جدول شماره (6): توزیع واحدهای مورد پژوهش بر حسب وضعیت اشتغال والدین در دو گروه کودکان با سوختگی و بدون سوختگی ………………………………………………………………………………………………………………… 74
جدول شماره (7): توزیع واحدهای مورد پژوهش بر حسب مشخصات خانوادگی (وضعیت تأهل، نوع و تعداد اعضای خانواده) در دو گروه کودکان با سوختگی و بدون سوختگی……………………………………………75
جدول شماره (8): توزیع واحدهای مورد پژوهش بر حسب مشخصات خانوادگی (محل سکونت، وضعیت مسکن و آگاهی از روشهای پیشگیری از سوختگی) در دو گروه کودکان با سوختگی و بدون سوختگی ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 77
جدول شماره (9): میانگین و انحراف معیار زیر بنای منزل در دو گروه با سوختگی و بدون سوختگی …77
جدول شماره (10): توزیع واحدهای مورد پژوهش بر حسب مشخصات محیطی (آشپزخانه مجزا، مکان و نوع آشپزخانه، طبخ در آشپزخانه) در دو گروه کودکان با سوختگی و بدون سوختگی ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 79
جدول شماره (11): توزیع واحدهای مورد پژوهش بر حسب مشخصات محیطی (وسیله آشپزی و گرمایش و نوع سوخت) در دو گروه کودکان با سوختگی و بدون سوختگی …………………………………………………….. 80
جدول شماره (12): توزیع واحدهای مورد پژوهش بر حسب سایر مشخصات محیطی ……………………….. 81
جدول شماره (13): ضرایب رگرسیونی عوامل فردی، خانوادگی و محیطی مرتبط با سوختگی بر اساس مدل رگرسیون لوجستیک چندگانه ………………………………………………………………………………………………………………… 84
فهرست نمودارها صفحه
نمودار شماره (1): توزیع واحدهای مورد پژوهش بر حسب مکانی که کودک بیشتر وقت خود را میگذراند در دو گروه کودکان باسوختگی و بدون سوختگی……………………………………………………………………………….. 69
نمودار شماره (2): توزیع واحدهای مورد پژوهش بر حسب سن مادر در دو گروه کودکان با سوختگی و بدون سوختگی……………………………………………………………………………………………………………………………………. 71
نمودار شماره (3): توزیع واحدهای مورد پژوهش بر حسب میزان تحصیلات پدر در دو گروه کودکان با سوختگی و بدون سوختگی ………………………………………………………………………………………………………………… 72
نمودار شماره (4): توزیع واحدهای مورد پژوهش بر حسب درآمد ماهانهدر دو گروه کودکان با سوختگی و بدون سوختگی ………………………………………………………………………………………………………………………………. 76
نمودار شماره (5): توزیع واحدهای مورد پژوهش بر حسب تعداد اتاق خواب در دو گروه کودکان با سوختگی و بدون سوختگی ………………………………………………………………………………………………………………… 78
نمودار شماره (6): توزیع واحدهای مورد پژوهش بر حسب دور از دسترس بودن مواد آتشزا …………. 82
نمودار شماره (7): توزیع واحدهای مورد پژوهش بر حسب دور از دسترس قرار دادن مواد شوینده …. 83
زمین? پژوهش
آسیبها شایعترین علت مرگ در طی دوران کودکی و نوجوانی بعد از چند ماه اول زندگی بوده و نشانگر یکی از مهمترین علل قابل پیشگیری مرگ و میر و ناتوانیها در طب اطفال میباشند (1). همواره حوادث به عنوان یک چالش مهم و در عین حال پیچیده نظام سلامت و بهداشت کودکان مطرح می باشند. طبق آمارها بین 30-20% مصدومین حوادث بیمارستان های عمومی و اورژانس را کودکان زیر 16 سال تشکیل می دهند (2). کودکان به دلیل داشتن بافتهای در حال رشد، در مقابل مخاطرات محیطی و بیماریها کاملاً آسیب پذیر بوده و در دوران بزرگسالی نیز دچار عوارض ناشی از صدمات دوران کودکی میشوند. دو سوم بیماریهای بزرگسالان، مرتبط با زندگی افراد در سنین کودکی و نوجوانی در محیطهایی است که سلامتی را به خطر میاندازد (3). اگر چه حوادث غیر عمدی در کشورهای در حال توسعه، نسبت به کشورهای توسعه یافته، بخش کمتری را شامل میشوند، ولی وجود معلولیت و ناخوشی ناشی از آن اساساً جهت شکوفایی و قابلیت تبدیل شدن به بزرگسالانی سالم و خلاق و شاداب، وضعیت مأیوس کنندهای را برای کودکان فراهم آورده است (1). مرحلهی تکاملی کودک میتواند پیشبینی کنندهی انواع صدماتی باشد که بیشترین احتمال وقوع را دارد. به طوریکه کودک نوپای کنجکاو ممکن است افتادن و برخورد با اشیاء را تجربه کند، و به محض ورود به مرحله بعدی تکامل به دلیل اشتغال به بازی در معرض صدمات محیطی مثل حوادث رانندگی و سوختگی قرار گیرد (4).
سوختگی یکی از مهمترین حوادثی است که سلامت کودکان را تهدید میکند، و از جمله رایجترین صدمه و سومین علت مرگ و میر در این گروه سنی میباشد (6،5). بر اساس تعریف سازمان بهداشت جهانی (WHO)1 صدمات سوختگی از جمله آسیبهای عمدی و غیر عمدی است که ناشی از در معرض قرار گرفتن حرارت، الکتریسیته و مواد شیمیایی میباشد (7) آسیب های سوختگی یکی از علتهای مرگ و میر در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه میباشند و خسارات مالی و جانی قابل توجهی به بیماران و خانوادههای آنها در جوامع مختلف وارد میکنند (10،9،8).
بطور معمول 5 درصد از پذیرش بیماران در بیمارستانها به دلیل صدمات ناشی ازسوختگی است (8). طبق آخرین گزارش سازمان بهداشت جهانی و یونیسف2 (2009)، سوختگی ناشی از آتش عامل مرگ حدود96000 کودک در سال است (11)، که 11 درصد از موارد مرگ در کودکان زیر 5 سال گزارش شده است(1). نرخ مرگ و میر ناشی از سوختگی در کشورهای با درآمد کم و متوسط 11 برابر کشورهای با درآمد بالا است (11)، که این میزان برابر با 3/4 در هر 100000 نفر در مقابل 4/0 در هر 100000 نفرمیباشد. همچنین در کشورهای توسعه یافته میزان بستری موارد سوختگی در کودکان زیر 5 سال بیشتر است ( 12). سالانه در ایالات متحده آمریکا 2/1 میلیون نفر نیازمند مراقبتهای پزشکی ناشی از سوختگی هستند. تقریباً 40-30 درصد ازاین بیماران در سنین زیر 15 سال قرار دارند، که میانگین سنی آنها 32 ماه است.( 13،14،1) از این میان هر ساله 3000 کودک در اثر سوختگی جان خود را از دست میدهند. همچنین در هر سال 5/3 میلیارد دلار صرف درمان بیماران سوخته میشود (14،13،8). در ایران نیز صدمات ناشی از سوختگی یکی از مهمترین علتهای مرگ و میر میباشد (15). در آماری که وزارت بهداشت و درمان آموزش پزشکی در سال 1386 اعلام نمود، سالیانه بیش از 100000 مورد سوختگی در ایران تحت درمان قرار میگیرند که سهم کودکان از این میان بیش از (50%) میباشد. همچنین اظهار کردند میزان بروز سوختگی بیش از این تعداد میباشد اما به دلیل خود درمانی در منزل آمار دقیقی در دست نیست. رئیس ادارهی پیشگیری از سوانح و حوادث وزارت بهداشت نیز بیان کردند: بر اساس آخرین آمار کشوری، بیشترین حادثه در کودکان زیر 10 سال، حوادث سوختگی با شیوع 48/6 درصد از کل حوادث میباشد، و حوادث سوختگی بالاترین میزان مرگ را داشته است (16). بر اساس آمارهای موجود در بیمارستان سوانح سوختگی گیلان در سال 1387 از کل 7341 نفر پذیرش بیمارستان، 334 کودک زیر شش سال بودند (17). این در حالی است که جمعیت کودکان 6-1 سال استان گیلان 176145 نفر میباشد (18). مطالعهی هادیان جزی و همکاران (1381) در تهران نشان داد بیشترین میزان وقوع سوختگی در کودکان سن 5 و زیر 5 سال میباشد و میزان مرگ و میر کودکان را 8/4 درصد گزارش نمودند (19). شیوع سوختگی نیز در دختران و پسران متفاوت میباشد. طبق آمارهایی که یونیسف گزارش نموده است، سوختگی در دختران 9/4 در هر 100000 نفر در مقابل 3 در هر 100000 نفر پسر است (12).
موکاروگویزا3 در سال 2009 مینویسد عوامل زیادی در بروز سوختگی کودکان نقش دارد که در مطالعات اخیر به عوامل فردی، خانوادگی و محیط خانه بیشتر توجه گردیده است (20). پاربهو و همکاران4 (2009) در مطالعهی خود بیان کردند که توجه به ویژگیهای فردی و خانوادگی، اجتماع و سیاستها و قوانین بهداشت و سلامت کشور برای کاهش عوامل خطر سوختگی بسیار مهم هستند (21).
کودکان کمتر از 5 سال به دلیل حس کنجکاوی نامحدود ذاتی برای کنکاش در محیط، تحرک زیاد و عدم تجربه در درک خطرها مستعدترین گروه برای آسیبهای حرارتی هستند (24،23،22،12). این کودکان خود را به این سو و آنسو میرسانند، میدوند، بالا میروند، انگشتان خود را در هر سوراخی فرو میکنند، ریخت و پاش میکنند، اشیاء را از جای خود بیرون میآورند و تقریباً هر چه را میبینند به دهان میبرند (25)، این فرآیند یادگیری طبیعی موجب میشود تا آنان با اشیایی که میتواند باعث سوختگی آنها گردد تماس پیدا کنند (12). به این ترتیب، کودکان اولین حادثه را در داخل منزل تجربه می کنند (28،27،26) و از میان حوادث مختلفی که در خانه رخ میدهد، سوختگی شایع ترین حادثه در منزل برای کودکان و شیرخوران میباشد (29،28،26). در بررسیهای انجام شده، از میان مجموعه عوامل مؤثر در سوختگی کودکان در منزل عدم وجود مرز مشخص برای آشپزخانه و وجود تعداد زیاد اتاق از دلایل افزایش بروز سوختگی در کودکان میباشد (30). تقریباً 75 درصد از سوختگیهای کودکان سن پایین به دلیل آب داغ و بخار آب میباشد (12) که اغلب در زمان انجام فعالیت های روزانه مانند استحمام و آشپزی رخ میدهند (32،31).
برمن5 (1388) نیز مینویسد: بیش از 90 درصد از سوختگی های کودکان به دنبال غفلت والدین رخ میدهند (1). ناترر6 (2009) و چستر7 (2006) نیز در مطالعهی خود بر آگاهی دادن والدین از خطرات موجود در محیط منزل و پیشگیری از سوختگی تأکید نمودهاند (33،32). خطر سوختگی در کودکانی که در خانواده های بحران زده و پر استرس زندگی میکنند بیشتر است (34). بطوریکه تقریباً 18 درصد از سوختگیها به دلیل سوء رفتار با کودکان مثل داغ نمودن آنها میباشد (1). اکثر قربانیانی که مورد سوء رفتار قرار میگیرند پسران 2 سال و بالاتر از 2 سال هستند، و غالباً بوسیلهی والدین، خواهر و برادر و شخص مراقبت کننده انجام میشود، فرو بردن در آب داغ نیز شایعترین صدمه به نظر میرسد (4). راجو8 و آهوجا9 (2004) سطح تحصیلات پایین والدین، درآمد پایین، تعداد زیاد اعضای خانواده و فقر را نیز از عوامل خطر مرتبط با سوختگی بیان میکنند (35). همچنین بیشارا و همکاران10 (2009) در مطالعهی خود اشاره کردند که نوع خانواده و زندگی در خانههای غیر استاندارد خطر سوختگی را افزایش میدهد (36).
سوختگیهای وسیع موجب بروز عوارض شدیدی میشوند، بطوریکه کودکان و خانوادههای آنها درد و رنج بسیاری را تجربه مینمایند (37،13،12). تعویض پانسمان روزانه و دبرید زخم باعث میشود که کودکان درد زیادی را متحمل شوند، همچنین بازتوانی طولانی مدت یکی از چالشهایی است که آنها را درگیر میکند. اغلب در طی بهبودی کشیدگی و جمعشدگی (کنترکچر)11 و اسکار هیپرتروفیک12 نیز گسترش پیدا میکند (38). این عوارض سبب از بین رفتن عملکرد و بد شکلی عضو سوخته و همچنین مشکلات روانی در کودکان میگردد که زندگی آیندهی آنان را مشکلتر مینماید. بر اثر شدت سوختگی، ممکن است بیماران طی سالها بعد از حادثه نیز تحت عمل جراحی ترمیمی قرار بگیرند، که این امر سبب تداوم مشکلات جسمی و روانی کودکان میگردد (39).
مطالعات انجام شده نشان داد که بعد از وقوع سوختگی رایجترین اختلالات در کودکان کابوسهای شبانه و شب ادراری میباشد و ترس از بیهوشی، جراحی و طرد شدن از اجتماع نیز موجب بروز افسردگی پس از سوختگی در کودکان میگردد (40،41). انجمن مراقبت از بیماران سوخته در انگلستان اظهار میکند ایزولاسیون اجتماعی کودکان میتواند سبب کاهش اعتماد به نفس آنان شده و در رشد و تکامل روانی کودکان اختلال ایجاد نماید که این مسئله سبب بروز مشکلات تحصیلی در کودکان میشود (42). سوختگی های شدید کودکان، علاوه بر آسیب جسمی و روانی و ایجاد دردهای طولانی، هزینه های پزشکی زیادی را به خانواده و سیستم بهداشتی و درمانی تحمیل میکنند (13،14). همچنین بیش از نیمی از ناتوانیهای کودکان 14-0 سال بهدلیل سوختگی میباشد (39). در ایران نیز سوختگی به عنوان دومین عامل ایجاد معلولیت گزارش شده است (43). بعلاوه سوختگی در مقایسه با دیگر صدمات جسمی کودکان، به مراقبت های ویژه، بستری طولانی مدت و درمانهای متنوعتر نیاز دارد (12).
از آنجایی که سوختگی سبب بروز عوارض جسمی و روحی شدید کودکان میگردد، و میتواند آیندهی تحصیلی و رشد اجتماعی آنها را تحت تأثیر قرار دهد و از طرفی بیمارستان سوانح سوختگی در استان گیلان جدید التأسیس بوده، هیچگونه اطلاعات اختصاصی در مورد سوختگی کودکان در دسترس نیست. با توجه به وجود تفاوتهای فرهنگی، اجتماعی و اقلیمی در جوامع مختلف، عوامل خطر متفاوتی میتواند در بروز سوختگی کودکان نقش داشته باشند. به همین دلیل بررسی عوامل مرتبط با سوختگی در هر منطقه بسیار مهم است. لذا پژوهشگر با در نظر گرفتن موارد فوق، تجربه کاری و تماس نزدیک با کودکان سوخته بر آن شد که مطالعهای در مورد عوامل مرتبط با سوختگی کودکان انجام دهد تا شاید با شناسایی این عوامل و انتشار نتایج حاصل از آن به دانشگاه علوم پزشکی گیلان، برنامه ریزیهای مدون آموزشی و بهداشتی در جهت کاهش میزان سوختگی در کودکان صورت پذیرد. به این ترتیب در راستای ارتقاء سطح سلامت کودکان گامی هر چند کوچک برداشته شود.
اهداف پژوهش
1) هدف کلی
تعیین عوامل مرتبط با سوختگی در کودکان 6-1 سال مراجعه کننده به مرکز آموزشی درمانی سوانح سوختگی ولایت شهر رشت در سال 1389.
2) اهداف ویژه
1. تعیین توزیع فراوانی سوختگی کودکان 6-1 سال.
2. تعیین عوامل فردی کودکان 6-1 سال با سوختگی.
3. تعیین عوامل فردی کودکان 6-1 سال گروه بدون سوختگی.
4. مقایسهی عوامل فردی درکودکان 6-1 سال با سوختگی با گروه بدون سوختگی.
5. تعیین عوامل خانوادگی کودکان 6-1 سال با سوختگی.
6. تعیین عوامل خانوادگی کودکان 6-1 سال گروه بدون سوختگی.
7. مقایسهی عوامل خانوادگی درکودکان 6-1 سال با سوختگی با گروه بدون سوختگی.
8. تعیین عوامل محیطی کودکان 6-1 سال با سوختگی.
9. تعیین عوامل محیطی کودکان 6-1 سال گروه بدون سوختگی.
10. مقایسهی عوامل محیطی درکودکان 6-1 سال با سوختگی با گروه بدون سوختگی.
سؤالات پژوهش
1. توزیع فراوانی سوختگی کودکان 6-1 سال چگونه است؟
2. عوامل فردی کودکان 6-1 سال با سوختگی چیست؟
3. عوامل فردی کودکان 6-1 سال گروه بدون سوختگی چیست؟
4. عوامل فردی درکودکان 6-1 سال با سوختگی با گروه بدون سوختگی چه تفاوتی دارند؟
5. عوامل خانوادگی کودکان 6-1 سال با سوختگی چیست؟
6. عوامل خانوادگی کودکان 6-1 سال بدون سوختگی چیست؟
7. عوامل خانوادگی درکودکان 6-1 سال با سوختگی با گروه بدون سوختگی چه تفاوتی دارند؟
8. عوامل محیطی کودکان 6-1 سال با سوختگی چیست؟
9. عوامل محیطی کودکان 6-1 سال گروه بدون سوختگی چیست؟
10. عوامل محیطی درکودکان 6-1 سال با سوختگی با گروه بدون سوختگی چه تفاوتی دارند؟
تعاریف واژهها
الف) تعاریف نظری
سوختگی
صدمهای است که با قرار گرفتن در معرض حرارت، مواد شیمیایی، الکتریکی یا انرژی رادیواکتیو ایجاد میشود (44-38).
عوامل فردی
عواملی هستند که به مشخصات فردی و روانی یک فرد مربوط میشود که شامل ویژگیهای دموگرافیکی مجموعهای از حالات و مشخصات بخصوصی است که یک فرد را از افراد دیگر متمایز میکند (45).
عوامل خانوادگی
شامل مشخصاتی است که خانواده را از سایر گروههای اجتماعی متمایز میسازد. خانواده از پیوستگی خونی، ازدواج و یا فرزند خواندگی ایجاد شده و اعضای آن با هم در یک خانه زندگی میکنند و با یکدیگر در ارتباط و تعامل بوده و هر یک از اعضای آن نقشهای اجتماعی، همسری، والدینی، پسر و دختر، برادر و خواهر را در آن بعهده میگیرند. همچنین خانواده دارای خصوصیات فرهنگی بوده که از فرهنگ جامعه تأثیر میپذیرد (46).
عوامل محیطی
محیط فیزیکی فرد، خانهای است که در آن زندگی میکند و تسهیلات و تجهیزات مورد نیاز برای تأمین بهداشت جسمی و روانی و اجتماعی خود و خانواده را در آن فراهم میسازد، بطوریکه خانواده در آن رشد و تکامل یافته و از نظر جسمی، روانی و اجتماعی توانا میگردد (47).
تعاریف عملی
سوختگی
تعریف عملی سوختگی همان تعریف نظری است که درصد آن به روش قانون 9 و درجه آن بر حسب عمق بافتهای از بین رفته محاسبه میگردد.
عوامل فردی
در این پژوهش این عوامل عبارتند از مشخصات فردی: سن، جنس، ترتیب تولد، سابقه بیماری، سابقه سوختگی، ناحیه، درجه و درصد سوختگی، علت سوختگی، دریافت کمکهای اولیه قبل از پذیرش در بیمارستان، ساعت، روز، فصل حادثه، تعطیلی روز حادثه، مکانی از منزل که کودک بیشتر وقت خود را در آن سپری میکند میباشد.
عوامل خانوادگی
در این تحقیق منظور از عوامل خانوادگی، مشخصات خانواده شامل: سن والدین، سابقه بیماری، اعتیاد، میزان تحصیلات و شغل والدین، وضعیت والدین، نوع خانواده و تعداد اعضای خانواده، فردی که در زمان حادثه حضور داشت، محل سکونت، وضعیت مسکن، درآمد ماهانه، آگاهی والدین از روشهای اتفای حریق میباشد.
عوامل محیطی
منظور خانهای است که کودک در آن زندگی میکند. شامل مواردی از قبیل: زیر بنای منزل، تعداد اتاق خواب، مکان حادثه، وجود آشپزخانه مجزا، مکان آشپزخانه و نوع آشپزخانه، مکان طبخ غذا، وسیله پخت و پز و گرمایشی، نوع سوخت، ارتفاع پریزها، قرارگیری درپوش بر روی پریزها، دسترسی کودک به وسایل آتشزا، گرمازا، مواد قابل اشتعال و مواد شیمیایی میباشد.
پیش فرضها
1) سوختگی مهمترین علت صدمه در کودکان، مخصوصاً سنین 6-1 سال میباشد (34).
2) کودکان زیر 5 سال کنجکاو هستند، اما قدرت تشخیص خطرات بالقوه را ندارند (1، 4، 22،32).
3) یکی از رایجترین صدمات در محیط خانه سوختگی میباشد (26).
4) آسیبهای سوختگی یکی از علتهای مرگ و میر در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه میباشند (48).

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

5) عوامل مؤثر در وقوع حوادث شامل سن، جنس کودک، عوامل محیطی، سطح سواد والدین، بعد خانوار و وضعیت اجتماعی و اقتصادی خانواده میباشد (28،13).
6) بین عوامل فردی، خانوادگی و محیطی با وقوع سوختگی ارتباط وجود دارد.
محدودیتهای پژوهش
از آنجایی که به خاطر آوردن برخی جزئیات وقوع حادثه مشکل میباشد، این امر میتواند نتایج پژوهش را تحت تأثیر قرار دهد و از کنترل پژوهشگر خارج میباشد. همچنین قضاوت پژوهشگر بر اساس پاسخهای والدین میباشد، زیرا حضور مستقیم محقق در محیط خانه امکان پذیر نبود.
چهار چوب پژوهش
چهار چوب پژوهش حاضر پنداشتی است و بر اساس مفهوم یکپارچگی پوست استوار است. که در این راستا پوست، سوختگی و انواع آن، شدت و وسعت سوختگی، عوارض، مراحل درمان و عوامل مرتبط با سوختگی کودکان و چگونگی پیشگیری از بروز سوختگی مورد بحث قرار میگیرند.
سوختگی منجر به از بین رفتن انسجام و تخریب بافت پوست میگردد. پوست که به عنوان بزرگترین عضو بدن محسوب میشود، برای زندگی انسان ضروری است، سدی بین اعضای داخلی بدن و محیط خارج ایجاد کرده و در بسیاری از اعمال حیاتی شرکت دارد. پوست کودکان خردسال نسبت به بزرگسالان نازکتر میباشد به همین دلیل سوختگی سبب ایجاد صدمات عمیقتر و شدیدتری در پوست کودکان میگردد. (38).
پوست از سه لایه تشکیل شده است: اپیدرم13 یابشره، درم14 یا جلد و هیپودرم15 یا بافت زیر جلدی. اپیدرم بیرونی ترین لایه پوست است و دارای سلولهای زندهای است که به طور مداوم تقسیم میشوند و روی آنها از سلولهای مرده ای که از درم می آیند پوشیده میشود. سلولهای مرده دارای مقادیر زیادی کراتین16 هستند که پروتئینی نامحلول و فیبروزی است و سد بیرونی پوست را تشکیل میدهد. این ماده خاصیت دفع عوامل بیماریزا را داشته و مانع اتلاف مایعات بدن میگردد. ملانوسیتها17 سلولهای خاصی در اپیدرم هستند که رنگدانه ملانین18 تولید کرده و رنگ پوست و مو را می سازند. دو نوع سلول دیگر در اپیدرم وجود دارند: مرکل19 و لانگرهانس20 (49).
درم بزرگترین قسمت پوست را تشکیل داده و قدرت و ساختار آن را فراهم میسازد. درم شامل دو لایه است: پاپیلاری21و رتیکولار22. درم پاپیلاری مستقیماً در زیر اپیدرم قرار میگیرد و شامل سلولهای فیبروبلاست است که تولید کنندهی نوعی از کلاژن به عنوان جزئی از بافت پیوندی میباشد. لایه رتیکولار در زیر لایه پاپیلاری قرار دارد و تولید کننده کلاژن و الیاف انعطافپذیر است. همچنین درم دارای رگهای خونی و لنفی، اعصاب، غدد چربی و عرق و ریشه موها است. داخلی ترین لایه پوست، بافت زیر جلد یا هیپودرم میباشد و در اصل بافت چربی بوده که بین لایههای پوست و ماهیچهها و استخوانها قرار میگیرد. این لایه موجب قابلیت تحرکپذیری پوست، شکل گیری طرح بدن و عایق بندی میشود. بافت زیر جلدی و مقدار چربی موجود در آن از عوامل مهمی برای تنظیم درجه حرارت بدن هستند (44).
پوست وظایف مهمی را بهعهده دارد. از جمله تولید ویتامین D و عملکرد پاسخ ایمنی، که بوسیلهی سلولهای لانگرهانس میباشد. همچنین پایانه گیرندههای عصبی در پوست، به بدن اجازه میدهند که به طور دایم و در هر لحظه وضعیت محیط پیرامون خود را تحت نظر داشته باشد. وظایف اولیهی گیرندههای عصبی عبارتند از: احساس گرما، درد، لمس ملایم و محکم. همچنین پوست از سه راه فیزیکی تابش، هدایت و جابهجایی باعث تنظیم درجه حرارت بدن میگردد. پوست ضخیمتر از یک میلیمتر نیست، اما حفاظتی بسیار مؤثر در مقابل هجوم باکتریها و دیگر مواد خارجی فراهم میآورد. استراتوم کورنئوم23 که خارجیترین لایه اپیدرم است مؤثرترین مانع را برای اتلاف آب بدن و نفوذ عوامل محیطی مانند مواد شیمیایی، میکروبها، نیش حشرات و سایر صدمات، فراهم میآورد (38). تخریب پوست میتواند منجر به افزایش اتلاف مایعات، عفونت، کاهش درجه حرارت و قدرت ایمنی، اسکار، تغییر در عملکرد، وضعیت ظاهری و تصویر ذهنی از بدن24 گردد (49).
از جمله عواملی که سبب از بین رفتن تمامیت پوست میگردد سوختگی میباشد. سوختگی آسیبی است که به علت قرار گرفتن در معرض حرارت، مواد شیمیایی، الکتریکی و یا انرژی تابشی ایجاد میشود. وسیعترین سوختگیها به علت تماس با عوامل حرارتی مانند: شعله آتش، سطوح گرم یا مایعات داغ و صدمات الکتریکی ایجاد می شوند (4).
در ارتباط با سوختگیهای تماسی موکاریوزا (2009) مینویسد، سوختگیهای تماسی در اثر تماس با مواد، پلاستیک، شیشه یا زغال داغ رخ میدهند. و حدوداً 60 % از موارد سوختگی را شامل میشود، اگر چه اندازهی سوختگیهای تماسی کوچک است، اما اغلب صدمات بسیارعمیقی را ایجاد میکنند. عمق سوختگی تعیین کنندهی دمای ماده در زمان حادثه میباشد. این نوع سوختگی اغلب در منزل و در دوره نوپایی، در ناحیه کف دست و انگشتان رخ میدهد (44،20). با وجود اینکه پوست کودکان نسبت به صدمه بسیار حساس است، ولی متأسفانه توانایی درک حرارت در کودکان کم سن کافی نیست آنها با گذاشتن دستهای خود روی هیزم، بخاری، اتو یا تنور دچار این نوع سوختگی میشوند. سوختگیهای کف دست حدود 3-2 هفته بهبود پیدا میکنند(22).
عمق سوختگی با مایعات داغ، به درجه حرارت آب، ضخامت پوست و مدت زمان تماس بستگی دارد. بهطوریکه آب 60 درجه سانتیگراد در عرض 3 ثانیه موجب ایجاد همان عمق سوختگی میگردد، که آب 69 درجه سانتیگراد در طی 1 ثانیه تماس ایجاد میکند (44). آب 49 درجه سانتیگراد میتواند در مدت 10 دقیقه سبب سوختگی با ضخامت کامل شود. بدین ترتیب میتوان با نصب یک تنظیم کننده حرارت روی آب گرمکن حرارت آب را بینc °50-40 حفظ کرد (4).
سوختگی با مواد شیمیایی نادر و خوش خیم هستند، مگر سوختگیهایی که مری را گرفتار میکند؛ (59) که معمولاً به دلیل تماس کودکان با اسید یا باز در اثر حوادث صنعتی، خوردن شویندهها، استفاده و نگهداری غلط از حلالهای غلیظ بوجود میآیند. مواد شیمیایی در اثر واکنش با بافت یا رقیق شدن با آب غیر فعال میشوند. سوختگیهای اسیدی نسبت به سوختگی با مواد قلیایی، بیشتر خود محدود شونده هستند. بهطوریکه پوست در اثر تماس با اسید بهصورت چرمی قهوهای رنگ میگردد، این وضعیت سدی غیر قابل نفوذ ایجاد میکند، که از نفوذ بیشتر اسید به درون بافت جلوگیری میکند. در حالیکه مواد قلیایی، با چربی پوست ترکیب شده و به موجب آن پوست صابونی شکل میگردد، در نتیجه تا زمانی که ترکیب آنها خنثی گردد پوست تخریب میشود (44). به کمک کاغذ تست میتوان اسیدی یا بازی بودن ماده را تشخیص داد. خنثی کردن اسید با باز و یا برعکس ممنوع است، زیرا واکنش اسید با باز باعث ایجاد گرما و افزایش شدت سوختگی میشود. در این نوع سوختگی، پوست را باید به مدت 20-15 دقیقه شستشو داد (49).
یکی دیگر از انواع سوختگیها، سوختگی الکتریکی میباشد. که بیشتر در خردسالان رخ میدهد و یک تهدید جدی برای کودکان محسوب میشود. زیرا کودکان به دلیل توانایی استفاده از اشیاء خیلی کوچک، قادر خواهند بود اجسامی مانند سنجاق سر، میخ، میل بافتی و ابزار دیگر را وارد پریز برق کنند. اغلب کودکان نوپا نیز سیمهای برق را وارد دهان خود میکنند، و از آنجایی که آب دهان یک هادی الکتریسیتهی بسیار خوب است، شانس سوختگی الکتریکی اطراف دهان افزایش مییابد (22). همچنین تماس کودک با جریان برق بیشتر از 40 ولت بالقوه خطرناک است و سبب بروز آریتمی قلبی بصورت فیبریلاسیون بطنی یا ایست قلبی میشود (49،1).
سوختگی از نظر عمق و وسعت بافت آسیبدیده طبقهبندی میشود. بهطوریکه اسملتزر25 (1388) مینویسد عمق سوختگی بستگی به میزان حرارت و مدت زمان تماس با حرارت دارد (38)، و برحسب عمق بافتهای از بین رفته، به انواع زیر تقسیم میشود:
– سوختگی درجهی یک یا سطحی26 که صدمه در سطح اپیدرم است و بسیار دردناک است و پوست قرمز میشود. آفتاب سوختگی و شعله کوچک باعث بروز این نوع سوختگی میگردد (44). در سوختگی درجه یک سلولهای آسیبدیده در طی 5-4 روز پوسته ریزی بدون بر جا گذاشتن اسکار بهبود مییابد (50 ).
– سوختگی درجهی 2 یا ضخامت نسبی27: که به دو دسته تقسیم میشود، الف – سوختگی سطحی درم؛ اپیدرم و لایه های فوقانی درم را در بر میگیرد و مشخصه آن تاولهایی است که حاصل تجمع مایع در پیوستگاه درم و اپیدرم میباشد. زخم این نوع سوختگی مرطوب، قرمز و تاولی است (51). سوختگی درجهی دو سطحی بسیار دردناک است زیرا تعداد زیادی از پایانههای عصبی زنده باقیمانده بدون حفاظ در معرض هوا قرار میگیرند (1). زخم سوختگی درجهی دو حدوداً 14 روز، با برجا گذاشتن اسکار بهبود مییابد. این نوع زخم نسبت به تغییرات درجه حرارت، مواجهه با هوا و نور بسیار حساس میباشد (50).
ب – سوختگی عمقی درم، سوختگی به لایه های رتیکولار درم گسترش یافته و ایجاد تاول میکند. سطح زخم بلافاصله پس از آسیب دارای نمای سفید و صورتی مشبک پیدا میکند که نتیجهی تفاوت در خونرسانی آن ناحیه میباشد (38). برای بهبود نیاز به زمان طولانی، حدوداً 30 روز، داشته و در نهایت بافت اسکار هیپرتروفیک در آنها ایجاد میشود (44). سوختگیهای عمیق نسبت به سطحی درد کمتری دارد زیرا پایانههای عصبی کمتری زنده میمانند (1). آب جوش و تماس با شعله آتش منجر به سوختگی عمقی میگردند (38).
– در ارتباط با سوختگی درجهی 3 یا تمام ضخامت28، این نوع سوختگی تمام لایه های پوست را نابود میکند. نمای ظاهری سفید یا قرمز گیلاسی داشته و ممکن است دارای تاولهای عمقی باشد. این زخمها سفت، و فرو رفته هستند (51). شعلهی آتش و تماس طولانی با مایعات داغ، جریان برق و تماس با مواد شیمیایی نیز میتواند این نوع سوختگی را بوجود آورد (44). زخم سوختگی درجهی 3 بدون مداخلات جراحی ترمیم نمیشود. با توجه به وسعت و عمق سوختگی موجب ایجاد درد بسیار زیاد در کودکان میشود (38).

– در ارتباط با سوختگی درجهی 4، این نوع سوختگی نه تنها لایه های پوست، بلکه چربی زیر جلدی و ساختارهای عمقیتر مانند تاندون و استخوانها را نیز گرفتار میکند. ظاهر زغالی داشته و شامل سوختگی الکتریکی، تماسی و برخی سوختگیهای ناشی از غوطه ور شدن در آتش میباشد. در این نوع سوختگی بیماران هوشیار نیستند (50).

دسته بندی : پایان نامه ها

پاسخ دهید