4-1-14 تحلیل وضع موجود پرورش گل و گیاه در محدوده مورد مطالعه58
4-1-14-1 تعداد و توزیع گلخانه های بخش مرکزی58
4-1-14-2 تعداد افراد شاغل در پرورش گل و گیاه59
4-1-14-3 میزان تولید گل و گیاه61
4-1-14-4 میزان فروش گل و گیاه62
4-1-14-5 میزان سود حاصل از فروش گل و گیاه63
4-1-14-6 میزان صادرات و واردات گل و گیاه64
4-1-14-7 تعداد گلخانه ها ی موجود در روستاهای نمونه65
4-1-14-8 تعداد افراد شاغل پرورش دهنده گل و گیاه در روستاهای نمونه67
4-1-14-9 میزان تولید گل و گیاه در روستاهای نمونه68
4-1-14-10 میزان فروش گل و گیاه در روستاهای نمونه69
4-1-14-11 میزان سود حاصل از فروش گل و گیاه درروستاهای نمونه70
4-1-14-12 میزان صادرات و واردات گل و گیاه71
4-2 ارزیابی نقش پرورش گل و گیاه از دیدگاه پاسخ گویان72
4-3 وضعیت گل و گیاه در مناطق روستایی82
4-4 پرورش گل و گیاه و توسعه اقتصادی روستاها95
فصل پنجم: بحث، نتیجه گیری و پیشنهادات
5-1 بحث و نتیجه گیری120
5-2 آزمون فرضیه ها125
5-3 پیشنهادات129
منابع و مأخذ130
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 3-1 تعداد جمعیت و خانوار و تعداد نمونه های مورد استفاده در تحقیق40
جدول 4-1 تقسیمات سیاسی شهرستان پاکدشت44
جدول 4-2 تعداد جمعیت و خانوار، تراکم و بعد خانوار55
جدول 4-3 تعداد جمعیت زن و مرد در شهرستان و بخش مرکزی و نسبت جنسی آن55
جدول 4-4 تعداد باسوادان زن و مرد و درصد باسوادی بخش مرکزی شهرستان پاکدشت56
جدول 4-5 تعداد گلخانه های موجود در بخش مرکزی شهرستان پاکدشت58
جدول 4-6 تعداد شاغلین پرورش گل و گیاهان زینتی در بخش مرکزی شهرستان پاکدشت59
جدول 4-7 میزان تولید گل و گیاه در بخش مرکزی شهرستان پاکدشت61
جدول 4-8 میزان فروش یا درآمد گل و گیاه در بخش مرکزی شهرستان پاکدشت62
جدول 4-9 میزان سود حاصل از فروش گل وگیاه در بخش مرکزی شهرستان پاکدشت63
جدول 4-10 میزان صادرات و واردات گل و گیاه در بخش مرکزی شهرستان پاکدشت64
جدول 4-11 تعداد گلخانه های موجود در روستاهای نمونه بخش مرکزی شهرستان پاکدشت65
جدول 4-12 تعداد شاغلین پرورش گل و گیاهان زینتی در بخش مرکزی شهرستان پاکدشت67
جدول 4-13 میزان تولید گل و گیاه درروستاهای نمونه بخش مرکزی شهرستان پاکدشت68
جدول 4-14 میزان فروش یا درآمد گل و گیاه در روستاهای نمونه در بخش مرکزی شهرستان پاکدشت69
جدول 4-15میزان سود حاصل از فروش گل وگیاه در روستاهای نمونه بخش مرکزی شهرستان پاکدشت70
جدول4-16 میزان صادرات و واردات گل و گیاه در روستاهای نمونه و بخش مرکزی شهرستان پاکدشت71
جدول 4-17 ترکیب پاسخ گویان برحسب جنس73
جدول 4-18 ترکیب پاسخ گویان برحسب سن74
جدول 4-19 ترکیب پاسخ گویان برحسب تحصیلات75
جدول 4-20 ترکیب پاسخ گویان برحسب اشتغال76
جدول 4-21 میزان درآمد سرپرست خانوار77
جدول 4-22 مدت زندگی پاسخ دهندگان در روستا78
جدول 4-23 سابقه اشتغال در گل و گیاه79
جدول 4-24 دارابودن تعاونی در روستا برای پرورش دهندگان گل و گیاه80
جدول 4-25 فعالین این شغل و دارا بودن بیمه81
جدول 4-26 چگونگی میزان فعالیت اهالی در پرورش گل و گیاه82
جدول 4-27 میزان علاقمندی نسل جوان روستا به فعالیت در زمینه پرورش گل و گیاه83
جدول 4-28 علل پایین بودن میزان علاقمندی نسل جوان روستا به فعالیت در زمینه پرورش گل و گیاه84
جدول 4-29 چگونگی وضعیت پرورش گل و گیاه در سالهای اخیر85

جدول 4-30 میزان چگونگی وضعیت پرورش گل و گیاه در سالهای اخیر86
جدول 4-31 چگونگی افزایش میزان علاقه مردم به پرورش گل و گیاه87
جدول 4-32 فعالیت در تولیدات پرورش گل و گیاه به عنوان یک فرصت شغلی مناسب در روستا88
جدول 4-33 برگزاری دوره های آموزشی پرورش گل و گیاه در روستای شما90
جدول 4-34 دریافت وام توسط روستاییان برای پرورش گل و گیاه92
جدول 4-35 میزان تاثیر پرورش گل و گیاه در جذب گردشگر به روستاها93
جدول 4-36 مشکلات اساسی در تولید پرورش گل و گیاه94
جدول 4-37 شغل اصلی سرپرست خانوار95
جدول 4-38 چگونگی تهیه مواد اولیه برای پرورش گل و گیاه96
جدول 4-39 میزان کاهش فعالیت پرورش گل و گیاه در سالهای اخیر98
جدول 4-40 ایجاد تعاونی وتاثیر آن در زمینه پرورش گل و گیاه99
جدول 4-41 بیشترین نقش در بالابردن درآمد حاصله از پرورش گل و گیاه100
جدول 4-42 میزان تاثیر پرورش گل و گیاه در ایجاد اشتغال خانوارهای بهره بردار101
جدول 4-43 پرورش گل و گیاه و میزان بهبود وضعیت زندگی در روستا102
جدول 4-44 میزان پرورش گل و گیاه و اشتغال خانواده های روستایی103
جدول 4-45 پرورش گل و گیاه وپر رنگتر بودن نقش هریک ازافراد خانواده105
جدول 4-46 میزان آموزش سرپرست یا افراد خانواده در زمینه پرورش گل و گیاه106
جدول 4-47 میزان بالا رفتن درآمد روستا ییان وجذب گردشگر107
جدول 4-48 ایجاد تعاونی و میزان تاثیر آن در اشتغالزایی روستاییان108
جدول 4-49 میزان ارتباط در پرورش گل و گیاه و روند مهاجرت109
جدول 4-50 مهاجرت اعضای خانواده از روستا110
جدول 4-51 پرورش گل و گیاه و جلوگیری از مهاجرت روستاییان111
جدول 4-52 پرورش گل و گیاه و میزان ماندگاری درروستا112
جدول 4-53 ایجاد و توسعه گلخانه ها ی پرورش گل و گیاه ومیزان مهاجرت معکوس به روستا114
جدول 4-54 پرورش گل و گیاه و میزان مشارکت روستاییان115
جدول 4-55 محل متمرکز عرضه تولیدات پرورش گل و گیاه و میزان جذب گردشگر116
جدول 4-56 میزان تاثیر پرورش گل و گیاه بر کالبد روستا117
جدول 5-1 مولفه های مورد استفاده برای آزمون فرضیه اول126
جدول 5-2 مولفه های مورد استفاده برای آزمون فرضیه دوم128
فهرست اشکال
عنوان صفحه
شکل 4-1 توپوگرافی شهرستان پاکدشت46
شکل 4-2 شیب شهرستان پاکدشت47
شکل 4-3 پوشش اراضی شهرستان پاکدشت50
شکل 4-4 نقشه کاربری اراضی شهرستان پاکدشت52
شکل 4-5 تعداد گلخانه های موجود در بخش مرکزی شهرستان پاکدشت59
شکل 4-6 تعداد شاغلین پرورش گل و گیاهان زینتی در بخش مرکزی شهرستان پاکدشت60
شکل 4-7 میزان تولید گل و گیاه در بخش مرکزی شهرستان پاکدشت61
شکل 4-8 میزان فروش یا درآمد گل و گیاه در بخش مرکزی شهرستان پاکدشت62
شکل 4-9 میزان سود حاصل از فروش گل وگیاه در بخش مرکزی شهرستان پاکدشت63
شکل 4-10 میزان صادرات گل و گیاه در بخش مرکزی شهرستان پاکدشت64
شکل 4-11 میزان واردات گل و گیاه در بخش مرکزی شهرستان پاکدشت65
شکل 4-12 درصد گلخانه های موجود در روستاهای نمونه بخش مرکزی شهرستان پاکدشت66
شکل4-13 درصد شاغلین پرورش گل و گیاهان زینتی در بخش مرکزی شهرستان پاکدشت67
شکل 4-14 درصد تولید گل و گیاه درروستاهای نمونه بخش مرکزی شهرستان پاکدشت68
شکل 4-15 درصد فروش یا درآمد گل و گیاه روستاهای نمونه در بخش مرکزی شهرستان پاکدشت69
شکل 4-16درصدسود حاصل از فروش گل وگیاه در روستاهای نمونه بخش مرکزی شهرستان پاکدشت70
شکل4-17 میزان صادرات و واردات گل و گیاه در روستاهای نمونه و بخش مرکزی شهرستان پاکدشت71
شکل 4-18 ترکیب پاسخ گویان برحسب جنس73
شکل 4-19 ترکیب پاسخ گویان برحسب سن74
شکل 4-20 ترکیب پاسخ گویان برحسب تحصیلات75
شکل 4-21 ترکیب پاسخ گویان برحسب اشتغال76
شکل 4-22 میزان درآمد سرپرست خانوار77
شکل 4-23 مدت زندگی پاسخ دهندگان در روستا78
شکل 4-24 سابقه اشتغال در گل و گیاه79
شکل 4-25 دارابودن تعاونی در روستا برای پرورش دهندگان گل و گیاه80
شکل 4-26 شرکت تعاونی برای پرورش دهندگان گل و گیاه80
شکل 4-27 فعالین این شغل و دارا بودن بیمه81
شکل 4-28 چگونگی میزان فعالیت اهالی در پرورش گل و گیاه82
شکل 4-29 میزان علاقمندی نسل جوان روستا به فعالیت در زمینه پرورش گل و گیاه83
شکل 4-30 علل پایین بودن میزان علاقمندی نسل جوان روستا به فعالیت در زمینه پرورش گل و گیاه84
شکل 4-31 چگونگی وضعیت پرورش گل و گیاه در سالهای اخیر85
شکل 4-32 وضعیت پرورش گل و گیاه در محدوده مورد مطالعه86
شکل 4-33 میزان چگونگی وضعیت پرورش گل و گیاه در سالهای اخیر87
شکل 4-34 چگونگی افزایش میزان علاقه مردم به پرورش گل و گیاه88
شکل 4-35 فعالیت در تولیدات پرورش گل و گیاه به عنوان یک فرصت شغلی مناسب در روستا89
شکل 4-36 فعالیت روستاییان در پرورش گل و گیاه89
شکل 4-37 برگزاری دوره های آموزشی پرورش گل و گیاه در روستای شما90
شکل 4-38 برگزاری دوره های آموزشی پرورش گل و گیاه در منطقه مورد مطالعه91
شکل 4-39 دریافت وام توسط روستاییان برای پرورش گل و گیاه92
شکل 4-40 میزان تاثیر پرورش گل و گیاه در جذب گردشگر به روستاها93
شکل 4-41 مشکلات اساسی در تولید پرورش گل و گیاه94
شکل 4-42 شغل اصلی سرپرست خانوار95
شکل 4-43 سرپرست خانوار در روستای گلزار بالا در حین حمل گل96
شکل 4-44 چگونگی تهیه مواد اولیه برای پرورش گل و گیاه97
شکل 4-45 چگونگی تهیه مواد اولیه برای پرورش گل و گیاه97
شکل 4-46 میزان کاهش فعالیت پرورش گل و گیاه در سالهای اخیر98
شکل 4-47 ایجاد تعاونی و تاثیر آن در زمینه پرورش گل و گیاه99
شکل 4-48 بیشترین نقش در بالابردن درآمد حاصله از پرورش گل و گیاه100
شکل 4-49 میزان تاثیر پرورش گل و گیاه در ایجاد اشتغال خانوارهای بهره بردار101
شکل 4-50 پرورش گل و گیاه و بهبود وضعیت زندگی در روستا102
شکل 4-51 پرورش گل و گیاه و بهبود وضعیت زندگی در روستا103
شکل 4-52 میزان پرورش گل و گیاه و اشتغال خانواده های روستایی104
شکل 4-53 فروش و حمل گل توسط روستاییان گلخانه دار به مراکز دیگر104
شکل 4-54 پرورش گل و گیاه و ایجاد اشتغال برای افراد خانواده105
شکل 4-55 میزان آموزش سرپرست یا افراد خانواده در زمینه پرورش گل و گیاه106
شکل 4-56 میزان بالا رفتن درآمد روستا ییان وجذب گردشگر107
شکل 4-57 ایجاد تعاونی و میزان تاثیر آن در اشتغالزایی روستاییان108
شکل 4-58 میزان ارتباط در پرورش گل و گیاه و روند مهاجرت روستاییان109
شکل 4-59 مهاجرت اعضای خانواده از روستا110
شکل 4-60 پرورش گل و گیاه و جلوگیری از مهاجرت روستاییان111
شکل 4-61 پرورش گل و گیاه و میزان ماندگاری درروستا112
شکل 4-62 پرورش گل و گیاه و مشارکت اعضای خانواده و ماندگاری در روستا113
شکل 4-63 ایجاد و توسعه گلخانه ها ی پرورش گل و گیاه ومیزان مهاجرت معکوس به روستا114
شکل 4-64 پرورش گل و گیاه و میزان مشارکت روستاییان115
شکل 4-65 محل متمرکز عرضه تولیدات پرورش گل و گیاه و میزان جذب گردشگر116
شکل 4-66 میزان تاثیر پرورش گل و گیاه بر کالبد روستا118
شکل 4-67 پرورش گل و گیاه و توسعه روستاهای بخش مرکزی118
شکل 4-68 مکانهای پرورش گل و گیاه در روستای جیتو119

چکیده
شهرستان پاکدشت که از جنوب رشته کوه البرز به طرف دشت کشیده شده و به دلیل وجود رودخانه جاجرود و همچنین خاک حاصلخیز آن، محیط مناسبی را برای کشاورزان، بخصوص برای پرورش گل و گیاه است. همین عوامل در کنار اقلیم مساعد و بارندگی نسبتاً مناسب، باعث شده است که پرورش گل و گیاه در سالهای اخیر به منزله یک شغل جدی در بین مردم این شهرستان دنبال شود. بخش مرکزی شهرستان پاکدشت پرورش گل و گیاه را به عنوان یک شغل اصلی انتخاب کرده اند و امروزه نقش عمده ای در بازارهای گل وگیاه داخل و حتی خارج از کشوردارند. این تحقیق با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی، با بهره گیری از منابع اسنادی همراه با مطالعات میدانی و به تعیین نقش پرورش گل و گیاه در توسعه روستاهای بخش مرکزی شهرستان پاکدشت وبررسی و شناسایی موانع ومشکلات موجود در پرورش گل وگیاه پرداخته است. جامعه آماری این تحقیق فوق کلیه روستاهای دارای پرورش گل و گیاه دربخش مرکزی شهرستان پاکدشت بوده که شامل 6 روستا می شود . در این روستاها تعداد 470 گلخانه سنتی و مکانیزه وجود دارد. نتایج تحقیق نشان می دهد که با توجه به سابقه پرورش گل و گیاه در محدوده مورد مطالعه و گسترش این فعالیت پرورش گیاه دربعد اقتصادی موجب افزایش قابل توجه درآمد و نیز افزایش اشتغال و در بعد اجتماعی موجب ماندگاری جمعیت در روستا و مهاجرت معکوس شده است.
واژگان کلیدی: پرورش گل و گیاه، توسعه اقتصادی – اجتماعی ، بخش مرکزی شهرستان پاکدشت
مقدمه
در کشورهای کم درآمد، بخش کشاورزی به دلیل گستردگی و پیوندهای قوی با سایر بخش‌های اقتصادی، به عنوان موتور و محرک اولیه رشد اقتصادی عمل می نماید. کشاورزی در این کشورها بیشترین سهم نیروی کار را به خود اختصاص داده و با 68 درصد اشتغال و 24 درصد تولید ناخالص داخلی جایگاه ویژه‎ای دارد. اغلب جمعیت فقیر به طور مستقیم به این بخش وابسته بوده و از طریق کشاورزی گذران زندگی می کنند. افزایش میزان بهره وری دربخش کشاورزی باعث ارزان تر شدن مواد غذایی شده و کمک قابل توجهی به اقتصاد خانوارهای فقیر می‌کند. همچنین کشاورزی نوین با اشتغال بیشتر در واحدهای فرآوری همراه شده و عرضه خدمات و نهاده‌های بیشتری را در بازار به دنبال دارد. این روند به شکل غیر مستقیم به ایجاد اشتغال در مزارع منجر شده وبه این ترتیب بخش کشاورزی بطور مستقیم از طریق تولید بیشتر و صادرات به صورت غیر مستقیم از طریق افزایش تقاضا برای خدمات وکالاهای صنعتی در جوامع روستایی، به رشد اقتصادی کمک نموده ودر نتیجه موجب خلق فرصتهای شغلی جدید می گردد. به طورکلی رشد کشاورزی به صورت غیر مستقیم به بهبود وضعیت خانوارهای شهری و روستائی کمک کرده وبا افزایش دستمزدها، کاهش قیمت مواد غذایی و تقاضای بیشتر برای کالاها وخدمات واسطه ای همراه می‎شود. شهرستان پاکدشت یکی ازقطبهای تولید گل وگیاه درکشور است و قرار گرفتن آن در محور مهم و ترانزیتی امام رضا (ع) این شهرستان را به یکی از مناطق پرتردد و البته مهم کشور تبدیل کرده که در صورت توجه و بهره برداری صحیح از منابع آن می توان رشد و توسعه بیش از پیش این منطقه را شاهد بود. درکل کشور پنج هزار هکتار اراضی تحت کشت گل و گیاه و گیاهان گلخانه ای است که حدود یک پنجم آن متعلق به شهرستان پاکدشت بوده و تولیدبیش از ??? میلیون گل شاخه بریده وتنوع محصولات زارعی و باغی نشان ازظرفیت وپتانسیل این شهرستان در بخش صنعت وکشاورزی است. درحال حاضر نیازمندی گل و گیاه تهران و بسیاری ازنقاط کشوراز این شهرستان تأمین شده و از دیگر مزیتهای این شهرستان وجود اراضی مستعد و زمینهای کشاورزی است که از لحاظ کمی وکیفی در تولید محصولات زراعی و باغی مناسب بوده و این ظرفیتها با افزایش سطح زیرکشت اراضی کشاورزی و ارائه تسهیلات به کشاورزان و فعالان این عرصه، زمینه را برای رشد هرچه بیشتر این بخش فراهم کرد. لذا این پایان نامه درتلاش است نقش پرورش گل وگیاه رادرتوسعه روستاهای بخش مرکزی شهرستان پاکدشت مورد بررسی قرار دهد و این پایان نامه در پنج فصل زیر تدوین شده است:
فصل اول: کلیات تحقیق که شامل بیان مسئله، اهمیت و ضرورت تحقیق، اهداف تحقیق، سوالات تحقیق، فرضیه تحقیق، موانع و محدودیت های تحقیق و واژه ها و مفاهیم می باشد.
فصل دوم: مرور منابع، ادبیات تحقیق و پیشینه تحقیق
فصل سوم: روش اجرای تحقیق، مواد و روش
فصل چهارم: تجزیه تحلیل داده ها و یافته های تحقیق می باشد. دراین فصل یافته های توصیفی تحقیق مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.
فصل پنجم: آزمون فرضیه ها، بحث، نتیجه گیری و پیشنهادات می باشد.

1-1 بیان مسئله
امروز صنعت تولید گل و گیاهان زینتی به یکی از سودآورترین صنایع تبدیل شده است. به طوری که بدین شکل سالانه میلیاردها دلار سود نصیب کشورهای عمده تولیدکننده گل ها و گیاهان زینتی می شود. اما با این حال، در شرایطی که تولید گل و گیاه با توجه به ویژگی های جغرافیایی و آب و هوایی کشور، یک زمینه کاری مناسب برای ارزآوری و ایجاد اشتغال پایدار به شمار می آید اما این صنعت تا رسیدن به نقطه مطلوب فاصله بسیار زیادی دارد و کشت و پرورش گل های زینتی در کشور به عنوان یک محصول صادراتی و ارزآور، سابقه ای طولانی ندارد. با این وجود امروزه با توجه به بازارهای پرمنفعت خارجی، این صنعت توجه صادرکنندگان گل و گیاه را به خود جلب کرده است که در این میان، موقعیت ایران به دلیل قرار داشتن در کنار کشورهای پرمصرف گل وگیاه از این نظر، حائز اهمیت است و همسایه های شمالی وجنوبی ایران از خریداران بسیار خوب و بازارهای مناسبی برای گل های زینتی هستند.
در شهرستان پاکدشت شرکت تعاونی گل و گیاه در سال 1378 توسط عده ای از تولیدکنندگان گل و گیاه شهرستان پاکدشت به ثبت رسیده وتولید گل و گیاه در شهرستان پاکدشت سابقه ای 75 ساله دارد. اکثر تولید کنندگان گل و گیاه شهرستان قبلا در تهران و شهرستانها به پرورش گل و گیاه مشغول بوده اند، اما بعد از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی گل و گیاه در شهرستان روز به روز گسترش یافته و در حال حاضر شهرستان پاکدشت با مساحتی حدود 900 هکتار پرورش گل و گیاهان فضای سبز و بذر و نهال و حدود 1000 نفر تولید کننده، بعنوان بزرگترین مرکز پرورش گل و گیاه ایران محسوب می شود.
بخش مرکزی شهرستان پاکدشت نیز از این امر مستثنی نبوده و باتوجه به شرایط جغرافیایی خاص منطقه و بهره برداری از برخی زمینها بصورت باغات گل و گیاه در سالهای اخیر با مشکلاتی مواجه بوده و با رفع این مشکلات در بلند مدت می تواند در توسعه اقتصادی بخش مورد نظربسیار اثرگذار باشد. لذا تحقیق حاضر در تلاش است نقش پرورش گل و گیاه را در توسعه روستاهای بخش مرکزی شهرستان پاکدشت مورد تحلیل و بررسی قرار داده و در صدد پاسخ به سوال اصلی زیر باشد :
پرورش گل و گیاه تا چه حد درتوسعه روستاهای بخش مرکزی شهرستان پاکدشت نقش داشته است؟
1-2 اهمیت و ضرورت تحقیق
ایران کشوری چهار فصل است، آن زمان که در شمال این سرزمین تاریخی برف بر زمین می‌نشیند، در جنوب کشور موسم پرورش گل‌های زینتی است. این ویژگی کشور بستر بسیار مناسبی برای پرورش گل و گیاه و به تبع آن توسعه اشتغال در این بخش است اما متاسفانه با وجود استعدادهای بالقوه در ایران که به دلیل آب و هوایی خشک و نیمه خشک به چشم می‌خورد، اما سهم آن در تجارت جهانی گل و گیاهان زینتی که سالانه بالغ بر چندین میلیارد دلار است، ناچیز است. این مشکلات که سال‌ها به آنها اشاره می‌شود، مانع بزرگی برای بهره‌گیری بهینه از استعدادهای موجود در زمینه پرورش و صادرات گل و گیاهان زینتی است. کمتر کشوری در جهان یافت می‌شود که مانند ایران دارای تنوع اقلیمی باشد، به طوری که در ایران هفت هزار گونه گیاهی وجود دارد که 10 تا 27 درصد آن انحصاری است. اذعان مسوولان و صاحب‌نظران به استعدادهای بالقوه ایران در زمینه گیاهان زینتی و دارویی، نشان می‌دهد که در این سرزمین چه استعدادهای بالقوه‌ای در دسترس عموم مردم است که از نظرها پنهان مانده و حاضر به بهره‌گیری از آنها در راستای دستیابی به اهداف ملی خود نشده‌ایم. شرایط مناسب در کشت گل و گیاه درشهرستان پاکدشت و بخش مرکزی آن نیز با توجه به عدم توسعه اقتصادی این مناطق نسبت به مشاغل کشاورزی دیگر خود باعث اشتغال و توسعه اقتصادی این منطقه شده است لذا مطالعه در این زمینه ضروری می باشد.
1-3 اهداف تحقیق
مهمترین اهداف تحقیق حاضر به شرح زیر است:
– تعیین نقش پرورش گل و گیاه در توسعه اقتصادی روستاهای بخش مرکزی شهرستان پاکدشت
– تعیین نقش پرورش گل و گیاه در توسعه اجتماعی روستاهای بخش مرکزی شهرستان پاکدشت
– تعیین و شناسایی موانع و مشکلات پرورش گل و گیاه در روستاهای بخش مرکزی شهرستان پاکدشت
– ارائه راهکارهای لازم در جهت رفع مشکلات موجود در پرورش گل و گیاه محدوده مورد مطالعه
1-4 سوالات تحقیق
سوالهای این تحقیق به شرح زیر می باشد:

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

– پرورش گل و گیاه درتوسعه اقتصادی(اشتغال ودرآمد) روستاهای بخش مرکزی شهرستان پاکدشت تاچه حد نقش داشته است؟
– پرورش گل و گیاه درتوسعه اجتماعی (تثبیت جمعیت، مهاجرت معکوس ، مشارکت) تا چه حد نقش داشته است؟
1-5 فرضیه های تحقیق
پرورش گل وگیاه درافزایش درآمد و ایجاد اشتغال روستاییان بخش مرکزی شهرستان پاکدشت نقش داشته است.
پرورش گل وگیاه درماندگاری روستاییان و افزایش مشارکت آنها نقش داشته است.
1-6 موانع و محدودیت های تحقیق
هر تحقیقی مشکلات مخصوص به خود را دارد. در این تحقیق نیز مشکلاتی وجود داشته که برخی از آنها به شکل زیر می باشد:
– عدم همکاری برخی از سازمانها و ادارات در ارائه اطلاعات مربوط به گلخانه ها و پرورش دهندگان گل
– عدم وجود اطلاعات منسجم در زمینه تعداد پرورش دهندگان گل و گیاه در مناطق روستایی
– عدم همکاری برخی از گلخانه داران در ارائه اطلاعات اقتصادی (میزان درآمد و فروش سالیانه و غیره)
1-7 واژه ها و مفاهیم
گلخانه
اصطلاح گلخانه به ظاهر محیط های بسته و کنترل شده را که تنها به پرورش گل اختصاص دارد، تداعی می‎کند، در صورتیکه امروزه در گلخانه ها به جز انواع گل ها و گیاهان گلدانی و زینتی، سبزیجات و صیفی جات و پاره ای از دیگر محصولات زراعی کاشته می شود که بحث گلخانه در این مجموعه، بیشتر به همین معنا معطوف است (انتصاری و همکاران، 1386، ص4).
مفهوم گلخانه
به ساختمانی اطلاق می شود که با مواد شفاف برای عبور طبیعی نور جهت رشد و نمو گیاهان پوشانده شده است. این ساختمان بطور مصنوعی گرم می‌شود و با دیگر ساختمان های مناسب پرورش گیاه مثل شاسی‌های سرد و بسترهای گرم متفاوت است زیرا ارتفاع و اندازه کافی برای کارکردن فرد در داخل آن وجود دارد (شکری، 1385، ص22) .
گل و گیاه
گُل به دسته ای از گیاهان زینتی اطلاق میشود که بصورت شاخه بریده آپارتمانی، فصلی، نشائی، درخت و درختچه تقسیم بندی می شودو پیشینه وتجربه ایرانیان بیش از سه هزار سال درکار گل و گیاه می باشد ضمن اینکه ائمه اطهار نیز بر اهمیت و ارزش گل و گیاه تاکید داشته اند. ترویج فرهنگ گیاه پروری و درختکاری، گستری فضای سبز و اشاعه فرهنگ زیبا شناسی از دیر باز در ایران زمین رواج داشته است. گل آرام بخش و تسکین دهنده دل ها و زیبایی بخش محیط زیست و روح انسان است و زندگی در مجاورت گل و گیاه برای انسان اثرات مفید روحی و روانی فراوان دارد و نقش عمده ای بر کاهش استرس ها بر انسان دارد و پزشکان روان شناس برای درمان بیمارانی که دارای مشکلات ذهنی می باشند ازگل و گیاه درمانی استفاده می نمایند. خداوند طبیعت را با گلهای رنگارنگ و دلفریب آراسته و همه این زیبایی ها را به ما ارزانی داشته است تا لحظات عمر خود را در کنار گلها و گیاهان بخوبی سپری نمائیم و به پروردگار و توانایی های او بیندیشیم و تبسم وزیبایی سحرانگیر گُل، هدیه است بسی دل انگیز درجشن شکوه بهار، گل پیام الهی را به طبیعت سبزمژده می دهد وعشق را در دل پرآوازه بهار شکوفا می سازد(ویکی پدیا، 1393).
توسعه
ـ توسعه فرآیندی است که به ظهور دنیایی نو می انجامد. در حالی که رشد اقتصادی ممکن است افزایش کمی و یا حتی کاذبی باشد که در سطح تولید، توزیع، مصرف و یا درآمد یک جامعه و یا یک ملت در طول مدت زمانی مشخص حادث می شود (کامران، 1374، ص 42).
روستا
ــ روستا مبدا تقسیمات کشوری است که از لحاظ زیستی (وضع طبیعی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی) همگن بوده، اکثریت ساکنان واقعی آن – به طور مستقیم و غیر مستقیم-به یکی از فعالیتهای زراعی، دامداری، باغداری و به طور اعم صنایع دستی و صید یا ترکیبی از این فعالیتها اشتغال داشته باشند در عرف به عنوان ده، آبادی، دهکده یا قریه نامیده می شود (پاپلی یزدی و ابراهیمی، 1381، ص 22).
توسعه اقتصادی
توسعه اقتصادی عبارت است از افزایش پی در پی ظرفیت های تولیدی در یک جامعه که براساس تکنولوژی های درونی و دلالت بر تحول در چگونگی تولید و تجدیدنظر در تخصیص منابع و نیروی کار در رشته های مختلف دارد (پاپلی یزدی، ابراهیمی، 1381، ص 44)
در تعریف توسعه اقتصادی جاناتان لمکو بیان می دارد: توسعه اقتصادی اصطلاحی است عام که در مورد شماری از مطالب گوناگون بکار می رود. این مطالب گسترش دامنه کاربرد سرمایه را در بر می گیرد. توسعه اقتصادی مستلزم تحولات ساختاری به گونه ای است که تولید کالا و خدمات به صورت انبوه افزایش یابد (ازکیا، 1384، ص57).
توسعه اجتماعی
توسعه اجتماعی بیانگر پدیده بهزیستی کلیه افراد جامعه است و بهزیستی کمی و قابل اندازه گیری نیست.
توسعه اجتماعی یکی از ابعاد اصلی پروسه توسعه و بیانگر کیفیت سیستم اجتماعی در راستای دستیابی به عدالت اجتماعی، ایجاد یکپارچگی و انسجام اجتماعی، افزایش کیفیت زندگی و ارتقاء کیفیت انسانها می باشد (کلانتری211:1377).
2-1 پیشینه تحقیق
مطالعات توسعه روستایی پس از جنگ جهانی دوم به آرامی با توسعه اجتماعی آغاز شد و جنبش توسعه اجتماعی در خلال دهه 1950 بسرعت گسترش یافت.
ــ میسرا1 (1980) برد و جنبه ای بودن توسعه شدیداً می تازد و معتقد است توسعه شهری، روستایی، صنعتی، کشاورزی و. . . باید با در نظر گرفتن شرایط در اولویت قرار گیرند و تأکید صرف بر هریک از آنها باعث انحراف مسیر توسعه خواهد شد میسرا معتقد به الگوی مراکز رشد به عنوان مطلوبترین راهبرد توسعه روستایی می باشد و با تأکید بر توسعه روستایی متکی بر بنیان قوی صنعتی که همزمان توسط دولت و مردم انجام می شود. الگوی توسعه خویش را بیان می گذارد و اصلاحات ارضی در روستاها را امری ضروری می داند(مطیعی لنگرودی،1383، ص 98).
ــ تودارو2 (1980) معتقد است که توسعه و رشد بخش کشاورزی به عنوان موتور و محرکه اصلی توسعه روستایی است و علت آن را اشتغال بیش از 80 درصد جمعیت روستایی جهان سوم به طور مستقیم و غیر مستقیم درفعالیتهای کشاورزی می داند(مطیعی لنگرودی،1383، ص 98).
اسماعیل پور،(1389) ، در پژوهش خود نقش محصولات کشاورزی با تأکید بر زعفران در توسعه روستایی شهرستان کاشمر(دهستان بالاولایت) بیان داشته زعفران به عنوان گرانبهاترین محصول کشاورزی و دارویی جهان از جمله گیاهانی است که با توجه به مقاومت خوددر برابر خشکی، نیاز به آب کم، قابلیت نگهداری بالا، عدم فساد پذیری و اثرات اشتغال زایی ودرآمدزایی بالا و ارز آوری در کشور و بخصوص در استان خراسان بزرگ بویژه مناطقی که محدودیت مبادرتهای صنعتی و پروژه های عمرانی دارند، توجه به امر تولید و توسعه کاشت زعفران به عنوان یک محصول استراتژیک امری ضروری و حیاتی درمی باشد. ” در این مقاله اثرات اقتصادی زعفران بر توسعه روستایی، رفاه و امنیت، اشتغال زایی، افزایش در آمد، تثبیت جمعیت و کاهش مهاجرتهای بی رویه به سمت شهر در بخش مرکزی (دهستان بالا ولایت) به وضوح محسوس است و دهستان بالا ولایت موقعیت مناسبی از لحاظ شرایط اقلیمی، آب و خاک مناسب برای کاشت زعفران در مقیاس وسیع را دارا می باشد.
دریانیوز، (1392)، در گزارش خود به نقل از رئیس اتحادیه پرورش دهندگان گل و گیاه استان مازندران بیان داشته یکی از قابلیت های مهم و اساسی استان مازندران کشت و پرورش انواع گل و گیاه زینتی است و این استان در این زمینه به عنوان استان برتر کشور در زمینه پرورش انواع گل و گیاهان زینتی شهرت یافته است تولید سالانه ???میلیون شاخه انواع گل در مازندران و جایگاه نخست مازندران از این حیث درکشور به عنوان مزیت بالای اقتصادی این استان فقط درحد تولیدات برای بازارهای داخلی باقی مانده است و مقدار بسیار کمی از آن (? میلیون شاخه گل) سالانه به خارج صادر می شود که در مقابل تولید ???میلیون شاخه ای این میزان صادرات بسیار ناچیز است.
امین پور (1392)، درگزارش خود بیان داشته با توجه به ارزش اقتصادی، ارزآوری مناسب و اشتغال زایی صنعت پرورش گل و گیاه، باید از این صنعت با جهت گیری صادراتی حمایت شود و امکان صادرات گسترده برای فعالان این عرصه فراهم شود.
ابطالی (1392)، درپژوهشی تحت عنوان وضعیت پرورش گل و گیاه در استان مازندران بیان داشته که ارزش کلی کشت گل و گیاه در استان مازندران هزار و ??? میلیارد ریال است و دولت به منظور حمایت بیشتر از گلخانه داران مازندران در سال جاری ???میلیارد ریال وام و تسهیلات بانکی اختصاص داده است. وی با مطلوب دانستن کشت انواع گل و گیاه در مازندران به دلیل آب و هوای مساعد اضافه می کند با اجرای طرح تبدیل گلخانه های درجه ? و ? در استان به درجه یک و مدرن علاوه بر افزایش کیفیت تولید، میزان صادرات گل و گیاه در استان افزایش خواهد یافت که در این زمینه اقدامات مقدماتی برای اجرای این طرح در حال انجام است.
اسکندری (1392) درگزارش خود بیان داشته بهره‌گیری از توانمندی‌ها و مزیت‌های موجود، مستلزم استفاده از فناوری‌های نوین بوده و درصورت تحقق آن، میزان تولید گل و گیاهان زینتی استان افزایش قابل توجهی یافته و با توجه به فعالیت شماری از بهره برداران دربخش تولید گل وگیاه استان، ایجاد مرکز اطلاع‌رسانی جهت تبادل اطلاعات آنان الزامی می باشد.
علیدوستی (1392) ، در گزارش خود بیان داشته شهرستان پاکدشت که به معدن گل و گیاه کشور شهرت دارد، لذت همراهی عشایر نجیب را نیز درک می کند تا در کنار 45 اثر تاریخی زیبا و دیدنی، شهرستان منحصر به فردی را رقم بزند وجود بیش از 50 اثر تاریخی و مکان گردشگری، باغات و گلخانه های پرورش گل و گیاه، روستای هدف گردشگری توچال و میراث معنوی عشایر پاکدشت، این شهرستان را دارای چشم اندازی خوب در عرصه گردشگری کرده است.
عظیمی،(1390) ، در مقاله خود در نشریه پرورش گل و گیاه بیان داشته کشور ایران با برخورداری از اقلیم‎های متفاوت از نظر مجموعه گیاهی (فلور گیاهی) اعم از درختان و درختچه های باغی و زینتی وانواع گلها، یکی از کشورهای غنی جهان به شمار می رود وامکان کشت و پرورش گلها و گیاهان زینتی در هوای آزاد وشرایط حفاظت شده (گلخانه های شیشه ای و پلاستیکی) استعدادهای فراوانی برای ورود به بازار جهانی گل و گیاه رادارا می باشد.
2-2 ادبیات تحقیق
2-2-1 نظریه های توسعه
مطالعات پیرامون توسعه چنان وسیع است که گردآوری تمامی نظریات نه تنها امکان پذیر نیست بلکه حتی پژوهشگران را به هنگام انتخاب تقدم نظریه ها چه از لحاظ زمان ارائه و یا اهمیت نظریه و یا ترتیب موضوعی آن با سردرگمی بسیار مواجه می کند لذا در این جا به برخی از نظریات اشاره می شود.
ــ روستو
تئوریهای خود را در سال 1960 باانتشار کتاب مراحل توسعه اقتصادی یک مانیفیست غیرکمونیستی اعلام داشت برداشت وی از تحول کشورهای جهان سوم موئد نگرش نظریه پردازان توسعه‎ای بود که گرایش به مکتب تحول و تکامل داشتند روستو معتقد است که تمامی جوامع بشری یا به عبارتی تمام کشورهای دنیا در روند توسعه مراحلی را طی می کنند که عبارتند از مرحله جامعه سنتی، مرحله مقدماتی، مرحله خیز، مرحله بلوغ و مرحله مصرف انبوه (دورفمان،1991، به نقل ازمطیعی لنگرودی،1383،ص 118).
ــ مایکل تودارو
از نظر وی اگر قرار است که توسعه ملی در کشورهای جهان سوم واقعیت پذیرد باید تعادل بهتری بین توسعه روستایی و شهری ایجاد شود چون اکثر پروژه های دارای اولویت دهه های 1950 و 1960 بر نوسازی و توسعه بخش شهری متمرکز بود لذا در سالهای آینده باید تاکید بیشتری برگسترش امکانات اقتصادی و اجتماعی در مناطق روستایی شود. تودارو سه شرط لازم برای موفقیت استراتژی توسعه روستایی و کشاورزی را اصلاحات ارضی سیاستهای حمایتی وهدفهای توسعه هماهنگ می داند (تودارو به نقل ازمطیعی لنگرودی،1383، ص 128).
ــ آرتور لوئیز
از جمله افرادی است که با استفاده از دوگانگی اقتصادی یعنی وجود بخش مدرن و سنتی و وجود بخش عظیمی از عرضه نیروی کار در بخش سنتی نظریه خود را پایه گذاری می کند وی کشاورزی را اساس و محور توسعه می داند وی معتقد است فرایند توسعه تکنولوژیکی در بخش صادراتی ممالک توسعه نیافته صرفاً به سود کارگران کشورهای پیشرفته است. کشورهای توسعه نیافته ای که نسبت به جمعیت خود از منافع ناکافی کشاورزی برخوردار هستند، باید به صادرات کالاهای ساخته شده و واردات محصولات کشاورزی روی آورند (لوئیز به نقل از مطیعی لنگرودی،1383، ص 98).
ــ جون رابینسون
نخستین کسی است که اصطلاح بیکاری پنهان را بکار برده است. بیکاری پنهان در کشورهای توسعه نیافته با شدت بیشتری در نواحی روستایی دیده می شود. در نظر رابنیون کشاورزی مولد دهقانی، اساس توسعه است او معتقد است که صنعت باید در خدمت کشاورزی قرار بگیرد و تولید محصولات کشاورزی را ضروری ترین وسیله برای قطع وابستگی سیاسی کشورهای جهان سوم از سلطه گران غربی می‎داند (رابینسون به نقل از مطیعی لنگرودی،1383، ص 101).
ــ میسرا
یکی از مشهورترین نظریه پردازان توسعه روستایی است که در دهه 1980 نظریات خود را در مورد توسعه جهان سوم مطرح کرده است. او از روشهای جدید توسعه صحبت می کند که این روشها دارای ضوابط زیر می باشد:
باید توسعه حالت دو قطبی را تضعیف کند، باید جهت گیری آن مشکلات فقر را رفع نماید. باید باعث پیشبرد رشد اقتصادی شود. الگوی توسعه میسرا دارای فاکتورهای زیر می باشد.
قطع وابستگی یک طرفه و ایجاد وابستگی متقابل، تغییر ساختارهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی در جامعه: الگوی توسعه در هر جامعه ای باید براساس میراث فرهنگی، منابع و مراحل توسعه لازم و غیره موجود در آن کشور انتخاب شود، صنعتی کردن روستا، توسعه همه جانبه روستایی (میسرا به نقل از مطیعی لنگرودی،1383، ص 78).
ــ ویتز
از جمله پیروان مکتب رهووت3 است که به طرفداران نظریه توسعه همه جانبه روستایی معروف می باشد وی توسعه را ثمره مجموعه ای از فعالیتها می داند که توسط افراد داوطلبی که از امکانات شخصی خویش استفاده می کنند و نیز توسط دولتهایی که به وسیله اعمال قانون از امکانات عمومی استفاده می کنند آغاز می شود (حامد مقدم، 1370، به نقل از مطیعی لنگرودی،1383، ص 298).
ــ فریدمن و ویور
از نظریه پردازان بنام نظریه جماعات روستایی(اگروپولتین) هستند. این نظریه بر سه محور زیر استوار است، همکاری و خود یاری داوطلبانه، جمعات روستایی یا ناحیه اگروپولتین روش توسعه غیر متمرکز، یا توسعه از پایین به بالا (آسایش، 1373،ص 51).
فرید من معتقد است که نیل به توسعه بر مبنای بخشهای اگروپولتین بایستی از طرق زیر صورت گیرد:
ایجاد گوناگونی اقتصاد داخلی به منظور افزایش تولید صنایع، پیشرفت درآمد آموزش اجتماعی و وسعت بخشیدن به بازارهای ناحیه ای (فریدمن و ورکلیف، 1985، به نقل از مطیعی لنگرودی،1383، ص 15).
ــ سالیما عمر
از جمله متفکران دهه اخیر است که نظریه او از جهاتی با نظریه میسرا شباهت دارد. نظریه سالیما عمر یک نظریه مشارکتی است و توسعه را صرفاً از طریق مشارکت مردم و توسعه از پایین به بالا میسر می داند (حامد مقدم، 1372، به نقل از مطیعی لنگرودی،1383، ص 74).
ــ عبیدالله خان
معتقد است نابودی فقر و بالا بردن سطح کیفیت زندگی توده های فقیر، هدف اصلی و اساس توسعه می باشد. به نظر وی بحران کنونی تشدید فقر یک واقعه صرفا ناگوار نیست، بلکه پیامد کنار گذاشتن اکثریت روستائیان از برنامه ریزی و فرآیند های توسعه، اجتناب از اصلاحات ساختی و نهادی از جمله اصلاحات ارضی و تاکید بر افزایش تولید است (مطیعی لنگرودی،1383، ص 88).
توسعه روستایی در هر کشوری در قالب الگوهایی که بر گرفته از ایدئولوژی حاکم و مورد پذیرش سردمداران و بهره مندان توسعه است، انجام می پذیرد. استراتژیها و یا الگوهای توسعه روستایی در سه گروه کلی دسته بندی می شوند تکنوکراتیک، اصلاح طلبانه (رفورمیست) و رادیکال.
ــ استراتژی تکنوکراتیک
تکنوکراتیک از لغت Technique به معنی فن و اسلوب گرفته شده است و می توان آن را فن محوری معنی نمود طبق این طرز تفکر مشکل اساسی و نهایی توسعه، مشکل مدیریت به معنی عام کلمه است در دیدگاه تکنوکراتیک هدف اصلی افزایش محصول است و جهت نیل به این مقصود در سطح وسیعی از وسایل فنی و سرمایه بر پایه تکنولوژی پیشرفته استفاده می شود (دیکسون، 1992، به نقل از مطیعی لنگرودی،1383، ص 59).

دسته بندی : پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید