اطلاعاتی راجع به ایمنی سلولی در برابر CIA به دست نیامده است.

جوجه ها در تمام سنین به عفونت حساس هستند اما حساسیت به CIA از طریق راه های طبیعی ابتلا بعد از سن دو هفتگی به سرعت در جوجه هایی که نقص ایمنی ندارند، کاهش می یابد. آلودگی همزمان با ویروس بیمار عفونت بورس فابرسیوس و یا پرندگانی که بورس فابرسیوس آنها را برداشته اند باعث به تاخیر افتادن ایجاد مقاومت سنی می گردد. جوجه هایی که در دوران جنینی بورسشان برداشته شده بود، وقتی در سنین 21 یا 38 روزگی با CIA عفونی شدند، علائم مشخصه کم خونی عفونی جوجه ها را نشان دادند که در هر دومورد 14 روز پس از تلقیح، مقادیر هماتوکریت جوجه ها کم بود و درصد سلول های CD4+ و CD8+ تیموس 21 روز پس از تلقیح به طرو قابل ملاحظه ای کاهش یافته بود. در صورتی که در جوجه های سالمی که عفونی شده بودند، هرگز میزان هماتوکریت کاهش نیافت. این مطالب این فرضیه را که مقاومت سنی به CIA وابسته به آنتی بادی است و مربوط به از بین رفتن سلول های هدف  CIA نمی باشد را تقویت می کند و نیز این داده ها بیان می کنند که سلول های CD4+/CD8+ هدف عفونت هستند. (51)

1-11-2- غیرفعال

آنتی بادی های مادری در محافظت جوجه های زیر دو هفته در برابر عفونت CIA دارای اهمیت می باشند  و مانع به مخاطره افتادن ایمنی جوجه ها به وسیله سایر فاکتورها می گردد.

شیوع کم خونی در سطح گله در حقیقت با عدم حضور آنتی بادی ضد CIA در گله های مادر آنها مربوط می شود. آنتی بادی مادری جوجه هایی که از مادران ایمن با تیتر آنتی بادی VN 640-160 به دنیا آمده اند فقط تا سن دو هفتگی این آنتی بادی ها را نشان می دهند.

1-12- تشخیص

1-12-1- جداسازی و شناسایی عامل مولد

عامل کم خونی جوجه ها را می توان از تمام بافت های جوجه های مبتلا جدا نمود. در جوجه هایی که در سن یک روزگی تلقیح شده اند، 7 روز پس از عفونت حداکثر تیتر ویروسی قابل مشاهده است. عامل کم خونی در بافت ها و مدفوع تقریبا به طور دائم تا 21 روز حضور دارد و پس از آن به سرعت کاهش می یابد اما پس از 14 روز سرم آلودگی خود را از دست می دهد. بولو  دریافت که عفونت خون کامل کمتر از 14 روز طول می کشد.

جوجه هایی که در سن 6-4 هفتگی تلقیح شده اند اگرچه حداکثر تیتر ویروسی را در بافت های مختلف و مدفوع 7 روز پس از عفونت نشان می دهند ولی در عرض 21-14 روز به سرعت تا مقادیر پایین تر کاهش می یابد و نکته دیگر اینکه عامل کم خونی جوجه ها هرگز در مغز یا سرم این پرندگان نشان داده نشده است. کبد را به عنوان مخزن عامل کم خونی جوجه ها عنوان کرده اند چون پیوسته مقادیر بالایی از عامل را در خود دارد. برای حذف یا غیرفعال کردن آلودگی های احتمالی قبل از تلقیح در کشت سلولی می توان کبد هموژنیزه شده را به مدت 5 دقیقه در 70 درجه سانتی گراد حرارت داد  یا اینکه داخل کلروفرم قرار داده شود. تلقیح داخل عضلانی یا داخل صفاقی جوجه های حساس یکروزه اختصاصی ترین روش در دسترس برای جداسازی اولیه CIA می باشد، اما در این حالت عفونت زایی 100 برابر کمتر از کشت سلولی است که می توان بوسیله تضعیف ایمنی جوجه های آزمایشگاهی میزان عفونت زایی را افزایش داد.

16-14 روز پس از تلقیح جوجه ها ربرای مشاهده کم خونی آزمایش می کنند که با مقادیر هماتوکریت زیر 27 % مشخص می شوند. ضایعات ماکروسکوپیک حتی ممکن است در پرندگانی که کم خون نیستند نیز مشاهده شود. می توان آزمایشات آسیب شناسی بافتی از بافت های مشکوک به عمل آورد ولی این کار همیشه برای تشخیص قطعی لازم نمی باشد. از کشت سلولی نیز می توان برای جداسازی عامل مولد در محیط آزمایشگاه استفاده کرد. محیط کشت هایی که تازه درست شده اند (105x 3-2 سلول در هر سی سی در محیط کشت RPMI1640cm2/105) باید به وسیله 10/1 حجم خود از رقت 20/1 یا بیشتر و یا رقت های متوالی 10 برابر از بافتهای مخصوص هموژنیزه تلقیح شوند. ضایعات شلولی پس از 6-1 بار کشت مجدد (24-7 روز) دلالت بر عفونت CIA می کند اما هیچ شکل خاصی از ضایعات سلولی که بتوان به وسیله میکروسکوپ نوری تشخیص داد وجود ندارد چون وقت گیر و گران است و به علاوه جداسازی عامل کم خونی عفونی جوجه ها باید توسط سرولوژی قطعی گردد.

1-12-2 -سرولوژی

آنتی بادی ضد CIA در سرم جوجه ها یا کیسه زرده را می تواند به وسیله خنثی سازی ویروس VM (8،124) یا تست فلورسانس آنتی بادی غیرمستقیم مشاهده کرد.

– VN (Virus Neutralization)

برای تست خنثی سازی ویروس، رقت های دوبرابر متوالی سرم را با هم حجم آن از سوسپانسیون CIAمخلوط می کنیم. (TCID50 500-200) و این مخلوط را در گرماخنه 37 درجه سانتی گرادی وارد می سازیم. این مراحل ممکن است 5 هفته طول بکشد زیرا گاهی 9 کشت متوالی لازم است تا تیتر آنتی بادی های سرم مورد ارزیابی قرار گیرد. در تست خنثی سازی رقت ثابت سرم 80/1 -20/1 با هم حجم آن از سوسپانسیون CIA با حدود TCID50 5/105 مخلوط شد. با این روش عدم حضور آنتی بادی ضد CIA در سرم های مورد آزمایش پس از یک یا دو کشت متوالی و حضور آنتی بادی پس از 3 یا 4 کشت متوالی از سلول های تلقیح شده ردیابی می شوند. تیتر آنتی بادی های مربوطه را می توان به وسیله تعداد کشت های مجددی که سلول های تلقیح شده زنده ماندند تخمین زد. گاهی ممکن است سرم جوجه ها، حتی اگر تا 50/1 یا 80/1 رقیق شوند، اثر سمی روی سلول های محیط کشت MSB1 نشان دهند. بنابراین برای جلوگیری از پاسخ منفی کاذب لازم است سرم ها کنترل گردند.

– IFA (Indirect Fluorescent Antibody)

برای IFA، سلولهای MSB1 آلوده به CIAرا دست قبل از شروع لیز سلول ها یعنی 42-36 ساعت پس از تلقیح جمع آوری می کنند. سپس این سلول ها را روی لام های شیشه ای قرار داده و با استن فیکس می کنند و به عنوان آنتی ژن مورد استفاده قرار می دهند. سلول ها ابتدا تحت تأثیر سرم مورد آزمایش قرار می گیرند وسپس به وسیله آنتی سرم ضدگاماگلوبولین جوجه ها تهیه شده روی پستانداران که در فلورسئین تثبیت شده تحت تأثیر قرار می گیرند. دیدن گرانول های کوچک بدون شکل منظم در هسته سلول های  بزرگ شده با رنگ آمیزی فلورسنت به عنوان دلیلی بر وجود آنتی بادی در سرم در نظر گرفته می شود. کنترل مثبت باید موجود بوده و حاوی این اشکال باشد ولی کنترل منفی استفاده چندانی ندارد.

تست IFA حساسیت و ویژگی کمتری نسبت به تست VN دارد (15) اما تست VN دشوارتر بوده و مدت زیادی طول می کشد تا نتیجه به دست آید.

– IIP (Indirect Immunoperoxidase test)

تکنیک رنگ آمیزی ایمونوپراکسیداز غیرمستقیم بر اساس تشکیل سوبسترای غیرمحلول است که موجب قابل رویت شدن آنتی ژن یا آنتی بادی ها در سطح سلولار یا ساب سلولار می شود.

در این روش یک سوسپانسیون از سلول های MDCC-MSB1 شامل cc/ سلول 105x 5/2 با سویه CL1 از CIA عفونی شده و مخلوط ویروس+ سلول در شرایط Co2 70 % و حررارت 41 درجه سانتی گراد گرمخانه گذاری می شود. پس از 48-36 ساعت، 50-30 % سلول ها CPE ناشی از عفونت CIA را نشان می دهد.یک کنترل شامل سلو های MDCC-MSB1 غیرآلوده هم تهیه می شود. سپس سوسپانسیون سلولی به مدت ده دقیقه در 1000 حرکت انتقالی در دقیقه به صورت توده های سلولی آهسته خالی می شوند.

هر توده سلولی دوباره با cc10 PBS مخلوط شده و داخل هر گوده از 96 گوده ظروف کشت بافت ریخته می شود. (cc 0.1 در هر گوده( گوده ها قبلا با cc 0.1 از پلی-ال-لیزین mg/ml 1 به مدت 3 ساعت در 22 درجه سانتی گراد گرمخانه گذاری می شوند. س از گرمخانه گذاری، سلول ها مستقیما با اضافه کردن cc 0.1 استن سرد 40 % فیکس می شوند و به مدت 20 دقیقه در 4 درجه سانتی گراد قرار می گیرند. رطوبت پلیت ها را گرفته و بعد در معرض هوا خشک می کنند و یک شب در گرمخانه 37 درجه سانتی گرادی گذاشته و سپس تا زمان مصرف در 20- درجه سانتی گراد نگهداری می کنند.

سرم کنترل و آزمایش به نسبت 100/1 در بافر رقیق کننده آنتی بادی رقیق می شوند و به میزان 50 میکرولیتر به گوده هایی که حاوی سلول های سالم و آلوده به CIA فیکس شده هستند، اضافه می شوند. پس از یک ساعت، گوده ها را خشک کرده و سه بار به مدت 3 دقیقه با PBS حاوی 0.5 % تواین 20 شسته می شود. سپس گوده ها را با cc 0.05 سرم ضد IgG جوجه تهیه شده روی بز کانژوگه شده  در μg/ml 5 پراکسید از هورس ردیش وارد عمل می شود. پس از یک ساعت گرمخانه گذاری پلیت خشک شده و گوده ها مثل بالا سه بار شسته می شوند. باند شدن آنتی بادی به وسیله اضافه کردن cc 0.1 از سوبسترای پراکسیداز یعنی 3-آمینو 9-اتیل کاربازول قابل رویت می شود. اجزاء سوبسترا با حل کردن جداگانه 0.02 % 3آمینو9اتیل کاربازول و 0.02 % H2O2 اوره در 95 % الکل اتیلیک فراهم می شود.سوبسترای مورد مصرف قبل از شروع کار با مخلوط کردن به نسبت 1/1 اجزاء تهیه می شود. پلیت های مورد آزمایش 20-10 دقیقه در 22 درجه سانتی گراد گرمخانه گذاری شده و واکنش با سه بار شستشو با محلول PBS متوقف می شود.

در یک مطالعه سه تست ELISA، IIP و IFA از نظر ردیابی آنتی بادی ضد CIA با هم مقایسه شدند. نتایج ممقایسه ای این سه روش روی 185 نمونه سرم جوجه های بیمار در 84 % موارد تطابق داشت اما در IFA و IIP به نسبت ELISA تست های کمتری مثبت شد. تطابق IFA و IIP در 93 % موارد در مقایسه با تطابق 91 درصدی بین IIP و ELISA با تطابق 84 % IFA و ELISA مشخص شد.

 

تعداد نمونه های سرم IFA IIP ELISA
108

47

13

0

17

+

+

+

+

+

+

جدول 2: درصد تطابق IFA، IIP و ELISA:

تطابق IFA، IIP و الایزا 84 %= 100 x 185/47+108

تطابق IFA و IIP 93%= 100 x 185/64+108

تطابق IFA و ELISA 84%=100 x 185/47+108

تطابق ELISA 91%= 100 x 185/62+108

تست استاندارد برای مشخص کردن آنتی بادی های IFA CIA می باشد اما چون تست IFA دشوار و گران است بنابراین به راحتی نمیتوان در ابعاد زیاد سرمی مورد استفاده قرار داد. در یک تجربه دیگر برای تعیین ارتباط ELISA و IFA نمونه های سرم جمع آوری شده از جوجه های تخم گذار بین سنین یک روزه تا 5 هفته برای آنتی بادی های CIA از طریق ELISA و IFA آزمایش شدند. حساسیت ELISA نسبت به IFA 64/82 % و ویژگی ELISA نسبت به IFA 25/56 % بود. تطابق بین ELISA و IFA بسیار معنی دار بود و نتیجه گرفتند که برای ردیابی آنتی بادی های CIA در سرم جوجه ها ELISA می تواند به خوبی IFA عمل کند.

– PCR (Polymerase chain reaction)

واکنش زنجیره ای پلیمراز، روشی است که اخیرا برای مشخص کردن رشته های ژن هدف در آزمایشگاه به عنوان یک ابزار تشخیص سریع برای نمایان ساختن ژنوم ویروس در نمونه های کلینیکی بکار برده شده است. نشان داده شده است که PCR بی نهایت حساس استو قادر است یک فمتوگرم از فرم رپلیکاتیو DNA را ردیابی کند. برای مثال نمونه های بافتی 7 روز مورد از جوجه های مشکوک به کم خونی عفونی مورد بررسی قرار گرفت. عصاره DNA بدست آمده از سوسپانسیون بافت های هموژنیزه هر پرنده به وسیله PCR آنالیز شد. نتایج نشان داد که پنج مورد از 7 مورد توسط PCR مثبت شد. در صورتی که CIA فقط از چهار مورد جداشده بود. همچنین توسط PCR، DNA عامل کم خونی در دو مورد از 37 نمونه سرمی جوجه های سالم جدا شد.

1-13- تشخیص تفریقی

– ویروس استئوپروز موجب آتروفی تیموس، بورس فابرسیسو و تضعیف پاسخ های ایمنی و آنمی آپلاستیک بدون پن سیتوپنی می شود، در صورتی که در بیماری ناشی از CIA پن سیتوپنی موجود است.

– آنمی ایجاد شده به وسیله ویروس اریتروبلاستوز را می توان به راحتی با آزمایشات میکروسکوپیک از کم خونی ناشی از CIA تفریق نمود. در اریتوبلاستوز سلولهای نارس اریتروبلاست در سراسر مغز استخوان مشاهده شده و مویرگهای کبد، طحال و مغز استخوان از اجدا اولیه اریتروبلاستی انباشته شده اند.

– ویروس بیماری مارک و ویروس عفونت بورس فابرسیوس باعث آتروفی مغز لنفاوی و آسیب های بافتی مشخص می شود، اما در جوجه هایی که به طور طبیعی مبتلا شده اند، کم خونی ایجاد نمی کند.

– مسمومیت با مقادیر بالای سولفانامیدها یا مایکوتوکسین هایی نظیر آفلاتوکسین می توانند منجر به آنمی آپلاستیک و سندرم هموراژیک شوند و نیز آفلاتوکسین موجب سرکوب سیستم ایمنی می شود. اما در حالت طبیعی جوجه ها به ندرت در معرض مقادیر بالای آفلاتوکسین یا سولفانامیدهایی که موجب بیماری حاد می شوند، قرار می گیرند. از طرف دیگر، ممکن است مسمومیت تحت بالینی جوجه ها موجب افزایش پاتوژنسیته CIA شده باشد.

1-14- درمان

از آنجا که عامل این بیماری یک ویروس می باشد، در نتیجه برای جوجه ای مبتلا به کم خونی عفونی درمان مخصوص وجود ندارد اما برای کنترل عفونت های ثانویه باکتریایی که معمولا در حالت طبیعی اتفاق می افتد، می تون از آنتی بیوتیک های وسیع الطیف استفاده کرد.

در یک مطالعه در سال 1992 برای درمان جوجه های مبتلا به آنمی درماتیت از مخلوط پنی سیلین+ استرپتومایسین به مدت 7 روز در آب آشامیدنی و برای تکمیل نمودن آن 300 گرم/تن از فورالتادون فعال 20 % در غذا به مدت 14 روز استفاده کردند که به طور محسوسی روی عفونت های ثانویه باکتریایی تأثیر نمود.

در همین مطالعه برای درمان پیشگیری کننده 200 گرم/تن از فورالتادون فعال 20 % به جیره اولیه و 300 گرم بر تن از فورالتادون فعال 20 % به جیره رشد جوجه هایی که به طور عمودی مبتلا شده بودند از روز اول تولد اضافه شد و 7 روز قبل از کشتار جوجه های گوشتی به تدریج از میزان دارو کاسته شد. نتایج قابل قبول بود ولی با در نظر گرفتن هزینه درمان مقرون به صرفه نمی باشد.

1-15- پیشگیری و کنترل

CIA از طریق مدفوع جوجه های آلوده به CIA مدت ها دفع می شود. احتمالا مدفوع منبع عفونت است و CIA موجود در مدفوع مقاوم تر از CIA آزاد است. با توجه به مقاومت زیاد به ضدعفونی کننده های تجارتیف حذف آن از گله ها، مرغدانی و وسایل آن بسیار مشکل می باشد. چون CIA به طور عمودی منتقل می شود و از بعشی گله های SPF که برای واکسن سازی مورد استفاده قرار می گیرند نیز جدا شده، پس می تواند سایر واکسن های طیور را آلوده سازد. لذا باید ابتدا گله های SPF را از CIA پاک نمود که این کار به راحتی به وسیله یک تست سرولوژیک نظیر الایزا انجام پذیر است.

به منظور جلوگیری از تضعیف ایمنی توسط فاکتورهای محیطی یا بیماری های عفونی باید به مدیریت صحیح و رعایت موازین بهداشتی توجه شود و از تماس پیش از موقع با CIA جلوگیری شود. گله های مادر را باید از لحاظ حضور آنتی بادی ضد CIA بررسی نمود تا انتقال عمودی رخ ندهد.

این بیماری را می توان به وسیله ایمن سازی گله های مادر و توسعه آنتی بادی های ضد CIA قبل از شروع تخم گذاری کنترل کرد. اغلب ایمن شدن در دوره پرورش در اثر تماس با CIA به طور طبیعی انجام می گیرد.

در اوایل سال 1980 که آلمان با مشکل سندرم آنمی درماتیت مواجه شد، برای پیشگیری تعداد کمی از مرغ های گله مادر که جوجه های گوشتی مبتلا تولید می کردند به گله های مادر جوان قبل از تولید وارد می کردند که تا اندازه ای موثر بود. با توجه به خطرات این روش که موثر ولی مشکوک و خطرناک بوده و بهداشت را به مخاطره می اندازد، سعی کردند تماس کنترل شده ای با CIA ایجاد کنند. این بار از کبد جوجه های گوشتی مبتلا ماده یکنواختی تهیه کردند و در طی دوره پرورش از طریق آب آشامیدنی برای گله های مادر تجویز کردند که به نظر رسید از روش اول موثرتر باشد. اما نمی توان این روش را به عنوان یک روند استاندارد توصیه نمود چون نمی توان کاملا از عدم حضور سایر عوامل بیماریزا و وجود غلظت کافی CIA در ماده یکنواخت شده باقتی مطمئن شد.

در کارهای بعدی از وسهی Cux-1، CIA تولیدشده در جنین جوجه های SPF به عنوان یک واکسن در آب آشامیدنی گله های مادر گوشتی 15-13 هفته استفاده شد. برای هر پرنده میزان TCID50 104.5 را در نظر گرفتند. جوجه های گوشتی نتاج والدین واکسینه شده علیه عفونت تجربی CIA محافظت شده و گله عاری از بیماری باقی ماند. بولوویت حدس می زند CIA حادی که در جنین تولید می شود از واکسن تخفیف حدت یافته CIA کم خطر تر یا بدون خطرتر می باشد و از این طریق می توان از واکسن های سالم و سودمندی که عاری از عوامل خارجی باشند را تولید کرد.

واکسیناسیون باید در سنین حدود 18-16 هفتگی انجام شود، در صورتی که دیرتر از این زمان انجام شود، خطر پراکنده شدن ویروس از طریق تخم مرغ ها وجود خواهد داشت. در این سن CIA موجب سرکوب ایمنی نمی شود. اگر آنتی بادی خونی ضد CIA در جوجه های تخم گذار وجود داشته  باشد، می توان واکسیناسیون را حذف کرد. تاکنون هیچ شویه غیربیماریزایی برای CIA مشخص نشده است. اما شاید احتمال ایجاد سویه غیرعفونت زا و ایمنی زای CIAبا ایجاد تغییرات DNA ویروسی و یا به وسیله برش یا تغییر دادن سکانس های ویژه وجود داشته باشد. برای ایجاد ایمنی یادآور در گله های مادر علیه عفونت تحت کلینیکی CIAدر نتاج بهتر است که واکسن ادجوان دار غیر فعال استفاده شود که این راه به علت عدم توانایی رشد ویروس تا تیترهای بالا در آزمایشگاه و غیر قابل استفاده است.

 

 

 

فصل دوم

ادبیات و پیشینه پژوهش

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

تود و همکارانش مطالعاتی انجام دادند و مشاهده کردند که پاتوژنسیته ویروس Cux-1 کم خونی عفونی جوجه ها پس از پاساژهای مکرر و زیاد (173-5 پاساژ) در سلول های MDCC-MSB1 کاهش پیدا کرده و نیز از جمعیت چنین  ویروس هایی کاسته می شود و بیان نموده که از این ویروس ها می توان به عنوان واکسن استفاده کرد.

عده ای دیگر از محققین، یک ویروس زنده تخفیف حدت یافته کم خونی عفونی (Nobilis Co.، سویه 26P4) را در سن 16-8 هفتگی از طریق تزریق داخل عضلانی یا زیر

جلدی (به طور مخلوط با واکسن رئوویروس) یا از طریق تزریق در پوست زیر بال (به صورت مخلوط با واکسن آبله طیور) تلقیح نمودند و ذکر کرده اند که بیشترین تیتر آنتی بادی به دست آمد و در طی دوره تخم گذاری هم حضور داشته است ولی مصرف همین واکسن از طریق آب آشامیدنی یا اسپری نتیجه ضعیف تری به دنبال داشته است.

موسسه تاد یک واکسن زنده کم خونی عفونی به نام Tyhmovac ساخته است که از طریق آب آشامیدنی برای جوجه های گله های مادر گوشتی 19-12 هفته ای تجویز می شد که از سال 1986 تاکنون حدود 3 میلیون جوجه را در آلمان و هلند از این طریق ایمن ساخته است و بیان نموده که بهترین زمان برای ایمن سازی سن 15-13 هفتگی می باشد.

اخیرا یک مطالعه درباره تداخل عمل ویروس CIAو واکسن زنده نیوکاسل توسط دبور و همکارانش انجام شد.  در این مطالعه، تلفات در جوجه هایی که با CIAعفونی شده بودند و واکسن NDV را در یک روزگی دریافت کرده بودند. بالاتر از 30 % در سن 4 هفتگی بود و در گروهی که NDV در سن 10 روزگی تجویز شده بود، بین 20-15 % بود و در گروه های کنترل 5 % بود. در طی 6 هفته به طور یک هفته در میان، نمونه های سرمی از جوجه های مختلف جمع شد. هیچ گونه تفاوتی بین تیتر آنتی بادی HI علیه ویروس NDV مشاهده نشد و دبور نتیجه گرفته است که آلودگی همزمان CIAو واکسن زنده NDV در سن یکروزگی موجب شکست پاسخ ایمنی خونی علیه واکسن تخفیف حدت یافته بیماری نیوکاسل نخواهد شد.

در آینده ممکن است مشکل به دست آوردن مقادیر کافی آنتی ژن CIAبا قیمت قابل قبول از طریق وارد کردن کپسید ویروس به سیستم ناقل زنده به منظور تولید واکسنی که فقط حاوی آنتی ژن های پروتئینی (Sub-unit vaccine) یا واکسن ناقل زنده (Virus vector vaccine) باشد از بین برود. یکواکسن زنده تجاری که از راه آب آشامیدنی تجویز می شود، در برخی کشورهای اروپایی مورد استفاده قرار می گیرد. از زمانی که متوجه شده اند CIAو IBDV به صورت سینرژیسم عمل کرده و ویروس IBD موجب افزایش پاتوژنسیته CIA می شود، کنترل IBD یکی از قسمت های اصلی موازین کنترل CIAمی باشد.

ویژگی های جرایم و خشونت های شهری

 

«جرایم و خشونت ها در زمینه شهر چندین ویژگی بارز دارند:

ویژگی اول: از دیدگاه صرفا آماری، وقوع خشونت در مناطق شهری از مناطق روستایی بیش تر است ویژگی دوم: خشونت ها و جرایم شهری نسبت به مناطق روستایی، درصد بالاتری از آن علیه زنان و کودکان صورت می گیرد. این موارد با حوادث مهمی از قبیل مصرف مشروبات الکلی و مواد مخدر در سطح شهر افزایش می یابد؛ حال آن که در مناطق روستایی ساختار اجتماعی از ایجاد پاتولوژی ها به ویژه علیه زنان و کودکان جلوگیری می کنند و هنگامی که پدیدار نیز می شوند، آن را مهار می کنند.

ویژگی سوم: به طور بنیادی، پدیده ای به نام خشونت خیابانی در شهرها وجود دارد. به علاوه در مورد خشونت های شهری، اغلب فرد جنایتکار و قربانی یکدیگر را نمی شناسند و از هم پاشیدگی بنیان خانوادگی، تبهکاران را به شبکه های حمایتی جذاب تبدیل می کند. به خصوص اینکه اغلب تبهکاران، برای مردان جوان، یک هویت قابل انتقال و یا خانواده خیابانی فراهم می کنند.

خشونت تحت چنین شرایطی از خیابان گردی و حضور در پاتوق ها، به یکی از معانی خودنمایی تبدیل شده است. بدین ترتیب آنها دوباره در میان جوامع، وحدت یافته و یکپارچه شده اند». (باتل[1] : 1997 : 97-96)

اما آن چه حائز اهمیت است، این است که در حال حاضر، خشونت و تعدی در محیط های شهری بیش ازپیش و به طور فزاینده ای به عنوان یک پدیده شایع تفسیر می شود. چرا که عواملی مانند نابرابری های اجتماعی، رقابت ها و اصطکاک زیاد منافع و فعالیت ها در محیط های انسان ساخت متراکم بنیان گذاشته شده است. (وادرا : 1997 : 106)

 

این عوامل متعدد و متنوع هستند و اغلب توسط صاحب نظران مختلف مورد اشاره قرارگرفته است. با جمع بندی این نظریات می توان عوامل موثر را به چند دسته تقسیم کرد:

الف- اندازه شهر

ب- نرخ رشد شهر

ج- کیفیت و ساختار فضایی محلات ( نقش محلات شهری)

د- توزیع ناعادلانه خدمات و عامل محرومیت و عدم بهره مندی از امکانات عمومی

هـ- وجود مساکن ناسالم

و- الگوی کاربری زمین و کمیت و کیفیت فعالیت ها

 

2-3-5-1-1- اندازه شهر

مقایس های بزرگ به لحاظ کاهش امکان کنترل پذیری آن ها، احساس امنیت ایجاد نمی کنند. «مهم ترین ممیزه شهرهای گذشته، سکون آن ها بود. محدوده تحت اشغال این شهرها و تعداد شهروندان آن ها از حدی مشخص فراتر نمی رفت. آن ها ساکنین خود را تنگ در آغوش می گرفتند و بدین ترتیب احساس امنیت را برایشان فراهم می آوردند…» (یاراحمدی : 1378 : 13).  در یونان باستان آرای فلاسفه درباره شهر به ویژه در مورد جنبه محدود و متناهی و به عبارتی اندازه معین آن در خور توجه است؛ اندازه ای که نباید از آن تجاور کرد. ارسطو معتقد بود که شهر نباید بزرگ تر از آن باشد که صدای کمک خواهی از تمام دیوارهای شهر شنیده نشود. ( داهل[2] : 1987 : 56)

امروزه، به علت امکان گسترش شهرها چنین توقعی از شهر منطقی به نظر نمی رسد؛ لیکن آن را می توان تا سطح ساختار فضایی محلات تعمیم داد. والترگروپیوس نیز معتقد بود که در اندازه بزرگ نمی توان به وجود آمدن روابط اجتماعی را انتظار داشت. هانس بلومنفلند نیز در مقاله مادر شهر نوین معتقد بود که اندازه بزرگ شهر، مظهر بزرگ ترین بیماری های شهری و مسائل و مشکلات زیادی از جمله مسئله حمل و نقل، آلودگی و … است و شدیدترین اتهامی که به اندازه بزرگ زده می شود این است که پیوندهای همسایگی از هم گسسته می شوند و بی هنجاری گسترش می یابد. (بلو منفلد : 1353 : 157)

آسیب شناسان اجتماعی اتفاق نظر دارند که با افزایش اندازه شهر و محلات، جرایم شهری نیز افزایش می یابد و برخی از جرم شناسان، شهرها و محلات بزرگ را مرکز اصلی انواع و اقسام جرایم به شمار می آورند و محیط آن ها را برای هرگونه اتفاق و حادثه ای آماده و مستعد می دانند. لوییزویرث عنوان می کند که « جمعیت زیاد، با بروز گوناگونی خصوصیات، به طور منطقی اختلافات بالقوه میان مردم  را تشدید می کند و از سوی دیگر ساختار اخلاقی شهر و محله به سمت حالت بی هنجاری حرکت می کند. (افروغ،1377: 118-117 )

 

2-3-5-1-2- نرخ رشد شهر

تاثیر نرخ رشد در پیدایش رفتار آنومیک به لحاظ کمی بودن به ظاهر قابل بررسی تر از سایر موضوعات است، ولی داستان پیچیده تر از آن است که به طور ساده و معمول به آن فکر کرد.

گی زوسکی و دیکسون در مقاله رشد شهری و خشونت این سوال را مطرح می کنند که آیا رشد شهری در خشونت شهری تاثیر دارد؟ آنان در پاسخ به این سوال، مقوله رشد شهری را در نقاط مختلف جهان بدین صورت مورد بررسی قرار داده و به این نتیجه می رسند؛ رشد شهری به صورت مستمر در برخی مکان ها با  سرعت ادامه دارد. بین سال های 1950 تا 1990، با یک افزایش پنج برابری، 5/1 میلیارد نفر به تعداد ساکنین شهری کشورهای در حال توسعه افزوده شده است. نرخ رشد جمعیت شهری به صورت فزاینده  در دهه آخر قرن بیستم ادامه یافته و پیش بینی شده است که در قرن بیست و یکم همچنان ادامه یابد.

مزایای شهرهای بزرگ در ایجاد فرصت های استثنایی برای کار، تفریح و تولید ثروت و … شناسایی شده است. شهرهای بزرگ به حکم عملکردشان در سیستم جمعیت گزینی و ساختار ناحیه ای اقتصاد ملی، از امکانات زیاد وسیعی جهت عملکرد چندگانه برخوردار می باشند. این شهرها تمامی صنایع مهم را در بر دارند… این شهرها محیطی بسیار مساعد برای پیدایش تولیدات نوین و فعالیت های جدید هستند. همچنین مزایای اجتماعی این شهرها غیر قابل انکار است. سکنه این قبیل شهرها عالی ترین امکانات را برای خودآموزی و کسب اطلاعات و انتخاب مشاغل دارند… اما نکته حائز اهمیت این که، مزایای اقتصادی و اجتماعی شهرهای بزرگ با کمبودها، ناهنجاری ها و پیدایش مسائل وخیم همراه است. بنابراین می توان اذعان نمود رشد افسار گسیخته شهرها، موجب بروز مشکلات فراوانی می گردد. (گی زوسکی و دیکسون : 1995 : 9-3)

کاساردا[3]  و پارنل[4] این مشکلات را شامل نرخ بیکاری و کم اشتغالی [5]در بازار کار و عدم توانایی برای جذب تعداد گسترده ای از جویندگان شغل، اوج گیری فقر شهری، عدم کفایت سرپناه ها، نامناسب بودن خدمات بهداشتی، کمبود خدمات آبرسانی، آلودگی شدید هوا و دیگر شکل های انحطاط زیست محیطی، افزایش تراکم در خیابان های شهری و فشار بر سیستم های حمل و نقل عمومی و … می شود. به دنبال همه این ها ایجاد و تشدید بحران های مالی در شهر را می توانیم از پیامدهای نرخ رشد زیاد برشماریم.

همچنین رشد و گسترش شهرها به کاهش در گروه های غیررسمی منجر شده، بدین طریق انطباق با هنجارهای اجتماعی را مشکل تر ساخته است و موجباتی را فراهم  کرده تا افراد بتوانند از هنجارهای اجتماعی تخطی کنند. بنابراین امکانات فراوانی برای گرایش کجروی وجود خواهد داشت.(فرجاد،1363 : 214 )  بدین ترتیب رفتار آنومیک، خشونت های شهری و جرایم به عنوان یک متغیر تاثیرپذیر، از طریق تقویت عوامل مذکور ناشی از رشد افسار گسیخته شهری و ناتوانی شهر در جذب جمعیت فزاینده متقاضی کار، سرپناه، خدمات و … ایجاد می شوند. در واقع جملگی این مسائل موجب افزایش و تشدید بالقوه تضادها و اصطکاک های شهری شده و پتانسیل و زمینه های بروز رفتارهای آنومیک را در آن بخش از جمعیت که در فرآیندهای توسعه جذب نشده اند فراهم می سازد.

 

2-3-5-1-3- نقش محلات شهری

در ساده ترین تعریف، « محله از خانه های مجاور هم در یک فضای جغرافیایی کامل تشکیل می شود. خانواده ها نسبت به محله مسکونی همان احساس خانه مسکونی خود را  دارند [ بهتر است این احساس به وجود آید ] و با ورود به محله، خود را در یک محیط آشنا و مثل خانه خود می بینند. بی جهت نیست که در محلات کم درآمد، کوچه ها و خیابان های محله به همان اندازه مورد استفاده کودکان، جوانان و سالمندان قرار می گیرد که خانه مسکونی آنها.

در این قبیل محلات بیش تر وقت مردم محله در کوچه ها و خیابان ها می گذرد و برای آن ها محیط محله بیش از فضای داخلی خانه رضایت بخش می نماید. معمولا در محلات شهری کیفیت واحدهای فیزیکی (محله ) منطبق با رفتارهای اجتماعی است…» (سگرانی طرقبه : 1377 : 66)

به تعبیر دیوید هاروی، «محله مرکز جنب و جوش فضای حقیقی شهرنشینان است. شهر هر اندازه مهم تر و وسیع تر باشد ساکنانش کم تر احساس می کنند که جزئی از آن هستند و در آن صورت بیش تر احساس تنهایی و له شدن در زیر کادری غول آسا که در آن به زندگی خود ادامه می دهند را خواهند داشت. ساکنان شهر بزرگ برخلاف انتظار، اغلب خود را تنهاتر از روستانشینان احساس می کنند. در مقابل، محله به عنوان نمونه فضای شهری در مقیاس انسانی مورد مراجعه قرار می گیرد … (باسیته و دزر : 1377 : 441).

محله به عنوان یک واحد اجتماعی، «مرکز تماس های همجواری و همسایگی، اساس ساده ترین و ابتدایی ترین شکل همکاری است که باید در سازمان زندگی شهری با آن روبرو شویم…» (پارک : 1358 : 73). همچنین محله به عنوان یک واحد فیزیکی، « یکی از تقسیمات کوچک شهری به شمار می آید.  امکانات رفاهی و گذران اوقات فراغت در آن، تنها برای رفع نیاز ساکنین آن، تهیه و تدارک می شود. در دنیای غرب، مطالعه محله به عنوان یک واحد اجتماعی، ابتدا به وسیله رابرت پارک و رودریک مکنزی از پیشگامان اکولوژی شهر مکتب شیکاگو در سال 1926 آغاز شده است. این محققین شاید برای اولین بار در یک محدوده فیزیکی (محله ) در شناخت گروه های اجتماعی، روی کیفیت زندگی گروه ها، کیفیت رفتارها تاکید کردند… معمولا در محلات شهری، کیفیت واحدهای فیزیکی (محله ) منطبق با رفتارهای اجتماعی است و از این رو هر محله ای مشخصاتی جدا از سایر محلات شهری دارد…» (شکوئی : 1369 : 49)

از همین روست که اساسا الگوهای رفتاری محلات به ویژه در نوجوانان تاثیر به سزایی خواهد داشت و در صورت غالب بودن رفتارها و حتی گرایش های آنومیک  اثرات مخبری بر جای خواهد داشت. از سوی دیگر این وضعیت در صورت حاکم بودن شرایط و ویژگی های کیفی مطلوب اثرات بسیار مثبتی را به دنبال خواهد داشت.

 

2-3-5-1-4- اثر عوامل فضایی و کالبدی در پیدایش رفتار آنومیک محلات شهری

« در بررسی های جغرافیایی جرایم [رفتار آنومیک] شهری چند عامل کلیدی قانون، مجرم، قربانی جرم ( شی و شخصی ) ، مکان جرم و زمان جرم مورد توجه قرار می گیرد…» (براون[6] : 2000 : 2). در میان این عوامل کلیدی ، « نقش مکان » به صورت متمایز از حوزه برنامه ریزی، طراحی و مدیریت شهری مورد توجه قرار می گیرد.

برحسب تئوری مناطق جغرافیایی بزهکاری (رفتار آنومیک)، بیش ترین رفتار آنومیک از نوع تبهکارانه آن مربوط به کیفیت محلات شهری است تا در اثر خود شهرنشینی؛ بدین سان احتمالا محلات بزهکاری به وجود آید که خود به مخزن دائمی تمرکز بزهکاران تبدیل می شود. پژوهش های جدید نشان می دهد، اگر واقعا توزیع بزهکاری شهری بر حسب مساحت جغرافیایی بین محلات شهری نمایش داده شود، محدوده های بزهکاری و حتی منازل بزهکاران در بعضی از محلات شهر متمرکز می گردد. پژوهشگران حتی نشان داده اند که بعضی از کوچه ها یا ساختمان ها مخصوصا دارای تراکم سنگینی از بزهکاران هستند. (گسن : 1374 : 116)

جامعه شناسی کیفری اثبات می کند که جرم و عوامل به وجود آورنده آن در نقاط مختلف یکسان نیست و در یک حد مساوی هم اتفاق نمی افتد؛ یعنی مناطق هم از نظر نوع جرم،  هم از نظر شدت و ضعف آن، هم از نظر تعداد و هم از نظر عوامل موثر با یکدیگر اختلاف دارند. این اختلاف نه تنها در سطح کشورها کاملا صدق می کند؛ بلکه در مورد اجتماعات کوچک تر مانند شهرها، روستاها، حتی محله های یک شهر صادق می باشد. زیرا این نقاط از جهات بسیار با یکدیگر فرق دارند و با هم قابل مقایسه نمی باشند.

در واقع، « محلات و مناطق مختلف یک شهر از لحاظ بزهکاری با یکدیگر متفاوت بوده، بعضی از آن ها جرم خیزتر از بقیه هستند. بنابراین احتمال بزهکاری افرادی که در محله های پرجمعیت و فقیر نشین شهرها یا آلونک ها و زاغه های حاشیه شهرهای با حداقل امکانات رفاهی زندگی می کنند، به مراتب بیش از افرادی است که در محلات کم جمعیت و مرفه شهرها سکونت دارند.

طبق آماری که در فرانسه تهیه شده است. 96% از دختران مجرمی که در موسسات مختلف نگهداری می شوند، متعلق به خانواده های غیرمرفه و محلات فقیرنشین بوده اند.» (بینا : 1375 : 84)

پیشگامان مکتب اکولوژی شهری، که همه مسائل اجتماعی از جمله میزان جرایم را در رابطه با تفاوت ها و خصیصه های مکانی جستجو می کردند، نظرشان بر این بود که انواع جرایم، بزهکاری ها، نزاع ها و … همه در نتیجه پاره شدن تعهدات رایج میان مردم است. آنها معتقدند سازمان شکنی گروهی از مردم و بروز رفتارهای آنومیک مربوط به نامتجانس بودن بیش از اندازه محلات و مناطق داخلی شهرهاست (شکوئی : 1369 : 105). در این خصوص شاو[7] و مک کی[8] پس از تحقیق درباره 55998 طفل و نوجوان بزهکار از 10 تا 16 ساله که تسلیم دادگاه های اطفال شده بودند، ثابت نمودند که نرخ تبهکاری در مرکز شهر شیکاگو بالاتر از سایر محلات آن بوده است. کلیفورد شاو[9]، استاد دانشگاه شیکاگو، معتقد بود که بزهکاری در یک شهر بیش از آن که به جمعیت شهر بستگی داشته باشد به محلات آن مربوط می شود. نیچه فرو [10]و زیگل[11]، دو محقق ایتالیایی، در سال 1899 تاثیر سوی زندگی در میان اجتماع نامناسب را مورد مطالعه قرار دادند.

در فرانسه نیز ژان بوشرون [12]توزیع تبهکاری اطفال و نوجوانان را در پاریس و حومه آن بررسی کرده و نشان داده است که قسمت اعظم بزهکاران در حومه فقیر نشین پاریس سکونت داشته اند.

برجس[13] نیز به مطالعه بزهکاری اطفال و نوجوانان در یک شهرک 12 هزار نفری پرداخته و چنین نتیجه گیری کرده است که مجرمیت در یک ناحیه آن شهرک سه برابر نواحی دیگر همان شهرک می باشد.

بنابراین امروزه اثر جرم زای محلات پرجمعیت و فقیر نشین یا مناطق حاشیه ای شهرها، که اهالی آن ها دچار مشکلات متعدد اقتصادی و فرهنگی هستند، به اثبات رسیده و نقش دوستان، همسایگان و ساکنان محلات نیز در سوق دادن اطفال و نوجوانان به ارتکاب جرم انکار ناپذیر می باشد.» (پیشین : 84)

در گذشته ساختار فضایی هر یک از محلات شهری به ویژه در بافت های قدیمی شهرهای ایرانی، از یک انسجام فضایی برخوردار بود؛ به طوری که این نوع ساختار فضایی که حدود محله را مشخص می کرد و آن را از سایر محلات متمایز می ساخت، شامل معابر، دروازه ها، مساجد، حمام ها، مرکز محله و … می شد. پیامد اجتماعی انسجام ساختار فضایی محله به انسجام اجتماعی و نیز امنیت و جلوگیری از رفتارهای ناهنجار و آنومیک در هر یک از محلات منجر می شد.

هر چند که صاحب نظران مطرح کم تر به این جنبه پرداخته اند، ولی به نظر نگارنده این موضوع در شهرهای قدیمی ایران بسیار حائز اهمیت بوده است و خود موجب پایداری محله و هویت بخشی به آن می شده است.

«اخیراً مطالعات متعددی به اجرا در آمده است که ساکنان، فضای شهری را بیشتر بر مبنای محله مسکونی شان درک می کنند تا محل کارشان که به فضای کار جمعی تعلق دارد… افزون بر آن، احساس تعلق داشتن به اهالی محله به همان اندازه نیرومند است که محدوده های آن به وضوح قابل درک باشد.

محله باید دارای مرکز اقتصادی باشد؛ مرکزی که نخست فروشگاه های مواد غذایی را در بر می گیرد، اغلب در پیرامون یک میدان به وجود می آید و چندین عنصر جذاب دیگر به ویژه حداقلی از خدمات همگانی به آن اضافه می شود…» (باستیه و دزر: 1377 : 441).

بدین ترتیب ساختار فضایی محلات حداقل با مشخص بودن محدوده های آن و نیز برخورداری از یک مرکز شکل می یابد. ساختار فضایی مشخص به افزایش احساس تعلق می انجامد و زمینه مناسبی برای کنترل نظارت اجتماعی به وجود می آورد.

 

2-3-5-1-5- توزیع ناعادلانه خدمات و عامل محرومیت از امکانات عمومی

« برای تبیین خشونت های شهری علل مختلفی را مطرح کرده اند، در ایالات متحده آمریکا جوانان محروم از امکانات، تا کنون بارها از شورش، آتش زدن خودروها و غارت فروشگاه ها برای رساندن پیام خود به مسئولان و جامعه استفاده کرده اند.» (عامری سیاهوئی : 1379 : 21).  این تجهیزات و امکانات بیش از پیش زیاد و متنوع اند، ایجاد آنها پرهزینه است و کارکردشان گران تمام می شود. خدمات، امکانات و تجهیزات را می توان بر اساس اهداف آنها طبقه بندی کرد… امکانات و خدمات درمانی ( درمانگاه های رایگان ، زایشگاه ها، بیمارستان های عمومی و تخصصی، خدمات فوریتی و …) امکانات ورزشی- امکانات مذهبی- امکانات فرهنگی، پست و مخابرات- امکانات امنیتی ( آتش نشانی و پلیس)، روشنایی معابر، کمک های اجتماعی ( مرکز تامین اجتماعی، کاریابی، حمایت اجتماعی و …) شبکه های توزیع آب، گاز، برق و … امکانات و مراکز عرضه و توزیع مواد غذایی و …» (پیشین : 324)

در این خصوص قدر مسلم وجود مراکز تفریحی ، خدمات عمومی، مراکز آموزشی و … همچنین توزیع فضایی عادلانه آن ها در میان محلات شهری می تواند عامل بازدارنده رفتارهای اعتراض آمیز و وندالیسم اجتماعی شود. البته در این میان نیز می بایست به ایجاد مراکز اشتغال و کارآموزی جوانان تا حدی که امکانات فضایی، ساختاری و الگوهای سازگار کاربری زمین در مناطق مسکونی و یا مناطق اطراف آن را فراهم سازد نیز توجه نمود. امروزه، موضوع ناامنی در شهر، نشان از عدم جامعه پذیری گروه هایی از شهروندان دارد. عده ای با بهره گرفتن از امکانات موجود در شهر، موقعیت هایی خاص می یابند که افراد دیگر از آن محروم می مانند. طبعا کسانی که محروم مانده اند، ممکن است در اعتراض به این مسئله و با کوشش برای کسب این امکانات ( با روش غیرقانونی) موجب پاره ای ناامنی های شهری شوند.

به طور کلی « به طرز قابل ملاحظه ای، این خانواده های فقیرند که از خشونت های شهری در رنج و عذابند. این گونه استدلال می شود که وجود بی عدالتی های گسترده در ثروت، بهره مندی از خدمات و تمرکز آن در متن شهر، خود شاخصی از انحطاط سلامت اجتماعی جامعه است. اگر این موضوع حقیقت دارد، پس پیگیری و کاهش اختلافات و نابرابر های درآمد در شهرهای کشورهای در حال توسعه، امری ضروری محسوب می شود.

از این روست که در میان جوامع فقیر، مردان بیش ترین آسیب مستقیم از خشونت را می بینند و احتمالا گناهکارترین افراد از خشونت شهری به حساب می آیند. به عنوان مثال در آمریکا، مردان سیاه پوست به احتمال زیاد بیش تر به دلیل جنایت می میرند تا دلایل دیگر و امید به زندگی در مردان سیاه پوست در برخی از شهرهای آمریکا ( مثل نیویورک) حدود 30 سال کمتر از کشورهای کم درآمدی مانند بنگلادش است». (باتل : 1997 : 97)

 

2-3-5-1-6- وجود مسکن های ناسالم

مدت های زیادی است که فرضیه رابطه مسکن نامناسب ( به عنوان متغیر مستقل)، با جرم ( به عنوان متغیر وابسته ) از سوی پژوهشگران به اثبات رسیده است.

به عبارت بهتر، همبستگی بسیار شدیدی بین ناسالم بودن مسکن و بزهکاری کودکان و جوانان ملاحظه شده است. مثلا در لوس آنجلس مشاهده شده است که در مسکن های ناسالم نسبت بزهکاری جوانان 68 در هزار در مقابل 10 در ده هزار در محلات عادی است؛ در فرانسه 74% موارد بزهکاری در محلاتی که مساکن ناسالم وجود دارد، ملاحظه شده است.

گرچه به دشواری می توان این عامل را از سایر عوامل جدا کرد، لیکن به هر صورت می توان پذیرفت که مسکن نامناسب و معیوب از دو طریق محیط مساعدی برای ایجاد جرم به وجود می آورد:

نخست به دلیل بر هم زدن روابط عاطفی کودک و والدین از همان ابتدای زندگی؛ دوم به دلیل این که هر گونه زندگی فردی و اجتماعی را جز در کوچه و خیایان برای نوجوانان غیر ممکن می سازد. اثبات این مدعا با ارائه یک برهان خلف روشن شده است، هنگامی که مسکن مجرم را تغییر داده اند، مشاهده شده است که در رفتار فرد تغییراتی حاصل می شود.

مثلاً هنگامی که در شهر بروکسل در دو منطقه مخروبه مسکن جدید بنا شد، میزان و نسبت جرایم کاهش قابل ملاحظه ای یافت. در انگلستان، موگی[14] مشاهده کرده است که پس از تغییر مسکن در محیط خانوادگی بهبودی محسوس حاصل شده است. در فرانسه مطالعات چومباردولو نشان می دهد که با تغییر مسکن نامطلوب، افراد حداقل به طور ذهنی احساس بهبود در زندگی خود داشته اند.

در این جا باید اضافه کنیم که تغییر مسکن برای اینکه تاثیر لازم را داشته باشد؛ می بایست با توجه به برخی اطلاعات روان شناسی، مانند عادات فرهنگی، روابط موجود و مستقر بین افراد و امثال آن صورت پذیرد… بنابراین کیفیت مسکن یکی از مسائل اساسی زندگی شهرنشینی است و باید دید تا کنون چه پاسخ هایی به این نیاز داده شده است. (توسلی : 1355 : 64)

هم چنین «پژوهشی که توسط آژانس خانه سازی دولت فدرال آمریکا انجام گرفته، نشان می دهد که خانه های نامناسب عامل مهمی در تمام اشکال کجروی های اجتماعی به خصوص بزهکاری جوانان می باشند… خانه هایی که کودکان کجرو بدان وابسته اند، معمولا جایی نامناسبند و از هیچ گونه امکاناتی برخوردار نیستند (فرجاد : 1363 : 128). وضعیت ساختمان و حتی تعداد طبقات، کیفیت و وضعیت ظاهری آپارتمان از نظر نور کافی،بهداشت، موقعیت قرارگیری،وضعیت آلودگی صوتی، کاربری های مجاور، وضعیت دسترسی، فرسودگی کالبدی و … و به طور کلی کیفیت و سلامت ساختمان مسکونی بر کیفیت و سلامت زندگی تاثیر می گذارد.

جورج و مکینلی[15] در کتاب اکولوژی شهری در این خصوص جمله ای را از وینستون چرچیل نقل می کند که « ما ساختمان هایمان را شکل می دهیم و سپس ساختمان هایمان ما را شکل می دهند…» (جورج و مکلینلی : 1970 : 46)

به طور کلی، وضعیت مسکن و طرح آن می تواند از دو راه تاثیر گذار بر افزایش خشونت ها و جرایم شهری و متاثر از آنها باشد. نخستین راه این است که؛ ساختمان هایی با طراحی ضعیف می توانند در ضعف سلامتی، گسترش سندروم بیماری، انزوای جسمی و افسردگی نقش بسزایی داشته باشند. خصوصا این که مورد آخری، یعنی افسردگی بر زنان تاثیرگذارتر است. علاوه بر این ساختار محیطی می تواند شرایط انتقال خشونت را فراهم کند. طبیعت بغرنج و پیچیده مناطق مسکونی شهری، هم در کشورهای پیشرفته و هم در کشورهای در حال توسعه، جنایات خیابانی ( مثل کیف زنی، جیب بری و غیره) را آسان و ترس را ترویج می کند، از این رو کیفیت مساکنی که در حاشیه این خیابان ها قرار دارند تحت تاثیر قرار می گیرد». (پاتل[16] : 1997 : 99)

موری[17] از بعد دیگری به موضوع مسکن می پردازد. مهم ترین فرضیه تحقیق موری را می توان چنین بیان کرد: کودکان خانواده هایی که فضای مسکونی کافی در اختیار ندارند، نابهنجاری های رفتاری بروز می دهند و از نظر پیشرفت تحصیلی نیز دچار شکست و عدم موفقیت می شوند. رفتارهای تهاجمی یا پرخاشگرانه و همچنین احساس ناامنی از ویژگی های رفتاری این گروه از کودکان ذکر می گردد. موری تحقیق خود را روی کودکان کلاس های چهارم و پنجم ابتدایی انجام داد. میزان رفتارهای پرخاشگرانه و احساس ایمنی کودکان آزمودنی، به وسیله آزمون های روانی اندازه گیری شد. سپس برای خانواده هر کودک یک شاخص تراکم ( نسبت تعداد اعضای خانواده به تعداد اتاق ها ) و یک شاخص « تراکم تعامل های خانواده » محاسبه شد. این تحقیق نشان می دهد: کودکان خانواده هایی که فضای مسکونی کافی در اختیار ندارند، رفتارهای تهاجمی و عصبی بیشتری بروز می دهند . این گروه از کودکان در مقایسه با آنهایی که فضای کافی در اختیار دارند، از نظر پیشرفت تحصیلی نیز ناموفق بوده، احساس امنیت کم تری می نمایند (مرتضوی : 1367 : 83). بدین ترتیب در صورت هرگونه ناهنجاری در وضعیت ساختمان، تا حدودی می توان انتظار ناهنجاری رفتاری ساکنین ساختمان را نیز در داخل ساختمان، و نیز خارج از آن ( فضاهای شهری ) انتظار داشت. از این روست که زاغه نشینی و سکونت در سکونت گاه های غیررسمی و بافت های مشکل دار فرسوده، اغلب با ناهنجاری های اجتماعی و رفتارهای آنومیک همراه می گردد.

 

[1] Batel

[2] Duhl

[3] Kasarda

[4] Parnell

[5] Underemployment

[6] Brown

[7] Shawe

[8] Mak cay

[9] Clifford Shawe

[10] A. Nicheforo

[11]S.Sighele

[12] Jan Boucheron

[13] Burgess

[14] Mogey

[15] Gerorge and Mchinly

[16] Patel

[17] Moury

3- موافقان و مخالفان علم قاضی

مهمترین مسئله در باب علم قاضی ، اختلاف نظرهایی است که ریشه در برداشتهای مختلف فقها در قابلیت یا عدم قابلیت استناد به علم قاضی وجود دارد . این اختلاف نظر ها همانطور که در بخش بعدی به تشریح آن می پردازیم موجب اختلاف آراء شعب دیوانعالی کشور نیز شده است . جواز استناد قاضی غیر معصوم به علم خویش مسئله ای قابل مناقشه است که تاکنون بحث های زیادی پیرامون آن صورت گرفته است . ق.م.ا مصوب 1392 در ماده 211 و 212 (همچنین ماده 105 ، 120 ،199و 231 ق.م.ا سابق) با صراحت ، به دلیل بودن علم قاضی اشاره دارد و اصل 4 قانون اساسی نیز که تهیه و تدوین قوانین منطبق با موازین شرعی را لازم می داند ، مؤیدی است بر قابل استناد بودن علم قاضی که در فقه امامیه آن را جزء ادله اثبات دعوی می دانند.

با بررسی آثار مکتوب فقهای قدیم و معاصر به این نتیجه می رسیم که مشهور بلکه اتفاق است (در میان فقها) که امام معصوم می تواند به استناد علم خویش حکم کند ، ولی در مورد قاضی غیر معصوم ، همانطور که ذکر شد اختلاف نظر وجود دارد .

در مجموع ، در مورد قابلیت استناد علم قاضی پنج دیدگاه وجود دارد :

الف) جواز مطلق در استناد به علم قاضی : مشهور فقهای امامیه معتقدند که قاضی غیر معصوم همچون قاضی معصوم[1]می تواند در کلیه حقوق (حق الله و حق الناس) به استناد علم خویش قضاوت کند.[2]

دلایل این گروه به شکل مختصر به شرح زیر است :

یک : اولویت علم قاضی نسبت به بینه ؛ با این توضیح که :«اعتقاد بر این است که بینه یک اماره ظنی است که کشف واقع از آن انتظار می رود و جایز نیست که صدور حکم بر مبنای یک اماره ظنیه صحیح بوده و بر اساس علم و یقین ، ممنوع باشد » (گروه پژوهشی حقوق علوم اسلامی رضوی،1386 ،246). در مجموع نظر بر این است که علم ، اقوی از بینه است . ( بر این نظر ایراد شده که ، علم هر قاضی اقوی از بینه نیست بلکه اگر مثلاً مجتهد جامع الشرایط و اعلم ، قاضی باشد و محدویت هایی از طرف حکومت و قوانین موضوعه نداشته باشد ، علم چنین شخصی نزد خودش بر بینه اولویت دارد ).در این مورد نظر جالبی وجود دارد که عنوان می دارد :« بهتر است قائل به این باشیم که برای بینه ، دو خطا وجود دارد ؛ 1- خطای در علم قاضی به بینه ؛ 2- خطای در علم به اینکه بینه مطابق با واقع است ؛ در حالیکه در استناد به علم قاضی یک اشتباه ، بیشتر برای خطا نیست و آن خطای شخص قاضی است در علم به واقع ». (گروه پژوهشی حقوق علوم اسلامی رضوی،1386 ، 248)

دو : دلیل دیگر این گروه در جواز مطلق علم قاضی روایاتی است که در این باب وجود دارد . از جمله روایت ابو عبدالله[3] ، معتبره کلینی از عبدالرحمن بن حجاج (گروه پژوهشی حقوق علوم اسلامی رضوی،1386 ،250) ، که در کنار چندین روایت دیگر به این نظر استحکام می بخشند .

سه : دلیل سوم ، تمسک به ادله حدود و امر به اجرای آن علیه سارق و زانی است؛شیوه استدلال به عموم این دو آیه چنین است :«سارق و زانی بر کسی اطلاق می شود که تلبس به این دو وصف داشته باشد نه کسی که به وسیله بینه ، این صفات برای او ثابت شده است». (گروه پژوهشی حقوق علوم اسلامی رضوی،1386 ،250) به نظر می رسد این استدلال از اتقان لازم برخوردار باشد .

چهار: اجماع ؛ یکی از ادله اعتبار علم قاضی است و قول صاحب ریاض المسائل ، سید علی طباطبائی و همچنین سید در انتصار و شیخ در الخلاف ، ابن ادریس در السرائر و … ، دلالت بر آن دارد. البته ابن جنید مخالف اجماع است وسید مرتضی در جهت اثبات اجماع استدلال نموده است که:« اجماع قبل از ابن جنید واقع شده و مخالفت ایشان بعد از انعقاد اجماع ، ضرری به آن نمی رساند »(گروه پژوهشی حقوق علوم اسلامی رضوی،1386 ، 255) ؛البته در این قسمت اختلاف نظرهایی وجود دارد .

ب) در جهت مخالفت با استناد به علم قاضی نیز دلایل مناسبی ذکر شده است ؛مرحوم این جنید عقیده داشت که قاضی مطلقاً نمی تواند مطابق علم خود قضاوت کند . دلایل این دسته بشرح زیر است :

یک: رسول خدا در ترتب آثار اسلام به ظاهر افراد اکتفا می کردند و طبق علمی که به حقایق انسانها داشتند با آنها رفتار نمی کردند و در مرافعات نیز چنین عمل می نمودند ، و فقط طبق شهادت شهود و سوگند ، قضاوت می کردند و این خود دلیلی است که ، علم قاضی در امر قضاوت حجیت ندارد. (گروه پژوهشی حقوق علوم اسلامی رضوی،1386 ، 235 – 239) (سید مرتضی در پاسخ ، ضمن تفاوت قائل شدن بین آثار اسلام و قضاوت پاسخ می دهند که :«در آثار اسلام ( مصونیت جان و مال) به ظاهر اکتفا می شود ولی در بحث قضاوت ، رسیدن به واقع، مطلوب است ») .

دو : دلیل دیگر این گروه ، صحیحه هشام بن حکم به نقل از امام صادق (ع) است که گویا از سایر دلایل مناسب تر می باشد و در آراء ورویه قضایی دادگاه ها نیز به کثرت از آن یاد می شود ؛ قال رسول الله ، انما اقضی بینکم بالبینات و الایمان و بعضکم لحن بحجه من بعض بایما رجل قطعت له من مال اخیه شی ، فانما قطعت له به قطعه من النار» ( [ای مردم!] تنها من در میان شما طبق گواهی گواهان و سوگندها دادرسى می‌کنم و [چه بسا باشد که] برخى از شما از برخی دیگر بهتر دلیل می‌آورد؛ بنابراین، هر فردى که من از مال برادرش چیزى را براى او [به واسطه بیّنه یا سوگند دروغ] جدا کنم، تنها براى او با آن، قطعه‌ای از آتش جدا کرده‌ام) .در مقام رد چنین استدلالی آورده اند که : اقرار نیز یکی از ادله شرعیه است و در روایت از آن صحبتی نشده است و ادله اثبات دعوی منحصر به بینه نمی باشد و همچنین عدم ذکر علم قاضی در این روایت مستلزم آن نیست که ادله ، منحصر در بینه باشند (اثبات شی نفی ما عدی نمی کند ) . همچنین ، عده ای معتقدند که بینه حتی در مواردی شامل اقرار نیز می باشد و حتی در برخی روایات ، « بینه» اعم از اقرار و شهادت آمده است .

سه : دلیل سوم این دسته ، روایاتی است که در باب حدود وارد شده است . از جمله حدیث معتبر داود بن فرقد[4] ، همچنین ، صحیحه حلبی از امام صادق(ع) با این مضمون :«حد الرجم ان یشهد اربع انهم راوه یدخل و یخرج » و همچنین معتبره محمد بن قیس از ابوجعفر و در نهایت نیز صحیحه فضیل به نقل از اباعبدالله ، از دلایلی هستند که نظر مخالفان استناد به علم قاضی را تأیید می نمایند . بر این روایات باید، روایت سلیمان بن خالد به نقل از امام صادق(ع) را نیز افزود . (مضمون روایت چنین است که : پیامبری به خدا عرضه داشت چگونه در اموری که ندیده و شاهد آن نبودیم قضاوت و داوری کنیم ؟ خداوند به آن پیامبر دستور داد که در شبهات حکمیه بر اساس کتاب او و در شبهات موضوعیه و تعیین مصادیق ، بر اساس بینه و سوگند حکم نماید.[5]

آنچه در اینجا مورد بحث واقع می شود ، بیشتر مربوط به این دو دسته از فقها و نظرات آنهاست و به همین دلیل در جهت عدم اطاله بیش از حد کلام ، سایر نظرات را به طور مختصر مورد اشاره قرار می دهیم.

ج )گروه سوم ، معتقد به حجیت علم قاضی در حقوق الله هستند و این موضوع را به این جنید نسبت می دهند . گویا مستند این گروه ، روایت حسن ابن خالد از امام صادق(ع) می باشد .[6] که البته سند این روایت ضعیف است.

د ) دسته چهارم ، تفصیل گروه سوم را به عکس پذیرفته اند : یعنی قاضی در حقوق الناس می تواند به علم خویش داوری کند. استدلال این دسته آن است که ، در حقوق الله مبنای کار بر اساس آسان گیری بنا شده و قضاوت کردن بر اساس علم که لازمه اش سعی در تحصیل دلیل است ، با این آسان گیری تناسب ندارد . البته به این استدلال پاسخ داده شده است که :«مسامحه ، قبل از ثبوت حد است نه بعد از ثبوت آن». (گروه پژوهشی حقوق علوم اسلامی رضوی،1386 ، 246 – 247) در ادامه به این موضوع اشاره می شود که آسان گیری در زنای به عنف ، بعید است که مطلوب مقنن باشد .

هـ ) دسته آخر نیز ، در حدود و غیر حدود تفاوت قائل شده و در حدود قضاوت به استناد علم شخص قاضی را جایز نمی دانند . شیخ طوسی از معتقدان به این مسئله است .

در مجموع ، نتیجه حاصله از مناقشات این که ؛ اکثریت قریب به اتفاق فقهای امامیه اعم از متقدمان و متاخران و مشهور و بلکه قریب به اتفاق فقهای معاصر فتوا داده اند که:« قاضی در کلیه حقوق می تواند به استناد علم خویش حکم قضایی صادر کند » و مضاف بر آن ، ماده 211 ق.م.ا مصوب 1392 نتیجه این مناقشات است . ( البته مواد 105 و 120 و 199 و 231 ق.م.ا سابق نیز قابل ذکر است ). [7]

4-موضوعیت یا طریقیت داشتن علم قاضی

سوال مهمی که در اینجا مطرح می شود اینکه ، آیا علم قاضی در اثبات جرایم (علی الخصوص در بحث زنا) موضوعیت دارد ؟ ظاهر امر بر این است که موضوعیت دارد.[8] آیت‌الله جعفر سبحانی در کتاب نظام القضا و الشهاده در این باره می‌فرمایند که :«چون در روایت گفته شده است ؛ رجل قضی بالحق و هو لا یعلم ، فهو فی النار ، مراد از علم ، علم منطقی به معنای اعتقاد جازم نیست ، چون در بینه و قسم نیز علمی برای کشف واقع پیدا نمی شود ». ( گروه پژوهشی حقوق علوم اسلامی رضوی،1386 ،250) اما باید توجه داشت که این نظریه با ایراد مواجه است که اگر قاضی بر حسب ادله (اقرار و بینه شرعی) قضاوت کند ، بر اساس دلایلی حکم کرده که همه ، نوعاً دلیل بودن آنها را قبول دارند ولی ابن جنید معتقد است که :« قاضی با استناد به علم خویش خود را در معرض اتهام قرار می دهد ».[9]به نظر می رسد قضاوت قاضی به استناد علم خویش عرفاً او را از بی طرفی خارج می کند .

علم قاضی همانطور که گفتیم جزء ادله اثبات دعوی ذکر شده است و لذا از ادله قانونی اثبات جرایم است اما بحث موضوعیت یا طریقیت داشتن آن را با توجه به آراء صادره از مراجع قضایی کشورمان بهتر می توانیم درک کنیم .با کنکاش مختصری در آرء صادره (علی الخصوص در بحث زنا از سوی شعب دیوانعالی کشور) به این نتیجه می رسیم که علم قاضی در اثبات جرم ، طریقیت داشته و مضاف بر این ، علم هر قاضی برای خودش موضوعیت دارد و وقتی قاضی به علم رسید که مثلاً فردی مرتکب زنای مستوجب رجم شده است ، حق ندارد بر خلاف علم خود رأی صادر کند اما در صورت اصدار رأی مبنی بر رجم ، یا قتل (یا جلد) متهم ، مراجع تجدید نظر می توانند به علم حاصل شده برای قاضی (تالی) ترتیب اثر نداده و با ذکر مستندات خود ، آن را رد کنند .

باید توجه داشت که موضوعیت داشتن علم قاضی دادرسی را با فراز و نشیب و هیجانات خاصی همراه می نمایدو اشاعه این مسئله باعث استنباط های قضایی مختلف می شود و وجود مراجع تجدید نظر را بی فایده می نماید . بدین لحاظ که به طور مثال : اگر شعبه بدوی با حصول علم ، حکم به قتل متهم به زنای به عنف صادر کند و این علم موضوعیت داشته باشد از سوی هیچ مرجعی قابل نقض نخواهد بود و نتایج سوء این مسئله برای همگان محرز است و از طرف دیگر اصل استقلال قضایی را با ایراد مواجه می کند .

5-علم حاکم شرع یا قاضی منصوب

اختیار استناد به علم قاضی مطابق با ماده 105 ق.م.ا سابق به حاکم شرع تفویض شده بود ؛ تعبیر حاکم شرع در موارد قانونی مبین قاضی واجد شرایط لازم برای قضاوت است (اجتهاد) . اگر قاضی واجد شرایط لازم برای قضاوت نباشد و از افراد مشمول ذیل بند 5 ماده واحده قانون شرایط انتصاب قضات دادگستری -مصوب 14/2/1364 – بعید است که حجیت علم قاضی شامل اینگونه متصدیان گردد . منظور فقها از عبارت «حاکم شرع» (همانطور که شهید ثانی در کتاب شرح لمعه (در بحث تتمه) بخش حدود ذکر کرده است ) (شیروانی،1391 ، 85) ، «امام یا نائب امام » می باشد .

در مجموع می توان گفت که اگر قاضی دارای کلیه شرایط قضاوت که فقهای امامیه آنها را لازم دانسته اند باشد ، می تواند بر مبنای علم خویش اقدام به صدور رأی قضایی نماید والا همانطور که امام خمینی (ره) در پاسخ به نامه رئیس وقت کمیسیون امور قضای و حقوقی مجلس شورای اسلامی – مورخه 28/8/1364- فرمودند :« در این موقع که اکثریت قاطع متصدیان امر قضا واجد شرایط شرعیه قضاوت نیستند و از باب ضرورت به آنها اجازه داده شده است ، حق تعیین حدود و تعزیر بدون اجازه فقهای جامع الشرایط ندارند». (گروه پژوهشی حقوق دانشگاه علوم اسلامی رضوی ،1386 ، 222) بعید است که ادله مبنی بر حجیت علم قاضی شامل اینگونه متصدیان گردد ؛ به لحاظ اینکه ، قدر متیقن از گستره حجیت علم قاضی همان قاضی واجد شرایط کامل شرعی است ، و تسری موضوع به اینگونه افراد زاید بر مشکوک است و در مقام تردید هم چاره ای جز اکتفا کردن به قدر متیقن نیست .

با اینحال علامه حائری در کتاب علم قاضی با توجه به نظر فقهای امامیه ، اجتهاد را حد اعلای کوشش برای یافتن حکم شرع از منابع اولیه (کتاب خدا ، سنت قولی ، فعلی و تقریر حضرت رسول اکرم و ائمه ) می داند و دانشمندان مجتهد را به مطلق و متجزی تقسیم کرده و عنوان متجزی را بر کسی صادق می داند که «قدرت استنباط برخی از مسائل را داراست و لباس خاص ناظر به اجتهاد نیست …» و فارغ التحصیلان حقوق را با توجه به اینکه کتب فقهی مهم با ترجمه فارسی در دسترس آنها است ، از گروه مجتهدان متجزی می خواند فلذا استناد ایشان به علم شخصی خود در اصدار رأی را قابل پذیرش می داند.(علامه حائری،1378 ، 118 – 119) به هر حال اطلاق مواد 211 و 212 و عدم ذکر عنوان «حاکم شرع» در قانون جدید ، مبین قابل استناد بودن و پذیرش علم قاضی به شکل کلی می باشد . برخی عقیده دارند که ، عمل حاکم شرع به علم خود فقط در زمینه اجرای احکام کیفری است ، نه صدور حکم ؛ این نظر با توجه به مواد 28 و 29 ق.ت.د.ع.ا مصوب 15/4/1373 که حضور قاضی صادر کننده حکم یا اجراییه را لازم می داند و در مورد رجم حضور قاضی صادر کننده حکم را الزامی ذکر کرده و صراحتاً در ماده 17 آیین نامه اجرای احکام ، اعدام ، سلب … ، انکار در زنای مستوجب اعدام و رجم را در مرحله اجرا نیز موجب سقوط حد ، قتل و رجم می خواند ، تقویت می گردد . اما رویه قضایی ، علم قضات منصوب را به عنوان دلیل اثبات جرم ، خاصه جرم زنا ، پذیرفته است.

گفتار سوم : علم قاضی در سایر نظام های حقوقی

نظام های پیشرفته حقوقی دنیا ، از ادله سنتی فاصله گرفته و با روش های خود ، علم قاضی را ملاک صدور حکم قرار می دهند .

1- قانون آمریکا

به موجب قانون فدرال آمریکا علم قاضی به عنوان ادله مستقل شناخته نشده است و به عنوان قاعده ای است که اجازه می دهد یک حقیقت به عنوان مقدمه ادله قرار بگیرد،مشروط بر اینکه حقیقت یا صحت امری شناخته شده و تصدیق شده که عقلاً مورد شک و شبهه قرار نگیرد . به موجب قانون مذکور در امور کیفری هیئت منصفه اختیار رد یا پذیرش علم قاضی را دارد و این علم نباید مورد اختلاف عقلی قرار گیرد ؛ یعنی اینکه : به طور دقیق قابلیت بازخوانی آن در مرجع و منبع اصلی بدون اینکه عقلاًٌ مورد سوال قرار گیرد را داشته باشد و واضح و آشکار باشد به نحوی که جای هیچ سوالی از طرف فرد عاقل به وجود نیاورد ؛ مانند : مکان یک خیابان ، زمان مشخص ، وقایع تاریخی تا حدی که نیاز به اثبات آن نباشد . در حقوق آمریکا عده ای معتقدند اعتبار علم قاضی تا زمانی است که دلیل دیگری وجود نداشته باشد اما گروه دیگر معتقدند علم قاضی به محض برخورد با دلیل مستقیم اعتبار خود را از دست نمی دهد و معتبر می ماند مگر اینکه دلیل قانع کننده ای در مخالفت با آن وجود داشته باشد . در مجموع علم قاضی در حقوق آمریکا مقید است به اینکه : 1- طریق تحصیل علم متعارف باشد 2- منشا پیدایش علم در رأی بیاید 3- مستند علم در پرونده موجود باشد 4- مستند علم به معرض تعارض طرفین قرار داده شود .(بوشهری،1389 ،276) در رویه مراجع قضایی کشورمان نیز این موارد مورد توجه قرار می گیرد.

2- قانون فرانسه

در حقوق فرانسه ، علم قاضی تا آنجا اهمیت دارد که در امر کیفری تنها دلیل مهم تلقی می شود . یعنی تمام دلایل دیگر مثل اقرار و شهادت شهود به میزان علمی که برای قاضی ایجاد می کنند ، بر می گردند و مشروعیت آنها با درجه علم ایجادی در وجدان قاضی سنجیده می شود.(زراعت،1389،79) علم قاضی وفق ماده 353 آیین دادرسی کیفری فرانسه ، ارزش هر دلیل را تابع میزان علمی دانسته که برای قاضی به وجود می آورد و هیچ دلیلی در این قانون ارزش از قبل تعیین شده ندارد و در مجموع ، قاضی است که به دلیل ، ارزش دلیل بودن می دهد .

3- نمونه آراء

در اسپانیا طبق قانون کیفر همگانی ، هیئت منصفه مکلف است که دلیل رأی و حدود ارزش آن دلایل را در رأی خود بیاورد . عدم رعایت این شرط ، موجب ابطال رأی خواهد بود . هر گاه دادگاه تردید داشته باشد که آیا جرم به حقیقت روی داده یا نه ، باید متهم را تبرئه کند . در مجموع استدلال دیوانعالی کشور اسپانیا بر این است که ؛ هر گاه رأی دادگاه بدوی بدون ذکر دلایل مشروح وموجه صادر شود ، دادگاه پژوهش چگونه می تواند به موجه بودن رأی رسیدگی کند (بوشهری،1389،273)!

در کشورهای تابع نظام حقوقی انگلوساکسن که هیئت منصفه در دعوای هتک ناموس ، متهم را محکوم یا تبرئه می نماید ، معنای رایش جز این نیست که گواهی شاهدان شاکی را «باور» می کند یا نه. آیا دیوانعالی در نقض یا ابرام چنین حکمی که متکی به باور اعضای هیئت منصفه است ، می تواند راهی بیابد (بوشهری،1389، 279)؟

 

در پایان ،مواردی که باید مورد توجه قرار بگیرد به این شرح است : زنا عبارتست از «جماع مرد با زنی که بر او ذاتاً حرام است گرچه در دبر باشد ، در غیر موارد وطی به شبهه » . قوانین سایر کشورها نیز حسب سیاست جنایی خود به جرم انگاری این بزه پرداخته اند و برای تحقق چنین بزهی دخول را لازم می داند . اقرار و شهادت در اثبات این جرم موضوعیت داشته و علم قاضی ، از ادله اثبات آن است و البته مورد اخیر موجب بروز اختلاف نظرها و ایجاد شرایط خاصی برای آن می شود . قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 و قانون جدید ، هر دو ، علم قاضی را با عنوان ادله اثبات دعاوی کیفری قابل قبول دانسته اند . مراد از علم قاضی قطع و یقین است ، نه ظن اطمینان ، و هدف از قضاوت در وحله اول ، کشف واقع است ، ادله اثبات دعاوی به طور کلی طریقیت دارند . مراد از قاضی ، قاضی مصطلح شرعی است که اسلام ویژگی های خاصی را برای آن بیان نموده است و اگر این قاضی علم به موضوعی پیدا کرد ، می تواند (باید) به استناد علم خود رأی صادر کند – چه در حق الله و چه در حق الناس – زیرا اعتبار علم ، ذاتی است و نیاز به دلیل ندارد . علم قضات فعلی (منصوب) اگر مبتنی بر قطع و یقین و بر اساس ادله اثبات دعوی و محتویات پرونده باشد ، و نه علمی مقدم بر دلایل و مستند دعوی باشد ، قابل استناد است البته صرفاً از باب ضرورت . اما در باب حدود ، خاصه بحث زنا ، بهتر آن است که علم قاضی با محدودیت های بیشتری مورد پذیرش واقع شود . اقسام حد زنا طبق تفکیکی که در ماده 21 ق.ت.د.ع.ا ذکر شده است ، حسب مورد در دادگاه های عمومی جزایی و کیفری استان به عنوان مرجع بدوی رسیدگی می شود و مرجع تجدید نظر آراء شعب کیفری استان ، دیوانعالی کشور بوده و از این بابت صلاحیت در رسیدگی به این جرم را دارد.

دیوانعالی کشور مرجع نظارت بر حسن اجرأی قوانین در دادگاه ها است اما این نظارت متاسفانه بسیار محدود شده است . در حقوق سایر کشورها نیز چنین مرجعی وجود دارد که بدون ورود در ماهیت از لحاظ رعایت یا عدم رعایت قانون ، آراء دادگاه ها را مورد بررسی قرار می دهد . در مواردی نیز ، این مقام عالی در حد یک مرجع تجدید نظر تنزل یافته و با ورود در ماهیت آراء آنها را به نقد می گذارد ، هر چند که قانون سعی بر اصرار به این امر دارد که دیوانعالی کشور از لحاظ شکلی به آراء رسیدگی می نماید .

در کشور ما ، طبق قانون ، دیوانعالی کشور در موضوعات کیفری ( طبق ماده 21 ق.ت.د.ع.ا ) مرجع تجدید نظر نسبت به آراء دادگاه کیفری استان است و به حق باید قائل به این بود که در ماهیت نیز به بحث می پردازد و این مسئله با توجه به آرائی که از سوی آن مرجع صادر شده است قابل استنباط است .در کشور های دیگر نیز ، این مرجع از جنبه نظارت بر قانون و به لحاظ حکمی،آراء را مورد رسیدگی قرار می دهد .زمانی که علم قاضی به عنوان دلیل اثبات جرم زنا ، مبنای صدور حکم قرار می گیرد ، اعضای شعب یا هیات عمومی دیوانعالی کشور به نقد مستنداتی که موجب حصول علم شده می پردازند و با احراز وجود یا عدم وجود دلایل بین ، اقدام به نقض یا تأیید آراء صادره می نماید .

 

[1]- قاضی در لغت به معنای «حکم کننده» است و در فقه امامیه قاضی کسی است که شرایط خاصی داشته باشد . منظور از حاکم ، امام معصوم یا نائب اوست.

[2]- جهت مطالعات بیشتر پیرامون این موضوع رجوع کنید به : ابوالقاسم علی ابن حسین سید مرتضی علم الهدی در کتاب الانتصار فی انفرادات الامامیه ، ص 486 ؛ محمد ابن حسن طوسی در الخلاف فی الاحکام ، جلد 6 ؛ محقق حلی در شرایع الاسلام ، جلد 4 ، ص67 ؛ علامه حلی ، تحریر الاحکام ، جلد 2 ، ص183 ؛ مسالک الافهام فی شرح شرایع الاسلام ، جلد 13 ، صص 384 و 385 ، محمد حسن نجفی ، جواهر الکلام ، جلد 4 ، ص88 ؛ امام خمینی در تحریرالوسیله ، جلد 2 ، ص 408 .

[3]- «… رجل قضی بالحق وهو یعلم … »

[4]- مضمون روایت به طور مختصر به این شرح است که : سعد بن عباد در پاسخ به این سوال که اگر همسرت را با اجنبی در حال زنا ببینی چه خواهی کرد ؟ پاسخ می دهد او را خواهم کشت … رسول خدا می فرمایند « خداوند بر هر چیزی حدی قرار داده است و با چهار شاهد عادل چه خواهی کرد ؟» ؛ (گروه پژوهشی حقوق علوم اسلامی رضوی ، 1386 ، 241 )

[5]- با این وجود می توان گفت،روایات مذکور به موضوع شهادت وکمیت وکیفیت آن نظردارند؛ (گروه پژوهشی حقوق علوم اسلامی رضوی ، 1386 ، 238 – 241)

[6]- بر امام واجب است شخصی که زنا می کند یا خمر می نوشد را حد بر او جاری کند و با وجود علم مشاهده ، نیازی به بینه و اقرار نیست . (گروه پژوهشی حقوق علوم اسلامی رضوی ، 1386 ، 246)

[7]- امام (ره) در تحریرالوسیله مقرر می دارد :«للحاکم عن یحکم بعلمه فی حقوق الله و حقوق الناس ، فیجب علیه اقامه حدود الله تعالی ، لو علم بالسبب فیحد زانی کما یجب علیه مع قیام البینه و الاقرار … » ؛ (موسوی همدانی ، 1390، 528)

[8]- ماده 211 ق.م.ا مصوب 1392 که با وجود مستندات بین ، علم قاضی را بر سایر ادله ترجیح داده است با این نظر هماهنگی دارد .

[9]- علامه حلی می فرمایند :« قاضی در هنگام نصب ، تزکیه می گردد و شبهه جانب داری قاضی را که حتی در بحث ادله دیگر نیز وجود دارد را از خود منتفی می کند» ؛ ( گروه پژوهشی حقوق علوم اسلامی رضوی ، 1386 ، 251)

اختلافات مربوط به عقد

 

اختـلافـات بین اجیر و مستـأجر گاهی مربوط به خود عقد و ایجـاب و قبـول می­شود که حاکی از اراده­ی آن‌هاست. این اختلافات را می‌توان گاهی در اصل وقوع اجاره ملاحظه کرد و گاهی در نوع عقد و گاهی در کیفیت و تحقق آن و گاهی هم اختلاف در وجود یا عدم وجود شرط می­باشد که طرفین ادعا می­ کنند. در این گفتار سعی بر این است که تک تک موارد اختلافی، مورد بحث و بررسی قرار گرفته و راه حل مناسب اختلاف مشخص گردد.

 

2-1-1- اختلاف اجیر و مستأجر در اصل وقوع عقد اجاره

اولین قدم برای ایجاد یک رابطه‌ی حقوقی این است طرفین، نیت و انگیزه‌ی ایجاد رابطه‌ی حقوقی را داشته باشند و  به عبارت دیگر قصد و رضای طرفین بر آن تعلق گرفته باشد.

قصد و رضا (اراده) میل و اشتیاق درونی است که خود به خود نمی‌تواند منشأ اثری باشد، بلکه نیازمند اعلام است. اعلام اراده‌ی طرفین عقد که مقید به سلامت است باید با همدیگر انطباق داشته باشند تا عقدی ایجاد گردد. این اعلام اراده که در قالب ایجاب و قبول نمود پیدا می‌کند با ظهور عرفی دلالت برخواسته‌ی طرفین عقد می کند. عقد اجاره‌ی اشخاص نیز از این امر مستثنی نبوده و ایجاب و قبول طرفین حاکی از آن است که طرفین خواستار برقراری رابطه‌ی خاصی هستند که نتیجه‌ی آن تملیک منفعت عمل در مقابل عوض از سوی اجیر و رضایت مستأجر به آن معامله و تملکش در برابر عوض می‌باشد. حال، اگر یکی از طرفین، مدعی وجود قرارداد اجاره­ باشد و دیگری چنین رابطه‌ای را انکار کند تکلیف چیست؟

در پاسخ به این سؤال و در حل این اختلاف فقهای عظام[1] دو حالت را در نظر گرفته­اند: 1- وقوع نزاع قبل از انجام کار 2- وقوع نزاع بعد از انجام کار.

 

الف) اختلاف قبل از انجام کار

هر گاه اجیر و مستأجر در وقوع عقد اجاره با همدیگر اختلاف داشته باشند و یکی از طرفین مدعی وجود اجاره و طرف دیگر منکر وقوع آن باشد، مدعی وقوع اجاره خواه اجیر باشد یا مستأجر موظف است دلیل و بینه‌ای برای ادعای خود ارائه نماید. در صورتی که مدعی بیّنه نداشته باشد قول منکر اجاره مقدم می­شود[2]و سپس منکر طبق قانون «البیّنه علی المدعی و الیمین علی من انکر»، بر عدم وقوع اجاره سوگند یاد می‌کند.[3] ولی برخی معتقدند که ادعای اجاره در این صورت از دعاویی است که الزامی ایجاد نمی‌کند و لذا سوگند متوجه منکر آن نمی­ شود.[4]

در هر حال، از آن‌جا که قول منکر موافق اصل می­باشد مورد قبول واقع می‌شود و اگر احیاناً مالی در دست اجیر است که می­خواسته روی آن کاری انجام دهد و یا بابت کار، پیش‌پرداختی گرفته باشد به مستأجر بازگردانده می­شود.[5]

 

ب) اختلاف بعد از انجام کار

هرگاه نزاع اجیر و مستأجر در وقوع عقد اجاره پس از انجام کار و استیفاء منفعت باشد، بنابراین که مدعی وقوع اجاره، اجیر باشد یا مستأجر، دو صورت فرض می­شود:

صورت اول: هرگاه اجیر مدعی وقوع اجاره باشد و مستأجر که در منفعت عمل تصرف کرده است منکر وقوع اجاره گردد، قول منکر یعنی مستأجر به ضمیمه­ی سوگند وی مقدم شده و اجاره منتفی می­گردد.[6] اما منکر (مستأجر) موظف است اجرت المثل عمل اجیر را بپردازد، حتی اگر اجرت‌المثل بیش­تر از اجرت‌المسمای مورد ادعای اجیر باشد. چرا که خود وی با انکار عقد اجاره، اقرار می‌کند که در استیفاء منفعت اجیر غیر مأذون بوده و در نتیجه اجیر، مستحق اجرت­المثل است. لکن اجیر نمی­تواند بیش از اجرت‌المسمی را مطالبه یا قبض کند، نه به این دلیل که اقرار وی علیه خودش حجت است ـ چون اقرار وی با اقرار مستأجر تعارض و تساقط می‌کنند ـ بلکه به این دلیل که بین خودش و خدایش، علم به صحت ادعایش دارد، و ذمه‌اش مشغول است.[7]

اما اگر اجرت‌المسمی بیش‌تر از اجرت‌المثل باشد و مستأجر آن را پرداخته باشد می‌تواند مقدار زائد بر اجرت‌المثل را از اجیر پس بگیرد.[8]

صورت دوم: هرگاه مستأجر که در منفعت عمل تصرف کرده است مدعی وقوع اجاره شود و اجیر، عقد اجاره را انکار کند، قول منکر (اجیر) به ضمیمه­ی سوگندش مقدم می‌شود. در این صورت اجیر مستحق اجرت‌المثل می­شود و اگرمبلغی که اجیر از مستأجر دریافت‌کرده کم‌تر از اجرت‌المثل باشد می ­تواند بقیه­ی آن را مطالبه نماید حتی اگر اجرت المثل بیش‌تر از اجرت‌المسمایی باشد که مستأجر ادعا می‌کند. اما اگر اجرت‌المسمی بیش‌تر از اجرت‌المثل باشد اجیر حق مطالبه‌ی زائد بر اجرت‌المثل را ندارد لکن مستأجر که همان متصرف می‌باشد به طریقی شرعی باید مبلغ اضافه را به اجیر برساند. در صورتی که مدعی (مستأجرِ متصرفِ در منفعت) اجرت‌المسمی را که بیش از اجرت‌المثل می‌باشد پرداخت کرده‌ باشد حق مطالبه­ی زائد بر اجرت‌المثل را ندارد. در عین حال اجیر وظیفه دارد زائد بر اجرت‌المثل را به مستأجر برگرداند.[9]

روش حل اختلاف فوق، از طرف برخی از فقها مورد نقد و نظر قرار گرفته است.[10] با این توضیح که بیان فوق را نمی‌توان به طور مطلق پذیرفت، چرا که پذیرش قول منکر با ضمیمه سوگند، زمانی می‌تواند درست باشد که ضمان زائدی را از منکر نفی‌کند. یا ضمان زائدی را بر مدعی اثبات نماید و حکم صورت اول زمانی توجیه می­شود که مدعی، اجیر بوده و بیش از اجرت المثل را ادعا کرده باشد. به عنوان مثال اگر اجرت‌المثل صد هزار تومان باشد و اجیر ادعای وقوع عقد اجاره را در مقابل دویست هزار تومان بنماید و سپس این دعوا اثبات نشود ـ همچنان‌که مفروض‌ما‌است ـ دعوای اجیر با سوگند مستأجر (منکر) ساقط می‌شود و اجیر فقط مستحق اجرت‌المثل می‌شود.

اما اگر اجیر ادعای وقوع اجاره را در مقابل کم‌تر از اجرت‌المثل بنماید (هر چند که فرض نادری است)، سوگند یاد کردن منکر قابل توجیه نیست زیرا مالک منفعت که همان اجیر (مدعی) باشد بر علیه مستأجر ادعایی نکرده‌است که به خاطر رد یا اسقاط آن ادعا، نیازی به سوگند مستأجر (منکر) باشد. اصلاً برای عدم وقوع اجاره سوگند خوردن لازم نیست. چرا که نزاع در این صورت، از باب مدعی و منکر نبوده و تنازع بین اجیر و مستأجر به دو اعتراف متضاد برمی‌گردد. اجیر اقرار می‌کند که مثلاً حقی بیش‌تر از 50 تومان بر عهده­ مستأجر متصرف ندارد، و دیگری (مستأجر) اقرار می­ کند که اجیر به گردن او مثلاً 100 تومان حق دارد. و هر کدام از این دو نفر بر علیه نفس خودشان اقرار می‌کنند نه این که یکی بر علیه دیگری ادعایی داشته باشد که مستلزم اثبات بوده و از باب تداعی و تنازع به حساب آید. بنابراین ما نحن فیه از مورد دعوا خارج بوده و نیازمند بینه و سوگند نمی‌باشد بلکه داخل در باب اقرار می‌باشد. چون هر دو اقرار، معارض همدیگر هستند دادرس نمی‌تواند یکی از اعتراف‌ها را مقدم دارد و در نتیجه حکم به سقوط دعوا می‌شود.

با توجه به مطالب  گفته شده، حکم صورت دوم (صورتی که مدعی، مستأجر متصرفِ در منفعت می­باشد) نیز آشکار می‌گردد و تقدیم قول منکر به ضمیمه‌ی قسمش در صورتی توجیه می‌گردد که اجرت‌المسمی کم‌تر از اجرت‌المثل باشد -کما این که غالباً چنین است- اما اگر اجرت‌المسمی بیش‌تر از اجرت‌المثل باشد مورد از موارد دعوا نبوده بلکه از باب تعارض اقرارین می‌باشد و کلام سابق در این‌جا نیز جریان می‌یابد.[11]

 

2-1-2- اختلاف در نوع عقد

توافق اراده­ی طرفین یکی از شرایط تأثیر اراده در خلق ماهیت اعتباری عقد است. منظور از توافق اراده­ی طرفین این است که آنچه طرفین، انشاء آن را اراده می‌کنند یکی باشد. لزوم توافق اراده­ی طرفین را به عنوان یکی از شرایط تأثیر قصد، با تحلیل ماهیت عقد و همچنین از برخی مقررات مربوط به عقود و تعهدات به طور کلی مانند ماده‌ی 183 و 194 می‌توان استنباط کرد. [12]

اختلاف طرفین در نوع عقد خواه معوض باشند یا مجانی، از مصادیق عدم تطابق خواست و اراده‌ی طرفین است؛ بنابراین صورت‌های اختلاف، در دو حالت فوق و در قالب دو مثال ذیل مورد بررسی قرار می‌گیرد.

 

2-1-2-1- اختلاف طرفین در اجاره و تبرع

گاهی اتفاق می‌افتد که طرفین قرارداد در اذن بر استیفای منفعت متفق هستند، و لیکن مالک منفعت ادعا می‌کند که اذن وی در استیفاء منفعت بر وجه اجاره مثلاً در مقابل فلان مبلغ اجـرت می‌باشد و استیفـا کننـده­ی منفعت ادعـا می‌کند که استیفاء منفعت بر وجه تبرّع بوده است. در این که قول کدام یک از طرفین مورد قبول واقع شود و چگونه رفع تخاصم شود اختلاف است. در باب تنازع، فقها مسئله‌ای را مطرح کرده­اند که در آن، طرفین قرارداد ضمن این که در اذن بر تصرف منفعت متفق هستند اما در این که قرارداد فیمابین آن‌ها اجاره بوده یا عاریه، اختلاف نظر دارند. در بیان و بررسی مسأله، کلماتِ فقها متفاوت شده است.

صاحب عروه در خصوص این مسأله  بیان می‌دارد: «اگر هر دو طرف متفق باشند که مالک عین، اذن در تصرف و استیفاء منفعت داده و اما مالک مدعی باشد که اجاره به فلان مبلغ بوده یا آن که بگوید با ضمان عوض اذن داده­ام و متصرف بگوید: عاریه داده، در این که ادعای کدام مقدم است، دو قول وجود دارد: نظر به آن که بعد از فرض جواز تصرف در آن، اصل، برائتِ ذمه­ی متصرف از اجرت است، قول متصرف مقدم است. نظر به آن که مال مسلم بر دیگری مجاناً حلال نیست مگر آن که در مقابل عوض مباح کرده باشد و اصل عدم آن است. پس باید بعد از آن، هر دو قسم یاد کنند و متصرف اجرت‌المثل آن را بدهد و بعید نیست این قول راجح باشد زیرا که جواز تصرف در آن اعم از اباحه است.»[13]

با عنایت به بیان فوق در واقع می‌توان گفت اختلاف فقها به دو اختلاف عمده برمی‌گردد. 1- مورد مسأله‌­، آیا از باب تداعی است تا تحالف در آن واجب گردد. یا از باب مدعی و منکر؟ 2- مقتضای اصل، ضمان اجرت المثل است یا عدم آن؟ در خصوص امر اول، احتمالاتی است که به مبنای ما در تشخیص مدعی و منکر برمی‌گردد.

براساس مبنایی که ملاک تشخیص مدعی و منکر، ریشه و مصب دعوا، نفی و اثبات آن باشد و معیار تطبیق آن مضمون کلام متداعیین قرار گیرد،[14]مسأله  از باب تداعی می‌باشد زیرا مورد ادعای هر یک از طرفین چیزی است غیر از آن چه که دیگری ادعا می‌کند و در نتیجه بر هر یک از طرفین سوگند واجب می‌گردد. چون هر یک از طرفین ادعای امر وجودی را می‌کند که مسبوق به عدم بوده و طرف دیگر آن را نفی می‌کند. بنابراین هر دو سوگند می‌خورند و در نتیجه هر دو ادعا ساقط می‌شود یعنی نه اذن در استیفاء به نحو اجاره و نه اذن در استیفاء به نحو عاریه اثبات می‌گردد و لذا به لحاظ اثر شرعی که بر مسأله  مترتب می‌شود به مقتضای اصل رجوع می‌شود.

اما اگر معنای تشخیص مدعی و منکر، مطابقت و عدم مطابقت قول هر یک از طرفین با حجت و اصل عملی (در تشخیص وظیفه­ی عملی) به لحاظ غرض نهایی از دعوا باشد، ناگزیر هستیم ابتدا اصل عملی در تشخیص وظیفه‌ی عملی را روشن کنیم تا کسی را که قول او موافق با اصل است منکر و مقابل آن را مدعی به حساب آوریم، یا این که اگر قول هر دو نفر مخالف با اصل بود  مورد را از باب تداعی قلمداد نماییم.

اما آنچه که در این بحث مهم است تشخیص مقتضای اصل عملی در مسأله  است: این که آیا مقتضای اصل، اشتغـال ذمه‌ی استیفـاء کننده­ منفعت به اجرت است یا بالعکس؟ بحث را با بهره گرفتن از وحدت ملاک در خصوص اجاره‌ی اشخاص و در اختلاف طرفین در اجاره و تبرع، پیاده کرده و در دو مرحله، بروز اختلاف قبل از انجام کار و بعد از انجام کار پی می‌گیریم.

 

الف) بروز اختلاف قبل از انجام کار

هر گاه طرفین قرارداد قبل از انجام کار اختلاف کنند که آیا انجام کار به نحو اجاره بوده یا تبرعاً صورت گرفته است بنابر‌این که مسأله را از باب تداعی بدانیم یا این‌که اجاره اثبات نگردد، طرفین سوگند یاد می‌کنند و در نتیجه هر یک از طرفین اگر مالی در دست دیگری داشته باشد به آن رجوع می‌کند و اجرتی بر مأذون در استیفاء منفعت تعلق نمی‌گیرد[15]زیرا استصحاب عدم اجاره، حق اجرتِ طرف مقابل را نیز نفی می­ کند.[16]

 

ب) بروز اختلاف بعد از انجام کار

زمانی که تنازع و دعوا بعد از انجام کار رخ بدهد چه این که استیفاء کننده‌ی منفعت، تمام منفعت را استیفاء کرده باشد یا بعضی از آن را، آیا مالک مستحق اجرت منفعتی که از ناحیه طرف مقابل استیفاء شده است می باشد یا نه؟

مسأله را در دو فرض مطرح می‌کنیم:

  • اگر مدعی اجاره،کسی باشد که منفعت عمل را استیفاء کرده‌است مورد از باب دعوا خارج شده و در باب تعارض اقرارین داخل می‌شود. زیرا هیچ یک از طرفین بر علیه دیگری ادعایی ندارد بلکه هر یک بر علیه خودش اعتراف می‌کند، به طوری که استیفاء کننده‌ی منفعت اعتراف می‌کند که ذمه‌اش بر اجرت مشغول است و مالک منفعت نیز اعتراف می‌کند که استیفاء کننده‌ی منفعت مستحق پرداخت اجرت نیست. در این صورت استیفاء کننده­ منفعت موظف است اجرت‌المسمای ادعایی خود را از باب این که علم به اشتغال ذمه‌اش دارد، به طریقی به عامل برساند.

امّا اگر مالک منفعت، مدعی باشد -کما این که غالباً چنین است- و اجرت کارش را طلب کند و استیفاء کننده نیز در حالی که تبرعی بودن عمل را ادعا می‌کند، ادعای مالکِ منفعت را انکار نماید، در این که قول کدام یک مقدم است بین فقها اختلاف است و مبنای خلاف هم فی‌الجمله در این است آیا اصل در منفعت مستوفات، ضمان است الاّ این که مالکِ منفعت،  مجاناً منفعت خود را بذل کند یا اصل، عدم ضمان است مگر این که سبب ضمان ثابت شود.[17] لذا در مسأله دو قول مطرح شده است.

  • قول استیفاء کننده­ منفعت به ضمیمه­ی سوگندش مقدم می­شود.[18] به دلیل این که اصل، بری بودن ذمه­ی مستوفی از اشتغال به اجرت است.

در توضیح ایـن قول می­توان گفت که مقتضـای اصل برائت این است که قول استیفاء کننده­ منفعت مقدم می­شود. علاوه بر این، موجبی هم برای ضمان وجود ندارد زیرا موجب ضمان در دو امر منحصر است؛ اول: ید و استیلاء بدون اذن و دوم: التزام عقدی، خواه این التزام به اجاره باشد یا به وسیله ی عقدی دیگر.

ضمان عقدیی که مالک ادعا می‌کند بنا به فرض ثابت نیست و نیازمند اثبات می‌بـاشد و به وسیلـه‌ی اصـل عدم نفی می‌گردد. بنا بر قاعده‌ی احتـرامِ مـال و عملِ دیگری هم، امکان ندارد به وجود ضمان استدلال کنیم زیرا استدلال به قاعده، مقید به عدم اذن هست و مفروض در مسأله این است که استیفاء خواه به طریق اجاره یا تبرّع و رضایت به آن، به اذن مالک منفعت بوده است.[19]بنابراین که معیار در مدعی و منکر، غرض متنازعین باشد و قاعده­ی احترام نیز در این جا ثابت نگردد، فرض مسأله از باب مدعی و منکر محسوب شده، مدعی اجاره، مدعی و مدعی تبرعی بودن عمل، منکر خواهد بود و در نفی ضمان، نفی اجاره کفایت می‌کند بدون این که نیازی به اثبات مجانی بودن قرارداد باشد. زیرا بنا به فرض، سببی که موجب ضمان می‌شود اجاره است نه چیز دیگـر، پس مدعی اجاره، ادعای ضمان می‌کند و مدعی تبرعی بودن عمل، نفی ضمان می­ کند. بنابراین، قول وی به ضمیمه­ی سوگندش مقدم می‌شود.[20]

  • قول مالک در استحقاق اجرت و ضمان مقدم می­گردد.[21] این قول را به مشهور نسبت داده و در توضیح آن گفته‌اند:

اگر معیار در مدعی و منکر مصبّ دعوا و عبارت طرفین دعوا باشد، مسأله از باب تداعی بوده و هر یک از طرفین باید سوگند یاد کنند. در صورتی که هر دو طرف سوگند یاد کنند و یا هر دو از سوگند نکول نمایند دعوا ساقط شده و اجرت‌المثل عملِ مالک منفعت بر استیفاء کننده­ منفعت واجب می‌گردد اما اگر مالک منفعت سوگند یاد کند ولی استیفاء کننده­ منفعت، از سوگند خوردن، سر باز زند، استیفاءکننده­ی منفعت ملزم به پرداخت اجرت‌المسمای ادعایی مالک منفعت می‌شود.

همچنین بنابراین که معیار مدعی و منکر، مقصود و غرض طرفین از نزاع باشد و مورد از باب مدعی و منکر به حساب آید و بنابر ثبوت قاعده‌ی احترام و اصالت آن، مدعی تبرعی بودن عملِ عامل، مدعی بوده و مدعی اجاره، منکر، محسوب می‌شود، زیرا ثبوت اجرت‌المسمای مساوی با اجرت‌المثل مقتضای اصالت عدم تبرع است و از طرفی اصالت عدم اجاره اثر خاصی در مورد مسأله ندارد چون حتی اگر ما علم به عدم اجاره داشته باشیم باز هم به صرف عدم اثبات تبرع، استیفاء کننده­ منفعت ضامن پرداخت عوض (اجرت‌المثل) است[22]و اصل و قاعده­ی احترام مال مسلمان اجازه نمی‌دهد عمل وی بدون اجرت باقی بماند مگر به اذن خودش. البته باید توجه داشت که اذن مالک منفعت در هر حال رفع ضمان نمی‌کند بلکه فقط حرمت تکلیفی را بر می‌دارد. زیرا موضوع ضمان، اذن به نحو مجانی است نه مطلق اذن. در مسأله‌ی ما چیزی که احراز شده است اذن مطلق می‌باشد که آن هم فقط رافع حرمت استیفاء (حکم تکلیفی) است نه بیش‌تر. پس با استصحاب عدم اذن مجانی، ضمان اجرت‌المثل ثابت می‌گردد.[23]

ماده‌ی336  قانون مدنی که به استیفاء از کار دیگران اختصاص دارد اگر چه ناظر به حالتی است که شخص بر مبنای یکی از اسباب قانونی غیر از قالب عقود و ایقاع از کار دیگری منتفع می­شود و لیکن مبنای آن با قول دوم سازگاری دارد. ماده­ی مزبور مقرر می‌دارد: «هرگاه کسی بر حسب امر دیگری اقدام به عملی نماید که عرفاً برای آن عمل اجرتی بوده و یا آن شخص عادتاً مهیای آن عمل باشد، عامل مستحق اجرت عمل خود خواهد بود، مگر این که معلوم شود که قصد تبرّع داشته.»

براساس ماده­ی فوق، عامل، زمانی مستحق اجرت می‌باشد که قصد تبرع از انجام عمل نداشته باشد. در صورتی که عامل به قصد تبرّع برای دیگری کاری انجام دهد نمی‌تواند طلب اجرت کند هر چند که در عرف برای آن عمل اجرتی باشد یا عامل به طور معمول مهیای انجام عمل در مقابل دستمزد باشد. بنابراین طبق ماده‌ی فوق، اصل در منفعت مستوفات، ضمان است مگر این که مالک آن را مجاناً بذل کند. به عبارت دیگر، با توجه به بخش اخیر ماده‌ی مذکور، داشتن قصد تبّرع، امری خلاف اصل است،[24]و کسی که آن را ادعا می‌کند مدعی محسوب شده و طبق قاعده­ی «البینه علی المدعی» باید از عهده­ اثبات ادعای خود برآید.

[1] – حسن بن جعفر بن خضر کاشف الغطاء، انوارالفقاهه (کتاب الاجاره)، چاپ اول، نجف – عراق، موسسه کاشف الغطاء، 1422 هـ.ق، ص  41-  سید کاظم طباطبایی یزدی، العروه الوثقی، ج 2 ، ص 625

– محمد حسین اصفهانی، الاجاره ص 304و 305 – سید جواد بن محمد حسینی‌عاملی، مفتاح الکرامه فی شرح قواعد العلامه، چاپ اول، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1419هـ.ق، ج 19 ، ص 845

[2] – همان

[3] – سید جواد بن محمد حسینی عاملی، مفتاح الکرامه، همان – محمد حسن نجفی، جواهر الکلام، ج27، ص 241 ـ شیخ یوسف بحرانی، الحدائق الناصره ، ج 21، ص 634 – ابوالقاسم خویی، موسوعه الامام الخویی، ج 30 ، ص 422 و 423

[4] – سید محمود هاشمی شاهرودی، کتاب الاجاره ، ج 2، ص 334

[5] – سید محمد کاظم یزدی، العروه الوثقی، همان (مسأله 1) عبارت با وحدت ملاک اجاره‌ی اشخاص و اعیان از مسأله 1 عروه الوثقی اتخاذ شده است،

[6] – محمدحسن نجفی، جواهر الکلام ،ج 27، ص 341

[7]  – سید محمد کاظم یزدی، العروه الوثقی (محشی) ،‌ج5 ، ص 119 ، مسأله 1 ، تعلیقه آیه الله نائینی

[8] – زین الدین بن علی العاملی(شهید ثانی)، مسالک الافهام، ج 5 ، ص 231 – محمد حسن نجفی، جواهر الکلام ، همان

[9] – شیخ علی بن الحسین الکرکی(المحقق الثانی)، جامع المقاصد، همان

[10] – سید ابوالقاسم خویی، مستند العروه(الاجاره)، ص 421- 423- سید محمود هاشمی شاهرودی، کتاب الاجاره ،‌ همان

[11] – موسسه دائره معارف الفقه اسلامی، موسوعه الفقه الاسلامی ، ج4 ، ص416

[12] – ماده 183 ق.م مقرر می‌دارد:”عقد عبارت است ازاین که یک یا چند نفر تعهد بر امری نمایند و مورد در مقابل یک یا چند نفر دیگر قبول آنها باشد.” همچنین ماده 194 ق.م مقرر می‌دارد:” الفاظ و اشارات و اعمال دیگر که متعاملین به وسیله‌ی آن انشاء معامله می‌نمایند،باید موافق باشد به نحوی که احد طرفین همان عقد را قبول کند که طرف دیگر قصد انشاء آن را داشته والا معامله باطل است.”

[13] – محمد کاظم یزدی، العروه الوثقی (محشی)، ج 5 ، ص 119 – 120 ، مسأله  2

[14] – سید محسن حکیم، مستمسک العروه الوثقی، ج 12، ص 162

[15] – الشیخ محمد بن الحسن الطوسی، المبسوط فی فقه الامامیه، ج 3 ،ص21 و الخلاف، ج 3 ص 388 و ص389 – السید حمزه بن علی بن زهره الحلبی، غنیه النزوع، ص276 –  نجم الدین جعفر بن الحسن (المحقق الحلی)، شرایع الاسلام، ج 2 ،ص 174 و 175 – الحسن بن یوسف بن علی بن المطهر(العلامه حلی)، تذکره الفقها، ج 2، ص330، محمد حسن نجفی، جواهر الکلام، ج 27 ، ص 198

[16] – موسوعه الفقه الاسلامی، ج 4، ص 418

[17] -سید محسن حکیم ، مستمسک العروه، ج12 ، ص161

[18] – برخی از فقها در اختلاف بین مدعی اجاره و عاریه قائل به این قول  هستند، مانند شیخ محمد بن الحسن الطوسـی، المبسـوط، ج 3، ص 50-51 و خـلاف، ج 3، ص 388 و 389ــ سیـد حمـزه بن علی بن زهره الحبلی، الغنیـه، ص 276 ــــ شیخ احمد بن محمد مقدس اردبیلی، مجمـع الفـائده والبرهان، ج 10، ص 190 ـــ محمد باقر بن محمد، مومـن سبزواری، کفایه الاحکام، چاپ اول، قم، دفترانتشارات  اسلامی ،1423 هـ.ق، ج 1، ص 677 و 688 ــ سید محمد کاظم یـزدی، العروه الوثقی(محشی)، ج 5 ، ص 120 (تعلیقه آیه الله خویی)

[19] – سید ابوالقاسم خویی، مستند العروه الوثقی (الاجاره)، ص 427

[20] – سید محسن حکیم، مستمسک عروه الوثقی، ج 12، ص 163

[21] – ابن براج، مهذب ،ج 1، ص 474 – محمد حسن نجفی، جواهر الکلام، ج 27، ص 195

[22] – سید محسن حکیم، مستمسک العروه الوثقی، ج 2، ص 163

[23] – موسوعه الفقه الاسلامی طبقاٌ لمذهب اهل بیت (ع)، ج 4 ، ص 419 و 420

[24] – ناصر کاتوزیان، الزام های خارج از قرارداد، چاپ چهارم، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، ج2، ص 153

بازاریابی و درک نیاز های مشتریان

بسیاری از مردم اشتباهاً واژه بازاریابی را فروش و انجام تبلیغات جهت ترغیب به خرید معنی می کنند. چنانچه کل بازاریابی را به یک کوه یخ تشبیه کنیم فروش بخش کوچکی است که در رأس آن قرار دارد و قسمت اعظم شاید بیش از ۹۰ درصد آن در زیر آب مخفی است. باید توجه داشت که فروش فقط یکی از چندین و نه مهمترین وظایف بازاریابی به شمار می رود. اگر و فقط اگر بازاریاب در تشخیص نیازهای مشتریان، تولید کالا و خدمت، قیمت گذاری، توزیع و تبلیغات توفیق حاصل نماید می تواند به سهولت به فروش کالاها و خدمات تولیدی خود نائل آید.
فیلیپ کاتلر و گری آرمسترانگ دو تن از بزرگان علم مدیریت معتقدند می توان بین تعریف های علم بازاریابی از دو دیدگاه مدیریتی و اجتماعی فرق قائل شد. تعریف بازاریابی از دیدگاه اجتماعی بدین گونه است: «بازاریابی یک فرایند اجتماعی است که بدان وسیله افراد و گروه ها از طریق تولید و مبادله محصولات و خدمات ارزشمند با یکدیگر برای تأمین نیازها و خواسته های خود اقدام کنند». تعریف بازاریابی از دیدگاه مدیریتی بدین گونه است: «هنر به فروش رساندن محصولات» .ولی پیتر دراکر
یکی از پیشروان نظریه پرداز مدیریت می گوید: «هدف بازاریابی این است که درباره فروش گزافه گویی کند، مشتری را بشناسد، او را درک کند تا بتواند کالا یا خدمتی مناسب وی به او عرضه نمایید. کمال مطلوب این است که تلاش های بازاریابی به وجود یک مشتری بینجامد، یعنی کسی که آمادگی خرید را دارد»
انجمن بازاریابی آمریکا از دیدگاه مدیریتی، بازاریابی را بدین گونه تعریف می کند : مدیریت بازاریابی عبارت است از فرایند برنامه ریزی و جامه عمل پوشیدن به دیدگاه، قیمت گذاری و توزیع کالاها و خدمات که به داده منجر شود واین داده بتواند نیازهای فردی و سازمانی مشتریان را تأمین کند
کاتلر مدیریت بازاریابی را یک هنر و علم استفاده از مفاهیم اصلی بازاریابی می داند که در راستای انتخاب بازارهای مورد هدف، جذب، نگهداری و افزایش مشتریان مورد استفاده قرار می گیرد و این کار در راستای ایجاد ارزش برای مشتری، ارائه آن به وی و ایجاد ارتباطات برتر با وی انجام می شود
در بازاریابی، حداقل سه وظیفه مهم بازارشناسی، بازارسازی و بازارداری وجود دارد.بازارشناسی یعنی تحقیق بازار، بازارسازی یعنی ایجاد و افزایش سهم بازار و بازارداری یعنی حفظ بازار موجود. برای بازارداری راهی بجز متمایز شدن وجود ندارد و آن به معنای انجام کاری متفاوت و متمایز از دیگران است. بازار یعنی برخورداری از ب :بینش و بصیرت خاص بازار، الف :استعداد لازم برای برقراری ارتباط، ز :زیرکی، الف :انگیزه و شور و شوق برای برقراری انجام کار و ر: رقابت

 مدیریت بازاریابی

اکثر مردم با یک نگرش سطحی و محدود نسبت به موضوع بازاریابی، آن را مجموعه ای از تلاش ها در جهت یافتن مشتریان بیشتر برای کالاها و محصولات فعلی شرکت می دانند. اما آنچه که مسلم است، این است که هر مؤسسه و سازمانی همیشه با سطوح مطلوب و مورد انتظار برای محصولات خود مواجه نیست. در یک زمان امکان دارد که تقاضا برای محصولات مطلوب، در زمانی احتمال دارد که تقاضا خیلی کم و ناکافی و زمانی دیگر هم ممکن است تقاضا برای محصولات موسسه بیش از حد متعارف باشد. اینجاست که مدیر بازاریابی باید با توجه به اهداف سازمان و وضعیت موجود به تنظیم تقاضا پرداخته و راه حل های منطقی را برای روبرو شدن با این وضعیت های مختلف پیدا کند. با توجه به مراتب فوق وظیفه یک مدیر بازاریابی تنها ایجاد تقاضا و افزایش آن نبوده بلکه گاهاً تغییر تقاضا و حتی کاهش آن نیز بر عهده وی می باشد. بدین جهت مدیریت بازاریابی را مدیریت تقاضا نیز می نامند.
پس با توجه به مطالب عنوان شده، مدیریت بازاریابی به صورت زیر قابل تعریف است:
مدیریت بازاریابی عبارت است از: «تجزیه و تحلیل، طرح ریزی، اجرا و کنترل برنامه های تعیین شده برای فراهم آوردن مبادلات مطلوب با بازارهای موردنظر به منظور دستیابی به هدف های سازمان» در واقع تأکید مدیریت بازاریابی بیشتر بر تعیین محصولات سازمان بر مبنای نیازها و خواسته های بازار مورد نظر و نیز استفاده از قیمت گذاری، ارتباطات و توزیع مؤثر جهت آگاهی دادن، ایجاد محرک و ارائه خدمت به بازار است

 فلسفه های بازاریابی

 دیدگاه مبتنی بر تولید

دیدگاه مبتنی بر تولید یکی از قدیمی ترین دیدگاه ها است و بر این پایه قرار دارد که مصرف کننده محصولاتی را ترجیح می دهد که ارزان قیمت است و به میزان کافی در دسترس باشد. مدیران طرفدار این دیدگاه می کوشند تولید را با کارایی وبا کاهش دادن هزینه ها انجام دهند و محصولات را در سطحی گسترده توزیع کنند. در کشورهای در حال توسعه این دیدگاه می تواند معقول باشد، زیرا مصرف کنندگان بیشتر به ماهیت محصول و نه ویژگی های خاص آن توجه می کنند. همچنین زمانی که شرکتی بخواهد بر گستره ی کار خود بیافزاید از این دیدگاه استفاده می کند.

فلسفه مبتنی بر تولید فلسفه ای مناسب و پاسخگو در دو وضعیت است :

اول آنکه تقاضا برای کالا بیشتر از عرضه آن باشد. در این حالت مدیریت در جستجوی راه ها و روش هایی می باشد که از طریق آن ها تولید را فزونی بخشد و پاسخگوی خواسته های مصرف کنندگان گردد. دوم آنکه هزینه تمام شده تولید کالا بالا باشد و بالابردن کارایی در تولید و بهره وری برای پایین آوردن هزینه تولید لازم بنظر آید. این حالت عموماً در مورد کالاهایی که اختراع جدیدی بوده و هنوز گسترش عام نیافته اند بیشتر دیده می شود. هنگامی که کالایی در مرحله تولید و عرضه است قیمت تمام شده بالا بوده و تولید محدود و در نتیجه فروش نیز به همان میزان محدود می باشد

 دیدگاه مبتنی بر محصول

برخی دیگر از شرکت ها از دیدگاه مبتنی بر محصول پیروی می کنند و دیدگاه مزبور بر این پایه قرار دارد که مصرف کنندگان محصولاتی را ترجیح می دهند که از نظر کیفیت، عملکرد و نوآوری نسبت به بقیه برتر باشد. در این سازمان ها مدیران توجه خود را معطوف محصولات بهتر و مرغوب تری می نمایند و با این فرض که خریداران همواره به دنبال محصولاتی با کیفیت و عملکرد بهتر هستند می کوشند بر کیفیت محصولات خود بیافزایند.

اغلب شرکت هایی که دارای چنین دیدگاهی هستند، هنگام تولید و عرضه محصول هیچ توجهی به نظر مصرف کننده نمی نمایند و از مهندسان خود می خواهند محصولاتی مرغوب و استثنائی طرح ریزی نمایند. به هر حال دیدگاه مبتنی بر کیفیت محصول می تواند به پدیده ای بینجامد که به آن نزدیک بینی بازاریابی می گویند. بدین معنی که تمام کوشش تولیدکننده، صرف کالای خود شده و از محیط پیرامونی و مسائل حاکم بر جامعه و مصرف کننده غافل می شوند، همین باعث شکست او در کارش می شود و در نهایت وی را از ارائه تولید بهتر باز می دارد

 دیدگاه مبتنی بر فروش

دیدگاه مبتنی بر فروش یکی دیگر از دیدگاه های متداول است و شرکت های طرفدار دیدگاه مزبور بر این باورند که اگر مصرف کنندگان و واحدهای تجاری به حال خود رها شوند، آن طور که باید و شاید محصولات شرکت را نخواهند خرید. از این رو، سازمان برای به فروش رساندن محصولات و ترویج آن ها باید به یک سیاست تهاجمی دست بزند. دیدگاه مزبور براساس این فرض قراردارد که باید مصرف کنندگان را وادار به خرید کرد. بنابراین شرکت باید نیروی خود را صرف فروش کند و برای ترغیب و تشویق خریداران از همه ابزارهای تبلیغ و ترویج استفاده کند. دیدگاه مبتنی بر فروش به طور فزاینده ای در مورد کالاهایی اعمال می شود که خریداران معمولاً در اندیشه خرید آن نیستند مانند محصولاتی که شرکت های بیمه ارائه می نمایند. بیشتر شرکت ها هنگامی که با تولید بیش از حد ظرفیت واحد تولیدی روبرو هستند از این دیدگاه استفاده می نمایند. هدف این دیدگاه فروش تولیدات است و نه عرضه آنچه بازار خواستار آن می باشد

تحقیقات بازاریابی نشان داده است که در بازاریابی خدمات لازم نیست که به همه مشتریان به طور یکسان خدمت رسانی کرد. زیرا گروه های مختلف مشتریان از نظر علایق، رفتار و پاسخگویی به بازاریابی تا حد زیادی، بایکدیگر متفاوت هستند، و بسیاری از آنان برای بنگاه هزینه ساز بوده و دارای پتانسیل سوددهی حتی در بلند مدت نیز نمی باشند. از طرف دیگر برآورده ساختن تمام انتظارات مشتریان نه عملی است و نه سود آور، بنابراین برای یک بنگاه بهتر آن است که برخی از مشتریان خود را به جای دیگر سوق دهد و یا حتی به نوعی عذر آنان را بخواهد به این ترتیب هم سازمان و هم مشتری به ارزش بیشتری دست می یابند.

دسته بندی مشتری، روش تجزیه و تحلیل نیازها، دیدگاه ها و انتظارات پیچیده مشتریان است که با طبقه بندی مشتریان به طبقات همگون یعنی افراد خاصی که نیازها، ادراکات و توقعات مشابه دارند، صورت می گیرد .مشتریان باید بر اساس واقعیت های زندگی و تصمیمات مناسب دسته بندی شوند. تصمیم های مختلف دسته بندی مختلف می طلبد

برای نمونه می توان به طرح طبقه بندی امارت بانک که اولین بانک کشور امارات و دویست و سی امین بانک دنیا به لحاظ دارائی می باشد اشاره نمود. در این طرح مشتریان به دو گروه عادی و ارزشمند تقسیم بندی می شوند. سرویس ویژه امارات بانک مختص مشتریان ارزشمند با قدرت و پشتوانه مالی بالا می باشد.

از طرف دیگر درک نیاز های مشتریان با سطوح مختلف سود دهی و ارائه خدمات به آنان بر اساس این تفاوت ها، برای بنگاه های مالی ، بیش از پیش از اهمیت حیاتی برخوردار شده است این بنگاه ها دریافته اند که با شناخت و استفاده از تفاوت هایی که در پتانسیل سود دهی دسته های گوناگون مشتریان وجود دارد همچنین، با گسترش دیدگاه های مناسب برای خدمت رسانی به آنان، قادر هستند سود خود را به حداکثر برسانند.برای مثال شرکت فدرال اکسپرس بر اساس میزان سود آوری مشتریان خود، آنها را به سه دسته خوب، بد، زشت، تقسیم کرده و به این ترتیب، تحول بزرگی در فلسفه بازاریابی خود به وجود آورده است. همچنین اکنون به جای آن که برای تمام مشتریان به یک شیوه بازاریابی کند، تلاش خود را وقف جذب مشتریان خوب، سعی در تبدیل مشتریان بد به مشتریان خوب و حذف مشتریان زشت کرده است. به همین ترتیب مرکز خدمات فرست یونین که ششمین بانک بزرگ آمریکاست، مشتریان خود را با گذراندن مربع های رنگی بر روی صفحه کامپیوتر و استفاده از نوعی فناوری پایگاه اطلاعاتی به نام «انشتاین» علامت گذاری می کند. مشتریان سبز آنهایی هستند که سود آورند و از پشتیبانی خدمات مشتری بیشتری برخوردارند در حالیکه مشتریان قرمز به معنای از دست دادن پول برای بانک هستند و امتیاز ویژه برای آنها در نظر گرفته نمی شود

 تفاوت مشتری با ارباب رجوع

مشتری نوعی ارباب رجوع است اما رفتار هر فرد در این نقش تفاوت هایی با سایر نقش هایش در جامعه  دارد که ما به برخی از آنها اشاره می کنیم تا اهمیت رابطه مشتری با بانک مشخص شود و در نتیجه مشتری مورد شناسایی قرار گیرد

1-حق انتخاب :

مشتری حق انتخاب دارد اما همین فرد در نقش ارباب رجوع برای مراجعه به سایر سازمانها وموسسات حق انتخاب گزینش  ندارد.واغلب مجبور است که به آن موسسه خاص مراجعه کند. ویژگی فوق یعنی حق انتخاب باعث می شود که موسسه ای چون بانک برای جذب مشتری با سایر موسسات رقیب به رقابت بپردازد و در پیشرفت و پویایی سازمان خود بکوشد.

2 – استمرار حرکت:

وقتی صحبت از مشتری می شود نوعی ارتباط مستمر تداعی می شود. برای مثال مشتری بانک ارتباطی مستمر و پایاپی با بانک دارد و برای همین به نام مشتری شناخته می شود و اگر می خواست این فرد یکبار به بانک مراجعه کند قطعا برای کاری صرفا خدماتی بوده و مشتری محسوب نمی شد.

3 – ارتباط عاطفی:

مراجعه افراد به موسسات و ادارات دولتی در محیطی رسمی و به تعبیری خشک صورت می گردداما رابطه مشتری با بانک اینگونه نیست. مشتری و بانک در یک تعامل عاطفی با یکدیگر در ارتباطند. مردم بانک را مانند خانه دوم می دانند و کارکنان بانک را دوست دارند بسیاری از مشتریان قدیمی و با سابقه به محض ورود به شعبه ابتدا با کارکنان احوالپرسی می کنند و اگر یکی از کارکنان حضور نداشته باشد  از مسئول شعبه جویای احوال وی می شوند. در خیلی از محیط های کوچک مشتریان بدون هیچ چشم داشتی کارکنان شعبه را همچون اعضای خانواده خود در مراسم، جشن ها و شادی های خود دعوت می کنند.

4 – ارتباط حقوقی متقابل:

در موارد زیادی مردم به سازمانی مراجعه می کنند که سازمان هیچ نیازی به مراجعه این افراد ندارد و یا بر عکس موسساتی هستند که افرادی را احضار می کنند که آن افراد هیچ نیازی به مراجعه آن ندارند. اما در هر مورد اجبار و ضرورت ارتباط را ایجاب می کند . در حالیکه ارتباط بانک و مشتری اینگونه نیست، بانک و مشتری نیازی متقابل به یکدیگر دارند. بانک محلی امن برای سپرده گذاری، تامین اعتبار، دریافت تسهیلات و برنامه ریزی مالی برای مشتریان است. و مشتریان نیز صاحب اصلی بانک هستند.

 

خرید خانه در کانادا

 

تهیه مسکن یکی از اصلی ترین نیاز های بشر است و امروزه به یکی از بزرگ ترین دغدغه های ما تبدیل شده، چراکه هزینه های رهن و اجاره و یا خرید واحد های مسکونی بسیار سرسام آور شده است. از سویی دیگر پیدا کردن واحد متناسب با سلیقه و بودجه هر کسی، کار را سخت تر از قبل کرده است. چانه زدن با املاک ها، صرف ساعت های متمادی در آژانس های مسکن و گشتن خانه به خانه واحد های مسکونی نیز  یکی دیگر از مشکلات این حوزه به شمار می آید.

اگر برای خرید خانه در کانادا نیاز به اطلاعات دقیق دارید می توانید به سایت

https://melk.ca/blog

مراجعه نمایید

در این سایت شما می توانید اطلاعات مهاجرت به کانادا و اطلاعاتی درباره شهرهای کانادا به خصوص ونکور و تورنتو به دست بیاورید.

همچنین برای خرید خانه در تورنتو و اجاره خانه در ونکوور می توانید اطلاعات لازم را به دست بیاورید.

نداشتن اطلاعات در خصوص کیفیت و قیمت منطقه مورد نظر همیشه مساله ای چالش برانگیز در رهن و اجاره و خرید واحد های مسکونی بوده است.

همچنین اطلاعات از قوانین بسیار با اهمیت است و باید حتما در نظر داشته باشید و کمک گرفتن از مشاورین املاک معتبر و با تجربه بسیار به شما کمک می کند

تخصص و تجربه در حوزه املاک

ما همیشه در مواردی که تخصص نداریم، به افراد با تجربه و متخصص مراجعه می‌کنیم. در خرید و فروش خانه یا رهن و اجاره آپارتمان نیز این امر صادق است. آیا مصالح ساختمانی و سطح کیفیت آنها را  می‌شناسید؟ آیا آپارتمانی را که قصد خرید آن را دارید، با نیازهای خانواده شما همخوانی دارد؟  آیا با موقعیت ملک و آینده آن آشنایی دارید؟ و آیا رقم پیشنهادی فروشنده با ارزش واقعی ملک تطابق دارد؟ یک مشاور املاک معتبر به این سوال‌های شما پاسخ خواهد داد.

قدرت مذاکره بالا

مشاورین املاک معتبر به دلیل آشنایی به فنون مذاکره، با دقت بیشتری می‌توانند نیازهای شما را برآورده سازند. همچنین رابطه مداری مناسب یک مشاور املاک می‌تواند روند انجام یک معامله را سرعت ببخشد تا در حداقل زمان و حداکثر دقت بتوانید یک معامله موفق داشته باشید.

آشنایی با قوانین حقوقی حوزه املاک

برخی از معامله کنندگان  که بدون حضور مشاور املاک معتبر اقدام به معامله می‌کنند، پس از مدتی متوجه می‌شوند برخی موارد حقوقی به آنها تحمیل شده، در حالیکه هنگام عقد قرارداد از آن بی اطلاع بوده‌اند. مشاور املاک معتبر به دلیل آشنایی با قوانین حوزه املاک، از بروز چنین مسائلی جلوگیری کرده و تمامی موارد را قبل از امضای قرارداد به هر دو طرف گوشزد می‌کند. 

0 تا 100 آزمایشگاه را از ما بخواهید

علمینوگستر شرکتی در زمینه تامین تجهیزات آزمایشگاهی و مواد شیمیایی می باشد.

با توجه به اینکه کیفیت , دقت و قیمت از مهمترین پارامترها در زمینه تجهیزات آزمایشگاهی و مواد شیمیایی می باشد, تمام تلاش خود را بکار بسته ایم تا نیازهای آزمایشگاه های کشور را با توجه به حساسیت دانشمندان , محققان و داروسازان گرامی با محدودیت های موجود در این زمینه مرتفع نماییم.

هدف ما ارائه برترین برندهای تجهیزات آزمایشگاهی و مواد اولیه شیمیایی با بهترین قیمت ها می باشد.

 

هر آنچه شما در آزمایشگاه و تحقیقات نیاز دارید :

 

مرحله اول:

تولید و فروش انواع سینک ضد اسید آزمایشگاهی از جنس های پلیمری , استیل , سرامیکی و پلی پروپیلنی در ابعاد مختلف

شیرآلات آزمایشگاهی و انواع هودهای شیمیایی و میکروبی

 

در مرحله دو :

شرکت علمینوگستر آماده ارائه انواع تجهیزات ایمنی آزمایشگاهی از قبیل دوش و چشم شوی اضطراری در انواع مختلف دوش و چشم شوی کامل , دیواری و رومیزی در جنس های گالوانیزه , استیل 316 و 304 ضد زنگ می باشد.

 

در مرحله سوم تامین تجهیزات و لوازم آزمایشگاهی :

این مرکز با دارا بودن تعداد زیادی نمایندگی تجهیزات آزمایشگاهی با تنوع اقلام بالا آماده ارائه خدمات به کارخانه های داروسازی , پتروشیمی و آب و فاضلاب  و مراکز تحقیقاتی و دانشگاهی می باشد.

 

 

انواع تجهیزات قابل ارائه :

 

  1. نمایندگی سمپلر آزمایشگاهی و دیسپنسرها, انواع سمپلر متغییر و ثابت , نمایندگی سمپلر دراگون , سمپلر برند , سمپلر اپندورف , سمپلر مولتی کانال 8 کاناله

 

  1. 2. سانتریفیوژ آزمایشگاهی طرح های زیگما و هتیش 8 و 16 شاخه با دور 4000 و بالاتر بدون لرزش و مناسب پی آر پی , دارای نمایشگر فول دیجیتال و 18 ماه گارانتی

 

  1. واردات و فروش نوار پارافیلم آزمایشگاهی آمریکایی

 

4.نمایندگی انواع فیلتر آزمایشگاهی , فیلتر سرسرنگی و ممبران غشایی و کاغذ صافی در جنس و ابعاد و منافذ مختلف برندهای فیلتربایو , ممبران سلوشن , چم پلاس , سارتریوس

 

  1. شیشه آلات آزمایشگاهی از برندهای گلسکو و زیماکس

* همچنین این مرکز توانایی ساخت ظروف آزمایشگاهی از جنس شیشه پیرکس (بروسیلیکات ) و کوارتز طبق نقش دارا می باشد.

 

فروش انواع هات پلیت استیرر , دستگاه آنالیز آب , آون و انکوباتور , اتوکلاو  و ترازو آزمایشگاهی و…

 

مرحله چهارم تامین و واردات و فروش انواع مواد شیمیایی و محیط کشت :

 

 

 

 

 

این مرحله به دلیل وجود مواد متفرقه و تقلبی و غیر قابل اطمینان از حساسیت خاصی برخورد است .

شرکت علمینوگستر واردکننده مواد مرک آلمان اصلی و انواع محیط کشت میکروبی و سلولی  از برندهای کیولب و گیبکو و شارلو از معتبرترین مراکز فروش مواد شیمیایی در تهران و ایران می باشد.

*برای استعلام قیمت مواد شیمیایی و محیط کشت موجود و وارداتی با ما تماس حاصل نمایید.

 

 

*همچنین این مرکز آماده فروش انواع مواد شیمیایی ایرانی در پک های مختلف می باشد.

 

 

مرحله ارسال و بسته بندی:

 

مواد شیمیایی و تجهیزات و شیشه آلات آزمایشگاهی به دلیل احتمال شکست وخورندگی مواد و دقت تجهیزات نیازمند انتخاب روش ارسال و بسته بندی مناسب می باشد.

هزینه  ومدت زمان ارسال نیز از موارد مهم در این بخش می باشد که برای رضایت مشتریان گرامی به آن توجه می شود.

*به انواع روش های ارسال در سایت علمینوگستر اشاره شده است.

 

مرحله نهایی خدمات گارانتی و پاسخگویی:

 

شرکت علمینوگستر بعد از فروش نیز در کنار مشتریان آماده پاسخگویی و ارائه خدمات پس از فروش تا حصول آسودگی خاطر و اطمینان مشتریان می باشد.

 

برای مشاوره در انتخاب تجهیزات آزمایشگاهی و مواد شیمیایی مناسب و استعلام قبمت و سفارش و واردات و خدمات پس از فروش با همکاران ما در مرکز علمینوگستر تماس حاصل نمایید.

 

 

 

سایت علمینوگستر :

 

www.ELMINOGOSTAR.com

 

شماره های تماس :

 

 

66969924_021 

      66405180_021 

 

شماره شبکه اجتماعی مثل واتس آپ:

940_944_09200

 

موفقیت در کنکور کارشناسی ارشد با یونی لند

موفقیت در کنکور کارشناسی ارشد با یونی لند

اگر قصد موفقیت در آزمون کارشناسی ارشد را دارید خواندن این مقاله می‌تواند شما را یک قدم از رقبای خود جلوتر بیاندازد.

آموزش جامع معادلات دیفرانسیل

در اکثر کنکورهای فنی و مهندسی از درس معادلات دیفرانسیل 5 تست در آزمون طرح می‌شود که پاسخ دادن به آن‌ها اصلا سخت نیست البته به شرطی که منبع مناسبی را انتخاب کرده باشید. برای تسلط به این درس می‌توانید از منابع مختلفی کمک بگیرید که عبارتند از:

1) کتاب‌های رفرنس (بویس، کریزیگ و …)

2) کتاب‌های تکست (نیکوکار، کتاب‌های کنکور انتشارات مختلف)

3) کلاس‌های حضوری

4) دوره‌های آنلاین و آفلاین

هر یک از این منابع نقاط ضعف خود را دارند. در کتاب‌های رفرنس بیشتر روی اثبات و مفهوم اولیه تمرکز شده در حالی که داوطلب کنکور بیشتر به تکنیک‌های محاسباتی نیاز دارد تا اثبات‌هایی مانند قضیه وجود جواب و .

کتاب‌های تکست دانشگاهی هم روند مشابهی دارند. توجه کنید که هرچند طراحی سوالات کنکور از کتاب‌های رفرنس انجام می‌شود، اما لازم است بدانید که سوالات یک کنکور هیچ وقت از یک کتاب نیست و در حال حاضر بیش از 10 کتاب رفرنس در دنیا وجود دارد که مطالعه همه آن‌ها غیرمنطقی است.

گران‌ترین منبع آموزشی، کلاس حضوری است که علاوه بر هزینه بالای دوره، زمان رفت و آمد به موسسه را هم باید در نظر داشته باشید. شاید فکر کنید در دوره‌‌های حضوری مربی در کنار شماست و می‌توانید دائما رفع اشکال کنید. اما به علت مدیریت زمان، هیچ وقت این اتفاق نمی‌افتد و اغلب کلاس یک طرفه است. بهتر است اگر قصد شرکت در کلاس خاصی را دارید با دانشجویانی که تجربه شرکت در آن کلاس را داشته‌اند مشورت کنید.

از نظر هزینه و زمان دوره‌های مجازی می‌تواند جایگزین بهتری برای کلاس‌های حضوری باشد که به دو شکل آنلاین و آفلاین برگزار می‌شود. طبق تجربه اساتیدی که دوره‌های آنلاین دارند حدود 30% از زمان دوره‌ی آنلاین به علت مشکلات فنی و رفع اشکال کلاسی که اغلب سوالات بی‌مورد است تلف می‌شود. از طرفی چون استاد دوره در حین ضبط امکان توقف ندارد، قدرت ارائه او محدود می‌شود و نمی‌تواند از انیمشن و تکنیک‌های آموزشی بهره‌گیری کند.

البته تعداد اساتیدی که در آموزش‌های خود از این اصول حرفه‌ای استفاده می‌کنند بسیار محدود است و معمولاً آنچه که در توضیحات دوره این افراد می‌بینید صرفا جنبه تبلیغاتی دارد و حتی یک نمونه هم برای ارائه ندارند. نمونه‌ای از انیمشن‌های آموزشی یونی ‌لند را می‌توانید در دوره معادلات دیفرانسیل و دوره ریاضی مهندسی ببینید.

آموزش جامع ریاضیات مهندسی

از درس ریاضی مهندسی معمولاً 5 تست در آزمون کارشناسی ارشد طرح می‌شود. منابع این درس اغلب حجیم و خسته کننده هستند. در دوره ریاضی مهندسی یونی‌لند در زمانی بسیار کوتاه‌تر می‌توانید نتیجه بهتری کسب کنید  زیرا …

ما بیشتر فرمول‌ها را حذف می‌کنیم

تنها در فصل سری فوریه در اغلب کتاب‌های کنکور بیش از 50 فرمول وجود دارد. این دوره برای افرادی طراحی شده که دوست ندارند فرمولی حفظ کنند. قطعا مایل نیستید برای سری فوریه سینوسی، کسینوسی، تقارن‌های نیم موجی و خیلی چیزای دیگر فرمول مجزا حفظ کنید. ما در این دوره روشی را به شما آموزش می‎‌دهیم که همه سوالات را بدون حفط فرمول، سریع‌تر و ساده‌تر حل کنید. تمامی روش‌های بیان شده متخص این دوره است و در کتابی وجود ندارد (حتی کتاب‌های رفرنس). به شما توصیه می‌کنیم زمان خود را با منابع دیگر هدر ندهید.

زمان کمتر، کیفیت بیشتر

دوره‌های آفلاینی که تاکنون در کشور برگزار شده نیز ضعف‌های بسیاری داشتند. در این دوره‌ها صرفاً یک ویدیو توسط استاد ضبط می‌شود و در اختیار دانشجویان قرار می‌گیرد. در حالی که هیچ برنامه‌ای برای‌ استفاده از دوره داده نمی‌شود و به خاطر آفلاین بودن دوره امکان رفع اشکال هم وجود ندارد. متاسفانه یک باور غلط در تمام این دوره‌ها دیده می‌شود و آن این است که”هرچقدر زمان ضبط دوره بیشتر باشد می‌توان هزینه بیشتری از دانشجو طلب کرد“. به همین خاطر دوره‌های زیادی پیدا خواهید کرد که 50-100 ساعت آموزش غیر مفید در آن وجود دارد. در حالی که برای درس معادلات دیفرانسیل این عدد باید بین 20 – 30 ساعت باشد. این ترفندی است که حتی در کلاس‌های خصوصی استفاده می‌شود و مربی‌های مبتدی سعی می‌کند تا جای امکان با آوردن مثال‌های بی مورد تعداد جلسات لازم را بیشتر کنند.

یکی از پارامترهای اساسی در کیفیت دوره آفلاین، کیفیت صدای ضبط است و به علت گران بودن تجهیزات مناسب برای ضبط، اغلب دوره‌های آفلاین صدای مناسبی ندارند. از طرفی بسیاری از اساتیدی که دوره‌های آفلاین ضبط کرده‌اند، تجربه‌ تدریس حرفه‌ای در دانشگاه‌های تراز اول کشور را ندارد و حتی کتابی هم در انتشارات مطرح به چاپ نرساندند.

دیجی همکار : فروشگاه آنلاین دوربین مداربسته و تجهیزات حفاظتی

فروشگاه اینترنتی دیجی‌همکار (Digihamkar) بزرگ‌ ترین فراهم کننده سیستم ها و دوربین های مداربسته امنیتی حرفه ای  و تجهیزات حفاظتی در کشور است. ما مفتخریم که بیشترین قابلیت انتخاب انواع دوربین های مدار بسته امنیتی موجود را برای شما فراهم آوردیم. تمام مشتریان ما اعم از کسب و کارهای کوچک و بزرگ، سازمان ها، آموزشگاه ها، فروشگاه ها، مدارس، دانشگاه ها و همچنین صاحبان خانه ها که محصولات برند و حرفه ای را ترجیح می دهند، از پیشروی این صنعت، یعنی فروشگاه دوربین مدار بسته دیجی همکار حمایت می کنند.

همه محصولات ما با استفاده از آخرین تکنولوژی های روز و اجزای با کیفیت طراحی شده تا برترین وضوح تصویر را برای شما به ارمغان بیاورد. همچنین حجم وسیعی از کالاهای دیجیتال (موبایل، تبلت و کتابخوان‌ ها، لپ‌تاپ، کامپیوتر و لوازم جانبی، ماشین های اداری و لوازم جانبی کالای دیجیتال)، سیستم های حفاظتی نظارتی (دوربین مداربسته، انواع ضبط کننده های ویدیویی DVR و NVR، دستگاه مرکزی اعلام سرقت (دزدگیر))، لوازم جانبی دوربین مداربسته، محصولات هایک ویژن، محصولات داهوا، نرم افزار (مالی حسابداری، امنیتی آنتی ویروس، سیستم عامل)، مجموعه نرم افزاری از برندهای متنوع، متعدد و سرشناس جهانی همچون اپل، سونی، سامسونگ، ال جی، اچ پی، کانن، بوش، هایک ویژن، داهوا، طرفه نگار و … از سوی دیجی‌همکار در اختیار شما قرار می گیرد. ضمنا حمل و نقل رایگان برای سفارش‌های بالای ۱۰۰ هزارتومان برای کل کشور می باشد.

 

 

دوربین های مداربسته امنیتی با تمام ویژگی های مورد نیاز، برای حفاظت از هر آنچه که مهم است به کمک شما می آید. دوربین های امنیتی داخلی و خارجی پیشرفته با هر سبکی اعم از دام، بالت، اسپیددام، چشم ماهی، کیوب، مینیاتوری و صنعتی از سوی دیجی همکار نیازمندی شما را در نظارت رفع خواهد کرد.

فروشگاه دیجی‌همکار (Digihamkar) با بیش از ۱۵ سال سابقه در فروش دوربین مدار بسته به همکاران و مشتریان عزیز مفتخر است که از سال ۱۳۹۴ به صورت اینترنتی به شما خدمت رسانی نماید. در این مدت با نقد و بررسی موشکافانه انواع دوربین مداربسته موجب تعجب گوگل و الکسا شده ایم. چنانکه سیر صعودی آمار بازدید و ارتقای رتبه جهانی و کشوری Digihamkar.com با شیب بسیار تندی روبه بالاست.

فروشگاه اینترنتی دیجی‌همکار ارائه کننده :

انواع دوربین مداربسته تحت شبکه IP
دوربین تحت شبکه IP هایک ویژن
دوربین تحت شبکه IP داهوا
دوربین تحت شبکه IP تیاندی
انواع دوربین مداربسته آنالوگ
دوربین آنالوگ هایک ویژن HD-TVI
دوربین آنالوگ داهوا HD-CVI
دوربین آنالوگ سایر برندها AHD
نوع و شکل ظاهری
دیواری (Bullet)
سقفی (Dome)
اسپید دام (Speed Dome)
چشم ماهی (Fisheye)
کیوب (Cube)
انواع ضبط کننده ویدیویی تحت شبکه NVR
ضبط کننده تحت شبکه هایک ویژن NVR
ضبط کننده تحت شبکه داهوا NVR
ضبط کننده تحت شبکه تیاندی NVR
ضبط کننده تحت شبکه هایلوک NVR
انواع ضبط کننده ویدیویی دیجیتال DVR
ضبط کننده ویدیویی دیجیتال هایک ویژن DVR
ضبط کننده ویدیویی دیجیتال داهوا DVR
ضبط کننده ویدیویی دیجیتال هایلوک DVR
بر اساس تعداد کانال ضبط کننده NVR-DVR
دستگاه های رکوردر ۴ کانال
دستگاه های رکوردر ۸ کانال
دستگاه های رکوردر ۱۶ کانال
دستگاه های رکوردر ۳۲ کانال
دستگاه های رکوردر ۶۴ کانال
پکیج دوربین مداربسته کامل آنالوگ
پکیج دوربین HDTVI اقتصادی هایک ویژن
پکیج دوربین HDCVI اقتصادی داهوا
پکیج دوربین AHD اقتصادی سایر برندها
پکیج کامل تحت شبکه IP اقتصادی
پکیج دوربین مداربسته IP اقتصادی هایک ویژن
پکیج دوربین مداربسته IP اقتصادی داهوا
پکیج دوربین مداربسته IP اقتصادی تیاندی
پکیج کامل تحت شبکه IP حرفه ای
پکیج دوربین مداربسته IP حرفه ای هایک ویژن
پکیج دوربین مداربسته IP حرفه ای داهوا
پکیج دوربین مداربسته IP حرفه ای تیاندی
تجهیزات دزدگیر
دزدگیر (دستگاه اعلام سرقت)
خانه هوشمند
چشمی دزدگیر
تلفن کننده دزدگیر
ریموت کنترل دزدگیر
سایر تجهیزات اعلام سرقت
تجهیزات اعلام حریق
پنل مرکزی حریق
دتکتور و سنسور
شاسی اعلام حریق
آژیر و چراغ اخطار
سایر تجهیزات اعلام حریق
سوییچ شبکه
سوییچ شبکه PoE
سوییچ شبکه بدون PoE
آداپتور، منبع تغذیه، UPS
آداپتور
منبع تغذیه صنعتی
برق اضطراری UPS
کابل و سیم و اتصالات
کابل شبکه
کابل کواکسیال
کابل فیبرنوری
کابل HDMI و VGA
سایر کابل ها
انواع اتصالات
انواع میکروفون
رک و لوله فلکسی
انواع رک
انواع لوله فلکسی
انواع جعبه
انواع بست
پایه و کاور و صفحه کلید دوربین
انواع پایه کاور
صفحه کلید دوربین مداربسته
هارددیسک دوربین مداربسته
هارددیسک وسترن دیجیتال WD
هارددیسک سیگیت Seagate

ما همیشه چالش هایی را که متخصصین امنیتی درگیر آن‌ هستند را درک می کنیم و در تلاشیم تا با عرضه ی دوربین های مداربسته با کیفیت HD (اچ دی)، Full HD (فول اچ دی) و ۴K (فور کی) خیال شما را راحت کنیم. ما متعهدیم که به طور مداوم پیشرفت کرده و بهتر و بهتر شویم. وظیفه ی ما فراهم آوری جدیدترین و برترین محصولات دوربین های مدار بسته مخفی، دام و بولت است.

انواع دوربین ها مثل دوربین بالت دید در شب، دوربین مداربسته تحت شبکه، دوربین مداربسته HDCVI، دوربین مداربسته TurboHD، دوربین مداربسته AHD، دوربین دام، دوربین هایک ویژن، دوربین داهوا، دوربین تیاندی، دوربین هایلوک و … بخشی از محصولات و امکاناتی است که برای شما تدارک دیده ایم. قطعا به کمک نظرات شما فروشگاه را بیش از پیش مجهز خواهیم کرد.

خرید دوربین مداربسته از نمایندگی برندها در ایران، و فروش دوربین مداربسته به شما و بدون واسطه، با شفافیت کامل در قیمت ها این اطمینان خاطر را به شما می دهد که بهترین را یافته و به جمع مشتریان دیجی همکار پیوسته‌اید. پس، از همه امکانات بزرگترین مرجع دوربین مداربسته ایران بهره ببرید.

مزایای مهم استفاده از فروشگاه دیجی‌همکار:

  • – داشتن انواع دوربین مداربسته (بیش از ۵۰۰ نوع)
  • – دارای دوربین مداربسته ارزان قیمت
  • – ارسال سریع
  • – ضمانت بهترین قیمت
  • – تضمین اصل بودن کالا
  • – اطمینان از کیفیت بالا
  • – دارای نماد اعتماد الکترونیکی ۲ ستاره
  • – عضو اتحادیه کشوری کسب و کارهای مجازی
  • – عضو ستاد ساماندهی پایگاه های اینترنتی

برای ورود به سایت می توانید روی لینک زیر کلیک نمایید :

 

فروشگاه اینترنتی دیجی‌همکار