2-2-2-5- مدیریت دانش در صنعت بیمه………………………………………………………………………………..37
2-2-3- تکنولوژی اطلاعات……………………………………………………………………………………………………….38
2-2-3-1- تعریف تکنولوژی اطلاعات……………………………………………………………………………………39
2-2-3-2- اثرات بکارگیری تکنولوژی اطلاعات در سازمانها…………………………………………………….40
2-2-3-3- تکنولوژی اطلاعات در صنعت بیمه…………………………………………………………………………41
2-2-3-4- رابطه تکنولوژی اطلاعات و مدیریت دانش………………………………………………………………43
2-2-3-4-1- تشریح الگوی چرخه دانش به کمک فناوری اطلاعات…………………………………….46
2-2-3-4-2- فناوریهای پشتیبان مدیریت دانش……………………………………………………………….47
2-2-3-4-3- بخشی از مزایای بکارگیری فناوری اطلاعات در سیستم مدیریت دانش……………..48
2-2-4- مزیت رقابتی………………………………………………………………………………………………………………..48
2-2-4-1- مفهوم مزیت رقابتی پایدار……………………………………………………………………………………..50
2-2-4-2- دیدگاه منبع محور به شرکت…………………………………………………………………………………..51
2-2-4-3- دانش به عنوان منبع مزیت رقابتی……………………………………………………………………………54
2-2-5- جمعبندی مبانی نظری…………………………………………………………………………………………………..54
2-2-6- صنعت بیمه………………………………………………………………………………………………………………….58
2-2-6-1- تاریخچه بیمه در ایران…………………………………………………………………………………………..59
2-3- پیشینهی پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………….61
2-3-1- پژوهشهای انجام شده در داخل کشور……………………………………………………………………………61

2-3-2-پژوهشهای انجام شده در خارج از کشور………………………………………………………………………..64
فصــــل ســــوم
روش شناسی پژوهــــش
3-1- مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………67
3-2- روش پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………….67
3-3- جامعه آماری…………………………………………………………………………………………………………………………..68
3-4- روش نمونهگیری…………………………………………………………………………………………………………………….68
3-5- منابع و ابزار گردآوری دادهها و اطلاعات…………………………………………………………………………………..70
3-5-1- تشریح پرسشنامه…………………………………………………………………………………………………………..70
3-5-1-1- روایی………………………………………………………………………………………………………………….72
3-5-1-2- پایایی………………………………………………………………………………………………………………….72
3-6- روش تجزیه و تحلیل دادهها…………………………………………………………………………………………………….74
فصــــل چهــــارم
تحــلیل یافتهها
4-1- مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………….79
4-2- یافتههای توصیفی متغیرهای پژوهش………………………………………………………………………………………….79
4-3- تحلیل استنباطی دادهها……………………………………………………………………………………………………………..81
4-3-1- آزمون نرمالبودن متغیرها…………………………………………………………………………………………………81
4-3-2- آزمون فرضیهها ونتایج آن………………………………………………………………………………………………..82
4-3-2-1- آزمون فرضیهی فرعی اول……………………………………………………………………………………..82
4-3-2-2- آزمون فرضیهی فرعی دوم……………………………………………………………………………………..83
4-3-2-3- آزمون فرضیهی فرعی سوم…………………………………………………………………………………….84
4-3-2-4- آزمون فرضیهی فرعی چهارم………………………………………………………………………………….85
4-3-2-5-آزمون فرضیهی اصلی دوم و فرعی پنجم………………………………………………………………….86
4-4- آزمون رگرسیون……………………………………………………………………………………………………………………..87
4-4-1- آزمون معنادار بودن رگرسیون…………………………………………………………………………………………..88
4-4-2- آزمون همخطی………………………………………………………………………………………………………………88
4-4-3- آزمون عدم خود همبستگی………………………………………………………………………………………………89
4-4-4-آزمون F لیمر و هاسمن……………………………………………………………………………………………………89
4-5- خلاصه‌ یافتهها………………………………………………………………………………………………………………………..93
فصــــل پنجــــم
نتیجهگیــری و پیشنهـادها
5-1- مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………95
5-2- جمعبندی پژوهش………………………………………………………………………………………………………95
5-3- نتیجهگیری آزمون فرضیهها…………………………………………………………………………………………….96
5-4- پیشنهادها………………………………………………………………………………………………………………….99
5-5- پیشنهادهایی برای پژوهشهای آتی……………………………………………………………………………….100
5-6- محدودیتهای پژوهش…………………………………………………………………………………………….. 101
فهرست منابع………………………………………………………………………………………………………………………………..102
جداول پیوست……………………………………………………………………………………………………………………………….113 چکیده لاتین………………………………………………………………………………………………………………………………………I
فهـــرست جداول
عنوان صفحه
جدول (2-1) ویژگیهای دانش صریح و ضمنی…………………………………………………………………………………..21
جدول (2-2) دیدگاههای مختلف راجع به فرآیند مدیریت دانش……………………………………………………………31
جدول (2-3) مراحل الگوی چرخه دانش به کمک فناوری اطلاعات………………………………………………………46
جدول (3-1) تشریح پرسشنامه………………………………………………………………………………………………………….71
جدول (3-2) ضریب آلفای کرومباخ…………………………………………………………………………………………………..73
جدول (3-3) میزان پایایی کل سوالات……………………………………………………………………………………………….74
جدول (4-1) مشخصات دموگرافی…………………………………………………………………………………………………….80
جدول (4-2) آزمون نرمال بودن متغیرها……………………………………………………………………………………………..82
جدول (4-3) نتایج حاصل از آزمون پیرسون برای فرضیه اول………………………………………………………………..83
جدول (4-4) نتایج حاصل از آزمون پیرسون برای فرضیه دوم……………………………………………………………….84
جدول (4-5) نتایج حاصل از آزمون پیرسون برای فرضیه سوم………………………………………………………………85
جدول (4-6) نتایج حاصل از آزمون پیرسون برای فرضیه چهارم……………………………………………………………86
جدول (4-7) نتایج حاصل از آزمون پیرسون برای فرضیه پنجم……………………………………………………………..87
جدول (4-8) آزمون همخطی…………………………………………………………………………………………………………….88
جدول (4-9) آزمون F لیمر (همسانی عرض از مبدا مقاطع)…………………………………………………………………………..90
جدول (4-10) نتایج آزمون هاسمن (انتخاب بین اثرات ثابت و تصادفی)……………………………………………………………90
جدول (4-11) نتایج حاصل از رگرسیون چند متغیره……………………………………………………………………………91
جدول (4-12) خلاصه یافتهها…………………………………………………………………………………………………………..93
فهـــرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار (1-1) مدل مفهومی………………………………………………………………………………………………………………….9
شکل (2-1) نقش تکنولوژی اطلاعات در مدیریت دانش………………………………………………………………………45
فهـــرست شکلها
عنوان صفحه
شکل (2-1) انواع دانش……………………………………………………………………………………………………………………20
شکل (2-2) قابلیت فرآیند مدیریت دانش گنجانده شده در مدل پژوهش……………………………………………….32
چکیده:
سازمانها برای حفظ بقای خود در دنیای رقابتی امروز راهی جز کسب مزیت رقابتی ندارند. از طرفی امروزه که عصر ارتباطات و اطلاعات است، تغییرات به قدری شدید شده که طول عمر فناوریها و محصولات را به حداقل رسانده است، در چنین شریطی خلق و حفظ پایدار مزیت رقابتی با تکیه بر قابلیتها و شایستگیهای سنتی و قدیمی برای حضور موفق بنگاه در محیط و بازارهای رقابتی کافی نیست. این امر مستلزم تدابیری نو و رویآوری به شایستگیهای جدیدی است که مبتنی بر فناوری اطلاعات و مدیریت دانش است.بنابراین در دنیای امروز، مدیریت دانش و فناوری ارتباطات و اطلاعات از نقشی محوری در ایجاد و پایدارسازی مزیت رقابتی برای شرکتها برخوردار است.هدف اصلی این پژوهش “مطالعه تاثیرتکنولوژی اطلاعات واجرای فرآیند مدیریت دانش بر کسب مزیت رقابتی در بیمههای خصوصی شهر کرمانشاه از ابتدای خرداد 1392 تا انتهای شهریور 1392” بوده است که در این راستا مدیریت دانش از 4 جنبه کلی مورد بررسی قرار گرفت که شامل؛ فرایند کسب دانش، کاربرد دانش، تبدیل دانش و محافظت از دانش بوده است.برای تعیین حجم نمونه از فرمول کوکران (برای جامعه محدود) استفاده شده است، که تعداد 130 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. به منظور جمعآوری اطلاعات مورد نیاز بخش ادبیات پژوهش و مبانی نظری ازروش کتابخانهای و دادههای مورد نیاز برای آزمون فرضیههای پژوهش از پرسشنامه استفاده شده است.نتایج پژوهش نشان داد که متغیرهای کسب دانش، تبدیل دانش، کاربرد دانش، محافظت از دانش و تکنولوژی اطلاعات تأثیر مستقیم، قوی و معناداری بر کسب مزیت رقابتی بیمههای خصوصی شهر کرمانشاه دارند و تأثیر تکنولوژی اطلاعات بر کسب مزیت رقابتی از بقیه متغیرها بیشتر است.
واژگان کلیدی:تکنولوژی اطلاعات، مدیریت دانش، مزیت رقابتی، بیمههای خصوصی
فصل اول:
کلیات پژوهش
1-1 مقدمه:
در عصر اطلاعات و ارتباطات،دیدگاهها و رویکردهای سنتی مربوط به مزیت رقابتی جوابگوی سازمانها در ایجاد و پایدارسازی مزیت رقابتی در راستای رقابتپذیری و پاسخ مناسب به الزامات محیط و بازار رقابتی نمیباشند. از این روی لازم است تا دیدگاه و رویکردی جدید مطابق با شرایط عصر حاضر در این زمینه توسعه داده شود (آقازاده واسفیدانی، 1386). از طرفی همزمان با روند فزایندهی تحولات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی که تمام ابعاد سازمان را تحت تاثیر قرار داده و انتظارات جدیدی را پدید آورده است، نقش وظایف مدیران و رهبران نیز به شدت دگرگون شده است. طی دهههای اخیر تحولات بنیادی در سازمانها به وجود آمده است و این تحولات موجب پیدایش اصول، روشها و مهارتهای نوینی شده که یکی از مهمترین آنها مدیریت دانش است (عباسزاده شهری و رجبلو، 1388).
نیاز به مدیریت دانش براساس رشد ادراک جامعه تجاری، از این واقعیت سرچشمه میگیرد که دانش در عملکرد سازمانی، دسترسی به مزیت رقابتی پایدار و تحقق استراتژیهای رقابتی عنصر مهمی تلقی میشود (رحیمنیا و همکاران، 1390).اکنونبحث مدیریت دانش بهیکیازموضوعاتاصلیدرپژوهشهایمدیریت درسراسردنیا تبدیل شده است (وانکورگ و نوناکا1، 2000) وآنرابهعنوانابزاریکلیدیبرایمدیریت کردناطلاعاتوابزاریاستراتژیکبرایمدیریت (مارتینسون2، 2000) و راهی موثر برای کسب مزیت رقابتی پایدار (بونچن و پیو3، 2002) میدانند.مدیریت دانش فرآیندی است که به سازمانها کمک میکند تا اطلاعات و مهارتهای مهم را که به عنوان حافظه سازمانی محسوب میشود و بهطور معمول به صورت سازماندهی نشده وجود دارند، شناسایی، انتخاب، سازماندهی و منتشر نمایند. این امر مدیریت سازمانها را برای حل مسائل یادگیری، برنامهریزی راهبردی و تصمیمگیریهای پویا بهصورت کارا و مؤثر قادر میسازد. بهطورکلی سازمانها به دو دسته داراییها (سرمایه) تکیه میکنند: داراییهای ملموس و ناملموس. آنچه تا چندی پیش مورد توجه سازمانها بود داراییهای ملموس مانند ماشینآلات و تجهیزات بود. اما امروزه سازمانها دریافتهاند که داراییهای ناملموس مانند دانش سازمانی و اطلاعات موجب موفقیت و بقای آنها میشود (احمدی، 1390).جوامع علمی و تجاری هر دو بر این باورند که سازمانهای دارای قدرت دانش میتوانند برتریهای بلندمدت خود را در عرصههای رقابتی حفظ کنند و به همین دلیل در سالهای اخیر مدیریت دانش به یک موضوع مهم و حیاتی
در سازمانها تبدیل شده است (بات4، 2001).
بنابراین در دنیای امروز، مدیریت دانش و فناوری ارتباطات و اطلاعات از نقشی محوری در ایجاد و پایدارسازی مزیت رقابتی برای شرکتها برخوردار است. با توجه به اینکه نقطه تمرکز مزیت رقابتی بر دانستن چگونگی انجام کارها قرار دارد تا در دسترسی به منابع و بازارهای خاص، لذا دانش و اطلاعات به عنوان مبنای اولیه دستیابی به شایستگیهای اصلی و کلید عملکرد برتر سازمان مطرح میشوند. به عبارت دیگر توانایی یک شرکت در ایجاد و حفظ مزیت رقابتی به دانش آن شرکت بستگی دارد (آقازاده واسفیدانی، 1386).
1-2 تعریف و بیان مساله پژوهش
سازمانها برای حفظ بقای خود در دنیای رقابتی امروز راهی جز کسب مزیت رقابتی ندارند (بارنی5، 1986). به دلیل اهمیت مزیت رقابتی در موفقیت بلندمدت شرکت، بسیاری از پژوهشگران بهطور مستقیم و یا غیرمستقیم به تلاش برای درک منشاء مزیت رقابتی پرداختهاند (پریم و باتلر6، 2001). از طرفی امروزه که عصر ارتباطات و اطلاعات است، سازمانها، محصولات، روابط و بهطورکلی کسبوکار آنها حالت مجازی و الکترونیکی به خود گرفته و تغییرات به قدری شدید شده که طول عمر فناوریها و محصولات را به حداقل رسانده است، در چنین شرایطی خلق و حفظ پایدار مزیت رقابتی با تکیه بر قابلتها و شایستگیهای سنتی و قدیمی برای حضور موفق بنگاه در محیط و بازارهای رقابتی کافی نیست. این امر مستلزم تدابیری نو و رویآوری به شایستگیهای جدیدی است که مبتنی بر فناوری اطلاعات و مدیریت دانش است. بنابراین در دنیای امروز، مدیریت دانش و فناوری ارتباطات و اطلاعات از نقشی محوری در ایجاد و پایدارسازی مزیت رقابتی برای شرکتها برخوردار است. با توجه به اینکه نقطه تمرکز مزیت رقابتی بر دانستن چگونگی انجام کارها قرار دارد تا در دسترسی به منابع و بازارهای خاص، لذا دانش و اطلاعات به عنوان مبنای اولیه دستیابی به شایستگیهای اصلی و کلید عملکرد برتر سازمان مطرح میشوند. به عبارت دیگر توانایی یک شرکت در ایجاد و حفظ مزیت رقابتی به دانش آن شرکت بستگی دارد (آقازاده واسفیدانی، 1386).
در اقتصادهای دانش محور امروزی، دانش به عنوان منبع کلیدی محسوب میشود که باید همانند جریان نقدینگی، منابع انسانی و یا مواد اولیه مدیریت شود. در چنین شرایطی تنها سازمانهایی میتوانند عملکرد موفقیتآمیزی داشته باشند که بتوانند از دانش به عنوان یک مزیت رقابتی پایدار بهره گیرند. از این رو مدیریت دانش به یکی از مهمترین وظایف سازمانهایی تبدیل شده است که تلاش میکنند به سازمان یادگیرنده تبدیل شوند. سازمانهایی که به طور موثر اقدام به کسب، خلق، انتقال دانش و استفاده از دانش برای اصلاح و بهبود فعالیتها و عملکرد خود میکنند (جعفری و همکاران، 1390). در واقع دانش میتواند مزیت رقابتی سازمانها تلقی شود و به آنها توانایی حیات، رقابت و پیشی گرفتن از سایرین را اعطا کند(موغلی، 1385). به نحوی که پیتر دراکر راز موفقیت سازمانها در قرن21 را مدیریت دانش میداند. اهمیت مدیریت دانش در قرن حاضر به حدی است که تیلور آن را حرکت و جنبشی میداند که عصر آینده را مسخر خود خواهد ساخت (عسگری، 1390).
عصر حاضر، عصر تغییر و تحول سریع دانش است هر پنج سال و نیم حجم دانش دو برابر میشود، در حالی که عمر متوسط آن کمتر از چهار سال است. در چنین شرایطی دانش به عنوان یک منبع ارزشمند استراتژیک و دارایی مطرح میشود که نیازمند مدیریت است. اگر به شرایط فوق، رقابت شدید موجود در بازار را نیز اضافه کنیم، اهمیت مدیریت کردن دانش موجود در شرکتهای بیمهای در اقتصاد دانش محور کنونی دو چندان میشود (جلالی و همکاران، 1386).
در دنیای امروز بیمه از صنایع بسیار با ارزش جامعه است و به چنان جایگاهی رسیده است که میتواند با ایجاد اطمینان در مجموعه فعالیتهای اقتصادی کشورها، نقش کلیدی را در توسعه اجتماعی و اقتصادی ایفا کند. به عبارت دیگر امروزه تمامی جوامع توسعهگرا، بیمه را عامل مهمی در توسعه کشور میدانند زیرا که معتقدند بیمه در رشد بخشهای مختلف اقتصادی نقش برجستهای ایفا میکند (یوسفی، 1390). صنعت بیمه از صنایع خدماتی است که همواره رقابتپذیری در آن معنادار بوده است. ایجاد سیستم مدیریت دانش موثر از عوامل کلیدی در بهبود فرآیندهای کسبوکار در شرکتهای بیمه است، بنابراین این شرکتها برای بقا در بازار به شدت رقابتی کنونی، ناگزیر به سرمایهگذاری در این حیطه هستند(زعفریان و میرزاییرابر، 1390).
این پژوهش با توجه به اهمیت مدیریت دانش و تکنولوژی اطلاعات در صنعت بیمه در پی دستیابی به شناخت تاثیر فرآیند مدیریت دانش و تکنولوژی اطلاعات بر کسب مزیت رقابتی است. در همین راستا پژوهشگر تلاش میکند تا چگونگی ارتباط میان مدیریت دانش و مزیت رقابتی را با چهار فرآیند مدیریت دانش، شامل کسب دانش، تبدیل دانش، محافظت از دانش و کاربرد دانش جستجو کند و میزان اثرپذیری مدیریت دانش بر کسب مزیت رقابتی را مورد آزمون قرار دهد.از طرفی ادبیات منبع محور اشاره دارد که مزیتهای رقابتی، با استفاده از دانش ایجاد شود و پایدار بماند. بنابراین دیدگاه منبع محور یک تئوری مناسب برای بیان ماهیت روابط بین مدیریت دانش و مزیت رقابتی است. از این رو در این پژوهش رابطه بین مدیریت دانش و مزیت رقابتی را از دیدگاه منبع محور مورد بررسی قرار میدهیم.

1-3 اهمیت موضوع پژوهش:
در عصر اطلاعات و ارتباطات، دیدگاهها و رویکردهای سنتی مربوط به مزیت رقابتی جوابگوی سازمانها در ایجاد و پایدارسازی مزیت رقابتی در راستای رقابتپذیری و پاسخ مناسب به الزامات محیط و بازار رقابتی نمیباشند. از این روی لازم است تا دیدگاه و رویکردی جدید مطابق با شرایط عصر حاضر در این زمینه توسعه داده شود (آقازاده واسفیدانی، 1386). از طرفی همزمان با روند فزایندهی تحولات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی که تمام ابعاد سازمان را تحت تاثیر قرار داده و انتظارات جدیدی را پدید آورده است، نقش وظایف مدیران و رهبران نیز به شدت دگرگون شده است. طی دهههای اخیر تحولات بنیادی در سازمانها به وجود آمده است و این تحولات موجب پیدایش اصول، روشها و مهارتهای نوینی شده که یکی از مهمترین آنها مدیریت دانش است. مدیریت دانش به فرآیند شناسایی، انتخاب، سازماندهی، تلخیص و دستهبندی اطلاعات ضروری برای کسبوکار شرکت اشاره دارد به گونهای که عملکرد کارکنان و مزیت رقابتی را بهبود بخشد (عباسزاده شهری و رجبلو، 1388).
به عقیده مارتین افزایش سرعت جهانی شدن و تقابل تکنولوژی وتغییرات سازمانی از دلایل اهمیت یافتن مقوله دانش است (مارتین7، 2000). بدیهی است در عصری که دانش به عنوان مهمترین عامل ایجاد کننده ارزش و مزیت رقابتی شرکتها به شمار میآید مدیریت دانش نیز از ضروریترین فعالیتهای مدیریت نوین است. به طوری که پیتر دراکر راز موفقیت سازمانها در قرن 21 را مدیریت دانش میداند. اهمیت مدیریت دانش در قرن حاظر به حدی است که تیلور آن را حرکت و جنبشی میداند که عصر آینده را مسخر خود خواهد ساخت (عسگری، 1390). یکی دیگر از موضوعات مهم که بر مدیریت دانش سازمانی هم اثرگذار است تکنولوژی اطلاعات است که پیشرفتهای شگرف و خیرهکنندهای داشته است. این امر باعث توجه و سرمایهگذاری قابل توجه سازمانها گردیده است. تغییرات فناوری، دانشی است که کلید منابع رقابتهای صنعتی و رشد اقتصادی را تشکیل میدهد. فنآوری اطلاعات شاهراهی است که به قلمرو جدیدی از تواناییها و نوآوریهای فنآوری میانجامد و ما را وارد اقتصاد فراصنعتی و جامعه اطلاعات محور میکند (کاظمی و همکاران، 1387).
دانشومدیریتآنازجملهعناصریاستکهامروزهتوجههمهسازمانهارابهسمتخودجلبنمودهاست. نتایجپژوهشهایمتعددوآماروارقامموجودنشانگرآن استکهکشورهاییکهدرایجاددانشازسایرینپیشیگرفتهاندازنظررشدرقابتیوقدرتاقتصادینیزدرمرتبهایبالاترازدیگرانهستند. همچنینکشورهاییکهازوضعیتاقتصادیمناسبیبرخوردارنیستند،ازضعفدرشالودههاوزیربنادردانشرنجمیبرند.
با توجه به مطالب گفته شده میتوان گفت که مدیریت دانش به عنوان یک ضرورت در سازمانهای امروزی پذیرفته شده است از اینرو سازمانها باید بتوانند دانش را به عنوان یک منبع کلیدی همانند جریان نقدینگی، منابع انسانی و یا مواد اولیه مدیریت کنند. از طرفی صنعت بیمه از صنایع خدماتی است که همواره رقابتپذیری در آن معنادار بوده است و ایجاد سیستم مدیریت دانش موثر از عوامل کلیدی در بهبود فرآیندهای کسب و کار در شرکتهای بیمه است. بنابراین دستیابی به مزیت رقابتی در صنعت بیمه با روشهای سنتی امکانپذیر نیست و سازمانهای بیمه باید روشهای قدیمی را کنار بگذارند و خود را به دانش و فناوری مجهز کنند تا بتوانند اهداف سازمان را برآورده و آن را پیش ببرند.
با توجه به مزیت رقابتی پایداری که تکنولوژی اطلاعات و مدیریت دانش برای سازمانها ایجاد میکنند و با توجه به اهمیت رقابتپذیری در صنعت بیمه، ضرورت انجام این پژوهش یعنی مطالعه تاثیر تکنولوژی اطلاعات و اجرای فرآیند مدیریت دانش در صنعت بیمههای خصوصی شهر کرمانشاه احساس شد. در همین راستامدیریت از 4 جنبه کلی یعنی کسب دانش، تبدیل دانش، محافظت از دانش و کاربرد دانش مورد بررسی قرار گرفت. از طرفی پژوهشهایزیادیدرموردمدیریتدانشوتکنولوژیاطلاعاتانجامشدهاستکهدربخشادبیاتپیشینهبهآنهااشارهشدهاست.همچنینپژوهشهایینیزدرموردنقشمدیریتدانشدرکسبمزیترقابتیانجامشدهاستاما در این پژوهش تاثیر همزمان تکنولوژی اطلاعات و مدیریت دانش بر کسب مزیت رقابتی بررسی شده است دراینراستاباتلفیقیازمدلتواناییهایمدیریتدانشومزیترقابتی (نگون، 2010) و مدل نقشبحرانیمدیریتدانشدر دستیابیبهمزیترقابتیپایدار سازمانی (نگون و همکاران، 2009)بهمدلمفهومیپژوهشدستیافتیم. همچنینازلحاظجامعهآماریومتدولوژیباپژوهشحاضرمتفاوتمیباشد.
1-4 اهداف پژوهش:
هدف کلی:
شناخت تاثیر فرآیند مدیریت دانش و تکنولوژی اطلاعات بر کسب مزیت رقابتی.
اهداف ویژه:
1- شناخت تاثیر فرآیند کسب دانش بر کسب مزیت رقابتی در بیمههای خصوصی شهر کرمانشاه.
2- شناخت تاثیر فرآیند تبدیل دانش بر کسب مزیت رقابتی در بیمههای خصوصی شهر کرمانشاه.
3- شناخت تاثیر فرآیند کاربرد دانش بر کسب مزیت رقابتی در بیمههای خصوصی شهر کرمانشاه.
4- شناخت تاثیر فرآیند محافظت از دانش بر کسب مزیت رقابتی در بیمههای خصوصی شهر کرمانشاه.
5- شناخت تاثیر تکنولوژی اطلاعات بر کسب مزیت رقابتی در بیمههای خصوصی شهر کرمانشاه.
1-5 قلمرو پژوهش:
الف- قلمرو موضوعی:
آنچه در این پژوهش به عنوان محور اصلی مطرح است، مطالعهتاثیرتکنولوژی اطلاعات و فرآیندمدیریتدانشبر کسب مزیت رقابتی (مطالعهموردی: بیمههای خصوصی شهر کرمانشاه)میباشد.
ب- قلمرو زمانی:
از ابتدای خرداد 1392 تا انتهای شهریور 1392 در حال انجام بوده است.
ج- قلمرو مکانی:
قلمرو مکانی این پژوهش محدود به سرپرستی بیمههای خصوصی شهر کرمانشاه است.
1-6 فرضیات پژوهش:
1- فرآیند کسب دانش بر کسب مزیت رقابتی در بیمههای خصوصی شهر کرمانشاه تاثیر مثبت و معناداری دارد.
2- فرآیند تبدیل دانش بر کسب مزیت رقابتی در بیمههای خصوصی شهر کرمانشاه تاثیر مثبت و معناداری دارد.
3- فرآیند کاربرد دانش بر کسب مزیت رقابتی در بیمههای خصوصی شهر کرمانشاه تاثیر مثبت و معناداری دارد.
4- فرآیند محافظت از دانش بر کسب مزیت رقابتی در بیمههای خصوصی شهر کرمانشاه تاثیر مثبت و معناداری دارد.
5- تکنولوژیاطلاعاتبرکسبمزیترقابتیدربیمههایخصوصی شهر کرمانشاهتاثیرمثبتومعناداریدارد.
1-7 بیان متغیرهای مورد بررسی در قالب یک مدل مفهومی:

نمودار 1-1: مدل مفهومی(نگون 2010؛ نگون و همکاران 2009)
1-8 شرح مفاهیم و اصطلاحات:
1-8-1 تعاریف مفهومی:
الف) کسب دانش:
اکتساب دانش شامل کسب دانش از منابع خارجی وآن را یرای استفادههای بعدی بهینه کردن است. فعالیتهای کسب دانش با شناسایی دانش در محیط خارج از سازمان آغاز میشود و با تبدیل آن به مواردی که قابل استفاده برای سازمان است پایان مییابد. براساس فعالیتهای مختلفی که پژوهشگران برای اکتساب دانش در نظر گرفتهاند، میتوان دانش را از دو طریق فعالیتهای مستقیم و غیرمستقیم کسب کرد(رحیمنیا وهمکاران، 1390).
ب) تبدیل دانش:
فرآیندهای تبدیل دانش فرآیندهایی هستند که به سمت مفید ساختن دانش موجود حرکت میکنند (گلد8 و همکاران، 2001)، که میتوانند توسط برخی از فرآیندها مانند: سازماندهی (جیمنز و رینکون9، 2003)، نمایش (مارشال10 و همکاران، 1996)، ادغام (نیلسون11، 2006)، ترکیب، ساختار، هماهنگی (مور12، 1996) یا توزیع دانش (داونپورت13 و همکاران، 1996) توانمند شوند.
ج) کاربرد دانش:
نکته کلیدی در مدیریت دانش این است که اطمینان حاصل شود که دانش موجود در سازمان منافعی را برایسازمان ایجاد میکند (پرابست14 وهمکاران، 2000). کاربرد موثر دانش کمک میکند تا شرکتها بهرهوری را افزایش و هزینهها را کاهش دهند (داونپورت و کلار15، 1998). کاربرد دانش فرآیند مشارکت دانش در تولیدکالاها و خدمات و اقدامات سازمانی برای ایجاد ارزش است، در واقع کاربرد دانش در پاسخگویی به دانش مربوط به مشتری، پاسخگویی به تکنولوژی مربوط به رقبا و پاسخگویی به دانش مربوط به تکنولوژی است (فارسیجانی وهمکاران، 1390).
د) محافظت از دانش:
دانش تنها زمانی یک منبع مزیت رقابتی محسوب میشود که کمیاب و بینظیر باشد، بنابراین فرآیند حفاظت از دانش برای یک سازمان بسیار مهم است (بارنی16، 1991). برای حفاظت از دانش فعالیتهای زیر باید انجام پذیرد: حفاظت از دانش در برابر استفاده نامناسب یا سرقت در داخل یا خارج از سازمان،محدود کردن دسترسی به برخی منابع دانش به وسیله فناوری رمز عبور و محافظت از دانش ضمنی (پرابست وهمکاران، 2000).
ر) تکنولوژی اطلاعات:
تکنولوژی اطلاعات تلفیقی از دستاوردهای مخابراتی، روشها و راهکارهای حل مسئله وتوانایی راهبری با استفاده از دانش کامپیوتری است وشامل موضوعات مربوط به مباحث پیشرفتهی علوم وفناوری کامپیوتری، طراحی کامپیوتری، پیادهسازی سیستمهای اطلاعاتی وکاربردهای آن است (شاکریان، 1391).تکنولوژی در مدیریت دانش توسط 3 عامل وابسته به هم تکامل یافته است یعنی پردازنده مرکزی، رایانههای شخصی و شبکه.تکنولوژی اطلاعات میتواند به عنوان ابزاری قدرتمند عمل کرده و ابزارهایی موثر و کارآمد برای همه وجوه مدیریت دانش شامل تسخیر، اشتراک و کاربرد دانش تامین کند (مافت و همکاران17، 2003).
م) مزیت رقابتی:
هافمنمزیترقابتیراتحتعنوانسودطولانیمدتناشیازاجرایبرخیاستراتژیهایمنحصربهفردخلقارزشتعریفمیکند،کهرقبایبالقوهوبالفعلدراجرایآنناتوانهستند. درواقععدمتواناییرقبادرکپیکردنازمزایایاستراتژیرمزموفقیتشرکتدردستیابیبهمزیترقابتیاست(هافمن18، 2000). دردنیایامروزمهمترینمنبعبرایدستیابیبهمزیترقابتیدانشاستودرواقعاسلحهایبسیارپرقدرتوراهبردیدرکسبوکاربهشمارمیآید(موغلی،1385).
1-8-2 تعاریف عملیاتی:
کسب دانش:
منظور از کسب دانش در این پژوهش دستیابیبهدانشدرموردمشتریان،تولیددانشجدیدازدانشموجود،دستیابیبهدانشدرموردتامینکنندگان،پخشدانشدرسراسرسازمان،بهدستآوردندانشمربوطبهمحصولات/ خدماتجدیددردرونصنعت و تبادلدانشبینافراد است.
تبدیل دانش:
تبدیل دانش در این پژوهش به معنی انتقال دانش سازمانی به افراد، جذب دانش از افراد سازمان، یکپارچهسازی منابع مختلف و انواع دانش، سازماندهی (ذخیره/ فایل) دانش، فیلتر دانش و جایگزینی دانش منسوخ شده میباشد.
محافظت از دانش:
در این پژوهش محافظت از دانش عبارت است از محافظتازدانشدرمقابلاستفادهنامناسبدرسازمان،محافظتازدانشدرمقابلاستفادهنامناسبدرخارجسازمان،محافظتازدانشدرمقابلسرقتدرداخلسازمان،محافظتازدانشدرمقابلسرقتدرخارجسازمان،سیاستوروشگستردهبرایمحافظتازاسرارتجاری،وجودارتباطاتروشنکهبخشمهمیازحفاظتدانشاست ووجودفرهنگحفاظتازدانشدرافراد.
کاریرد دانش:
منظور از کاربرد دانش در این پژوهش بهبودبهرهوریبااستفادهازدانش،تنظیمجهتاستراتژیکبااستفادهازدانش،وجودفرآیندهاییبرایاستفادهازدانشدرتوسعهمحصولات/ خدماتجدید،وجودفرآیندهاییبرایاستفادهازدانشدرحلمشکلاتجدید،امکانانطباقمنابعدانشبامشکلاتوچالشها،تغییراستفادهیدانشبرحسبموقعیترقابتی و استفادهازمزیتدانشجدید میباشد.
تکنولوژی اطلاعات:
تکنولوژی اطلاعات امکان همکاریکارکنانبادیگرافرادخارج از سازمان را فراهم میکند، محل انواع خاص دانش (به عنوان مثال یک فرد، سیستم خاص یا پایگاه داده) را برای ما مشخص میکند، با استفاده از تکنولوژی اطلاعات افراد به عنوان یک گروه در مکانهای مختلف برای یادگیری میتوانند از یک منبع یا یک نقطه به موقع استفاده کنند و یا افرادبه عنوان یک گروه در مکانهای مختلف میتوانند از چند منبع یا چند نقطه به موقع استفاده کنند.
مزیت رقابتی:
در این پژوهش مزیت رقابتی به معنی استفادهازنوآوریمبتنیبردانش،گسترشمجموعهایازمحصولاتبدونافزایشهزینهبااستفادهازمدیریتسازمان،مشکلوپرهزینهبودنتکرارقابلیتمدیریتدانشدرسازمانهایدیگر و اینکهموقعیتبازارسازمانموانعقویبرایوروددیگرشرکتهاارائهمیدهد، میباشد.
فصل دوم:
ادبیات و پیشینه پژوهش

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

2-1 مقدمه
همگام با چرخش از اقتصاد مبتنی بر صنعت به اقتصاد دانشی سازمانها نیز خود را بر آن داشتهاند تا با تکیه بر دانش و اطلاعات و استفاده در فرآیند کسبوکار توان رقابتی خود را افزایش دهند. مدیریت دانش طیف وسیعی از فعالیتها است که برای مدیریت، مبادله، خلق یا ارتقای سرمایههای فکری در سطح کلان بکار میرود. مدیریت دانش طراحی هوشمندانه فرآیندها، ابزار، ساختار و غیره با قصد افزایش نوسازی، اشتراک یا بهبود استفاده از دانش است.
مدیریت دانش فرآیندی است که به سازمان کمک میکند تا اطلاعات و مهارتهای مهم را که به عنوان حافظه سازمانی محسوب میشود و بهطور معمول به صورت سازماندهی نشده وجود دارند، شناسایی، انتخاب، سازماندهی و منتشر نمایند. این امر مدیریت سازمانها را برای حل مسائل یادگیری، برنامهریزی راهبردی و تصمیمگیریهای پویا بهصورت کارا و موثر قادر میسازد. به طور کلی سازمانها به دو دسته داراییها تکیه میکنند: دارایی ملموس و دارایی ناملموس. آنچه تا چندی پیش مورد توجه سازمانها بود کسب و بهینهسازی داراییهای ملموس مانند ماشینآلات و تجهیزات بود. اما امروزه سازمانها دریافتهاند که دارایی ناملموس مانند: دانش سازمانی، اطلاعات، سرمایه فکری و تجربیات موجب موفقیت و بقای آنها میشود. بهطورکلی میتوان گفت سازمانهای آینده سازمانهای دانش محور خواهند بود. سرمایه دانشی دارایی نهفته و پنهانی سازمانها است که با مدیریت و اداره آن میتوان به مزیتهای رقابتی دست یافت. در واقع دانش به عنوان منبعی برای بقای سازمانها ضروری به نظر میرسد. و شرط موفقیت سازمانها رسیدن به یک دانش و فهم عمیق در تمامی سطوح است به نحوی که پیتر دراکر راز موفقیت سازمانها را در قرن 21 مدیریت دانش میداند (عسگری، 1390).
2-2 مبانی نظری پژوهش
2-2-1 دانش: تعاریف و دستهبندیها
شرکتهای بزرگی مانند مایکروسافت (پرارزشترین شرکت سال 1998) مالک چیز ارزشمندی جز دانش و اطلاعات نیستند. بازی اقتصادی آنها این است که حریم مالکیت علمی و فنی خود را حفظ کرده و قلمرو دانش و تخصص خود را گسترش دهند. این متخصصان هستند که دانش جدید را کشف میکنند، محصولات جدید و فرآیندهای نو را اختراع میکنند، فرآیندهای تولید را اداره میکنند و ابزارها و فرآیندهای جدید را که حاصل پیشرفت دانش است بهکار میگیرند. ایجاد سرمایه انسانی به اقتضای طبیعت خود فرآیندی اجتماعی است نه فردی. تخصص و مهارت فنی انسان فقط وقتی رشد میکند که هر نسلی آن چه را آموخته است به نسل بعدی بیاموزد تا نسل بعدی وقت و نیروی خود را برای پیشبرد دانش موجود و کسب تخصصها و مهارتهای فنی جدید وقف نماید، نه اینکه وقت خود را به کشف دوباره کشف شدهها بگذرانند (صلواتی و حقنظر، 1388).
دانش برای تمام سازمانها از جمله داراییهای بسیار ارزشمند و راهبردی است، بهطوریکه صاحبنظران علم مدیریت، دانش را جایگزین نهایی تولید، ثروت و سرمایه پولی میدانند. همچنین پیتر دراکر (1992) معتقد است که در اقتصاد امروز دنیا، دانش منبعی همانند و در عرض سایر منابع تولید مانند کار، سرمایه و زمین نیست، بلکه تنها منبع معنیدار در عصر حاضر به شمار میرود. در واقع دانش تنها منبعی در سازمان است که در اثر استفاده نه تنها از ارزش آن کاسته نشده، بلکه بر ارزش آن نیز افزوده میگردد. این دانش در رویهها، دستورالعملها، دیدگاهها، اقدامات و تصمیمات سازمانی مستقر و مستتر است و زمانی اهمیت بیشتر مییابد که به محصولات و خدمات ارزشمندی تبدیل شود (نوروزی، 1390).
سازمان همکاریهای اقتصادی و توسعه19 اقتصاد دانشمحور و نقش دانش در پیشرفتهای اقتصادی در هزاره سوم را مورد تاکید قرار داده است. در گزارش توسعه جهانی که در سال 1998 توسط بانک جهانی منتشر شد، آمده است: در مورد کشورهای پیشرو اقتصاد جهانی، اهمیت دانش به عنوان یک منبع در مقایسه با سایر منابع چنان افزایش یافته است که دانش به عنوان مهمترین عامل تعیین کننده استاندارد زندگی درآمده است. بانک جهانی در سال 2002 بار دیگر بر اهمیت داراییهای دانشی ملتها تاکید کرد و توجه به دارایی دانشی را به عنوان راهی برای مشارکت کشورهای در حال توسعه در انقلاب دانشی به شمار آورد که میتواند در کاهش فاصله بین کشورهای در حال توسعه و توسعهیافته نقش تعیین کنندهای ایفا کند (حسنزاده، 1388).
2-2-1-1 تعریف دانش:
روش مفید برای درک تعریف مناسب از دانش میتواند از طریق تمایز آن از اینکه چه چیزی دانش نیست به دست آید. یکی از تمایزهای موسوم در ادبیات دانش، بین دانش، اطلاعات و داده است.
داده را میتوان به عنوان اعداد خام، تصاویر، کلمات و صداهایی در نظر گرفت که از طریق مشاهده یا اندازهگیری بدست میآیند.
اطلاعات بیانگر دادههای مرتب شدهای هستند که در یک الگوی معنادار قرار گرفتهاند.
دانش میتواند از کاربرد، تحلیل و استفاده مفید از دادهها و یا اطلاعات درک گردد به عبارت دیگر، دانش میتواند دادهها و یا اطلاعاتی باشد که بر روی آن یک لایه تحلیل منطقی دیگر اضافه شده و سپس تفسیر میشود، معنایی به آن افزوده شده و به سیستم موجود از اعتقادات و مجموعه دانش ملحق میگردد. بنابراین دانش ابزار مورد نیاز را برای تحلیل و درک داده و اطلاعات فراهم کرده و باعث بوجود آمدن رابطه علی و معلولی در مورد حوادث و اعمال میشود و اصولی را فراهم میآورد تا بتوان افکار و اعمال را بهطور معناداری حمایت کرد.
طبق تعاریف بالا، در یک روش مشترک که داده، اطلاعات و دانش به هم پیوسته هستند یک ساختار سلسله مراتبی میباشد که روابط در آن اساسا یک طرفه میباشد و در آن دادهها، اطلاعات را تولید کرده و اطلاعات نیز به نوبه خود برای تولید دانش بکار میرود. البته باید توجه داشت که روابط متقابل این عوامل پیچیدهتر از این ارتباطات است. در حالیکه دادهها و اطلاعات میتوانند سنگ بنای دانش را به وجود آورند، به طور یکسان دانش نیز میتواند باعث تولید دادهها و اطلاعات شود، بنابراین رابطه بین این سه، پویا و متقابل است (نوروزی، 1390).
تعاریفمتعددیتوسطصاحبنظرانونویسندگانمدیریتبرایدانشارائهشدهکهبهچندمورداشارهمیشود:
ازدیدداونپورتوپروساک20،دانشترکیبیمنعطفوقابلتبدیلازتجارب،ارزشها،اطلاعات معنیدار و بینشهایمتخصصاناستکهچارچوبیرابرایارزیابیوانسجاماطلاعاتوتجارب جدید ارائه میدهد (داونپورت و پروساک، 1998). اینپژوهشگراندر جایدیگردانشرا مخلوطسیالیازتجربیات، ارزشها،اطلاعاتموجودونگرشهایکارشناسینظامیافتهتلقی کردهاندکهچارچوبیبرایارزشیابیوبهرهگیری از تجربیاتواطلاعاتجدیدبهدست میدهد. دانش،درذهندانشوربهوجودآمدهوبهکارمیرود دانشدرسازمانهانهتنهادر مدارکوذخایردانشبلکهدررویههایکاریفرایندهایسازمان،اعمالوهنجارهامجسممیشود.
پروست21وهمکارانش،دانشرامجموعکلشناختهاومهارتهاییمیدانندکهافرادبرایحل مسائلبهکارمیبرند. دانشهمنظریههاوهمقواعدودستوراتعملیروزمرهجهتاقدامرا شاملمیشود. دانشبردادهواطلاعاتپایهگذاریمیشود،امابرخلافآنهادانشهمیشهبه اشخاصمحدودمیشود. دانشبهوسیلهافرادساختهمیشودوباورهایافراددربارهروابطعلّی رانشانمیدهد (دانشفرد و ذاکری، 1388).
نویسندهدیگرینیزدانشراچنینتعریفکردهاست: اطلاعاتپردازششدهتوسطذهنآدمی کهشاملعکسالعملها،استنتاجهاومفاهیموزمینههااستوویژگیهاییچوندشواری ساختاردهی،دشواریادراکواخذتوسطماشین،دشواریانتقالونهانبودنراهمراهخود دارد(واسکوئز22ودیگران، 2000). اگرچهتعاریففوقبهلحاظرویکرد،تأکیداتوچارچوب کلامیاستفادهشدهدرمواردیبایکدیگرمتفاوتهستند،اماچندویژگیمشترکدرارتباطبا دانشدرکلیهاینتعاریفقابلاستنباطاست:
1- دانش،مجموعهایازاطلاعاتسازماندهیشدهاست.
2- سازماندهیاطلاعاتبایدبهصورتهدفمندباشد.
3- اطلاعاتسازماندهیشدهبرایتبدیلبهدانشبایدیکفرایندتفکرواندیشهذهنیرا پشتسربگذارد.
بدوناندیشهوتفکر،اطلاعاتتبدیلبهدانشنمیشودوبهبیان دیگردانشچیزیفراترازگردآوریوسازماندهیاطلاعاتاست (دانشفرد و ذاکری، 1388).
2-2-1-2 دستهبندی دانش
یکیازمعروفترینطبقهبندیهاازدانشتوسطنوناکاانجامگرفتهاستکهاینطبقهبندی، مبتنیبرنگرشپولانی23درخصوصدانشاست. نوناکادراینطبقهبندی،دونوعدانشرا معرفیمیکندکهعبارتنداز:
1- دانشآشکار: دانشیاستکهعینیبودهومیتواندبهصورترسمیوزبانسیستماتیکبیانمیشود. ویمعتقداستکهایننوعدانشمستقلازکارکنانبودهودرسیستمهای اطلاعاتکامپیوتری،کتابها،مستنداتسازمانیونظایراینهاوجوددارد. دانشآشکارقابل رمزگذاریوکدگذاریاستومیتوانبهسادگیآنرامخابره،پردازش،منتقلودرپایگاه دادههاذخیرهکرد. ایننوعدانشرامیتوانفرمدادودرقالبیکفرمولعلمیویاکتابچه راهنمابینافرادوسازمانمنتشرکرد.
2- دانشپنهان: دانشیاستکهانتزاعیبودهودستیابیبهآنآساننیست. لیوچوی24بهنقلازپولانیدانشنهفتهرابهاینصورتتعریفمیکنند: دانشیکهمنابعومحتوایآندرذهن نهفتهاستوبهآسانیقابلدستیابینبودهوغیرساختارمنداست. ایندانشازطریقتجربهو یادگیریعملیکسبمیگرددوکدگذاریشدهنیست (دانشفرد و ذاکری، 1388).ایندانش، دانشنانوشتهسازماناستکهبیانگرمیزانتجربهومهارتکارکناناست.
دانشپنهانرامیتوان،دانشفردیوشخصینهفتهدرتجربیاتفردیکهبیشترازطریقتماس چهرهبهچهرهونشستهایحضوریمبادلهمیگرددوتبادلآنمستقیمواثربخشتراست دانست.بهبیانیدیگر،دانشضمنیرامیتوانمجموعهایازتجارب،مهارتها،دیدگاههایکاریونظامارزشیو ذهنی در دروندانستکهقابلگفتننبودهودرهیچپایگاهدادهایذخیرهنشدهاست،بلکه جایگاه آن را ذهن آدمی و فعالیتهای او تشکیل میدهد (فتحیان و همکاران، 1384).
آشکار پنهان
جامعهپذیری
(دانش احساسی)برونی کردن
(دانش مفهومی)درونی کردن
(دانش عملیاتی)ترکیب
(دانش سیستماتیک) آشکار
پنهان
شکل 2-1: انواع دانش
نوناکا و تاکوشی (1995)

نوناکا (1995) تفاوت این دو دانش را چنین مشخص کرد: دانش صریح دانشی است که به زبان رسمی تولید شود و به راحتی در میان افراد به صورت همزمان و غیرهمزمان قابل تسهیم باشد مانند دستورالعملها و برنامههای کامپیوتری. از سوی دیگر دانش ضمنی دانشی است که شخصی بوده و در تجارب افراد وجود دارد و شامل مواردی همچون: عوامل غیرمحسوس، اعتقاد شخصی، دیدگاه و ارزشها میباشد. در حالی که دانش ضمنی بطور بالقوه ارزش زیادی برای سازمان دارد به لحاظ ماهیت بهدست آوردن و نیز تسهیم آن، بسیار مشکل است. از سوی دیگر دانش ضمنی بیانگر دانشی است که افراد آن را در اختیار داشته ولی غیرقابل بیان کامل است.
سازمانها در طی چندین دهه، سرمایهگذاریهای تکنولوژی اطلاعاتی خود را بیش از آنکه بر روی دانش ضمنی متمرکز نمایند، بر روی دانش صریح متمرکز کردهاند. سه علت عمده در این مورد وجود داشت: اول، دانش صریح اغلب به صورت بخش استاندارد بیشتر سیستمهای اطلاعاتی کسبوکار محور است. دوم، بدست آوردن و تسهیم دانش صریح از دانش ضمنی آسانتر است. سوم، ما نسبت به چیزی که به صورت عینی قابل انتقال نباشد (دانش ضمنی) یک بیاعتمادی ذاتی داریم. پولانی دانش ضمنی را دانستن بیشتر از آنچه میتوان بیان کرد تعریف میکند. شکی وجود ندارد که دانش ضمنی نقش اساسی را در تمایز سازمانها و نیز تثبیت موقعیت آنها ایفا میکند. به همین دلیل توانایی گسترش سطح دانش ضمنی از طریق یک سازمان و تسهیم موثر آن به عنوان یکی از اهداف مدیریت دانش تلقی میشود و البته یکی از بحثهای چالشبرانگیز نیز به حساب میآید. گروه کارتنر25(1999) دانش ضمنی را چنین تعریف میکند: دانش ضمنی، دانش فردی است که در ذهن، رفتار و درک افراد جای دارد. دانش ضمنی شامل مهارتها، تجربیات، بینش و بصیرت، شعور و قضاوت است. دانش ضمنی نوعا از طریق بحث و گفتگو، داستان پردازی، قیاس و تعامل فرد به فرد به اشتراک گذاشته میشود. بنابراین تسخیر یا ارائه آن به شکل صریح دشوار است، چون افراد پیوسته به دانش فردی خود میافزایند و در درک و رفتار تغییر ایجاد میشود. در مورد دانش ضمنی تلاش بر این است که این دانش به شکلی قابل تسهیم تبدیل شود. اما دانش ضمنی بهطور منظم و تدوین شده وجود نداشته و طبق تعریف همیشه در حال تغییر، رشد، پیشرفت و شکلگیری مجدد به وسیله آخرین تجارب دارنده دانش است. این وظیفه مدیریت دانش است که دانش تدوین نشده را به صورت تدوین شده و صریح تبدیل کند و یک فرهنگ تسهیم دانش راتقویت کرده و باعث گسترش آن شود (سیفالهی و داوری،1387، 53). جدول زیر ویژگیهای دانش صریح وضمنی را نشان میدهد:
جدول2-1: ویژگیهای دانش صریح و ضمنی
دانش ضمنیدانش صریحغیرقابل بیان در یک شکل تدوین شدهقابل تدوینذهنیعینیشخصیغیرشخصیویژه بافت26عدم وابستگی به بافتتسهیم مشکل27تسهیم آسانترمنبع: سیفالهی و داوری (1387)
علاوهبرطبقهبندیفوقازدانش،طبقهبندیهایدیگرینیزبهعملآمدهاست. برایمثال،جکویز28وهمکاراندانشدرسازمانراشاملمواردزیرمیدانند:
– دانشانسانی29یادانشموجوددرمغزوفکرانسانها
– دانشمکانیزه30یادانشلازمبرایانجامیکعملیاتخاص
– دانشمستند31یادانشیکهدرپروندهها،نمودارها،کتبوجزوههاانباشتهشدهاست
– دانشخودکار32دانشیکهبهطورالکترونیکیذخیرهشدهوازطریقبرنامههایکامپیوتریقابلبازیافتاست.
دانشمیتواندمربوطبهچیزیباشدکهدانشاعلانکنندهنامیدهمیشودومیتواندراجعبهچگونگیچیزی که رخ میدهدباشدکهدانشرویهاینامیدهمیشود. همچنیندانشمیتواندعامباشدوقابلدسترسبرایهمگانومیتواندخاصبودهوبرایعدهایخاصنیزقابلاستفادهباشد (شائمیبرزکی، 1384).
2-2-2 مدیریت دانش:
تاریخچه و تکامل مدیریت دانش به لحاظ اینکه از حوزههای مختلفی ظهور یافته است، روشن و دقیق نیست. گفته میشود تعدادی از نظریهپردازان مدیریت به تجلی مدیریت دانش کمک کردهاند. در بین آنها پیتر دراکر33، استراسمن34 و پیترسنگه35 در آمریکا از معروفترین پیشگامان هستند. دراکر و استراسمن به اهمیت رو به رشد اطلاعات و دانش صریح به عنوان منابع سازمانی تاکید کردند. از طرف دیگر سنگه به بعد فرهنگی دانش یعنی سازمان یادگیرنده تمرکز کرده است. در سال 1979 حسابدار سوئدی به نام کارل اریک سویبی36 که بعدها به عنوان یکی از بنیانگذاران علم مدیریت دانش معرفی شد، پی به ارزش داراییهای فکری و ناملموس که حتی نامی از آنها در دفاتر حسابداری برده نمیشد، برد. تا سال 1990 تعدادی از شرکتهای مشاوره، برنامههای مدیریت دانش را شروع کردند و تعدادی از شرکتهای مشهور اروپایی، آمریکایی و ژاپنی برنامههای مدیریت دانش را نهادینه کردند. در سال 1991 تام استوارت37 مقاله خود تحت عنوان قدرت مغز را در مجله فورچن منتشر کرد و به این ترتیب مدیریت دانش در مطبوعات عمومی معرفی شد. شاید گستردهترین کار مطالعاتی در زمینه مدیریت دانش مربوط به کار نوناکا و تاکوچی38(1995) در کتاب شرکت دانشآفرین باشد (نوروزی، 1390).
مدیریت دانش یک مدل تجاری میان رشتهای است. که با همه جوانب دانش شامل خلق، کدگذاری، تسهیم و استفاده از دانش برای ارتقای یادگیری و نوآوری در بافت سازمان سروکار دارد. مدیریت دانش، هم با ابزارهای تکنولوژیکی سروکار دارد و هم با روشهای جاری سازمانی که شامل تولید دانش جدید، کسب دانش با ارزش از منابع خارجی، استفاده از این دانش در تصمیمگیری، وارد کردن دانش در فرآیندها، محصولات و خدمات، کدگذاری اطلاعات در اسناد و مدارک، نرمافزارها و پایگاه دادهها، تسهیل رشد دانش، انتقال دانش به سایر بخشهای سازمان و در نهایت اندازهگیری داراییهای دانشی و اثرگذاری مدیریت دانش است. سازمانها برای خدمت بهتر به مشتریان بایستی سیکل زمانی تولید یا ارائه خدمات را کاهش دهند، با حداقل داراییهای ثابت عمل کنند، زمان توسعه محصول را کوتاه کنند، کارمندان را توانمند سازند، سازگاری و انعطافپذیری را ارتقا دهند، اطلاعات را تسخیر کرده و دانش را خلق و تسهیم کنند. هیچیک از این اقدامات بدون تمرکز پیوسته بر خلق، به روز رسانی، در دسترس قرار دادن، کیفیت و استفاده از دانش به وسیله تمام کارکنان و تمام تیمهای کاری اتفاق نخواهد افتاد (نوروزی، 1390).
2-2-2-1 تعاریف مدیریت دانش
انبوهیازتعاریفدرخصوصمدیریت دانشمطرحشدهاندکهدراینقسمتبهبخشیازآناشارهشدهاست. برخیازنویسندگانبین رویکردمبتنیبرمنابعانسانیورویکردمبتنیبرتکنولوژیتمایزقائلشدهاندبااینحال،پژوهشهایجدیدتربهطوربرجستهتری،بهرویکردموسومبه یکپارچه گرایشپیداکردهاند. اینرویکردبراینباوراساسیمبتنیاستکهاجزاءانسانیوتکنولوژیکیدرجهتدستیابیبه اهدافبهینهبایکدیگرترکیبمیشوند (دانشفرد و ذاکری، 1388).ازدیدگاهبرخیصاحبنظرانمدیریتدانشعبارت است از:
– مجموعهایازمکانیزمهایداخلیبرایهمگراییاستکهطیآناطلاعاتکلیدی جمعآوری شده توسط افرادیکهمسئولیتآنهاجمعآوریوتحلیلاطلاعاتو فرصتهایمحیطیاست؛ادغامشدهوبهکاربستهمیشوند (باکلیوکارتر39، 1999).
– فرایندیکهسازمانهابهواسطهآنتواناییتبدیلدادهبهاطلاعاتواطلاعاتبهدانش راپیداکردهوهمچنینقادرخواهندبوددانشکسبشدهرابهگونهایمؤثردر تصمیمهایخودبهکارگیرند(هالس40،2001).
– نظامیاستکهباحفظوتقویتارزشحالوآیندهداراییهایدانشیسازمان،در پیارتقایعملکردافرادوسازمانها است. سیستمهایمدیریتدانشهمفعالیتهای افرادوهمماشینآلاتونیزمحصولاتآنهارادربرمیگیرد (نیومنوکونارد41، 1999).
– کوئین و همکاران42(1996)مدیریت دانش را مجموعهای از فعالیتها میدانند که به شرکت کمک کرده تا دانش را از داخل و خارج سازمان به دست آورد. همچنین مدیریت دانش به فرآیند تسخیر تخصصهای جمعی و به کارگیری هوشمندی در سازمان و استفاده از آنها برای پرورش نوآوری از طریق یادگیری سازمانی مستمر، اشاره دارد(کوئین و همکاران، 1996).
– به عقیده بات43(2000) مدیریت دانش، فرآیند تسهیل فعالیتهای مرتبط با دانش نظیر خلق، کسب، تغییر شکل و استفاده از آن است. هدف سازمان از به کارگیری دانش، تطبیق مداوم خود با محیط خارجی است (نوروزی،1390).

دسته بندی : پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید