2-3-1- سابقه تقنین سرقت رایانهای19
فصل سوم – تبیین سرقت رایانهای
با توجه به سرقت سنتی
3-1- مبانی جرم انگاری سرقت سایبری24
3-1-1- ویژگیهای سرقت رایانهای25
3-1-1-1- عدم مجاورت مرتکب و بزهدیده25
3-1-1-2- سهولت ارتکاب نسبت به سرقت سنتی25
3-1-1-3- وسعت ضرر نسبت به سرقت سنتی26
3-1-1-4- مخفی بودن هویت مجرم27
3-1-1-5- ملموس نبودن سرقت رایانهای27
3-1-1-6- فراملی و بین المللی بودن سرقت رایانهای28

3-1-1-7- اطلاعاتی بودن محیط مجازی28
3-1-2- تفاوت در عنصر مادی سرقت رایانه ای وسنتی29
3-2- مقایسه ارکان سرقت رایانهای با توجه به سرقت سنتی29
3-2-1- رکن قانونی سرقت رایانهای و سنتی30
3-2-1-1- رکن قانونی سرقت رایانهای30
3-2-1-2- رکن قانونی سرقت سنتی31
3-2-2- رکن مادی سرقت رایانهای و سرقت سنتی32
3-2-2-1- رکن مادی سرقت رایانهای33
3-2-2-1-1- مرتکب جرم37
3-2-2-1-2- موضوع بزه سرقت38
3-2-2-1-3- رفتار مرتکب39
3-2-2-1-4- وسیله ارتکاب جرم40
3-2-2-2- رکن مادی سرقت سنتی40
3-2-2-2-1- ربودن41
3-2-2-2-2- مال41
3-2-2-2-3- تعلق به غیر42
3-2-3- رکن معنوی سرقت رایانهای و سرقت سنتی43
3-2-3-1- رکن معنوی سرقت رایانهای43
3-2-3-2- رکن معنوی سرقت سنتی44
3-3- مجازات سرقت رایانهای و سنتی44
3-3-1- مجازات سرقت رایانهای44
3-3-2- مجازات سرقت سنتی45
3-3-2-1- سرقت مستوجب حد45
3-3-2-2- سرقت مستوجب تعزیر46
3-3-2-2-1- سرقت تعزیری ساده46
3-3-2-2-2- سرقت تعزیری مشدد46
3-3-2-2-2-1- سرقت اسناد46
3-3-2-2-2-2- سرقت توسط امانتدار47
3-3-2-2-2-3- عنف مهر47
3-3-2-2-2-4- سرقت اموال تاریخی و فرهنگی47
3-3-2-2-2-5- سرقت اشیا و اموال نظامی توسط نظامیان48
3-3-2-2-2-6- زمان و موقعیت وقوع سرقت، مسلح بودن سارقین و یا هتک حرز48
3-3-2-2-2-7- سرقت اسناد، دفاتر ثبت و ظبط نیروهای مسلح48
3-3-2-2-2-8- سرقت به اعتبار زمان، مکان، وسائل49
3-3-2-2-2-9- سرقت همراه با آزار و مسلحانه49
3-3-2-2-2-10- سرقت دسته جمعی50
3-3-2-2-2-11- سرقت به اقتضای محل وقوع یا زمان وقوع یا تعدد مرتکبین یا وجود رابط? خاص بین سارق و مالباخته 50
3-3-2-2-2-12- کیف زنی و جیب بری51
3-3-2-2-2-13- سرقت در مناطق حادثه زده51
3-3-2-2-2-14- سرقت وسایل عمومی51
فصل چهارم – عوامل سرقت رایانهای
و پیشگیری از آن
4-1- عوامل سرقت رایانهای54
4-1-1- عوامل جرم زای سرقت رایانهای54
4-1-1-1- میزان تحصیلات54
4-1-1-2- عوامل ذهنی54
4-1-1-3- سن55
4-1-1-4- علل و انگیزههای روانی-عاطفی55
4-1-1-4-1- فقر عاطفی56
4-1-1-4-2- ناکامی57
4-1-1-4-3- حسادت57
4-1-1-4-4- راحت طلبی و تنبلی اجتماعی57
4-1-1-4-5- خودنمایی58
4-1-2- عوامل جرم زای اجتماعی58
4-1-2-1- محیط فیزیکی59
4-1-2-1-1- محیط اقتصادی59
4-1-2-1-1-1- بیکاری60
4-1-2-1-1-1-1- وجود فرصتهای اضافی60
4-1-2-1-1-1-2- نداشتن درآمد کافی برای گذران زندگی60
4-1-2-1-2- محیط سیاسی60
4-1-2-1-3- آماده نبودن کشور برای ارائه خدمات رایانهای60
4-1-2-2- محیط مجازی61
4-1-2-2-1- گمنامی61
4-2- پیشگیری از سرقت رایانهای62
4-2-1- پیشگیری غیر کیفری سرقت رایانهای62
4-2-1-1- پیشگیری اجتماعی از سرقت رایانهای63
4-2-1-1-1- تبیین پیشگیری اجتماعی63
4-2-1-1-2- اعمال پیشگیری اجتماعی از سرقت رایانهای64
4-2-1-1-2-1- گسترش و توسعه مهارتها و صلاحیتهای تربیتی والدین64
4-2-1-1-2-2- ترغیب و تسهیل بروز انگیزشهای مشروع و سودمند64
4-2-1-1-2-3- بر حذر داشتن از سرقت رایانهای65
4-2-1-1-2-4- آموزش و آگاهی افراد65
4-2-1-1-2-5- نهادینه کردن اخلاق دینی در فضای مجازی66
4-2-1-2 : پیشگیری وضعی از سرقت رایانهای66
4-2-1-2-1- تبیین پیشگیری وضعی سرقت رایانهای66
4-2-1-2-2- اعمال پیشگیری وضعی در سرقت رایانهای68
4-2-1-2-2-1- افزایش زحمات ارتکاب جرم69
4-2-1-2-2-1-1- تکنیکهای سخت تر کردن هدف69
4-2-1-2-2-1-2- تکنیکهای کنترلکننده یا محدودکننده دسترسی70
4-2-1-2-2-1-3- کنترل یا محدود کردن دسترسی به ابزارهای تسهیل کننده جرم71
4-2-1-2-2-1-3-1- اعطای حق دسترسی محدود به کاربران71
4-2-1-2-2-1-3-2- نصب نرم افزارها72
4-2-1-2-2-1-3-3- رمز نگاری اطلاعات و دادهها……………………………………………………………..72
4-2-1-2-2-1-3-4- فیلترینگ73
4-2-1-2-2-1-4- منحرف نمودن جهت ارتکاب جرم74
4-2-1-2-2-2- افزایش خطرات قابل پیش بینی جرم75
4-2-1-2-2-2-1- تدابیر نظارتی75
4-2-1-2-2-2-2- نظارت غیر رسمی76
4-2-1-2-2-3- کاهش سود و منافع حاصل از ارتکاب سرقت رایانهای77
4-2-1-2-2-3-1- تقویت محافظت از آماج جرم77
4-2-1-2-2-3-2- کاهش یا حذف منافع قابل پیشبینی78
4-2-1-2-2-3-3- کاهش جذابیت امکانات ارتکاب جرم78
4-2-1-2-2-3-4- کاهش عوامل محرک در ارتکاب جرم79
4-2-2- پیشگیری کیفری از سرقت سایبری79
4-2-2-1- تبیین مشکلات پیشگیری سرقت سایبری80
4-2-2-1-1- حقوق کیفری ماهوی80
4-2-2-1-2- حقوق کیفری شکلی82
نتیجه‌گیری و پیشنهادها85
فهرست منابع90
1- منابع عربی90
2- منابع فارسی90
2-1- کتابها90
2-2- مقالهها و نشریهها91
3-2 پایان نامهها و تقریرها92
چکیده انگلیسی 94
چکیده
اگر چه نمیتوان هیچ جامعهای را بدون جرم تصور نمود. در مقابل، انسان نیز هیچ گاه نسبت به وقوع جرم بی تفاوت نبوده و در راستای مبارزه با آن در تلاش است. سرقت رایانه ای به عنوان یک پدیده خطرناک در عصر الکترونیک و ارتباطات، نسبت به سرقتهای کلاسیک از قابلیتهای بسیار زیاد همچون دقت بالا، سرعت زیاد، ذخیره سازی حجم زیاد اطلاعات، سهولت ارتکاب، خستگی ناپذیری و سایر محاسن از طرفی و فراملی بودن و محدود به مکان خاص نبودن گسترگی فضای کامپیوتر و کاربران از طرف دیگر، سبب شد که اینگونه جرایم را نتوان در قالب سرقت سنتی قرار داد.
در جهت تبیین جرم شناختی سرقت رایانهای که یکی از جرایم مالی رایانهای محسوب میشود، شخصیت شناسی بزهکاران سایبری و ریشه یابی بزهکاری با روش های پیشگیرانه موثر است. آنچه در عوامل سرقت سایبری مورد تاکید است، شناسایی عوامل فردی و اجتماعی تاثیر گذار در این جرم است و در بحث پیشگیری اجتماعی آنچه مد نظر است خنثی سازی انگیزه ارتکاب جرم در مرتکب میباشد و در پیشگیری وضعی، محیط ارتکاب جرم را مورد توجه قرار میدهد. در نهایت، پیشگیری کیفری الزامات قانون گذار به جرم انگاری رفتارهای قابل ارتکاب در محیط رایانهای و همچنین اعمال کیفر بر مرتکب و چالش هایی که در این زمینه وجود دارد را مورد بحث قرار میدهد.
واژگان کلیدی
سرقت، رایانه، جرم، عوامل، پیشگیری
فصل اول-
کلیات
در این فصل با توجه به موضوع مورد بررسی به بیان مقدمهای برای روشن شدن موضوع و توضیح مسأله مورد تحقیق، اهمیت و ضرورت انجام تحقیق، اهداف ما از بررسی موضوع، سؤالات مطرح شده در ذهن و فرضیات، روش انجام تحقیق و ساختار کلی تحقیق پرداختهایم تا تا اندازهای اطلاعاتی راجع به موضوع بدهیم و در فصلهای بعدی پس از بررسی موارد مطرح شده به نتیجه مطلوب دست یابیم.
1-1- مقدمه
عصر حاضر را به حق عصر فن آوری اطلاعات نامیدهاند. رایانه یکی از ساختارهای بسیار مهم و منحصر به فردی است که همه ابعاد زندگی را دگرگون ساخته و آثار گسترده و شگرفی بر جای گذاشته است.
در ابتدای ورود رایانه به زندگی انسان، تنها بخشهای خاصی از جامعه تحت تاثیر آن قرار گرفته بود، ولی در سالهای اخیر نهضت فن آوری اطلاعات به طور بنیادین جوامع بشری را در کلیه امور اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی تغییر و متحول نموده است تا جایی که اکنون به سختی میتوان بخشهایی از جوامع توسعه یافته یا در حال توسعه را یافت که تحت تاثیر آن قرار نگرفته باشند.1
رشد دنیای تکنولوژی اطلاعاتی جنبههای منفی نیز دارد. بدین مفهوم که امکان رفتارهای ضداجتماعی و مجرمانه را به وجود آورده که بیش از این به هیچ وجه امکان پذیر نبوده است. سیستمهای کامپیوتری فرصتهای تازه و بسیار پیشرفتهای برای قانون شکنی در اختیار انسان قرار میدهد و توان بالقوه ارتکاب گونههای مرسوم و کلاسیک جرایم را به شیوههای غیر مرسوم جدید سوق میدهد.2 در محیط سایبری با خلق دنیای مجازی موانع بسیاری از بین رفته و ارتکاب جرایم تسهیل شدهاست. فضای سایبر شرایطی را به وجود آورده که بزهکاران میتوانند در مکانهایی غیر از جاهایی که آثار و نتایج اعمال آنها ظاهر میشود مرتکب جرم شده و به راحتی و با کمترین هزینه و اضطراب، بیشترین خسارات و صدمات را به بار آورد و در عین حال ناشناخته باقی بمانند.
تعداد این جرایم در چنین مدت اندکی آنچنان فزونی یافت که هر روز شاهد بروز عنوان و شکل جدیدی از آنها هستیم.
پیش از این شیوه چنین بود که با بروز طیف خاصی از جرایم، آنها را در چهار چوب همان تقسیم بندی ها و قالب های سنتی حقوق کیفری نظیر جرایم علیه اشخاص، اموال، امنیت و آسایش عمومی تدوین و مدرج می کردنند. جرایم سایبر نیز در ابتدا از چنین شیوهای تاسی میکرد و به همین خاطر چنین مینمود که این جرایم بیشتر همان جرایم سنتی هستند که از طریق فن آوری های نوین چیزی بیش از ابزار- که در حقوق کیفری اهمیت آنچنانی ندارد- نیستند.3
کامپیوتر با توجه به قابلیت های بسیار زیاد همچون دقت بالا، سرعت زیاد، ذخیره سازی حجم زیاد اطلاعات، خستگی ناپذیری و سایر محاسن از طرفی و فراملی بودن و محدود به مکان خاص نبودن گسترگی فضای کامپیوتر و کاربران از طرف دیگر، باعث شده است تا عدهای سودجو و فرصت طلب با کسب مهارت و دانش لازم، راهها و شریانهای لازم را برای ورود به سیستم های کامپیوتری دولتی، خصوصی و اداری بدست آورند و موجب بروز مشکلات و خسارت فراوانی شوند. افزایش چشمگیر سوءاستفاده کامپیوتری و بالا بودن حجم خسارت و زیان های وارده موجب گردید تا افراد مختلف از جمله جرم شناسان، حقوقدانان و متخصصان کامپیوتر به مطالعه و بررسی همه جانب? این پدیده روی آورند.
سرقت از با سابقهترین جرایم بشری است که در جامعههای مختلف به شیوههای گوناگون دیده میشود. این پدیده در طول زمان دستخوش دگرگونیها و تغیرات زیادی شده اما تنها چیزی که از بدو پیدایی و شکل گیری آن تا کنون ثابت مانده زشتی و مذموم بودن ماهیت آن است.
با گذشت زمان شیوهها و روشهای سرقت به نوع اموال و اشیاء مسروقه و وسائل و ابزار مورد استفاده برای ارتکاب سرقت تغییر یافته، به طوری که امروزه برخی از سارقان از آخرین تکنیکها و تکنولوژیها برای پیشبرد کار خود استفاده میکنند. به همین لحاظ شیوه مقابله و روشهای برخورد با آنها متناسب با دگرگونی های سرقت و گرایش به آن تغییر یافته، مقابله با آن نیز دشوار تر شده است. هرچند برخی بر این باورند که اصلاح قوانین سنتی جزایی پاسگوی نیازها در برابر جرایم سایبری است در مقابل عده ای معتقدند دنیای مجازی دنیای جدیدی است و مجرمان سایبر از لحاظ جرم شناسان از مجرمان متفاوتند و مجازات ها و درمان های متفاوتی را نیاز دارند.
سرقت یک پدیده اجتماعی است که عوامل این پدیده را میتوان چنین بر شمرد: عامل اقتصادی، عامل سیاسی، عامل اجتماعی، عامل شخصی، نارساییهای قانونی و عامل قضایی. که این عوامل میتوانند این پدیده را هم افزایش دهد و هم کاهش دهد. لذا یکی از راههای کاهش سرقت رایانهای، پیشگیری است.
اقدامات پیشگیرانه غیر قهر آمیز به طور خاص ناظر بر پیشگیری است، یا بر خود فرد اعمال میشود یا بر وضعیت. زیرا فرض بر آن است که تعامل میان عوامل شخصی و وضعی، شخص را در معرض ارتکاب جرم قرار داده و ما در صدد خنثی کردن آن هستیم.
جرم انگاری افعال به عنوان آخرین حربه علیه هنجار شکنان مورد توجه قرار میگیرد. وضع قانون مناسب یکی از مهمترین راهکارهای مقابله با وقوع جرم از سوی افرادی است که نقض هنجار نموده و تدابیر پیشگیرانه و منعی را هم خنثی کردهاند.
1-2- بیان مساله
با ورود انسان به عصر اطلاعاتی و دست یابی به تکنولوژی ارتباطات و فن آوری اطلاعات و تولد فضای مجازی عرصهای دیگر در زندگی انسان امروز پدید آمده و با رشد سریع دنیای مجازی در چند سال گذشته، تجربه زندگی جدید و متفاوتی برای بشر فراهم شده است. از طرفی همانطور که این جهان مجازی مرزهای و قلمروهای سرزمینی را در نوردیده و خود را از قید و بند زمان و مکان رها ساخته است، در عین حال با جهان واقعی پیوند تنگاتنگی دارد.
ورود بشر به جهان مجازی شرایط جدیدی را به دنبال داشتهاست. در این دنیا انسانها هویت جدیدی پیدا میکنند و میتوانند در دنیای باز نمایی شده مجازی خود را باز بیابند. فضای مجازی که منشا تحولات گوناگون در زندگی بشر بوده، به همان اندازه که شرایط زندگی را بهبود بخشیده، زمینه مساعدی برای ارتکاب جرم نیز بوده است.
جرم و جنایت سابقه طولانی در زندگی انسان دارد. به عبارت دیگر جرم پدیده اجتناب ناپذیر سازمان اجتماعی است. تاریخ نشان میدهد به موازات به وجود آمدن جرم در جامعه انسانی، بشر همیشه به دنبال راهکارهایی برای مبارزه و پیشگیری از آن بوده است.
علم جرم شناسی دارای یک پیشینه صد ساله است و در حقیقت در پی کشف عوامل جرم زا و شرایط موثر در بروز رفتارجنایی بوده تا به مدد آن و البته بهرهگیری از تمامی تخصصهای علمی به روش های پیشگیری از حدوث جرایم و روش های درمان و اصلاح و تربیت بزهکاران دست یابد.
جرم شناسی در حوزه سایبر دارای گستردهای وسیعی از شخصیت شناسی بزهکاران سایبر و ریشهیابی بزهکاری سایبر با روش های پیشگیرانه از اینگونه جرایم است.
قربانیان جرایم سایبر در واقع قربانیان پیشرفت تکنولوژی هستند اما نکته قابل توجه در این بین آن است که بسیاری از بزهدیدگان جرایم سایبری براحتی طعمه بزهکاران سایبری می شوند.
لذا ما بر این باوریم که قربانیان جرم سایبری همیشه بی گناه نیستند و چه بسا خودشان ناخواسته آغازگر بزه سایبری هستند. ضعف شخصیتی، فقدان اطلاعات کافی در رابطه با محیط مجازی و عدم دقت در محافظت دادهها مواردی است که قربانی بزه سایبری را در قربانی شدنش مساعدت میکند.
عوامل بسیاری در شکل گیری جرایم سایبری موثرند همچون عوامل اقتصادی، فرهنگی، سیاسی، مشکلات روحی و روانی که جرم سرقت در فضای مجازی هم شکل گرفته از این عوامل است. در بررسی علل و انگیزه های سرقت می توان از عوامل متعددی نام برد که در یک بررسی کلی میتوان به دو دسته از عواملی که در این پدیده تاثیر قابل توجهی دارند اشاره نمود:
1- علل اجتماعی،اقتصادی
2- علل و انگیزه روانی- عاطفی.
بدون تردید فقر اقتصادی و نیاز مالی تاثیر به سزایی در ارتکاب سرقت سایبری دارد. فقر و محرومیت مادی یکی از مهمترین عوامل به وجود آورنده سرقت است. فردی که دچار این آسیب اجتماعی است از یک سو از لحاظ روانی احساس حقارت ومغبون بودن میکند، از جامعه طلبکار میشود و از سوی دیگر چون جامعه را مسئول محرومیت و فقر خود می پندارند نوعی احساس انتقام در او پرورش می یابد.
بسیاری از سرقت سایبری بیش از آن که ریشه اقتصادی داشته باشد، ناشی از عوامل سیاسی و اجتماعی است. از قبیل افزایش توقعات، تجمل گرایی به ویژه توسط رهبران جامعه، که علاوه بر تاثیر نامطلوب در جامعه، انگیزه ارتکاب جرایم مالی را افزایش میدهد.
لذا مهمترین مسئله در مقابله با جرایم سایبری مسئولیت پذیری دولت در سیاست گذاری کارشناسانه و همه سو نگر برای تدوین سیاستها، قوانین و مقررات مناسب حمایتی، هدایتی، نظارتی است در این مسیر بهره گیری از توان علمی و اجرایی کشور، رویکرد میان رشتهای و میان بخشی ضروری است. باید با توجه به خصوصیت مجرمین سایبری و علل و انگیزههای سرقت سایبری راه معقولی برای پیشگیری این جرایم در نظر گرفت. آیا فرقی نیست بین افرادی که به قصد تفنن و خود نمایی مرتکب سرقت در فضای مجازی میشوند با افرادی که دارای تخصص فنی و دانشگاهی هستند که مرتکب جرایم خطرناک و جدی میشوند که موجب خسارت هنگفت میگردد؟
راه عاقلانه برای پیشگیری جرایم سایبری کدام است؟ سختگیریهای قانونی و مراقبت از افراد مانند طناب کشی های وسط استخر برای عبور نکردن شناگران در محدوده امن و به کارگیری غریق نجات های متعدد، یا آموزش علمی شنا؟
مجازات زمانی بازدارندهاست که زمینههای ارتکاب جرم را از بین ببریم. البته این گفته بدان معنا نیست که متهمان را از مجازات معاف کرد بلکه این گفته توصیه میکند که زمینه جرم را بشناسیم تا به نتیجه مطلوب برسیم. به گفته یکی از جامعه شناسان:”پلیسهای آینده مجبور خواهند بود که قانون را نه به وسیله اسلحه بلکه به وسیله مغزشان به اجرا بگذارند.”
لذا در این رساله مختصر بر آنیم تا ضمن تبیین سرقت در فضای مجازی به عنوان یک پدیدهای که حاصل گسترش تکنولوژی است به بررسی و شناسایی عوامل موثر در گرایش و افزایش سرقت سایبری بپردازیم تا با توجه و عنایت پروردگار بتوانیم راهکارها و پیشنهادهایی جهت پیشگیری و کاهش سرقت در فضای مجازی ارائه بنماییم.
1-3-اهمیت و ضرورت تحقیق
جرایم سایبری جزء جرایمی هستند که جدید و ناشی از تکنولوژی مدرن است، با توجه به این دو نکته یعنی جدید بودن و ناشی از تکنولوژی مدرن بودن، درهر گونه آنالیز جنایی اثر فراوان دارد.
مطالعه عینی پروندههای جرایم سایبری نشان میدهد ایجاد شخصیت مجازی یا ذهنیت عدم شناسایی و البته سهولت و گستردگی ارتکاب سرقت در فضای مجازی بستر مناسبی را برای بروز خلاهای شخصیتی و روانی فراهم میسازد. لذا ما بر این باور هستیم که شخصیت واقعی یک بزهکار سایبری را باید در همان شخصیت مجازی وی جستجو کرد. به دیگر سخن شخصیت مجازی که بزهکار سایبری از خود ساخته است در واقع همان (خود واقعی) اوست که به دلایل مختلف امکان بروز آن در دنیای حقیقی را نداشته است.
همین امر سبب میشود جرایم ارتکابی در حوزه فضای مجازی از پیچیدگیهای خاصی برخوردار باشد که عدم توجه و رسیدگی کارشناسانه به آن آسیبها را مضاعف خواهد کرد. واکاوی شخصیت این گروه از بزهکاران نشان میدهد که آنان به نوعی فاقد قدرت انتزاعی بوده و رفتارهای خود را بدون هر گونه محاسبه و اندیشه عمیق انجام میدهند و قادر به تصور و تجسم عاقبت رفتار خود نیستند.

1-4-اهداف تحقیق
– بررسی عوامل موثر بر بروز و افزایش سرقت سایبری.
– ارزیابی موضع عملکرد مقنن جمهوری اسلامی ایران در ارتباط با پیشگیری و مقابله باسرقت سایبری.
– سیاست جنایی پیشگیرانه در برابر سرقت سایبری.
– ارائه راهکارها و پیشنهادها جهت پیشگیری و کاهش سرقت در فضای سایبری.
1-5- سوالهای تحقیق
1-آیا پیشرفت اینترنت در سرقت سایبری موثر است؟
2-آیا بین فقر و سرقت سایبری رابطه ای وجود دارد؟
3-آیا عوامل سیاسی در سرقت سایبری موثر است؟
4-آیا نبود قانون با مجازات شدید در سرقت سایبری موثر است؟
1-6- فرضیههای تحقیق
1-پیشرفت اینترنت در فضای سایبری موثر است.
2-بدون تردید فقر اقتصادی و نیازهای مالی تاثیر به سزایی در ارتکاب سرقت دارد.
3-عوامل سیاسی یکی از علل سرقت سایبری است.
4- با توجه به خصوصیات سارقین شدت مجازات میتواند در جلوگیری از ارتکاب جرم سرقت در فضای مجازی کمک کند.
1-7- روش تحقیق
تحقیق حاضر مبتنی بر تحلیل توصیفی است. روش تحقیق مبتنی بر روش اسنادی و کتابخانهای است. در روش کتابخانهای از طریق فیش برداری به تحقیق و تفحص در کتب، مقالات حقوقی، مجلات، روزنامهها، سایتهای اینترنتی علمی و حقوقی پرداخته شده است و سپس با استفاده از دادههای ثانویه، اطلاعات جمع آوری شده، تجزیه و تحلیل شده است.
1-8- ساختار تحقیق
پایان نامه مشتمل بر چهار فصل ذیل میباشد:
فصل اول: کلیات
فصل دوم: تعاریف، طبقه بندی و سابقه تقنین جرایم رایانهای
فصل سوم: تبیین جرم انگاری سرقت رایانهای
فصل چهارم: عوامل سرقت رایانهای و پیشگیری از آن
فصل اول، کلیات است که شامل مقدمه، بیان مسأله، اهمیت و ضرورت انجام تحقیق، اهداف تحقیق، سؤالات و فرضیات تحقیق، روش انجام تحقیق و ساختار کلی تحقیق می باشد.
فصل دوم به سه مبحث تقسیم شدهاست: مبحث اول، تعاریف که شامل هشت گفتار: تعریف جرم، تعریف جرم شناسی، تعریف پیشگیری، تعریف عوامل جرم زا، تعریف فضای سایبر، تعریف جرم رایانهای، تعریف سرقت سنتی و تعریف سرقت سایبری است. مبحث دوم; طبقه بندی جرایم رایانهای که شامل دو گفتار است. گفتار اول: جرایم رایانهای سنتی، گفتار دوم: جرایم رایانهای مدرن. مبحث سوم با عنوان سابقه تقنین جرایم رایانهای در ایران که گفتار اول آن سابقه تقنینی سرقت رایانهای را بیان کردهاست.
فصل سوم شامل سه مبحث است. مبحث اول: مبانی جرم انگاری سرقت رایانهای که از دو گفتار تشکیل شده است; گفتار اول: ویژگیهای سرقت رایانهای و گفتار دوم: تفاوت در عنصر مادی سرقت رایانهای و سنتی. مبحث دوم: مقایسه ارکان سرقت رایانهای با توجه به سرقت سنتی که از سه گفتار تشکیل شدهاست که گفتار اول آن رکن قانونی سرقت رایانهای و سنتی و گفتار دوم رکن مادی سرقت رایانهای و سنتی و گفتار سوم رکن معنوی سرقت رایانهای و سنتی بیان کردهاست و مبحث سوم با عنوان مجازات سرقت رایانهای و سنتی، در دو گفتار، که گفتار اول مجازات سرقت رایانهای و گفتار دوم مجازات سرقت سنتی را شرح دادهاست.
فصل چهارم با عنوان عوامل و پیشگیری سرقت رایانهای که دارای دو مبحث است . مبحث اول آن عوامل سرقت رایانهای که شامل دو گفتار است. گفتار اول: عوامل جرم زای فردی سرقت رایانهای و گفتار دوم: عوامل جرم زای اجتماعی سرقت رایانهای را بیان کرده است. مبحث دوم، پیشگیری از سرقت رایانهای شامل دو گفتار است. گفتار اول، پیشگیری غیر کیفری سرقت رایانهای و گفتار دوم، پیشگیری کیفری سرقت رایانهای را شرح داده است.

فصل دوم-

تعاریف، طبقه بندی، سابقه تقنین جرایم رایانهای
در این فصل به منظور آشنایی بیشتر با موضوع پژوهش، ضرورت دارد نخست تعاریفی از جرم، پیشگیری، عوامل جرم زا، جرم رایانهای، سرقت سنتی و سرقت رایانهای و پس از آن طبقهبندی جرایم رایانهای و همچنین سابقه تقنین سرقت رایانهای به صورت اجمالی بپردازیم.
این فصل دارای 3 مبحث است که مبحث اول آن به تعاریف، مبحث دوم طبقه بندی جرایم رایانهای و مبحث سوم به سابقه تقنین سرقت رایانهای پرداخته شده است.

2-1- تعاریف
2-1-1- تعریف جرم
به موجب ماده 2 قانون مجازات اسلامی “هر رفتاری اعم از فعل یا ترک فعل که در قانون برای آن مجازات تعیین شده است جرم محسوب میشود.”4
2-1-2- تعریف جرم شناسی
جرم شناسی یا بزه شناسی رشته ای است از علوم جنایی که درباره عوامل جرم زا و کیفیات و امور و مقتضیات و شرایط فردی و محیطی و اجتماعی مؤثر در بروز رفتار جنایی یا علل وقوع جرم و صور گوناگون بزه و جنبه های کمی و کیفی آن و از پیدایش حالت خطرناک در انسان یا انسانهای تبهکار و معمای تشکیل گروههای جامعه ستیز در میان جوامع انسانی با روش عینی و علمی یا مشاهده و آزمون و مقایسه و استقراء کافی به بررسی و تحقیق مداوم می پردازدتا مگر با استمداد و استفاضه از تمام تخصصهای علمی بر طرق پیشگیری مستقیم یا غیر مستقیم از حدوث جرایم و روشهای درمان و اصلاح و تربیت بزهکاران یا کسانی که در اثر عوامل جرم زای فردی (تن و روان) و محیط طبیعی و اجتماعی بدی را برگزیده اند و از خود رو برتافته و از انسانیت گریخته اند و پرورش دوباره و از نو سازگار ساختن آنان با جامعه و نظام اجتماعی دست یابد.5
جرم شناسی سایبری: مطالعه عوامل ایجاد جرم در فضای مجازی و تأثیرات آن بر دنیای حقیقی و راهکارهای پیشگیری از حدوث اینگونه جرایم می باشد.6
2-1-3- تعریف پیشگیری
از نظر ریشه‌شناسی‌ کلمه‌ “پیشگیری‌” به‌ معنای‌ “پیشگیری‌ کردن‌” و همچنین‌ “جلورفتن‌” و “آگهی‌ دادن‌” است‌.
در جرم‌شناسی، پیشگیری عبارتست‌ از “به‌ جلوی‌ تبهکاری‌ رفتن‌” یا استفاده‌ از تکنیکهای‌ گوناگون‌ مداخله‌ به‌ منظور ممانعت‌ از وقوع‌بزهکاری‌ است‌. اگر پیشگیری‌ از تبهکاری‌ متضمن‌ “آگهی‌ دادن‌” از چیزی است‌، منحصراً به‌ عنوان‌ یکی از تکنیکهای ممکنه‌ مداخله‌است‌. مثلاً مخاطب‌ قراردادن‌ جمعیت‌ یا بعضی از اشخاص‌ که‌ به‌ علت‌ عدم‌ رعایت‌ بعضی از اقدامات‌ حمایتی در مرض‌ خطرهستند، از مصادیق‌ آگهی دادن‌ است‌.7
استاد گسن‌ پیشگیری درمعنای‌ جرم‌شناسی پیشگیرانه‌ را مجموعه تدابیر سیاست‌ جنایی به‌ استثنای‌ تدابیر معمول‌ به‌ هنگام‌ مداخله ‌نظام‌ کیفر تعریف‌ می‌کند که‌ هدف‌ انحصاری‌ یا لااقل‌ اصلی آنها محدود کردن‌ امکان‌ وقوع‌ مجموعه‌ای از اعمال‌ مجرمانه‌، از طریق‌ غیر ممکن‌ کردن‌، دشوارتر کردن‌ یا کاهش‌ احتمال‌ آنهاست‌.8
از نقطه‌ نظر علمی‌، پیشگیری‌ اگر در مفهوم‌ موسع‌ کلمه‌ به‌ کار برده‌ شود طیف‌ وسیعی از اقدامات‌ کیفری و غیر کیفری‌ را در جهت ‌خنثی کردن‌ عوامل‌ ارتکاب‌ جرم‌ و کاهش‌ بزهکاری‌ در برمیگیرد. امّا اگر در مفهوم‌ مضیق‌ کلمه‌ به‌ کار برده‌ شود فقط‌ تدابیر غیر کیفری را در بر می‌گیرد.
2-1-4- تعریف عوامل جرمزا
عوامل مختلفى در بروز جرم مىتواند تأثیرگذار باشد که تعداد یا میزان اهمیت هر یک از این عوامل در جوامع گوناگون به دلیل وجود تفاوتهاى فرهنگى، اقتصادى و سیاسى متفاوت است. این عوامل را در یک تقسیم کلى، مىتوان به سه دسته تقسیم نمود:
الف. عوامل فردى یا زیستى از قبیل جنس، سن و اندام;
ب. عوامل روانى از قبیل بدبینى، پرخاشگرى، زودباورى وترس;
ج. عوامل اجتماعى از قبیل خانواده نابسامان، ناسازگارى والدین گروه مرجع، مهاجرت و مطبوعات.
2-1-5- تعریف فضای سایبر9
سایبر در فرهنگ هاى مختلف، از لحاظ لغوى به معناى مجازى و غیرملموس است و در برخى فرهنگهاى کامپیوترى به یک گروه از کامپیوترهاى بسیار بزرگ یا ابر کامپیوتر که به دست شرکت کنترل دیتا (سى ـ دى ـ سى) ساخته شده، مانند کامپیوتر سایبر 70 (Cyber 70)10 اطلاق شدهاست. اصطلاح “فضاى سایبر” که براى اولین بار در سال 1982 و در یک داستان علمى ـ تخیلى به کار برده شد، داراى تعاریف ذیل است:
1. “سایبر سپیس” مجموعه به هم پیوسته موجودات زنده از طریق کامپیوتر و ارتباطات راه دور بدون در نظر گرفتن جغرافیاى عینى است.
2. “سایبر سپیس” به تمام محیط هایى مانند اینترنت اطلاق مىشود که در آن اشخاص به وسیله کامپیوترهاى به هم پیوسته با یکدیگر تبادل دارند.
3. “سایبر سپیس” اثر فضا و اجتماع شکل گرفته توسط کامپیوتر، شبکههاى کامپیوترى و کاربران است. به عبارتى، دنیاى مجازى که کاربران اینترنت وقتى online هستند، موجودیت مى یابند.11
4 . “سایبر سپیس” توهم و تصور باطل توافقى است که انسان ها خلق کردهاند.12

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

5. “سایبر سپیس” یک ناحیه “واقعى” است که فعالیت هایى در این فضا اتفاق مىافتد، از جمله تبادل و تجمیع اطلاعات.13
به طور کلى، براى وارد شدن به فضاى مجازى ابزارى لازم است، از جمله کامپیوتر، مودِم14 اتصال به شبکه بین المللى اینترنت، شبیه سازى و مجازى سازى. از مصادیق شبیه سازى مىتوان به کسب شخصیت یا موفقیت موهوم و خیالى یا مشابه یک شخصیت مهم توسط کاربر اشاره کرد. تمام اطلاعاتى که در اینترنت و شبکههاى بین المللى وجود دارد یا خلق مىشود (اعم از واقعى و غیرواقعى) به صورت فیزیکى و ملموس وجود ندارند و در واقع آنچه در صفحه مانیتور مشاهده مىشود، موضوعات مجازى مىباشد که به صورت دیجیتالى وارد شبکه شدهاند. براى آنکه شخص (کاربر) وارد فضاى سایبر از طریق شبکه اینترنت شود باید پس از فراهم آوردن تجهیزات اولیّه (کامپیوتر، مودِم و خطوط مخابراتى) به شبکه وصل شده و پس از آن آدرس و سایت مورد نظر خود را انتخاب کرده و با توجه به نوع، موضوع و هدف خود به بررسى و یا اقداماتى در آن بپردازد.15
با توجه به این توضیحات و تعاریف ارایه شده مىتوان گفت که فضاى سایبر محیطى است مجازى و غیر ملموس که در فضاى شبکه هاى بین المللى (که از طریق اینترنت به هم وصل مى شوند) وجود دارد. در این محیط، تمام اطلاعات مربوط به روابط افراد، ملت ها، فرهنگ ها، کشورها، به صورت ملموس و فیزیکى (به صورت نوشته، تصویر، صوت و اسناد) در یک فضاى مجازى و به شکل دیجیتالى وجود داشته و قابل استفاده و در دسترس استفاده کنندگان و کاربران مىباشد; کاربرانى که از طریق کامپیوتر، اجزاى آن و شبکه هاى بین المللى به هم مرتبط اند.16
محیط سایبر داراى ویژگىهایى است، از قبیل:
1. دست یابى کاربران به هر گونه خدمات و اطلاعات الکترونیکى بدون در نظر گرفتن اینکه این اطلاعات و خدمات در کدام نقطه از دنیا واقع شده است;
2. ارتباط کاربر با کاربران دیگر و استفاده از خدمات آنها;
3. انجام دادن معاملات تجارى در سطح بین المللى بدون دخالت فرد و… .
ویژگى هاى مذکور، امنیّت ناکافى تکنولوژى و طبیعت مجازى آن، فرصت بسیار مناسبى را در اختیار افراد شرور قرار مى دهد تا جرایمى همچون سرقت هویّت فرد و ورود به حساب بانکى دیگرى را به راحتى مرتکب شوند. براى مثال، در دنیاى واقعى سرقت از بانک کاملاً مشخص است، چرا که دیگر بعد از سرقت، در خزانه بانک پولى موجود نیست; ولى در تکنولوژى جدید، یک خزانه بدون هیچ علامتى خالى مىشود.
2-1-6- تعریف جرایم رایانه‌ای
طیف وسیعی از افعال مجرمانه که در ذیل مفهوم جرایم رایانه‌ای قرار دارند و ماهیت متغیر آنها که ناشی از پیشرفت لحظه‌ به لحظه‌ای فناوری اطلاعات و شیوه‌های سوء استفاده از آن است، ارائه تعریفی جامع و مانع از این جرایم را مشکل نمودهاست تا آن جایی که در جدیدترین و جامع‌ترین سند بین‌المللی موجود در این زمینه (کنواسیون جرایم سایبر 2001 بوراپست) تعریفی از این جرایم به عمل نیامده است.17
در سال 1986 سازمان همکاری و توسعه اقتصادی جرم رایانه‌ای را چنین تعریف کرده است: “هرگونه سوء استفاده از رایانه از جمله رفتار غیر قانونی، غیر اخلاقی یا غیر مجاز مربوط به پردازش اتوماتیک و انتقال داده‌ها.”18
کمیته اروپایی مسائل جنایی در شورای اروپا در سال 1989 در گزارش کار خود بیان کرد که: “هر فعل مثبت غیر قانونی که رایانه، ابزار یا موضوع جرم باشد جرم رایانه‌ای است. به عبارت دیگر هر جرمی که ابزار یا هدف آن تاثیرگذرای بر عملکرد رایانه باشد.” در تعریف دیگری آمده است: “هر عمل مثبت غیر قانونی که در آن، رایانه ابزار یا موضوع جرم باشد، جرم رایانه‌ای است.”19
در نظام حقوقی ایران تعریفی اجمالی و مقنن در خصوص جرایم رایانه‌ای وجود ندارد و تمایز آنها از جرایم سایبر چندان واضح و مشخص نیست. شاید به این دلیل قانون‌گذار ایران در قانون جرایم رایانه‌ای مصوب 5/3/1388 تعریفی از جرایم رایانه‌ای ارائه ندادهاست.20 در واقع در حقوق ایران تعریف جرایم رایانهای به سکوت واگذار شده و در بیشتر موارد تقریباً همان تعریف ارایه شده از طرف سازمان همکاری و توسعه اقتصادی را پذیرفته اند.21 لیکن با توجه به جرایم مندرج در این قانون نشان میدهد که قانون گذار جرایم رایانه‌ای را در معنای عام و موسع به کار بردهاست که شامل جرایم سایبر نیز می‌شود.
با توجه به مطالب فوق، میتوان در تعریف جرم سایبر22 یا رایانهای گفت: “هر گونه فعل یا ترک فعل در فضای تبادل اطلاعات از طرف قانون گذار جرم قلمداد شود جرم سایبری یا رایانهای گفته میشود.”23 حال چه نظیر آن در دنیای فیزیکی وجود داشته باشد، مثل سرقت و کلاهبرداری که فضای سایبری اینگونه جرایم را تسهیل و تسریع میکند، چه اینکه یک جرم صرف رایانهای باشد مانند نشر ویروس. البته باید اذعان داشت که به علت درهم تنیدگی بیش از حد فعالیتهای امروزی با فضای تبادل اطلاعات نمیتوان جرایم را بر این مبنا تفکیک کرد.
2-1-7- تعریف سرقت سنتی
واژه سرقت در کتابهای لغت به معنای گرفتن شیء در پنهان است و در معنای آن مفهوم خفا و پنهان اخذ شده است.24 از این رو به طور کلی یکی از معانی آن پوشیده و مخفی شدن است و”سرق ” به معنای “خفی ” آمده است.25 استراق سمع یعنی مخفیانه گوش دادن.26 در قرآن کریم نیز چنین آمده است: ” الا من استرق السمع فا تبعه شهاب مبین.”27
در قانون مجازات اسلامی 1392 قانونگذار فصل هفتم از بخش دوم از کتاب حدود را اختصاص به سرقت دادهاست که در این فصل به موجب ماده267 این قانون سرقت چنین تعریف شد: “سرقت عبارت از ربودن مال متعلق به غیر” و در شرایط سرقت حدی در ماده268 قید مخفیانه بودن را ذکر کرده است.28

دسته بندی : پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید